১৬. ৱীসতিনিপাতো
১. অধিমুত্তত্থেৰগাথা
৭০৫. ‘‘যঞ্ঞত্থং ৱা ধনত্থং ৱা, যে হনাম মযং পুৰে;
অৱসেসং [অৱসে তং (সী. অট্ঠ. মূলপাঠো), অৱসেসানং (অট্ঠ.?)] ভযং হোতি, ৱেধন্তি ৱিলপন্তি চ.
৭০৬. ‘‘তস্স তে নত্থি ভীতত্তং, ভিয্যো ৱণ্ণো পসীদতি;
কস্মা ন পৰিদেৱেসি, এৱৰূপে মহব্ভযে.
৭০৭. ‘‘নত্থি চেতসিকং দুক্খং, অনপেক্খস্স গামণি;
অতিক্কন্তা ভযা সব্বে, খীণসংযোজনস্স ৱে.
৭০৮. ‘‘খীণায ভৱনেত্তিযা, দিট্ঠে ধম্মে যথাতথে;
ন ভযং মৰণে হোতি, ভাৰনিক্খেপনে যথা.
৭০৯. ‘‘সুচিণ্ণং ব্ৰহ্মচৰিযং মে, মগ্গো চাপি সুভাৱিতো;
মৰণে মে ভযং নত্থি, ৰোগানমিৱ সঙ্খযে.
৭১০. ‘‘সুচিণ্ণং ব্ৰহ্মচৰিযং মে, মগ্গো চাপি সুভাৱিতো;
নিৰস্সাদা ভৱা দিট্ঠা, ৱিসং পিত্ৱাৱ [পীত্ৱাৱ (সী.)] ছড্ডিতং.
৭১১. ‘‘পাৰগূ অনুপাদানো, কতকিচ্চো অনাসৱো;
তুট্ঠো আযুক্খযা হোতি, মুত্তো আঘাতনা যথা.
৭১২. ‘‘উত্তমং ধম্মতং পত্তো, সব্বলোকে অনত্থিকো;
আদিত্তাৱ ঘৰা মুত্তো, মৰণস্মিং ন সোচতি.
৭১৩. ‘‘যদত্থি সঙ্গতং কিঞ্চি, ভৱো ৱা যত্থ লব্ভতি;
সব্বং অনিস্সৰং এতং, ইতি ৱুত্তং মহেসিনা.
৭১৪. ‘‘যো তং তথা পজানাতি, যথা বুদ্ধেন দেসিতং;
ন গণ্হাতি ভৱং কিঞ্চি, সুতত্তংৱ অযোগুড়ং.
৭১৫. ‘‘ন মে হোতি ‘অহোসি’ন্তি, ‘ভৱিস্স’ন্তি ন হোতি মে;
সঙ্খাৰা ৱিগমিস্সন্তি, তত্থ কা পৰিদেৱনা.
৭১৬. ‘‘সুদ্ধং ধম্মসমুপ্পাদং, সুদ্ধং সঙ্খাৰসন্ততিং;
পস্সন্তস্স যথাভূতং, ন ভযং হোতি গামণি.
৭১৭. ‘‘তিণকট্ঠসমং লোকং, যদা পঞ্ঞায পস্সতি;
মমত্তং সো অসংৱিন্দং, ‘নত্থি মে’তি ন সোচতি.
৭১৮. ‘‘উক্কণ্ঠামি সৰীৰেন, ভৱেনম্হি অনত্থিকো;
সোযং ভিজ্জিস্সতি কাযো, অঞ্ঞো চ ন ভৱিস্সতি.
৭১৯. ‘‘যং ৱো কিচ্চং সৰীৰেন, তং কৰোথ যদিচ্ছথ;
ন মে তপ্পচ্চযা তত্থ, দোসো পেমঞ্চ হেহিতি’’.
৭২০. তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, অব্ভুতং লোমহংসনং;
সত্থানি নিক্খিপিত্ৱান, মাণৱা এতদব্ৰৱুং.
৭২১. ‘‘কিং ভদন্তে কৰিত্ৱান, কো ৱা আচৰিযো তৱ;
কস্স সাসনমাগম্ম, লব্ভতে তং অসোকতা’’.
৭২২. ‘‘সব্বঞ্ঞূ সব্বদস্সাৱী, জিনো আচৰিযো মম;
মহাকাৰুণিকো সত্থা, সব্বলোকতিকিচ্ছকো.
৭২৩. ‘‘তেনাযং দেসিতো ধম্মো, খযগামী অনুত্তৰো;
তস্স সাসনমাগম্ম, লব্ভতে তং অসোকতা’’.
৭২৪. সুত্ৱান চোৰা ইসিনো সুভাসিতং, নিক্খিপ্প সত্থানি চ আৱুধানি চ;
তম্হা চ কম্মা ৱিৰমিংসু একে, একে চ পব্বজ্জমৰোচযিংসু.
৭২৫. তে পব্বজিত্ৱা সুগতস্স সাসনে, ভাৱেত্ৱ বোজ্ঝঙ্গবলানি পণ্ডিতা;
উদগ্গচিত্তা সুমনা কতিন্দ্ৰিযা, ফুসিংসু নিব্বানপদং অসঙ্খতন্তি.
…অধিমুত্তো থেৰো….
২. পাৰাপৰিযত্থেৰগাথা
৭২৬. ‘‘সমণস্স অহু চিন্তা, পাৰাপৰিযস্স ভিক্খুনো;
এককস্স নিসিন্নস্স, পৱিৱিত্তস্স ঝাযিনো.
৭২৭. ‘‘কিমানুপুব্বং পুৰিসো, কিং ৱতং কিং সমাচাৰং;
অত্তনো কিচ্চকাৰীস্স, ন চ কঞ্চি ৱিহেঠযে.
৭২৮. ‘‘ইন্দ্ৰিযানি মনুস্সানং, হিতায অহিতায চ;
অৰক্খিতানি অহিতায, ৰক্খিতানি হিতায চ.
৭২৯. ‘‘ইন্দ্ৰিযানেৱ সাৰক্খং, ইন্দ্ৰিযানি চ গোপযং;
অত্তনো কিচ্চকাৰীস্স, ন চ কঞ্চি ৱিহেঠযে.
৭৩০. ‘‘চক্খুন্দ্ৰিযং চে ৰূপেসু, গচ্ছন্তং অনিৱাৰযং;
অনাদীনৱদস্সাৱী, সো দুক্খা ন হি মুচ্চতি.
৭৩১. ‘‘সোতিন্দ্ৰিযং চে সদ্দেসু, গচ্ছন্তং অনিৱাৰযং;
অনাদীনৱদস্সাৱী, সো দুক্খা ন হি মুচ্চতি.
৭৩২. ‘‘অনিস্সৰণদস্সাৱী, গন্ধে চে পটিসেৱতি;
ন সো মুচ্চতি দুক্খম্হা, গন্ধেসু অধিমুচ্ছিতো.
৭৩৩. ‘‘অম্বিলং মধুৰগ্গঞ্চ, তিত্তকগ্গমনুস্সৰং;
ৰসতণ্হায গধিতো, হদযং নাৱবুজ্ঝতি.
৭৩৪. ‘‘সুভান্যপ্পটিকূলানি, ফোট্ঠব্বানি অনুস্সৰং;
ৰত্তো ৰাগাধিকৰণং, ৱিৱিধং ৱিন্দতে দুখং.
৭৩৫. ‘‘মনং চেতেহি ধম্মেহি, যো ন সক্কোতি ৰক্খিতুং;
ততো নং দুক্খমন্ৱেতি, সব্বেহেতেহি পঞ্চহি.
৭৩৬. ‘‘পুব্বলোহিতসম্পুণ্ণং, বহুস্স কুণপস্স চ;
নৰৱীৰকতং ৱগ্গুং, সমুগ্গমিৱ চিত্তিতং.
৭৩৭. ‘‘কটুকং মধুৰস্সাদং, পিযনিবন্ধনং দুখং;
খুৰংৱ মধুনা লিত্তং, উল্লিহং নাৱবুজ্ঝতি.
৭৩৮. ‘‘ইত্থিৰূপে ইত্থিসৰে, ফোট্ঠব্বেপি চ ইত্থিযা;
ইত্থিগন্ধেসু সাৰত্তো, ৱিৱিধং ৱিন্দতে দুখং.
৭৩৯. ‘‘ইত্থিসোতানি সব্বানি, সন্দন্তি পঞ্চ পঞ্চসু;
তেসমাৱৰণং কাতুং, যো সক্কোতি ৱীৰিযৱা.
৭৪০. ‘‘সো অত্থৱা সো ধম্মট্ঠো, সো দক্খো সো ৱিচক্খণো;
কৰেয্য ৰমমানোপি, কিচ্চং ধম্মত্থসংহিতং.
৭৪১. ‘‘অথো সীদতি সঞ্ঞুত্তং, ৱজ্জে কিচ্চং নিৰত্থকং;
‘ন তং কিচ্চ’ন্তি মঞ্ঞিত্ৱা, অপ্পমত্তো ৱিচক্খণো.
৭৪২. ‘‘যঞ্চ অত্থেন সঞ্ঞুত্তং, যা চ ধম্মগতা ৰতি;
তং সমাদায ৱত্তেথ, সা হি ৱে উত্তমা ৰতি.
৭৪৩. ‘‘উচ্চাৱচেহুপাযেহি, পৰেসমভিজিগীসতি;
হন্ত্ৱা ৱধিত্ৱা অথ সোচযিত্ৱা, আলোপতি সাহসা যো পৰেসং.
৭৪৪. ‘‘তচ্ছন্তো আণিযা আণিং, নিহন্তি বলৱা যথা;
ইন্দ্ৰিযানিন্দ্ৰিযেহেৱ, নিহন্তি কুসলো তথা.
৭৪৫. ‘‘সদ্ধং ৱীৰিযং সমাধিঞ্চ, সতিপঞ্ঞঞ্চ ভাৱযং;
পঞ্চ পঞ্চহি হন্ত্ৱান, অনীঘো যাতি ব্ৰাহ্মণো.
৭৪৬. ‘‘সো অত্থৱা সো ধম্মট্ঠো, কত্ৱা ৱাক্যানুসাসনিং;
সব্বেন সব্বং বুদ্ধস্স, সো নৰো সুখমেধতী’’তি.
…পাৰাপৰিযো থেৰো….
৩. তেলকানিত্থেৰগাথা
৭৪৭. ‘‘চিৰৰত্তং ৱতাতাপী, ধম্মং অনুৱিচিন্তযং;
সমং চিত্তস্স নালত্থং, পুচ্ছং সমণব্ৰাহ্মণে.
৭৪৮. ‘‘‘কো সো পাৰঙ্গতো লোকে, কো পত্তো অমতোগধং;
কস্স ধম্মং পটিচ্ছামি, পৰমত্থৱিজাননং’.
৭৪৯. ‘‘অন্তোৱঙ্কগতো আসি, মচ্ছোৱ ঘসমামিসং;
বদ্ধো মহিন্দপাসেন, ৱেপচিত্যসুৰো যথা.
৭৫০. ‘‘অঞ্ছামি নং ন মুঞ্চামি, অস্মা সোকপৰিদ্দৱা;
কো মে বন্ধং মুঞ্চং লোকে, সম্বোধিং ৱেদযিস্সতি.
৭৫১. ‘‘সমণং ব্ৰাহ্মণং ৱা কং, আদিসন্তং পভঙ্গুনং.
কস্স ধম্মং পটিচ্ছামি, জৰামচ্চুপৱাহনং.
৭৫২. ‘‘ৱিচিকিচ্ছাকঙ্খাগন্থিতং, সাৰম্ভবলসঞ্ঞুতং;
কোধপ্পত্তমনত্থদ্ধং, অভিজপ্পপ্পদাৰণং.
৭৫৩. ‘‘তণ্হাধনুসমুট্ঠানং, দ্ৱে চ পন্নৰসাযুতং [দ্ৱেধাপন্নৰসাযুতং (?)];
পস্স ওৰসিকং বাড়্হং, ভেত্ৱান যদি [যদ (সী. অট্ঠ.) হদি (?) ‘‘হদযে’’তি তংসংৱণ্ণনা] তিট্ঠতি.
৭৫৪. ‘‘অনুদিট্ঠীনং অপ্পহানং, সঙ্কপ্পপৰতেজিতং;
তেন ৱিদ্ধো পৱেধামি, পত্তংৱ মালুতেৰিতং.
৭৫৫. ‘‘অজ্ঝত্তং মে সমুট্ঠায, খিপ্পং পচ্চতি মামকং;
ছফস্সাযতনী কাযো, যত্থ সৰতি সব্বদা.
৭৫৬. ‘‘তং ন পস্সামি তেকিচ্ছং, যো মেতং সল্লমুদ্ধৰে;
নানাৰজ্জেন সত্থেন [নাৰগ্গেন ন সত্থেন (?)], নাঞ্ঞেন ৱিচিকিচ্ছিতং.
৭৫৭. ‘‘কো মে অসত্থো অৱণো, সল্লমব্ভন্তৰপস্সযং;
অহিংসং সব্বগত্তানি, সল্লং মে উদ্ধৰিস্সতি.
৭৫৮. ‘‘ধম্মপ্পতি হি সো সেট্ঠো, ৱিসদোসপ্পৱাহকো;
গম্ভীৰে পতিতস্স মে, থলং পাণিঞ্চ দস্সযে.
৭৫৯. ‘‘ৰহদেহমস্মি ওগাড়্হো, অহাৰিযৰজমত্তিকে;
মাযাউসূযসাৰম্ভ, থিনমিদ্ধমপত্থটে.
৭৬০. ‘‘উদ্ধচ্চমেঘথনিতং, সংযোজনৱলাহকং;
ৱাহা ৱহন্তি কুদ্দিট্ঠিং [দুদ্দিট্ঠিং (সী. ধ. প. ৩৩৯)], সঙ্কপ্পা ৰাগনিস্সিতা.
৭৬১. ‘‘সৱন্তি সব্বধি সোতা, লতা উব্ভিজ্জ তিট্ঠতি;
তে সোতে কো নিৱাৰেয্য, তং লতং কো হি ছেচ্ছতি.
৭৬২. ‘‘ৱেলং কৰোথ ভদ্দন্তে, সোতানং সন্নিৱাৰণং;
মা তে মনোমযো সোতো, ৰুক্খংৱ সহসা লুৱে.
৭৬৩. ‘‘এৱং মে ভযজাতস্স, অপাৰা পাৰমেসতো;
তাণো পঞ্ঞাৱুধো সত্থা, ইসিসঙ্ঘনিসেৱিতো.
৭৬৪. ‘‘সোপাণং সুগতং সুদ্ধং, ধম্মসাৰমযং দড়্হং;
পাদাসি ৱুয্হমানস্স, ‘মা ভাযী’তি চ মব্ৰৱি.
৭৬৫. ‘‘সতিপট্ঠানপাসাদং, আৰুয্হ পচ্চৱেক্খিসং;
যং তং পুব্বে অমঞ্ঞিস্সং, সক্কাযাভিৰতং পজং.
৭৬৬. ‘‘যদা চ মগ্গমদ্দক্খিং, নাৱায অভিৰূহনং;
অনধিট্ঠায অত্তানং, তিত্থমদ্দক্খিমুত্তমং.
৭৬৭. ‘‘সল্লং অত্তসমুট্ঠানং, ভৱনেত্তিপ্পভাৱিতং;
এতেসং অপ্পৱত্তায [অপ্পৱত্তিযা (?)], দেসেসি মগ্গমুত্তমং.
৭৬৮. ‘‘দীঘৰত্তানুসযিতং, চিৰৰত্তমধিট্ঠিতং;
বুদ্ধো মেপানুদী গন্থং, ৱিসদোসপ্পৱাহনো’’তি.
…তেলকানি থেৰো….
৪. ৰট্ঠপালত্থেৰগাথা
৭৬৯. [ম. নি. ২.৩০২] ‘‘পস্স চিত্তকতং বিম্বং, অৰুকাযং সমুস্সিতং;
আতুৰং বহুসঙ্কপ্পং, যস্স নত্থি ধুৱং ঠিতি.
৭৭০. ‘‘পস্স চিত্তকতং ৰূপং, মণিনা কুণ্ডলেন চ;
অট্ঠিং তচেন ওনদ্ধং, সহ ৱত্থেহি সোভতি.
৭৭১. ‘‘অলত্তককতা পাদা, মুখং চুণ্ণকমক্খিতং;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.
৭৭২. ‘‘অট্ঠপদকতা কেসা, নেত্তা অঞ্জনমক্খিতা;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.
৭৭৩. ‘‘অঞ্জনীৱ নৱা চিত্তা, পূতিকাযো অলঙ্কতো;
অলং বালস্স মোহায, নো চ পাৰগৱেসিনো.
৭৭৪. ‘‘ওদহি মিগৱো পাসং, নাসদা ৱাগুৰং মিগো;
ভুত্ৱা নিৱাপং গচ্ছাম, কন্দন্তে মিগবন্ধকে.
৭৭৫. ‘‘ছিন্নো পাসো মিগৱস্স, নাসদা ৱাগুৰং মিগো;
ভুত্ৱা নিৱাপং গচ্ছাম, সোচন্তে মিগলুদ্দকে.