২. সতিপট্ঠানৱাৰো
৩১. ‘‘‘অযং কাযে কাযানুপস্সনা’তি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি. সা খো পনাযং কাযে কাযানুপস্সনা ভাৱেতব্বাতি মে, ভিক্খৱে,…পে… ভাৱিতাতি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি’’.
‘‘অযং ৱেদনাসু…পে… অযং চিত্তে…পে… অযং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনাতি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি. সা খো পনাযং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনা ভাৱেতব্বা তি…পে… ভাৱিতাতি মে, ভিক্খৱে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি’’.
[ক] ‘‘‘অযং কাযে কাযানুপস্সনা’তি পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি…পে… সা খো পনাযং কাযে কাযানুপস্সনা ভাৱেতব্বাতি…পে… ভাৱিতাতি পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৱিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি’’.
চক্খুং উদপাদীতি – কেনট্ঠেন? ঞাণং উদপাদীতি – কেনট্ঠেন? পঞ্ঞা উদপাদীতি – কেনট্ঠেন? ৱিজ্জা উদপাদীতি – কেনট্ঠেন? আলোকো উদপাদীতি – কেনট্ঠেন? চক্খুং উদপাদীতি – দস্সনট্ঠেন. ঞাণং উদপাদীতি – ঞাতট্ঠেন. পঞ্ঞা উদপাদীতি – পজাননট্ঠেন. ৱিজ্জা উদপাদীতি – পটিৱেধট্ঠেন. আলোকো উদপাদীতি – ওভাসট্ঠেন.
চক্খুং ধম্মো, ঞাণং ধম্মো, পঞ্ঞা ধম্মো, ৱিজ্জা ধম্মো, আলোকো ধম্মো. ইমে পঞ্চ ধম্মা ধম্মপটিসম্ভিদায আৰম্মণা চেৱ হোন্তি গোচৰা চ. যে তস্সা আৰম্মণা তে তস্সা গোচৰা. যে তস্সা গোচৰা তে তস্সা আৰম্মণা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা’’.
দস্সনট্ঠো অত্থো, ঞাতট্ঠো অত্থো, পজাননট্ঠো অত্থো, পটিৱেধট্ঠো অত্থো, ওভাসট্ঠো অত্থো. ইমে পঞ্চ অত্থা অত্থপটিসম্ভিদায আৰম্মণা চেৱ হোন্তি গোচৰা চ. যে তস্সা আৰম্মণা তে তস্সা গোচৰা. যে তস্সা গোচৰা তে তস্সা আৰম্মণা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘অত্থেসু ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদা’’.
পঞ্চ ধম্মে সন্দস্সেতুং ব্যঞ্জননিৰুত্তাভিলাপা, পঞ্চ অত্থে সন্দস্সেতুং ব্যঞ্জননিৰুত্তাভিলাপা. ইমা দস নিৰুত্তিযো নিৰুত্তিপটিসম্ভিদায আৰম্মণা চেৱ হোন্তি গোচৰা চ. যে তস্সা আৰম্মণা তে তস্সা গোচৰা. যে তস্সা গোচৰা তে তস্সা আৰম্মণা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘নিৰুত্তীসু ঞাণং নিৰুত্তিপটিসম্ভিদা’’.
পঞ্চসু ধম্মেসু ঞাণানি, পঞ্চসু অত্থেসু ঞাণানি, দসসু নিৰুত্তীসু ঞাণানি. ইমানি ৱীসতি ঞাণানি পটিভানপটিসম্ভিদায আৰম্মণা চেৱ হোন্তি গোচৰা চ. যে তস্সা আৰম্মণা তে তস্সা গোচৰা. যে তস্সা গোচৰা তে তস্সা আৰম্মণা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘পটিভানেসু ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা’’.
কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানে পন্নৰস ধম্মা, পন্নৰস অত্থা, তিংস নিৰুত্তিযো, সট্ঠি ঞাণানি.
[খ-ঘ] ‘‘অযং ৱেদনাসু…পে… অযং চিত্তে…পে… অযং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনাতি পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি…পে… সা খো পনাযং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনা ভাৱেতব্বা তি…পে… ভাৱিতাতি পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি…পে…’’.
ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনা সতিপট্ঠানে পন্নৰস ধম্মা, পন্নৰস অত্থা, তিংস নিৰুত্তিযো, সট্ঠি ঞাণানি.
চতূসু সতিপট্ঠানেসু সট্ঠি ধম্মা, সট্ঠি অত্থা, ৱীসতিসতনিৰুত্তিযো, চত্তালীসঞ্চ দ্ৱে চ ঞাণসতানি.