৩. চূড়ৱগ্গো

১. অভিজ্জমানপেতৱত্থু

৩৮৭. ‘‘অভিজ্জমানে ৱাৰিম্হি, গঙ্গায ইধ গচ্ছসি;

নগ্গো পুব্বদ্ধপেতোৱ মালধাৰী অলঙ্কতো;

কুহিং গমিস্সসি পেত, কত্থ ৱাসো ভৱিস্সতী’’তি.

৩৮৮. ‘‘চুন্দট্ঠিলং [চুন্দট্ঠিকং (সী.)] গমিস্সামি, পেতো সো ইতি ভাসতি;

অন্তৰে ৱাসভগামং, বাৰাণসিং চ [বাৰাণসিযা চ (সী. স্যা.)] সন্তিকে’’.

৩৮৯. তঞ্চ দিস্ৱা মহামত্তো, কোলিযো ইতি ৱিস্সুতো;

সত্তুং ভত্তঞ্চ পেতস্স, পীতকঞ্চ যুগং অদা.

৩৯০. নাৱায তিট্ঠমানায, কপ্পকস্স অদাপযি;

কপ্পকস্স পদিন্নম্হি, ঠানে পেতস্স দিস্সথ [পেতস্সু’দিস্সথ (সী.), পেতস্সু’দিচ্ছথ (?)].

৩৯১. ততো সুৱত্থৱসনো, মালধাৰী অলঙ্কতো;

ঠানে ঠিতস্স পেতস্স, দক্খিণা উপকপ্পথ;

তস্মা দজ্জেথ পেতানং, অনুকম্পায পুনপ্পুনং.

৩৯২. সাতুন্নৱসনা [সাহুন্নৱাসিনো (স্যা. পী.), সাহুন্দৱাসিনো (ক.)] একে, অঞ্ঞে কেসনিৱাসনা [কেসনিৱাসিনো (স্যা. ক.)];

পেতা ভত্তায গচ্ছন্তি, পক্কমন্তি দিসোদিসং.

৩৯৩. দূৰে একে [দূৰে পেতা (ক.)] পধাৱিত্ৱা, অলদ্ধাৱ নিৱত্তৰে;

ছাতা পমুচ্ছিতা ভন্তা, ভূমিযং পটিসুম্ভিতা.

৩৯৪. তে চ [কেচি (সী. স্যা.)] তত্থ পপতিতা [পপতিত্ৱা (সী.), চ পতিতা (স্যা.)], ভূমিযং পটিসুম্ভিতা;

পুব্বে অকতকল্যাণা, অগ্গিদড্ঢাৱ আতপে.

৩৯৫. ‘‘মযং পুব্বে পাপধম্মা, ঘৰণী কুলমাতৰো;

সন্তেসু দেয্যধম্মেসু, দীপং নাকম্হ অত্তনো.

৩৯৬. ‘‘পহূতং অন্নপানম্পি, অপিস্সু অৱকিৰীযতি;

সম্মগ্গতে পব্বজিতে, ন চ কিঞ্চি অদম্হসে.

৩৯৭. ‘‘অকম্মকামা অলসা, সাদুকামা মহগ্ঘসা;

আলোপপিণ্ডদাতাৰো, পটিগ্গহে পৰিভাসিম্হসে [পৰিভাসিতা (স্যা. ক.)].

৩৯৮. ‘‘তে ঘৰা তা চ দাসিযো, তানেৱাভৰণানি নো;

তে অঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তি, মযং দুক্খস্স ভাগিনো.

৩৯৯. ‘‘ৱেণী ৱা অৱঞ্ঞা হোন্তি, ৰথকাৰী চ দুব্ভিকা;

চণ্ডালী কপণা হোন্তি, কপ্পকা [ন্হাপিকা (সী.)] চ পুনপ্পুনং.

৪০০. ‘‘যানি যানি নিহীনানি, কুলানি কপণানি চ;

তেসু তেস্ৱেৱ জাযন্তি, এসা মচ্ছৰিনো গতি.

৪০১. ‘‘পুব্বে চ কতকল্যাণা, দাযকা ৱীতমচ্ছৰা;

সগ্গং তে পৰিপূৰেন্তি, ওভাসেন্তি চ নন্দনং.

৪০২. ‘‘ৱেজযন্তে চ পাসাদে, ৰমিত্ৱা কামকামিনো;

উচ্চাকুলেসু জাযন্তি, সভোগেসু ততো চুতা.

৪০৩. ‘‘কূটাগাৰে চ পাসাদে, পল্লঙ্কে গোনকত্থতে;

বীজিতঙ্গা [ৱীজিতঙ্গা (সী. স্যা.)] মোৰহত্থেহি, কুলে জাতা যসস্সিনো.

৪০৪. ‘‘অঙ্কতো অঙ্কং গচ্ছন্তি, মালধাৰী অলঙ্কতা;

ধাতিযো উপতিট্ঠন্তি, সাযং পাতং সুখেসিনো.

৪০৫. ‘‘নযিদং অকতপুঞ্ঞানং, কতপুঞ্ঞানমেৱিদং;

অসোকং নন্দনং ৰম্মং, তিদসানং মহাৱনং.

৪০৬. ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞানং, ইধ নত্থি পৰত্থ চ;

সুখঞ্চ কতপুঞ্ঞানং, ইধ চেৱ পৰত্থ চ.

৪০৭. ‘‘তেসং সহব্যকামানং, কত্তব্বং কুসলং বহুং;

কতপুঞ্ঞা হি মোদন্তি, সগ্গে ভোগসমঙ্গিনো’’তি.

অভিজ্জমানপেতৱত্থু পঠমং.

২. সাণৱাসীথেৰপেতৱত্থু

৪০৮. কুণ্ডিনাগৰিযো থেৰো, সাণৱাসি [সানুৱাসি (সী.), সানৱাসি (স্যা.)] নিৱাসিকো;

পোট্ঠপাদোতি নামেন, সমণো ভাৱিতিন্দ্ৰিযো.

৪০৯. তস্স মাতা পিতা ভাতা, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা.

৪১০. তে দুগ্গতা সূচিকট্টা, কিলন্তা নগ্গিনো কিসা;

উত্তসন্তা [ওত্তপ্পন্তা (স্যা. ক.)] মহত্তাসা [মহাতাসা (সী.)], ন দস্সেন্তি কুৰূৰিনো [কুৰুদ্দিনো (ক.)].

৪১১. তস্স ভাতা ৱিতৰিত্ৱা, নগ্গো একপথেককো;

চতুকুণ্ডিকো ভৱিত্ৱান, থেৰস্স দস্সযীতুমং.

৪১২. থেৰো চামনসিকত্ৱা, তুণ্হীভূতো অতিক্কমি;

সো চ ৱিঞ্ঞাপযী থেৰং, ‘ভাতা পেতগতো অহং’.

৪১৩. ‘‘মাতা পিতা চ তে ভন্তে, দুগ্গতা যমলোকিকা;

পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা.

৪১৪. ‘‘তে দুগ্গতা সূচিকট্টা, কিলন্তা নগ্গিনো কিসা;

উত্তসন্তা মহত্তাসা, ন দস্সেন্তি কুৰূৰিনো.

৪১৫. ‘‘অনুকম্পস্সু কাৰুণিকো, দত্ৱা অন্ৱাদিসাহি নো;

তৱ দিন্নেন দানেন, যাপেস্সন্তি কুৰূৰিনো’’তি.

৪১৬. থেৰো চৰিত্ৱা পিণ্ডায, ভিক্খূ অঞ্ঞে চ দ্ৱাদস;

একজ্ঝং সন্নিপতিংসু, ভত্তৱিস্সগ্গকাৰণা.

৪১৭. থেৰো সব্বেৱ তে আহ, ‘‘যথালদ্ধং দদাথ মে;

সঙ্ঘভত্তং কৰিস্সামি, অনুকম্পায ঞাতিনং’’.

৪১৮. নিয্যাদযিংসু থেৰস্স, থেৰো সঙ্ঘং নিমন্তযি;

দত্ৱা অন্ৱাদিসি থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.

৪১৯. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ভোজনং উদপজ্জথ;

সুচিং পণীতং সম্পন্নং, অনেকৰসব্যঞ্জনং.

৪২০. ততো উদ্দস্সযী [উদ্দিসযী (সী. ক.), উদ্দিস্সতি (স্যা. ক.)] ভাতা, ৱণ্ণৱা বলৱা সুখী;

‘‘পহূতং ভোজনং ভন্তে, পস্স নগ্গাম্হসে মযং;

তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা ৱত্থং লভামসে’’তি.

৪২১. থেৰো সঙ্কাৰকূটম্হা, উচ্চিনিত্ৱান নন্তকে;

পিলোতিকং পটং কত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা.

৪২২. দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.

৪২৩. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱত্থানি উদপজ্জিসুং;

ততো সুৱত্থৱসনো, থেৰস্স দস্সযীতুমং.

৪২৪. ‘‘যাৱতা নন্দৰাজস্স, ৱিজিতস্মিং পটিচ্ছদা;

ততো বহুতৰা ভন্তে, ৱত্থানচ্ছাদনানি নো.

৪২৫. ‘‘কোসেয্যকম্বলীযানি, খোম কপ্পাসিকানি চ;

ৱিপুলা চ মহগ্ঘা চ, তেপাকাসেৱলম্বৰে.

৪২৬. ‘‘তে মযং পৰিদহাম, যং যং হি মনসো পিযং;

তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা গেহং লভামসে’’তি.

৪২৭. থেৰো পণ্ণকুটিং কত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.

৪২৮. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ঘৰানি উদপজ্জিসুং;

কূটাগাৰনিৱেসনা, ৱিভত্তা ভাগসো মিতা.

৪২৯. ‘‘ন মনুস্সেসু ঈদিসা, যাদিসা নো ঘৰা ইধ;

অপি দিব্বেসু যাদিসা, তাদিসা নো ঘৰা ইধ.

৪৩০. ‘‘দদ্দল্লমানা আভেন্তি [আভন্তি (ক.)], সমন্তা চতুৰো দিসা;

‘তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা পানীযং লভামসে’’তি.

৪৩১. থেৰো কৰণং [কৰকং (সী. স্যা. পী.)] পূৰেত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.

৪৩২. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, পানীযং উদপজ্জথ;

গম্ভীৰা চতুৰস্সা চ, পোক্খৰঞ্ঞো সুনিম্মিতা.

৪৩৩. সীতোদিকা সুপ্পতিত্থা, সীতা অপ্পটিগন্ধিযা;

পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, ৱাৰিকিঞ্জক্খপূৰিতা.

৪৩৪. তত্থ ন্হত্ৱা পিৱিত্ৱা চ, থেৰস্স পটিদস্সযুং;

‘‘পহূতং পানীযং ভন্তে, পাদা দুক্খা ফলন্তি নো’’.

৪৩৫. ‘‘আহিণ্ডমানা খঞ্জাম, সক্খৰে কুসকণ্টকে;

‘তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা যানং লভামসে’’’তি.

৪৩৬. থেৰো সিপাটিকং লদ্ধা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;

দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;

‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.

৪৩৭. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, পেতা ৰথেন মাগমুং;

‘‘অনুকম্পিতম্হ ভদন্তে, ভত্তেনচ্ছাদনেন চ.

৪৩৮. ‘‘ঘৰেন পানীযদানেন, যানদানেন চূভযং;

মুনিং কাৰুণিকং লোকে, ভন্তে ৱন্দিতুমাগতা’’তি.

সাণৱাসীথেৰপেতৱত্থু দুতিযং.

৩. ৰথকাৰপেতিৱত্থু

৪৩৯. ‘‘ৱেড়ুৰিযথম্ভং ৰুচিৰং পভস্সৰং, ৱিমানমাৰুয্হ অনেকচিত্তং;

তত্থচ্ছসি দেৱি মহানুভাৱে, পথদ্ধনি [সমন্ততো (ক.)] পন্নৰসেৱ চন্দো.

৪৪০. ‘‘ৱণ্ণো চ তে কনকস্স সন্নিভো, উত্তত্তৰূপো ভুস দস্সনেয্যো;

পল্লঙ্কসেট্ঠে অতুলে নিসিন্না, একা তুৱং নত্থি চ তুয্হ সামিকো.

৪৪১. ‘‘ইমা চ তে পোক্খৰণী সমন্তা, পহূতমল্যা [পহূতমালা (সী. স্যা.)] বহুপুণ্ডৰীকা;

সুৱণ্ণচুণ্ণেহি সমন্তমোত্থতা, ন তত্থ পঙ্কো পণকো চ ৱিজ্জতি.

৪৪২. ‘‘হংসা চিমে দস্সনীযা মনোৰমা, উদকস্মিমনুপৰিযন্তি সব্বদা;

সময্য ৱগ্গূপনদন্তি সব্বে, বিন্দুস্সৰা দুন্দুভীনংৱ ঘোসো.

৪৪৩. ‘‘দদ্দল্লমানা যসসা যসস্সিনী, নাৱায চ ত্ৱং অৱলম্ব তিট্ঠসি;

আড়াৰপম্হে হসিতে পিযংৱদে, সব্বঙ্গকল্যাণি ভুসং ৱিৰোচসি.

৪৪৪. ‘‘ইদং ৱিমানং ৱিৰজং সমে ঠিতং, উয্যানৱন্তং [উয্যানৱনং (ক.)] ৰতিনন্দিৱড্ঢনং;

ইচ্ছামহং নাৰি অনোমদস্সনে, তযা সহ নন্দনে ইধ মোদিতু’’ন্তি.

৪৪৫. ‘‘কৰোহি কম্মং ইধ ৱেদনীযং, চিত্তঞ্চ তে ইধ নিহিতং ভৱতু [নতঞ্চ হোতু (ক.), নিতঞ্চ হোতু (স্যা.)];

কত্ৱান কম্মং ইধ ৱেদনীযং, এৱং মমং লচ্ছসি কামকামিনি’’ন্তি.

৪৪৬. ‘‘সাধূ’’তি সো তস্সা পটিস্সুণিত্ৱা, অকাসি কম্মং তহিং ৱেদনীযং;

কত্ৱান কম্মং তহিং ৱেদনীযং, উপপজ্জি সো মাণৱো তস্সা সহব্যতন্তি.

ৰথকাৰপেতিৱত্থু ততিযং.

ভাণৱাৰং দুতিযং নিট্ঠিতং.

৪. ভুসপেতৱত্থু

৪৪৭. ‘‘ভুসানি একো সালিং পুনাপৰো, অযঞ্চ নাৰী সকমংসলোহিতং;

তুৱঞ্চ গূথং অসুচিং অকন্তং [অকন্তিকং (সী. পী.)], পৰিভুঞ্জসি কিস্স অযং ৱিপাকো’’তি.

৪৪৮. ‘‘অযং পুৰে মাতৰং হিংসতি, অযং পন কূটৱাণিজো;

অযং মংসানি খাদিত্ৱা, মুসাৱাদেন ৱঞ্চেতি.

৪৪৯. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, অগাৰিনী সব্বকুলস্স ইস্সৰা;

সন্তেসু পৰিগুহামি, মা চ কিঞ্চি ইতো অদং.

৪৫০. ‘‘মুসাৱাদেন ছাদেমি, ‘নত্থি এতং মম গেহে;

সচে সন্তং নিগুহামি, গূথো মে হোতু ভোজনং’.

৪৫১. ‘‘তস্স কম্মস্স ৱিপাকেন, মুসাৱাদস্স চূভযং;

সুগন্ধং সালিনো ভত্তং, গূথং মে পৰিৱত্ততি.

৪৫২. ‘‘অৱঞ্ঝানি চ কম্মানি, ন হি কম্মং ৱিনস্সতি;

দুগ্গন্ধং কিমিনং [কিমিজং (সী.)] মীড়ং, ভুঞ্জামি চ পিৱামি চা’’তি.

ভুসপেতৱত্থু চতুত্থং.

৫. কুমাৰপেতৱত্থু