২. দুকনিপাতো

১. পঠমৱগ্গো

১. উত্তৰত্থেৰগাথা

১২১. ‘‘নত্থি কোচি ভৱো নিচ্চো, সঙ্খাৰা ৱাপি সস্সতা;

উপ্পজ্জন্তি চ তে খন্ধা, চৱন্তি অপৰাপৰং.

১২২. ‘‘এতমাদীনং ঞত্ৱা, ভৱেনম্হি অনত্থিকো;

নিস্সটো সব্বকামেহি, পত্তো মে আসৱক্খযো’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা উত্তৰো থেৰো গাথাযো অভাসিত্থাতি.

২. পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজত্থেৰগাথা

১২৩. ‘‘নযিদং অনযেন জীৱিতং, নাহাৰো হদযস্স সন্তিকো;

আহাৰট্ঠিতিকো সমুস্সযো, ইতি দিস্ৱান চৰামি এসনং.

১২৪. ‘‘পঙ্কোতি হি নং পৱেদযুং, যাযং ৱন্দনপূজনা কুলেসু;

সুখুমং সল্লং দুৰুব্বহং, সক্কাৰো কাপুৰিসেন দুজ্জহো’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা পিণ্ডোলভাৰদ্ৱাজো থেৰো গাথাযো অভাসিত্থাতি.

৩. ৱল্লিযত্থেৰগাথা

১২৫. ‘‘মক্কটো পঞ্চদ্ৱাৰাযং, কুটিকাযং পসক্কিয;

দ্ৱাৰেন অনুপৰিযেতি, ঘট্টযন্তো মুহুং মুহুং.

১২৬. ‘‘তিট্ঠ মক্কট মা ধাৱি, ন হি তে তং যথা পুৰে;

নিগ্গহীতোসি পঞ্ঞায, নেৱ দূৰং গমিস্সতী’’তি.

… ৱল্লিযো থেৰো….

৪. গঙ্গাতীৰিযত্থেৰগাথা

১২৭. ‘‘তিণ্ণং মে তালপত্তানং, গঙ্গাতীৰে কুটী কতা;

ছৱসিত্তোৱ মে পত্তো, পংসুকূলঞ্চ চীৱৰং.

১২৮. ‘‘দ্ৱিন্নং অন্তৰৱস্সানং, একা ৱাচা মে ভাসিতা;

ততিযে অন্তৰৱস্সম্হি, তমোখন্ধো [তমোক্খন্ধো (সী. স্যা.)] পদালিতো’’তি.

… গঙ্গাতীৰিযো থেৰো….

৫. অজিনত্থেৰগাথা

১২৯. ‘‘অপি চে হোতি তেৱিজ্জো, মচ্চুহাযী অনাসৱো;

অপ্পঞ্ঞাতোতি নং বালা, অৱজানন্তি অজানতা.

১৩০. ‘‘যো চ খো অন্নপানস্স, লাভী হোতীধ পুগ্গলো;

পাপধম্মোপি চে হোতি, সো নেসং হোতি সক্কতো’’তি.

… অজিনো থেৰো….

৬. মেড়জিনত্থেৰগাথা

১৩১. ‘‘যদাহং ধম্মমস্সোসিং, ভাসমানস্স সত্থুনো;

ন কঙ্খমভিজানামি, সব্বঞ্ঞূঅপৰাজিতে.

১৩২. ‘‘সত্থৱাহে মহাৱীৰে, সাৰথীনং ৱৰুত্তমে;

মগ্গে পটিপদাযং ৱা, কঙ্খা ময্হং ন ৱিজ্জতী’’তি.

… মেড়জিনো থেৰো….

৭. ৰাধত্থেৰগাথা

১৩৩. [ধ. প. ১৩ ধম্মপদে] ‘‘যথা অগাৰং দুচ্ছন্নং, ৱুট্ঠী সমতিৱিজ্ঝতি;

এৱং অভাৱিতং চিত্তং, ৰাগো সমতিৱিজ্ঝতি.

১৩৪. [ধ. প. ১৪ ধম্মপদে] ‘‘যথা অগাৰং সুচ্ছন্নং, ৱুড্ঢী ন সমতিৱিজ্ঝতি;

এৱং সুভাৱিতং চিত্তং, ৰাগো ন সমতিৱিজ্ঝতী’’তি.

… ৰাধো থেৰো….

৮. সুৰাধত্থেৰগাথা

১৩৫. ‘‘খীণা হি ময্হং জাতি, ৱুসিতং জিনসাসনং;

পহীনো জালসঙ্খাতো, ভৱনেত্তি সমূহতা.

১৩৬. ‘‘যস্সত্থায পব্বজিতো, অগাৰস্মানগাৰিযং;

সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো’’তি.

… সুৰাধো থেৰো….

৯. গোতমত্থেৰগাথা

১৩৭. ‘‘সুখং সুপন্তি মুনযো, যে ইত্থীসু ন বজ্ঝৰে;

সদা ৱে ৰক্খিতব্বাসু, যাসু সচ্চং সুদুল্লভং.

১৩৮. ‘‘ৱধং চৰিম্হ তে কাম, অনণা দানি তে মযং;

গচ্ছাম দানি নিব্বানং, যত্থ গন্ত্ৱা ন সোচতী’’তি.

… গোতমো থেৰো….

১০. ৱসভত্থেৰগাথা

১৩৯. ‘‘পুব্বে হনতি অত্তানং, পচ্ছা হনতি সো পৰে;

সুহতং হন্তি অত্তানং, ৱীতংসেনেৱ পক্খিমা.

১৪০. ‘‘ন ব্ৰাহ্মণো বহিৱণ্ণো, অন্তো ৱণ্ণো হি ব্ৰাহ্মণো;

যস্মিং পাপানি কম্মানি, স ৱে কণ্হো সুজম্পতী’’তি.

… ৱসভো থেৰো….

ৱগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.

তস্সুদ্দানং –

উত্তৰো চেৱ পিণ্ডোলো, ৱল্লিযো তীৰিযো ইসি;

অজিনো চ মেড়জিনো, ৰাধো সুৰাধো গোতমো;

ৱসভেন ইমে হোন্তি, দস থেৰা মহিদ্ধিকাতি.

২. দুতিযৱগ্গো

১. মহাচুন্দত্থেৰগাথা

১৪১. ‘‘সুস্সূসা সুতৱদ্ধনী, সুতং পঞ্ঞায ৱদ্ধনং;

পঞ্ঞায অত্থং জানাতি, ঞাতো অত্থো সুখাৱহো.

১৪২. ‘‘সেৱেথ পন্তানি সেনাসনানি, চৰেয্য সংযোজনৱিপ্পমোক্খং;

সচে ৰতিং নাধিগচ্ছেয্য তত্থ, সঙ্ঘে ৱসে ৰক্খিতত্তো সতিমা’’তি.

… মহাচুন্দো থেৰো….

২. জোতিদাসত্থেৰগাথা

১৪৩. ‘‘যে খো তে ৱেঠমিস্সেন [ৱেঘমিস্সেন (সী. স্যা.), ৱে গমিস্সেন, ৱেখমিস্সেন (ক.)], নানত্তেন চ কম্মুনা;

মনুস্সে উপৰুন্ধন্তি, ফৰুসূপক্কমা জনা;

তেপি তত্থেৱ কীৰন্তি, ন হি কম্মং পনস্সতি.

১৪৪. ‘‘যং কৰোতি নৰো কম্মং, কল্যাণং যদি পাপকং;

তস্স তস্সেৱ দাযাদো, যং যং কম্মং পকুব্বতী’’তি.

… জোতিদাসো থেৰো….

৩. হেৰঞ্ঞকানিত্থেৰগাথা

১৪৫. ‘‘অচ্চযন্তি অহোৰত্তা, জীৱিতং উপৰুজ্ঝতি;

আযু খীযতি মচ্চানং, কুন্নদীনংৱ ওদকং.

১৪৬. ‘‘অথ পাপানি কম্মানি, কৰং বালো ন বুজ্ঝতি;

পচ্ছাস্স কটুকং হোতি, ৱিপাকো হিস্স পাপকো’’তি.

… হেৰঞ্ঞকানিত্থেৰো….

৪. সোমমিত্তত্থেৰগাথা

১৪৭. ‘‘পৰিত্তং দাৰুমাৰুয্হ, যথা সীদে মহণ্ণৱে;

এৱং কুসীতমাগম্ম, সাধুজীৱীপি সীদতি;

তস্মা তং পৰিৱজ্জেয্য, কুসীতং হীনৱীৰিযং.

১৪৮. ‘‘পৱিৱিত্তেহি অৰিযেহি, পহিতত্তেহি ঝাযিভি;

নিচ্চং আৰদ্ধৱীৰিযেহি, পণ্ডিতেহি সহাৱসে’’তি.

… সোমমিত্তো থেৰো….

৫. সব্বমিত্তত্থেৰগাথা

১৪৯. ‘‘জনো জনম্হি সম্বদ্ধো [সম্বদ্ধো (স্যা. ক.)], জনমেৱস্সিতো জনো;

জনো জনেন হেঠীযতি, হেঠেতি চ [বোধিযতি, বাধেতি চ (ক.)] জনো জনং.

১৫০. ‘‘কো হি তস্স জনেনত্থো, জনেন জনিতেন ৱা;

জনং ওহায গচ্ছং তং, হেঠযিত্ৱা [বাধযিত্ৱা (ক.)] বহুং জন’’ন্তি.

… সব্বমিত্তো থেৰো….

৬. মহাকাড়ত্থেৰগাথা

১৫১. ‘‘কাড়ী ইত্থী ব্ৰহতী ধঙ্কৰূপা, সত্থিঞ্চ ভেত্ৱা অপৰঞ্চ সত্থিং;

বাহঞ্চ ভেত্ৱা অপৰঞ্চ বাহং, সীসঞ্চ ভেত্ৱা দধিথালকংৱ;

এসা নিসিন্না অভিসন্দহিত্ৱা.

১৫২. ‘‘যো ৱে অৱিদ্ৱা উপধিং কৰোতি, পুনপ্পুনং দুক্খমুপেতি মন্দো;

তস্মা পজানং উপধিং ন কযিৰা, মাহং পুন ভিন্নসিৰো সযিস্স’’ন্তি [পস্সিস্সন্তি (ক.)].

… মহাকাড়ো থেৰো….

৭. তিস্সত্থেৰগাথা

১৫৩. ‘‘বহূ সপত্তে লভতি, মুণ্ডো সঙ্ঘাটিপাৰুতো;

লাভী অন্নস্স পানস্স, ৱত্থস্স সযনস্স চ.

১৫৪. ‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, সক্কাৰেসু মহব্ভযং;

অপ্পলাভো অনৱস্সুতো, সতো ভিক্খু পৰিব্বজে’’তি.

… তিস্সো থেৰো….

৮. কিমিলত্থেৰগাথা

১৫৫. ‘‘পাচীনৱংসদাযম্হি, সক্যপুত্তা সহাযকা;

পহাযানপ্পকে ভোগে, উঞ্ছাপত্তাগতে ৰতা.

১৫৬. ‘‘আৰদ্ধৱীৰিযা পহিতত্তা, নিচ্চং দড়্হপৰক্কমা;

ৰমন্তি ধম্মৰতিযা, হিত্ৱান লোকিযং ৰতি’’ন্তি.

… কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা. পী.)] থেৰো….

৯. নন্দত্থেৰগাথা

১৫৭. ‘‘অযোনিসো মনসিকাৰা, মণ্ডনং অনুযুঞ্জিসং;

উদ্ধতো চপলো চাসিং, কামৰাগেন অট্টিতো.

১৫৮. ‘‘উপাযকুসলেনাহং, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা;

যোনিসো পটিপজ্জিত্ৱা, ভৱে চিত্তং উদব্বহি’’ন্তি.

… নন্দো থেৰো….

১০. সিৰিমত্থেৰগাথা

১৫৯. ‘‘পৰে চ নং পসংসন্তি, অত্তা চে অসমাহিতো;

মোঘং পৰে পসংসন্তি, অত্তা হি অসমাহিতো.

১৬০. ‘‘পৰে চ নং গৰহন্তি, অত্তা চে সুসমাহিতো;

মোঘং পৰে গৰহন্তি, অত্তা হি সুসমাহিতো’’তি.

… সিৰিমা থেৰো….

ৱগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.

তস্সুদ্দানং –

চুন্দো চ জোতিদাসো চ, থেৰো হেৰঞ্ঞকানি চ;

সোমমিত্তো সব্বমিত্তো, কালো তিস্সো চ কিমিলো [কিম্বিলো (সী. স্যা. পী.), ছন্দলক্খণানুলোমং];

নন্দো চ সিৰিমা চেৱ, দস থেৰা মহিদ্ধিকাতি.

৩. ততিযৱগ্গো

১. উত্তৰত্থেৰগাথা

১৬১. ‘‘খন্ধা মযা পৰিঞ্ঞাতা, তণ্হা মে সুসমূহতা;

ভাৱিতা মম বোজ্ঝঙ্গা, পত্তো মে আসৱক্খযো.

১৬২. ‘‘সোহং খন্ধে পৰিঞ্ঞায, অব্বহিত্ৱান [অব্বুহিত্ৱান (ক.)] জালিনিং;

ভাৱযিত্ৱান বোজ্ঝঙ্গে, নিব্বাযিস্সং অনাসৱো’’তি.

… উত্তৰো থেৰো….

২. ভদ্দজিত্থেৰগাথা

১৬৩. ‘‘পনাদো নাম সো ৰাজা, যস্স যূপো সুৱণ্ণযো;

তিৰিযং সোড়সুব্বেধো [সোড়সপব্বেধো (সী. অট্ঠ.), সোড়সব্বাণো (?)], উব্ভমাহু [উদ্ধমাহু (সী.), উচ্চমাহু (স্যা.)] সহস্সধা.

১৬৪. ‘‘সহস্সকণ্ডো সতগেণ্ডু, ধজালু হৰিতামযো;

অনচ্চুং তত্থ গন্ধব্বা, ছসহস্সানি সত্তধা’’তি.

… ভদ্দজিত্থেৰো….

৩. সোভিতত্থেৰগাথা