২. দুকনিপাতো
১. পঠমৱগ্গো
১. উত্তৰত্থেৰগাথা
১২১. ‘‘নত্থি কোচি ভৱো নিচ্চো, সঙ্খাৰা ৱাপি সস্সতা;
উপ্পজ্জন্তি চ তে খন্ধা, চৱন্তি অপৰাপৰং.
১২২. ‘‘এতমাদীনং ঞত্ৱা, ভৱেনম্হি অনত্থিকো;
নিস্সটো সব্বকামেহি, পত্তো মে আসৱক্খযো’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা উত্তৰো থেৰো গাথাযো অভাসিত্থাতি.
২. পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজত্থেৰগাথা
১২৩. ‘‘নযিদং অনযেন জীৱিতং, নাহাৰো হদযস্স সন্তিকো;
আহাৰট্ঠিতিকো সমুস্সযো, ইতি দিস্ৱান চৰামি এসনং.
১২৪. ‘‘পঙ্কোতি হি নং পৱেদযুং, যাযং ৱন্দনপূজনা কুলেসু;
সুখুমং সল্লং দুৰুব্বহং, সক্কাৰো কাপুৰিসেন দুজ্জহো’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজো থেৰো গাথাযো অভাসিত্থাতি.
৩. ৱল্লিযত্থেৰগাথা
১২৫. ‘‘মক্কটো পঞ্চদ্ৱাৰাযং, কুটিকাযং পসক্কিয;
দ্ৱাৰেন অনুপৰিযেতি, ঘট্টযন্তো মুহুং মুহুং.
১২৬. ‘‘তিট্ঠ মক্কট মা ধাৱি, ন হি তে তং যথা পুৰে;
নিগ্গহীতোসি পঞ্ঞায, নেৱ দূৰং গমিস্সতী’’তি.
… ৱল্লিযো থেৰো….
৪. গঙ্গাতীৰিযত্থেৰগাথা
১২৭. ‘‘তিণ্ণং মে তালপত্তানং, গঙ্গাতীৰে কুটী কতা;
ছৱসিত্তোৱ মে পত্তো, পংসুকূলঞ্চ চীৱৰং.
১২৮. ‘‘দ্ৱিন্নং অন্তৰৱস্সানং, একা ৱাচা মে ভাসিতা;
ততিযে অন্তৰৱস্সম্হি, তমোখন্ধো [তমোক্খন্ধো (সী. স্যা.)] পদালিতো’’তি.
… গঙ্গাতীৰিযো থেৰো….
৫. অজিনত্থেৰগাথা
১২৯. ‘‘অপি চে হোতি তেৱিজ্জো, মচ্চুহাযী অনাসৱো;
অপ্পঞ্ঞাতোতি নং বালা, অৱজানন্তি অজানতা.
১৩০. ‘‘যো চ খো অন্নপানস্স, লাভী হোতীধ পুগ্গলো;
পাপধম্মোপি চে হোতি, সো নেসং হোতি সক্কতো’’তি.
… অজিনো থেৰো….
৬. মেড়জিনত্থেৰগাথা
১৩১. ‘‘যদাহং ধম্মমস্সোসিং, ভাসমানস্স সত্থুনো;
ন কঙ্খমভিজানামি, সব্বঞ্ঞূঅপৰাজিতে.
১৩২. ‘‘সত্থৱাহে মহাৱীৰে, সাৰথীনং ৱৰুত্তমে;
মগ্গে পটিপদাযং ৱা, কঙ্খা ময্হং ন ৱিজ্জতী’’তি.
… মেড়জিনো থেৰো….
৭. ৰাধত্থেৰগাথা
১৩৩. [ধ. প. ১৩ ধম্মপদে] ‘‘যথা অগাৰং দুচ্ছন্নং, ৱুট্ঠী সমতিৱিজ্ঝতি;
এৱং অভাৱিতং চিত্তং, ৰাগো সমতিৱিজ্ঝতি.
১৩৪. [ধ. প. ১৪ ধম্মপদে] ‘‘যথা অগাৰং সুচ্ছন্নং, ৱুড্ঢী ন সমতিৱিজ্ঝতি;
এৱং সুভাৱিতং চিত্তং, ৰাগো ন সমতিৱিজ্ঝতী’’তি.
… ৰাধো থেৰো….
৮. সুৰাধত্থেৰগাথা
১৩৫. ‘‘খীণা হি ময্হং জাতি, ৱুসিতং জিনসাসনং;
পহীনো জালসঙ্খাতো, ভৱনেত্তি সমূহতা.
১৩৬. ‘‘যস্সত্থায পব্বজিতো, অগাৰস্মানগাৰিযং;
সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো’’তি.
… সুৰাধো থেৰো….
৯. গোতমত্থেৰগাথা
১৩৭. ‘‘সুখং সুপন্তি মুনযো, যে ইত্থীসু ন বজ্ঝৰে;
সদা ৱে ৰক্খিতব্বাসু, যাসু সচ্চং সুদুল্লভং.
১৩৮. ‘‘ৱধং চৰিম্হ তে কাম, অনণা দানি তে মযং;
গচ্ছাম দানি নিব্বানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচতী’’তি.
… গোতমো থেৰো….
১০. ৱসভত্থেৰগাথা
১৩৯. ‘‘পুব্বে হনতি অত্তানং, পচ্ছা হনতি সো পৰে;
সুহতং হন্তি অত্তানং, ৱীতংসেনেৱ পক্খিমা.
১৪০. ‘‘ন ব্ৰাহ্মণো বহিৱণ্ণো, অন্তো ৱণ্ণো হি ব্ৰাহ্মণো;
যস্মিং পাপানি কম্মানি, স ৱে কণ্হো সুজম্পতী’’তি.
… ৱসভো থেৰো….
ৱগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
উত্তৰো চেৱ পিণ্ডোলো, ৱল্লিযো তীৰিযো ইসি;
অজিনো চ মেড়জিনো, ৰাধো সুৰাধো গোতমো;
ৱসভেন ইমে হোন্তি, দস থেৰা মহিদ্ধিকাতি.
২. দুতিযৱগ্গো
১. মহাচুন্দত্থেৰগাথা
১৪১. ‘‘সুস্সূসা সুতৱদ্ধনী, সুতং পঞ্ঞায ৱদ্ধনং;
পঞ্ঞায অত্থং জানাতি, ঞাতো অত্থো সুখাৱহো.
১৪২. ‘‘সেৱেথ পন্তানি সেনাসনানি, চৰেয্য সংযোজনৱিপ্পমোক্খং;
সচে ৰতিং নাধিগচ্ছেয্য তত্থ, সঙ্ঘে ৱসে ৰক্খিতত্তো সতিমা’’তি.
… মহাচুন্দো থেৰো….
২. জোতিদাসত্থেৰগাথা
১৪৩. ‘‘যে খো তে ৱেঠমিস্সেন [ৱেঘমিস্সেন (সী. স্যা.), ৱে গমিস্সেন, ৱেখমিস্সেন (ক.)], নানত্তেন চ কম্মুনা;
মনুস্সে উপৰুন্ধন্তি, ফৰুসূপক্কমা জনা;
তেপি তত্থেৱ কীৰন্তি, ন হি কম্মং পনস্সতি.
১৪৪. ‘‘যং কৰোতি নৰো কম্মং, কল্যাণং যদি পাপকং;
তস্স তস্সেৱ দাযাদো, যং যং কম্মং পকুব্বতী’’তি.
… জোতিদাসো থেৰো….
৩. হেৰঞ্ঞকানিত্থেৰগাথা
১৪৫. ‘‘অচ্চযন্তি অহোৰত্তা, জীৱিতং উপৰুজ্ঝতি;
আযু খীযতি মচ্চানং, কুন্নদীনংৱ ওদকং.
১৪৬. ‘‘অথ পাপানি কম্মানি, কৰং বালো ন বুজ্ঝতি;
পচ্ছাস্স কটুকং হোতি, ৱিপাকো হিস্স পাপকো’’তি.
… হেৰঞ্ঞকানিত্থেৰো….
৪. সোমমিত্তত্থেৰগাথা
১৪৭. ‘‘পৰিত্তং দাৰুমাৰুয্হ, যথা সীদে মহণ্ণৱে;
এৱং কুসীতমাগম্ম, সাধুজীৱীপি সীদতি;
তস্মা তং পৰিৱজ্জেয্য, কুসীতং হীনৱীৰিযং.
১৪৮. ‘‘পৱিৱিত্তেহি অৰিযেহি, পহিতত্তেহি ঝাযিভি;
নিচ্চং আৰদ্ধৱীৰিযেহি, পণ্ডিতেহি সহাৱসে’’তি.
… সোমমিত্তো থেৰো….
৫. সব্বমিত্তত্থেৰগাথা
১৪৯. ‘‘জনো জনম্হি সম্বদ্ধো [সম্বদ্ধো (স্যা. ক.)], জনমেৱস্সিতো জনো;
জনো জনেন হেঠীযতি, হেঠেতি চ [বোধিযতি, বাধেতি চ (ক.)] জনো জনং.
১৫০. ‘‘কো হি তস্স জনেনত্থো, জনেন জনিতেন ৱা;
জনং ওহায গচ্ছং তং, হেঠযিত্ৱা [বাধযিত্ৱা (ক.)] বহুং জন’’ন্তি.
… সব্বমিত্তো থেৰো….
৬. মহাকাড়ত্থেৰগাথা
১৫১. ‘‘কাড়ী ইত্থী ব্ৰহতী ধঙ্কৰূপা, সত্থিঞ্চ ভেত্ৱা অপৰঞ্চ সত্থিং;
বাহঞ্চ ভেত্ৱা অপৰঞ্চ বাহং, সীসঞ্চ ভেত্ৱা দধিথালকংৱ;
এসা নিসিন্না অভিসন্দহিত্ৱা.
১৫২. ‘‘যো ৱে অৱিদ্ৱা উপধিং কৰোতি, পুনপ্পুনং দুক্খমুপেতি মন্দো;
তস্মা পজানং উপধিং ন কযিৰা, মাহং পুন ভিন্নসিৰো সযিস্স’’ন্তি [পস্সিস্সন্তি (ক.)].
… মহাকাড়ো থেৰো….
৭. তিস্সত্থেৰগাথা
১৫৩. ‘‘বহূ সপত্তে লভতি, মুণ্ডো সঙ্ঘাটিপাৰুতো;
লাভী অন্নস্স পানস্স, ৱত্থস্স সযনস্স চ.
১৫৪. ‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, সক্কাৰেসু মহব্ভযং;
অপ্পলাভো অনৱস্সুতো, সতো ভিক্খু পৰিব্বজে’’তি.
… তিস্সো থেৰো….
৮. কিমিলত্থেৰগাথা
১৫৫. ‘‘পাচীনৱংসদাযম্হি, সক্যপুত্তা সহাযকা;
পহাযানপ্পকে ভোগে, উঞ্ছাপত্তাগতে ৰতা.
১৫৬. ‘‘আৰদ্ধৱীৰিযা পহিতত্তা, নিচ্চং দড়্হপৰক্কমা;
ৰমন্তি ধম্মৰতিযা, হিত্ৱান লোকিযং ৰতি’’ন্তি.
… কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা. পী.)] থেৰো….
৯. নন্দত্থেৰগাথা
১৫৭. ‘‘অযোনিসো মনসিকাৰা, মণ্ডনং অনুযুঞ্জিসং;
উদ্ধতো চপলো চাসিং, কামৰাগেন অট্টিতো.
১৫৮. ‘‘উপাযকুসলেনাহং, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা;
যোনিসো পটিপজ্জিত্ৱা, ভৱে চিত্তং উদব্বহি’’ন্তি.
… নন্দো থেৰো….
১০. সিৰিমত্থেৰগাথা
১৫৯. ‘‘পৰে চ নং পসংসন্তি, অত্তা চে অসমাহিতো;
মোঘং পৰে পসংসন্তি, অত্তা হি অসমাহিতো.
১৬০. ‘‘পৰে চ নং গৰহন্তি, অত্তা চে সুসমাহিতো;
মোঘং পৰে গৰহন্তি, অত্তা হি সুসমাহিতো’’তি.
… সিৰিমা থেৰো….
ৱগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
চুন্দো চ জোতিদাসো চ, থেৰো হেৰঞ্ঞকানি চ;
সোমমিত্তো সব্বমিত্তো, কালো তিস্সো চ কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা. পী.), ছন্দলক্খণানুলোমং];
নন্দো চ সিৰিমা চেৱ, দস থেৰা মহিদ্ধিকাতি.
৩. ততিযৱগ্গো
১. উত্তৰত্থেৰগাথা
১৬১. ‘‘খন্ধা মযা পৰিঞ্ঞাতা, তণ্হা মে সুসমূহতা;
ভাৱিতা মম বোজ্ঝঙ্গা, পত্তো মে আসৱক্খযো.
১৬২. ‘‘সোহং খন্ধে পৰিঞ্ঞায, অব্বহিত্ৱান [অব্বুহিত্ৱান (ক.)] জালিনিং;
ভাৱযিত্ৱান বোজ্ঝঙ্গে, নিব্বাযিস্সং অনাসৱো’’তি.
… উত্তৰো থেৰো….
২. ভদ্দজিত্থেৰগাথা
১৬৩. ‘‘পনাদো নাম সো ৰাজা, যস্স যূপো সুৱণ্ণযো;
তিৰিযং সোড়সুব্বেধো [সোড়সপব্বেধো (সী. অট্ঠ.), সোড়সব্বাণো (?)], উব্ভমাহু [উদ্ধমাহু (সী.), উচ্চমাহু (স্যা.)] সহস্সধা.
১৬৪. ‘‘সহস্সকণ্ডো সতগেণ্ডু, ধজালু হৰিতামযো;
অনচ্চুং তত্থ গন্ধব্বা, ছসহস্সানি সত্তধা’’তি.
… ভদ্দজিত্থেৰো….