৮. সতিপট্ঠানকথা

৩৪. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, সতিপট্ঠানা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ৱেদনাসু…পে… চিত্তে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তি.

৩৫. [ক] কথং কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধেকচ্চো পথৱীকাযং অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো; দুক্খতো অনুপস্সতি, নো সুখতো; অনত্ততো অনুপস্সতি, নো অত্ততো; নিব্বিন্দতি, নো নন্দতি; ৱিৰজ্জতি, নো ৰজ্জতি; নিৰোধেতি, নো সমুদেতি, পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি, দুক্খতো অনুপস্সন্তো সুখসঞ্ঞং পজহতি, অনত্ততো অনুপস্সন্তো অত্তসঞ্ঞং পজহতি, নিব্বিন্দন্তো নন্দিং পজহতি, ৱিৰজ্জন্তো ৰাগং পজহতি, নিৰোধেন্তো সমুদযং পজহতি, পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি কাযং অনুপস্সতি. কাযো উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তং কাযং অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন ভাৱনা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন ভাৱনা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন ভাৱনা, আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা.

ইধেকচ্চো আপোকাযং…পে… তেজোকাযং… ৱাযোকাযং… কেসকাযং… লোমকাযং… ছৱিকাযং… চম্মকাযং… মংসকাযং… ৰুধিৰকাযং… ন্হাৰুকাযং [নহাৰুকাযং (স্যা.)] … অট্ঠিকাযং… অট্ঠিমিঞ্জকাযং অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো; দুক্খতো অনুপস্সতি, নো সুখতো; অনত্ততো অনুপস্সতি, নো অত্ততো; নিব্বিন্দতি, নো নন্দতি; ৱিৰজ্জতি, নো ৰজ্জতি, নিৰোধেতি, নো সমুদেতি; পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি, দুক্খতো অনুপস্সন্তো সুখসঞ্ঞং পজহতি, অনত্ততো অনুপস্সন্তো অত্তসঞ্ঞং পজহতি, নিব্বিন্দন্তো নন্দিং পজহতি, ৱিৰজ্জন্তো ৰাগং পজহতি, নিৰোধেন্তো সমুদযং পজহতি, পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি কাযং অনুপস্সতি. কাযো উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তং কাযং অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন ভাৱনা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন ভাৱনা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন ভাৱনা, আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা. এৱং কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

[খ] কথং ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধেকচ্চো সুখং ৱেদনং অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো…পে… পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি…পে… পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি ৱেদনং অনুপস্সতি. ৱেদনা উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তং ৱেদনং অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা…পে… আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা…পে… ইধেকচ্চো দুক্খং ৱেদনং…পে… অদুক্খমসুখং ৱেদনং… সামিসং সুখং ৱেদনং… নিৰামিসং সুখং ৱেদনং… সামিসং দুক্খং ৱেদনং… নিৰামিসং দুক্খং ৱেদনং… সামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং… নিৰামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং… চক্খুসম্ফস্সজং ৱেদনং… সোতসম্ফস্সজং ৱেদনং… ঘানসম্ফস্সজং ৱেদনং… জিৱ্হাসম্ফস্সজং ৱেদনং… কাযসম্ফস্সজং ৱেদনং… মনোসম্ফস্সজং ৱেদনং অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো…পে… পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি…পে… পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি ৱেদনং অনুপস্সতি. ৱেদনা উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তং ৱেদনং অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা…পে… এৱং ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি.

[গ] কথং চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধেকচ্চো সৰাগং চিত্তং অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো…পে… পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি…পে… পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি চিত্তং অনুপস্সতি. চিত্তং উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তং চিত্তং অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘চিত্তে চিত্তানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা…পে… আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা.

ইধেকচ্চো ৱীতৰাগং চিত্তং…পে… সদোসং চিত্তং… ৱীতদোসং চিত্তং… সমোহং চিত্তং… ৱীতমোহং চিত্তং… সংখিত্তং চিত্তং… ৱিক্খিত্তং চিত্তং… মহগ্গতং চিত্তং… অমহগ্গতং চিত্তং… সউত্তৰং চিত্তং… অনুত্তৰং চিত্তং… সমাহিতং চিত্তং… অসমাহিতং চিত্তং… ৱিমুত্তং চিত্তং… অৱিমুত্তং চিত্তং… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… সোতৱিঞ্ঞাণং… ঘানৱিঞ্ঞাণং… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং… কাযৱিঞ্ঞাণং… মনোৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো…পে… পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি…পে… পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি চিত্তং অনুপস্সতি. চিত্তং উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তং চিত্তং অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘চিত্তে চিত্তানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা…পে… আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা. এৱং চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি.

[ঘ] কথং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধেকচ্চো ঠপেত্ৱা কাযং ঠপেত্ৱা ৱেদনং ঠপেত্ৱা চিত্তং তদৱসেসে ধম্মে অনিচ্চতো অনুপস্সতি, নো নিচ্চতো; দুক্খতো অনুপস্সতি, নো সুখতো; অনত্ততো অনুপস্সতি, নো অত্ততো; নিব্বিন্দতি, নো নন্দতি; ৱিৰজ্জতি, নো ৰজ্জতি; নিৰোধেতি, নো সমুদেতি; পটিনিস্সজ্জতি, নো আদিযতি. অনিচ্চতো অনুপস্সন্তো নিচ্চসঞ্ঞং পজহতি, দুক্খতো অনুপস্সন্তো সুখসঞ্ঞং পজহতি, অনত্ততো অনুপস্সন্তো অত্তসঞ্ঞং পজহতি, নিব্বিন্দন্তো নন্দিং পজহতি, ৱিৰজ্জন্তো ৰাগং পজহতি, নিৰোধেন্তো সমুদযং পজহতি, পটিনিস্সজ্জন্তো আদানং পজহতি. ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি তে ধম্মে অনুপস্সতি. ধম্মা উপট্ঠানং, নো সতি. সতি উপট্ঠানঞ্চেৱ সতি চ. তায সতিযা তেন ঞাণেন তে ধম্মে অনুপস্সতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনাসতিপট্ঠানা’’.

ভাৱনাতি চতস্সো ভাৱনা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন ভাৱনা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন ভাৱনা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন ভাৱনা, আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা. এৱং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতীতি.

সতিপট্ঠানকথা নিট্ঠিতা.