২. উব্বৰিৱগ্গো

১. সংসাৰমোচকপেতিৱত্থু

৯৫. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে [উপ্পাসুড়িকে (ক.)] কিসিকে, কা নু ত্ৱং ইধ তিট্ঠসী’’তি.

৯৬. ‘‘অহং ভদন্তে পেতীম্হি, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

৯৭. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্স কম্মৱিপাকেন, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

৯৮. ‘‘অনুকম্পকা ময্হং নাহেসুং ভন্তে, পিতা চ মাতা অথৱাপি ঞাতকা;

যে মং নিযোজেয্যুং দদাহি দানং, পসন্নচিত্তা সমণব্ৰাহ্মণানং.

৯৯. ‘‘ইতো অহং ৱস্সসতানি পঞ্চ, যং এৱৰূপা ৱিচৰামি নগ্গা;

খুদায তণ্হায চ খজ্জমানা, পাপস্স কম্মস্স ফলং মমেদং.

১০০. ‘‘ৱন্দামি তং অয্য পসন্নচিত্তা, অনুকম্প মং ৱীৰ মহানুভাৱ;

দত্ৱা চ মে আদিস যং হি কিঞ্চি, মোচেহি মং দুগ্গতিযা ভদন্তে’’তি.

১০১. সাধূতি সো পটিস্সুত্ৱা, সাৰিপুত্তোনুকম্পকো;

ভিক্খূনং আলোপং দত্ৱা, পাণিমত্তঞ্চ চোড়কং;

থালকস্স চ পানীযং, তস্সা দক্খিণমাদিসি.

১০২. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনচ্ছাদনপানীযং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১০৩. ততো সুদ্ধা সুচিৱসনা, কাসিকুত্তমধাৰিনী;

ৱিচিত্তৱত্থাভৰণা, সাৰিপুত্তং উপসঙ্কমি.

১০৪. ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, যা ত্ৱং তিট্ঠসি দেৱতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৱিয তাৰকা.

১০৫. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১০৬. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

১০৭. ‘‘উপ্পণ্ডুকিং কিসং ছাতং, নগ্গং সম্পতিতচ্ছৱিং [আপতিতচ্ছৱিং (সী.)];

মুনি কাৰুণিকো লোকে, তং মং অদ্দক্খি দুগ্গতং.

১০৮. ‘‘ভিক্খূনং আলোপং দত্ৱা, পাণিমত্তঞ্চ চোড়কং;

থালকস্স চ পানীযং, মম দক্খিণমাদিসি.

১০৯. ‘‘আলোপস্স ফলং পস্স, ভত্তং ৱস্সসতং দস;

ভুঞ্জামি কামকামিনী, অনেকৰসব্যঞ্জনং.

১১০. ‘‘পাণিমত্তস্স চোড়স্স, ৱিপাকং পস্স যাদিসং;

যাৱতা নন্দৰাজস্স, ৱিজিতস্মিং পটিচ্ছদা.

১১১. ‘‘ততো বহুতৰা ভন্তে, ৱত্থানচ্ছাদনানি মে;

কোসেয্যকম্বলীযানি, খোমকপ্পাসিকানি চ.

১১২. ‘‘ৱিপুলা চ মহগ্ঘা চ, তেপাকাসেৱলম্বৰে;

সাহং তং পৰিদহামি, যং যং হি মনসো পিযং.

১১৩. ‘‘থালকস্স চ পানীযং, ৱিপাকং পস্স যাদিসং;

গম্ভীৰা চতুৰস্সা চ, পোক্খৰঞ্ঞো সুনিম্মিতা.

১১৪. ‘‘সেতোদকা সুপ্পতিত্থা, সীতা অপ্পটিগন্ধিযা;

পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, ৱাৰিকিঞ্জক্খপূৰিতা.

১১৫. ‘‘সাহং ৰমামি কীড়ামি, মোদামি অকুতোভযা;

মুনিং কাৰুণিকং লোকে, ভন্তে ৱন্দিতুমাগতা’’তি.

সংসাৰমোচকপেতিৱত্থু পঠমং.

২. সাৰিপুত্তত্থেৰমাতুপেতিৱত্থু

১১৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৱং ইধ তিট্ঠসি’’.

১১৭. ‘‘অহং তে সকিযা মাতা, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু;

উপপন্না পেত্তিৱিসযং, খুপ্পিপাসসমপ্পিতা.

১১৮. ‘‘ছড্ডিতং খিপিতং খেড়ং, সিঙ্ঘাণিকং সিলেসুমং;

ৱসঞ্চ ডয্হমানানং, ৱিজাতানঞ্চ লোহিতং.

১১৯. ‘‘ৱণিকানঞ্চ যং ঘান-সীসচ্ছিন্নান লোহিতং;

খুদাপৰেতা ভুঞ্জামি, ইত্থিপুৰিসনিস্সিতং.

১২০. ‘‘পুব্বলোহিতং ভক্খামি [পুব্বলোহিতভক্খাস্মি (সী.)], পসূনং মানুসান চ;

অলেণা অনগাৰা চ, নীলমঞ্চপৰাযণা.

১২১. ‘‘দেহি পুত্তক মে দানং, দত্ৱা অন্ৱাদিসাহি মে;

অপ্পেৱ নাম মুচ্চেয্যং, পুব্বলোহিতভোজনা’’তি.

১২২. মাতুযা ৱচনং সুত্ৱা, উপতিস্সোনুকম্পকো;

আমন্তযি মোগ্গল্লানং, অনুৰুদ্ধঞ্চ কপ্পিনং.

১২৩. চতস্সো কুটিযো কত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

কুটিযো অন্নপানঞ্চ, মাতু দক্খিণমাদিসী.

১২৪. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনং পানীযং ৱত্থং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১২৫. ততো সুদ্ধা সুচিৱসনা, কাসিকুত্তমধাৰিনী;

ৱিচিত্তৱত্থাভৰণা, কোলিতং উপসঙ্কমি.

১২৬. ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, যা ত্ৱং তিট্ঠসি দেৱতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৱিয তাৰকা.

১২৭. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১২৮. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.

১২৯. ‘‘সাৰিপুত্তস্সাহং মাতা, পুব্বে অঞ্ঞাসু জাতীসু;

উপপন্না পেত্তিৱিসযং, খুপ্পিপাসসমপ্পিতা.

১৩০. ‘‘ছড্ডিতং খিপিতং খেড়ং, সিঙ্ঘাণিকং সিলেসুমং;

ৱসঞ্চ ডয্হমানানং, ৱিজাতানঞ্চ লোহিতং.

১৩১. ‘‘ৱণিকানঞ্চ যং ঘান-সীসচ্ছিন্নান লোহিতং;

খুদাপৰেতা ভুঞ্জামি, ইত্থিপুৰিসনিস্সিতং.

১৩২. ‘‘পুব্বলোহিতং ভক্খিস্সং, পসূনং মানুসান চ;

অলেণা অনগাৰা চ, নীলমঞ্চপৰাযণা.

১৩৩. ‘‘সাৰিপুত্তস্স দানেন, মোদামি অকুতোভযা;

মুনিং কাৰুণিকং লোকে, ভন্তে ৱন্দিতুমাগতা’’তি.

সাৰিপুত্তত্থেৰস্স মাতুপেতিৱত্থু দুতিযং.

৩. মত্তাপেতিৱত্থু

১৩৪. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাসি, কিসা ধমনিসন্থতা;

উপ্ফাসুলিকে কিসিকে, কা নু ত্ৱং ইধ তিট্ঠসী’’তি.

১৩৫. ‘‘অহং মত্তা তুৱং তিস্সা, সপত্তী তে পুৰে অহুং;

পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

১৩৬. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;

কিস্স কম্মৱিপাকেন, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

১৩৭. ‘‘চণ্ডী চ ফৰুসা চাসিং, ইস্সুকী মচ্ছৰী সঠা [সঠী (সী.)];

তাহং দুৰুত্তং ৱত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা’’তি.

১৩৮. সব্বং [সচ্চং (ক.)] অহম্পি জানামি, যথা ত্ৱং চণ্ডিকা অহু;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি পংসুকুন্থিতা’’তি.

১৩৯. ‘‘সীসংন্হাতা তুৱং আসি, সুচিৱত্থা অলঙ্কতা;

অহঞ্চ খো [খো তং (সী. ক.)] অধিমত্তং, সমলঙ্কততৰা তযা.

১৪০. ‘‘তস্সা মে পেক্খমানায, সামিকেন সমন্তযি;

ততো মে ইস্সা ৱিপুলা, কোধো মে সমজাযথ.

১৪১. ‘‘ততো পংসুং গহেত্ৱান, পংসুনা তং হি ওকিৰিং [তং ৱিকীৰিহং (স্যা. ক.)];

তস্স কম্মৱিপাকেন, তেনম্হি পংসুকুন্থিতা’’তি.

১৪২. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, পংসুনা মং ত্ৱমোকিৰি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেন খজ্জসি কচ্ছুযা’’তি.

১৪৩. ‘‘ভেসজ্জহাৰী উভযো, ৱনন্তং অগমিম্হসে;

ত্ৱঞ্চ ভেসজ্জমাহৰি, অহঞ্চ কপিকচ্ছুনো.

১৪৪. ‘‘তস্সা ত্যাজানমানায, সেয্যং ত্যাহং সমোকিৰিং;

তস্স কম্মৱিপাকেন, তেন খজ্জামি কচ্ছুযা’’তি.

১৪৫. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, সেয্যং মে ত্ৱং সমোকিৰি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি নগ্গিযা তুৱ’’ন্তি.

১৪৬. ‘‘সহাযানং সমযো আসি, ঞাতীনং সমিতী অহু;

ত্ৱঞ্চ আমন্তিতা আসি, সসামিনী নো চ খো অহং.

১৪৭. ‘‘তস্সা ত্যাজানমানায, দুস্সং ত্যাহং অপানুদিং;

তস্স কম্মৱিপাকেন, তেনম্হি নগ্গিযা অহ’’ন্তি.

১৪৮. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, দুস্সং মে ত্ৱং অপানুদি;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি গূথগন্ধিনী’’তি.

১৪৯. ‘‘তৱ গন্ধঞ্চ মালঞ্চ, পচ্চগ্ঘঞ্চ ৱিলেপনং;

গূথকূপে অধাৰেসিং [অধাৰেসিং (ক.)], তং পাপং পকতং মযা;

তস্স কম্মৱিপাকেন, তেনম্হি গূথগন্ধিনী’’তি.

১৫০. ‘‘সচ্চং অহম্পি জানামি, তং পাপং পকতং তযা;

অঞ্ঞঞ্চ খো তং পুচ্ছামি, কেনাসি দুগ্গতা তুৱ’’ন্তি.

১৫১. ‘‘উভিন্নং সমকং আসি, যং গেহে ৱিজ্জতে ধনং;

সন্তেসু দেয্যধম্মেসু, দীপং নাকাসিমত্তনো;

তস্স কম্মৱিপাকেন, তেনম্হি দুগ্গতা অহং.

১৫২. ‘‘তদেৱ মং ত্ৱং অৱচ, ‘পাপকম্মং নিসেৱসি;

ন হি পাপেহি কম্মেহি, সুলভা হোতি সুগ্গতী’’’তি.

১৫৩. ‘‘ৱামতো মং ত্ৱং পচ্চেসি, অথোপি মং উসূযসি;

পস্স পাপানং কম্মানং, ৱিপাকো হোতি যাদিসো.

১৫৪. ‘‘তে ঘৰা তা চ দাসিযো [তে ঘৰদাসিযো আসুং (সী. স্যা.), তে ঘৰে দাসিযো চেৱ (ক.)], তানেৱাভৰণানিমে;

তে অঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তি, ন ভোগা হোন্তি সস্সতা.

১৫৫. ‘‘ইদানি ভূতস্স পিতা, আপণা গেহমেহিতি;

অপ্পেৱ তে দদে কিঞ্চি, মা সু তাৱ ইতো অগা’’তি.

১৫৬. ‘‘নগ্গা দুব্বণ্ণৰূপাম্হি, কিসা ধমনিসন্থতা;

কোপীনমেতং ইত্থীনং, মা মং ভূতপিতাদ্দসা’’তি.

১৫৭. ‘‘হন্দ কিং ৱা ত্যাহং [কিং ত্যাহং (সী. স্যা.), কিং ৱতাহং (ক.)] দম্মি, কিং ৱা তেধ [কিং ৱা চ তে (সী. স্যা.), কিং ৱিধ তে (ক.)] কৰোমহং;

যেন ত্ৱং সুখিতা অস্স, সব্বকামসমিদ্ধিনী’’তি.

১৫৮. ‘‘চত্তাৰো ভিক্খূ সঙ্ঘতো, চত্তাৰো পন পুগ্গলা;

অট্ঠ ভিক্খূ ভোজযিত্ৱা, মম দক্খিণমাদিস;

তদাহং সুখিতা হেস্সং, সব্বকামসমিদ্ধিনী’’তি.

১৫৯. সাধূতি সা পটিস্সুত্ৱা, ভোজযিত্ৱাট্ঠ ভিক্খৱো;

ৱত্থেহচ্ছাদযিত্ৱান, তস্সা দক্খিণমাদিসী.

১৬০. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱিপাকো উদপজ্জথ;

ভোজনচ্ছাদনপানীযং, দক্খিণায ইদং ফলং.

১৬১. ততো সুদ্ধা সুচিৱসনা, কাসিকুত্তমধাৰিনী;

ৱিচিত্তৱত্থাভৰণা, সপত্তিং উপসঙ্কমি.

১৬২. ‘‘অভিক্কন্তেন ৱণ্ণেন, যা ত্ৱং তিট্ঠসি দেৱতে;

ওভাসেন্তী দিসা সব্বা, ওসধী ৱিয তাৰকা.

১৬৩. ‘‘কেন তেতাদিসো ৱণ্ণো, কেন তে ইধ মিজ্ঝতি;

উপ্পজ্জন্তি চ তে ভোগা, যে কেচি মনসো পিযা.

১৬৪. ‘‘পুচ্ছামি তং দেৱি মহানুভাৱে, মনুস্সভূতা কিমকাসি পুঞ্ঞং;

কেনাসি এৱং জলিতানুভাৱা, ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতী’’তি.