৩. চূড়ৱগ্গো
১. অভিজ্জমানপেতৱত্থু
৩৮৭. ‘‘অভিজ্জমানে ৱাৰিম্হি, গঙ্গায ইধ গচ্ছসি;
নগ্গো পুব্বদ্ধপেতোৱ মালধাৰী অলঙ্কতো;
কুহিং গমিস্সসি পেত, কত্থ ৱাসো ভৱিস্সতী’’তি.
৩৮৮. ‘‘চুন্দট্ঠিলং [চুন্দট্ঠিকং (সী.)] গমিস্সামি, পেতো সো ইতি ভাসতি;
অন্তৰে ৱাসভগামং, বাৰাণসিং চ [বাৰাণসিযা চ (সী. স্যা.)] সন্তিকে’’.
৩৮৯. তঞ্চ দিস্ৱা মহামত্তো, কোলিযো ইতি ৱিস্সুতো;
সত্তুং ভত্তঞ্চ পেতস্স, পীতকঞ্চ যুগং অদা.
৩৯০. নাৱায তিট্ঠমানায, কপ্পকস্স অদাপযি;
কপ্পকস্স পদিন্নম্হি, ঠানে পেতস্স দিস্সথ [পেতস্সু’দিস্সথ (সী.), পেতস্সু’দিচ্ছথ (?)].
৩৯১. ততো সুৱত্থৱসনো, মালধাৰী অলঙ্কতো;
ঠানে ঠিতস্স পেতস্স, দক্খিণা উপকপ্পথ;
তস্মা দজ্জেথ পেতানং, অনুকম্পায পুনপ্পুনং.
৩৯২. সাতুন্নৱসনা [সাহুন্নৱাসিনো (স্যা. পী.), সাহুন্দৱাসিনো (ক.)] একে, অঞ্ঞে কেসনিৱাসনা [কেসনিৱাসিনো (স্যা. ক.)];
পেতা ভত্তায গচ্ছন্তি, পক্কমন্তি দিসোদিসং.
৩৯৩. দূৰে একে [দূৰে পেতা (ক.)] পধাৱিত্ৱা, অলদ্ধাৱ নিৱত্তৰে;
ছাতা পমুচ্ছিতা ভন্তা, ভূমিযং পটিসুম্ভিতা.
৩৯৪. তে চ [কেচি (সী. স্যা.)] তত্থ পপতিতা [পপতিত্ৱা (সী.), চ পতিতা (স্যা.)], ভূমিযং পটিসুম্ভিতা;
পুব্বে অকতকল্যাণা, অগ্গিদড্ঢাৱ আতপে.
৩৯৫. ‘‘মযং পুব্বে পাপধম্মা, ঘৰণী কুলমাতৰো;
সন্তেসু দেয্যধম্মেসু, দীপং নাকম্হ অত্তনো.
৩৯৬. ‘‘পহূতং অন্নপানম্পি, অপিস্সু অৱকিৰীযতি;
সম্মগ্গতে পব্বজিতে, ন চ কিঞ্চি অদম্হসে.
৩৯৭. ‘‘অকম্মকামা অলসা, সাদুকামা মহগ্ঘসা;
আলোপপিণ্ডদাতাৰো, পটিগ্গহে পৰিভাসিম্হসে [পৰিভাসিতা (স্যা. ক.)].
৩৯৮. ‘‘তে ঘৰা তা চ দাসিযো, তানেৱাভৰণানি নো;
তে অঞ্ঞে পৰিচাৰেন্তি, মযং দুক্খস্স ভাগিনো.
৩৯৯. ‘‘ৱেণী ৱা অৱঞ্ঞা হোন্তি, ৰথকাৰী চ দুব্ভিকা;
চণ্ডালী কপণা হোন্তি, কপ্পকা [ন্হাপিকা (সী.)] চ পুনপ্পুনং.
৪০০. ‘‘যানি যানি নিহীনানি, কুলানি কপণানি চ;
তেসু তেস্ৱেৱ জাযন্তি, এসা মচ্ছৰিনো গতি.
৪০১. ‘‘পুব্বে চ কতকল্যাণা, দাযকা ৱীতমচ্ছৰা;
সগ্গং তে পৰিপূৰেন্তি, ওভাসেন্তি চ নন্দনং.
৪০২. ‘‘ৱেজযন্তে চ পাসাদে, ৰমিত্ৱা কামকামিনো;
উচ্চাকুলেসু জাযন্তি, সভোগেসু ততো চুতা.
৪০৩. ‘‘কূটাগাৰে চ পাসাদে, পল্লঙ্কে গোনকত্থতে;
বীজিতঙ্গা [ৱীজিতঙ্গা (সী. স্যা.)] মোৰহত্থেহি, কুলে জাতা যসস্সিনো.
৪০৪. ‘‘অঙ্কতো অঙ্কং গচ্ছন্তি, মালধাৰী অলঙ্কতা;
ধাতিযো উপতিট্ঠন্তি, সাযং পাতং সুখেসিনো.
৪০৫. ‘‘নযিদং অকতপুঞ্ঞানং, কতপুঞ্ঞানমেৱিদং;
অসোকং নন্দনং ৰম্মং, তিদসানং মহাৱনং.
৪০৬. ‘‘সুখং অকতপুঞ্ঞানং, ইধ নত্থি পৰত্থ চ;
সুখঞ্চ কতপুঞ্ঞানং, ইধ চেৱ পৰত্থ চ.
৪০৭. ‘‘তেসং সহব্যকামানং, কত্তব্বং কুসলং বহুং;
কতপুঞ্ঞা হি মোদন্তি, সগ্গে ভোগসমঙ্গিনো’’তি.
অভিজ্জমানপেতৱত্থু পঠমং.
২. সাণৱাসীথেৰপেতৱত্থু
৪০৮. কুণ্ডিনাগৰিযো থেৰো, সাণৱাসি [সানুৱাসি (সী.), সানৱাসি (স্যা.)] নিৱাসিকো;
পোট্ঠপাদোতি নামেন, সমণো ভাৱিতিন্দ্ৰিযো.
৪০৯. তস্স মাতা পিতা ভাতা, দুগ্গতা যমলোকিকা;
পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা.
৪১০. তে দুগ্গতা সূচিকট্টা, কিলন্তা নগ্গিনো কিসা;
উত্তসন্তা [ওত্তপ্পন্তা (স্যা. ক.)] মহত্তাসা [মহাতাসা (সী.)], ন দস্সেন্তি কুৰূৰিনো [কুৰুদ্দিনো (ক.)].
৪১১. তস্স ভাতা ৱিতৰিত্ৱা, নগ্গো একপথেককো;
চতুকুণ্ডিকো ভৱিত্ৱান, থেৰস্স দস্সযীতুমং.
৪১২. থেৰো চামনসিকত্ৱা, তুণ্হীভূতো অতিক্কমি;
সো চ ৱিঞ্ঞাপযী থেৰং, ‘ভাতা পেতগতো অহং’.
৪১৩. ‘‘মাতা পিতা চ তে ভন্তে, দুগ্গতা যমলোকিকা;
পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতা.
৪১৪. ‘‘তে দুগ্গতা সূচিকট্টা, কিলন্তা নগ্গিনো কিসা;
উত্তসন্তা মহত্তাসা, ন দস্সেন্তি কুৰূৰিনো.
৪১৫. ‘‘অনুকম্পস্সু কাৰুণিকো, দত্ৱা অন্ৱাদিসাহি নো;
তৱ দিন্নেন দানেন, যাপেস্সন্তি কুৰূৰিনো’’তি.
৪১৬. থেৰো চৰিত্ৱা পিণ্ডায, ভিক্খূ অঞ্ঞে চ দ্ৱাদস;
একজ্ঝং সন্নিপতিংসু, ভত্তৱিস্সগ্গকাৰণা.
৪১৭. থেৰো সব্বেৱ তে আহ, ‘‘যথালদ্ধং দদাথ মে;
সঙ্ঘভত্তং কৰিস্সামি, অনুকম্পায ঞাতিনং’’.
৪১৮. নিয্যাদযিংসু থেৰস্স, থেৰো সঙ্ঘং নিমন্তযি;
দত্ৱা অন্ৱাদিসি থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;
‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.
৪১৯. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ভোজনং উদপজ্জথ;
সুচিং পণীতং সম্পন্নং, অনেকৰসব্যঞ্জনং.
৪২০. ততো উদ্দস্সযী [উদ্দিসযী (সী. ক.), উদ্দিস্সতি (স্যা. ক.)] ভাতা, ৱণ্ণৱা বলৱা সুখী;
‘‘পহূতং ভোজনং ভন্তে, পস্স নগ্গাম্হসে মযং;
তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা ৱত্থং লভামসে’’তি.
৪২১. থেৰো সঙ্কাৰকূটম্হা, উচ্চিনিত্ৱান নন্তকে;
পিলোতিকং পটং কত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা.
৪২২. দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;
‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.
৪২৩. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ৱত্থানি উদপজ্জিসুং;
ততো সুৱত্থৱসনো, থেৰস্স দস্সযীতুমং.
৪২৪. ‘‘যাৱতা নন্দৰাজস্স, ৱিজিতস্মিং পটিচ্ছদা;
ততো বহুতৰা ভন্তে, ৱত্থানচ্ছাদনানি নো.
৪২৫. ‘‘কোসেয্যকম্বলীযানি, খোম কপ্পাসিকানি চ;
ৱিপুলা চ মহগ্ঘা চ, তেপাকাসেৱলম্বৰে.
৪২৬. ‘‘তে মযং পৰিদহাম, যং যং হি মনসো পিযং;
তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা গেহং লভামসে’’তি.
৪২৭. থেৰো পণ্ণকুটিং কত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;
দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;
‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.
৪২৮. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, ঘৰানি উদপজ্জিসুং;
কূটাগাৰনিৱেসনা, ৱিভত্তা ভাগসো মিতা.
৪২৯. ‘‘ন মনুস্সেসু ঈদিসা, যাদিসা নো ঘৰা ইধ;
অপি দিব্বেসু যাদিসা, তাদিসা নো ঘৰা ইধ.
৪৩০. ‘‘দদ্দল্লমানা আভেন্তি [আভন্তি (ক.)], সমন্তা চতুৰো দিসা;
‘তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা পানীযং লভামসে’’তি.
৪৩১. থেৰো কৰণং [কৰকং (সী. স্যা. পী.)] পূৰেত্ৱা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;
দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;
‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’.
৪৩২. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, পানীযং উদপজ্জথ;
গম্ভীৰা চতুৰস্সা চ, পোক্খৰঞ্ঞো সুনিম্মিতা.
৪৩৩. সীতোদিকা সুপ্পতিত্থা, সীতা অপ্পটিগন্ধিযা;
পদুমুপ্পলসঞ্ছন্না, ৱাৰিকিঞ্জক্খপূৰিতা.
৪৩৪. তত্থ ন্হত্ৱা পিৱিত্ৱা চ, থেৰস্স পটিদস্সযুং;
‘‘পহূতং পানীযং ভন্তে, পাদা দুক্খা ফলন্তি নো’’.
৪৩৫. ‘‘আহিণ্ডমানা খঞ্জাম, সক্খৰে কুসকণ্টকে;
‘তথা ভন্তে পৰক্কম, যথা যানং লভামসে’’’তি.
৪৩৬. থেৰো সিপাটিকং লদ্ধা, সঙ্ঘে চাতুদ্দিসে অদা;
দত্ৱা অন্ৱাদিসী থেৰো, মাতু পিতু চ ভাতুনো;
‘‘ইদং মে ঞাতীনং হোতু, সুখিতা হোন্তু ঞাতযো’’.
৪৩৭. সমনন্তৰানুদ্দিট্ঠে, পেতা ৰথেন মাগমুং;
‘‘অনুকম্পিতম্হ ভদন্তে, ভত্তেনচ্ছাদনেন চ.
৪৩৮. ‘‘ঘৰেন পানীযদানেন, যানদানেন চূভযং;
মুনিং কাৰুণিকং লোকে, ভন্তে ৱন্দিতুমাগতা’’তি.
সাণৱাসীথেৰপেতৱত্থু দুতিযং.
৩. ৰথকাৰপেতিৱত্থু
৪৩৯. ‘‘ৱেড়ুৰিযথম্ভং ৰুচিৰং পভস্সৰং, ৱিমানমাৰুয্হ অনেকচিত্তং;
তত্থচ্ছসি দেৱি মহানুভাৱে, পথদ্ধনি [সমন্ততো (ক.)] পন্নৰসেৱ চন্দো.
৪৪০. ‘‘ৱণ্ণো চ তে কনকস্স সন্নিভো, উত্তত্তৰূপো ভুস দস্সনেয্যো;
পল্লঙ্কসেট্ঠে অতুলে নিসিন্না, একা তুৱং নত্থি চ তুয্হ সামিকো.
৪৪১. ‘‘ইমা চ তে পোক্খৰণী সমন্তা, পহূতমল্যা [পহূতমালা (সী. স্যা.)] বহুপুণ্ডৰীকা;
সুৱণ্ণচুণ্ণেহি সমন্তমোত্থতা, ন তত্থ পঙ্কো পণকো চ ৱিজ্জতি.
৪৪২. ‘‘হংসা চিমে দস্সনীযা মনোৰমা, উদকস্মিমনুপৰিযন্তি সব্বদা;
সময্য ৱগ্গূপনদন্তি সব্বে, বিন্দুস্সৰা দুন্দুভীনংৱ ঘোসো.
৪৪৩. ‘‘দদ্দল্লমানা যসসা যসস্সিনী, নাৱায চ ত্ৱং অৱলম্ব তিট্ঠসি;
আড়াৰপম্হে হসিতে পিযংৱদে, সব্বঙ্গকল্যাণি ভুসং ৱিৰোচসি.
৪৪৪. ‘‘ইদং ৱিমানং ৱিৰজং সমে ঠিতং, উয্যানৱন্তং [উয্যানৱনং (ক.)] ৰতিনন্দিৱড্ঢনং;
ইচ্ছামহং নাৰি অনোমদস্সনে, তযা সহ নন্দনে ইধ মোদিতু’’ন্তি.
৪৪৫. ‘‘কৰোহি কম্মং ইধ ৱেদনীযং, চিত্তঞ্চ তে ইধ নিহিতং ভৱতু [নতঞ্চ হোতু (ক.), নিতঞ্চ হোতু (স্যা.)];
কত্ৱান কম্মং ইধ ৱেদনীযং, এৱং মমং লচ্ছসি কামকামিনি’’ন্তি.
৪৪৬. ‘‘সাধূ’’তি সো তস্সা পটিস্সুণিত্ৱা, অকাসি কম্মং তহিং ৱেদনীযং;
কত্ৱান কম্মং তহিং ৱেদনীযং, উপপজ্জি সো মাণৱো তস্সা সহব্যতন্তি.
ৰথকাৰপেতিৱত্থু ততিযং.
ভাণৱাৰং দুতিযং নিট্ঠিতং.
৪. ভুসপেতৱত্থু
৪৪৭. ‘‘ভুসানি একো সালিং পুনাপৰো, অযঞ্চ নাৰী সকমংসলোহিতং;
তুৱঞ্চ গূথং অসুচিং অকন্তং [অকন্তিকং (সী. পী.)], পৰিভুঞ্জসি কিস্স অযং ৱিপাকো’’তি.
৪৪৮. ‘‘অযং পুৰে মাতৰং হিংসতি, অযং পন কূটৱাণিজো;
অযং মংসানি খাদিত্ৱা, মুসাৱাদেন ৱঞ্চেতি.
৪৪৯. ‘‘অহং মনুস্সেসু মনুস্সভূতা, অগাৰিনী সব্বকুলস্স ইস্সৰা;
সন্তেসু পৰিগুহামি, মা চ কিঞ্চি ইতো অদং.
৪৫০. ‘‘মুসাৱাদেন ছাদেমি, ‘নত্থি এতং মম গেহে;
সচে সন্তং নিগুহামি, গূথো মে হোতু ভোজনং’.
৪৫১. ‘‘তস্স কম্মস্স ৱিপাকেন, মুসাৱাদস্স চূভযং;
সুগন্ধং সালিনো ভত্তং, গূথং মে পৰিৱত্ততি.
৪৫২. ‘‘অৱঞ্ঝানি চ কম্মানি, ন হি কম্মং ৱিনস্সতি;
দুগ্গন্ধং কিমিনং [কিমিজং (সী.)] মীড়ং, ভুঞ্জামি চ পিৱামি চা’’তি.
ভুসপেতৱত্থু চতুত্থং.