১০. সুঞ্ঞকথা

৪৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘‘সুঞ্ঞো লোকো, সুঞ্ঞো লোকো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৱুচ্চতী’’তি? ‘‘যস্মা খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা, তস্মা ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৱুচ্চতি. কিঞ্চানন্দ [কিঞ্চ আনন্দ সং. নি. ৪.৮৫], সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা? চক্খু খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. ৰূপা সুঞ্ঞা অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. চক্খুৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. চক্খুসম্ফস্সো সুঞ্ঞো অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. যম্পিদং [যদিদং (ক.) সং. নি. ৪.৮৫ পস্সিতব্বা] চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা, তম্পি সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা.

‘‘সোতং সুঞ্ঞং…পে… সদ্দা সুঞ্ঞা… ঘানং সুঞ্ঞং… গন্ধা সুঞ্ঞা… জিৱ্হা সুঞ্ঞা… ৰসা সুঞ্ঞা… কাযো সুঞ্ঞো… ফোট্ঠব্বা সুঞ্ঞা… মনো সুঞ্ঞো অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. ধম্মা সুঞ্ঞা অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. মনোৱিঞ্ঞাণং সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. মনোসম্ফস্সো সুঞ্ঞো অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা, তম্পি সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা. যস্মা খো, আনন্দ, সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা তস্মা ‘সুঞ্ঞো লোকো’তি ৱুচ্চতী’’তি.

১. মাতিকা

৪৭. সুঞ্ঞসুঞ্ঞং [সুঞ্ঞং সুঞ্ঞং (স্যা.)], সঙ্খাৰসুঞ্ঞং, ৱিপৰিণামসুঞ্ঞং, অগ্গসুঞ্ঞং, লক্খণসুঞ্ঞং, ৱিক্খম্ভনসুঞ্ঞং, তদঙ্গসুঞ্ঞং, সমুচ্ছেদসুঞ্ঞং, পটিপ্পস্সদ্ধিসুঞ্ঞং, নিস্সৰণসুঞ্ঞং, অজ্ঝত্তসুঞ্ঞং, বহিদ্ধাসুঞ্ঞং, দুভতোসুঞ্ঞং, সভাগসুঞ্ঞং, ৱিসভাগসুঞ্ঞং, এসনাসুঞ্ঞং, পৰিগ্গহসুঞ্ঞং, পটিলাভসুঞ্ঞং, পটিৱেধসুঞ্ঞং, একত্তসুঞ্ঞং, নানত্তসুঞ্ঞং, খন্তিসুঞ্ঞং, অধিট্ঠানসুঞ্ঞং, পৰিযোগাহণসুঞ্ঞং [পৰিযোগাহনসুঞ্ঞং (স্যা.)], সম্পজানস্স পৱত্তপৰিযাদানং সব্বসুঞ্ঞতানং পৰমত্থসুঞ্ঞং.

২. নিদ্দেসো

৪৮. কতমং সুঞ্ঞসুঞ্ঞং? চক্খু সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. সোতং সুঞ্ঞং…পে… ঘানং সুঞ্ঞং… জিৱ্হা সুঞ্ঞা… কাযো সুঞ্ঞো… মনো সুঞ্ঞো অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. ইদং সুঞ্ঞসুঞ্ঞং.

কতমং সঙ্খাৰসুঞ্ঞং? তযো সঙ্খাৰা – পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো, অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো, আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো. পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেন চ আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰেন চ সুঞ্ঞো. অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেন চ আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰেন চ সুঞ্ঞো. আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেন চ অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰেন চ সুঞ্ঞো. ইমে তযো সঙ্খাৰা.

অপৰেপি তযো সঙ্খাৰা – কাযসঙ্খাৰো, ৱচীসঙ্খাৰো, চিত্তসঙ্খাৰো. কাযসঙ্খাৰো ৱচীসঙ্খাৰেন চ চিত্তসঙ্খাৰেন চ সুঞ্ঞো. ৱচীসঙ্খাৰো কাযসঙ্খাৰেন চ চিত্তসঙ্খাৰেন চ সুঞ্ঞো. চিত্তসঙ্খাৰো কাযসঙ্খাৰেন চ ৱচীসঙ্খাৰেন চ সুঞ্ঞো. ইমে তযো সঙ্খাৰা.

অপৰেপি তযো সঙ্খাৰা – অতীতা সঙ্খাৰা, অনাগতা সঙ্খাৰা, পচ্চুপ্পন্না সঙ্খাৰা. অতীতা সঙ্খাৰা অনাগতেহি চ পচ্চুপ্পন্নেহি চ সঙ্খাৰেহি সুঞ্ঞা. অনাগতা সঙ্খাৰা অতীতেহি চ পচ্চুপ্পন্নেহি চ সঙ্খাৰেহি সুঞ্ঞা পচ্চুপ্পন্না সঙ্খাৰা অতীতেহি চ অনাগতেহি চ সঙ্খাৰেহি সুঞ্ঞা. ইমে তযো সঙ্খাৰা; ইদং সঙ্খাৰসুঞ্ঞং.

কতমং ৱিপৰিণামসুঞ্ঞং? জাতং ৰূপং সভাৱেন সুঞ্ঞং. ৱিগতং ৰূপং ৱিপৰিণতঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. জাতা ৱেদনা সভাৱেন সুঞ্ঞা. ৱিগতা ৱেদনা ৱিপৰিণতা চেৱ সুঞ্ঞা চ …পে… জাতা সঞ্ঞা… জাতা সঙ্খাৰা… জাতং ৱিঞ্ঞাণং… জাতং চক্খু…পে… জাতো ভৱো সভাৱেন সুঞ্ঞো. ৱিগতো ভৱো ৱিপৰিণতো চেৱ সুঞ্ঞো চ. ইদং ৱিপৰিণামসুঞ্ঞং.

কতমং অগ্গসুঞ্ঞং? অগ্গমেতং পদং সেট্ঠমেতং পদং ৱিসিট্ঠমেতং [ৱিসেট্ঠমেতং (ক.)] পদং যদিদং সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. ইদং অগ্গসুঞ্ঞং.

কতমং লক্খণসুঞ্ঞং? দ্ৱে লক্খণানি – বাললক্খণঞ্চ পণ্ডিতলক্খণঞ্চ. বাললক্খণং পণ্ডিতলক্খণেন সুঞ্ঞং. পণ্ডিতলক্খণং বাললক্খণেন সুঞ্ঞং. তীণি লক্খণানি – উপ্পাদলক্খণং, ৱযলক্খণং, ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং. উপ্পাদলক্খণং ৱযলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ৱযলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং, ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ৱযলক্খণেন চ সুঞ্ঞং.

ৰূপস্স উপ্পাদলক্খণং ৱযলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ৰূপস্স ৱযলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ৰূপস্স ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ৱযলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰানং… ৱিঞ্ঞাণস্স… চক্খুস্স… জৰামৰণস্স উপ্পাদলক্খণং ৱযলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. জৰামৰণস্স ৱযলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. জৰামৰণস্স ঠিতঞ্ঞথত্তলক্খণং উপ্পাদলক্খণেন চ ৱযলক্খণেন চ সুঞ্ঞং. ইদং লক্খণসুঞ্ঞং.

কতমং ৱিক্খম্ভনসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো ৱিক্খম্ভিতো চেৱ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো ৱিক্খম্ভিতো চেৱ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং ৱিক্খম্ভিতঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. অৱিক্খেপেন উদ্ধচ্চং ৱিক্খম্ভিতঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৱৱত্থানেন ৱিচিকিচ্ছা ৱিক্খম্ভিতা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৱিজ্জা ৱিক্খম্ভিতা চেৱ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অৰতি ৱিক্খম্ভিতা চেৱ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৱৰণা ৱিক্খম্ভিতা চেৱ সুঞ্ঞা চ…পে… অৰহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা ৱিক্খম্ভিতা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ইদং ৱিক্খম্ভনসুঞ্ঞং.

কতমং তদঙ্গসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো তদঙ্গসুঞ্ঞো. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো তদঙ্গসুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং তদঙ্গসুঞ্ঞং. অৱিক্খেপেন উদ্ধচ্চং তদঙ্গসুঞ্ঞং. ধম্মৱৱত্থানেন ৱিচিকিচ্ছা তদঙ্গসুঞ্ঞা. ঞাণেন অৱিজ্জা তদঙ্গসুঞ্ঞা. পামোজ্জেন অৰতি তদঙ্গসুঞ্ঞা. পঠমেন ঝানেন নীৱৰণা তদঙ্গসুঞ্ঞা…পে… ৱিৱট্টনানুপস্সনায সঞ্ঞোগাভিনিৱেসো তদঙ্গসুঞ্ঞো. ইদং তদঙ্গসুঞ্ঞং.

কতমং সমুচ্ছেদসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো সমুচ্ছিন্নো চেৱ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো সমুচ্ছিন্নো চেৱ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং সমুচ্ছিন্নঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. অৱিক্খেপেন উদ্ধচ্চং সমুচ্ছিন্নঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৱৱত্থানেন ৱিচিকিচ্ছা সমুচ্ছিন্না চেৱ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৱিজ্জা সমুচ্ছিন্না চেৱ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অৰতি সমুচ্ছিন্না চেৱ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৱৰণা সমুচ্ছিন্না চেৱ সুঞ্ঞা চ…পে… অৰহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা সমুচ্ছিন্না চেৱ সুঞ্ঞা চ. ইদং সমুচ্ছেদসুঞ্ঞং.

কতমং পটিপ্পস্সদ্ধিসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো পটিপ্পস্সদ্ধো চেৱ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো পটিপ্পস্সদ্ধো চেৱ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং পটিপ্পস্সদ্ধঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. অৱিক্খেপেন উদ্ধচ্চং পটিপ্পস্সদ্ধঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৱৱত্থানেন ৱিচিকিচ্ছা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৱিজ্জা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৱ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অৰতি পটিপ্পস্সদ্ধা চেৱ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৱৰণা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৱ সুঞ্ঞা চ…পে… অৰহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা পটিপ্পস্সদ্ধা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ইদং পটিপ্পস্সদ্ধিসুঞ্ঞং.

কতমং নিস্সৰণসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দো নিস্সটো চেৱ সুঞ্ঞো চ. অব্যাপাদেন ব্যাপাদো নিস্সটো চেৱ সুঞ্ঞো চ. আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধং নিস্সটঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. অৱিক্খেপেন উদ্ধচ্চং নিস্সটঞ্চেৱ সুঞ্ঞঞ্চ. ধম্মৱৱত্থানেন ৱিচিকিচ্ছা নিস্সটা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ঞাণেন অৱিজ্জা নিস্সটা চেৱ সুঞ্ঞা চ. পামোজ্জেন অৰতি নিস্সটা চেৱ সুঞ্ঞা চ. পঠমেন ঝানেন নীৱৰণা নিস্সটা চেৱ সুঞ্ঞা চ …পে… অৰহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসা নিস্সটা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ইদং নিস্সৰণসুঞ্ঞং.

কতমং অজ্ঝত্তসুঞ্ঞং? অজ্ঝত্তং চক্খুং সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. অজ্ঝত্তং সোতং সুঞ্ঞং… অজ্ঝত্তং ঘানং সুঞ্ঞং… অজ্ঝত্তং জিৱ্হা সুঞ্ঞা… অজ্ঝত্তং কাযো সুঞ্ঞো… অজ্ঝত্তং মনো সুঞ্ঞো অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. ইদং অজ্ঝত্তসুঞ্ঞং.

কতমং বহিদ্ধাসুঞ্ঞং? বহিদ্ধা ৰূপা সুঞ্ঞা…পে… বহিদ্ধা ধম্মা সুঞ্ঞা অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. ইদং বহিদ্ধাসুঞ্ঞং.

কতমং দুভতোসুঞ্ঞং? যঞ্চ অজ্ঝত্তং চক্খু যে চ বহিদ্ধা ৰূপা উভযমেতং সুঞ্ঞং [উভযতো তং সুঞ্ঞা (স্যা.)] অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. যঞ্চ অজ্ঝত্তং সোতং যে চ বহিদ্ধা সদ্দা…পে… যঞ্চ অজ্ঝত্তং ঘানং যে চ বহিদ্ধা গন্ধা… যা চ অজ্ঝত্তং জিৱ্হা যে চ বহিদ্ধা ৰসা… যো চ অজ্ঝত্তং কাযো যে চ বহিদ্ধা ফোট্ঠব্বা… যো চ অজ্ঝত্তং মনো যে চ বহিদ্ধা ধম্মা উভযমেতং সুঞ্ঞং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা নিচ্চেন ৱা ধুৱেন ৱা সস্সতেন ৱা অৱিপৰিণামধম্মেন ৱা. ইদং দুভতোসুঞ্ঞং.

কতমং সভাগসুঞ্ঞং? ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি সভাগানি চেৱ সুঞ্ঞানি চ. ছ বাহিৰানি আযতনানি সভাগানি চেৱ সুঞ্ঞানি চ. ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা সভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ ফস্সকাযা সভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ ৱেদনাকাযা সভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ সঞ্ঞাকাযা সভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ চেতনাকাযা সভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ইদং সভাগসুঞ্ঞং.

কতমং ৱিসভাগসুঞ্ঞং? ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি ছহি বাহিৰেহি আযতনেহি ৱিসভাগানি চেৱ সুঞ্ঞানি চ. ছ বাহিৰানি আযতনানি ছহি ৱিঞ্ঞাণকাযেহি ৱিসভাগানি চেৱ সুঞ্ঞানি চ. ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা ছহি ফস্সকাযেহি ৱিসভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ ফস্সকাযা ছহি ৱেদনাকাযেহি ৱিসভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ ৱেদনাকাযা ছহি সঞ্ঞাকাযেহি ৱিসভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ছ সঞ্ঞাকাযা ছহি চেতনাকাযেহি ৱিসভাগা চেৱ সুঞ্ঞা চ. ইদং ৱিসভাগসুঞ্ঞং.

কতমং এসনাসুঞ্ঞং? নেক্খম্মেসনা কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞা. অব্যাপাদেসনা ব্যাপাদেন সুঞ্ঞা. আলোকসঞ্ঞেসনা থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞা. অৱিক্খেপেসনা উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞা. ধম্মৱৱত্থানেসনা ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞা. ঞাণেসনা অৱিজ্জায সুঞ্ঞা. পামোজ্জেসনা অৰতিযা সুঞ্ঞা. পঠমজ্ঝানেসনা নীৱৰণেহি সুঞ্ঞা…পে… অৰহত্তমগ্গেসনা সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞা. ইদং এসনাসুঞ্ঞং.

কতমং পৰিগ্গহসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপৰিগ্গহো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞো. অব্যাপাদপৰিগ্গহো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞাপৰিগ্গহো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞো. অৱিক্খেপপৰিগ্গহো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞো. ধম্মৱৱত্থানপৰিগ্গহো ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞো. ঞাণপৰিগ্গহো অৱিজ্জায সুঞ্ঞো. পামোজ্জপৰিগ্গহো অৰতিযা সুঞ্ঞো. পঠমজ্ঝানপৰিগ্গহো নীৱৰণেহি সুঞ্ঞো…পে… অৰহত্তমগ্গপৰিগ্গহো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞো. ইদং পৰিগ্গহসুঞ্ঞং.

কতমং পটিলাভসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপটিলাভো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞো. অব্যাপাদপটিলাভো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞাপটিলাভো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞো. অৱিক্খেপপটিলাভো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞো. ধম্মৱৱত্থানপটিলাভো ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞো. ঞাণপটিলাভো অৱিজ্জায সুঞ্ঞো. পামোজ্জপটিলাভো অৰতিযা সুঞ্ঞো. পঠমজ্ঝানপটিলাভো নীৱৰণেহি সুঞ্ঞো…পে… অৰহত্তমগ্গপটিলাভো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞো. ইদং পটিলাভসুঞ্ঞং.

কতমং পটিৱেধসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপ্পটিৱেধো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞো. অব্যাপাদপ্পটিৱেধো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞো. আলোকসঞ্ঞাপ্পটিৱেধো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞো. অৱিক্খেপপ্পটিৱেধো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞো. ধম্মৱৱত্থানপ্পটিৱেধো ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞো. ঞাণপ্পটিৱেধো অৱিজ্জায সুঞ্ঞো. পামোজ্জপ্পটিৱেধো অৰতিযা সুঞ্ঞো. পঠমজ্ঝানপ্পটিৱেধো নীৱৰণেহি সুঞ্ঞো…পে… অৰহত্তমগ্গপ্পটিৱেধো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞো. ইদং পটিৱেধসুঞ্ঞং.

কতমং একত্তসুঞ্ঞং, নানত্তসুঞ্ঞং? কামচ্ছন্দো নানত্তং, নেক্খম্মং একত্তং. নেক্খম্মেকত্তং চেতযতো কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞং. ব্যাপাদো নানত্তং, অব্যাপাদো একত্তং. অব্যাপাদেকত্তং চেতযতো ব্যাপাদেন সুঞ্ঞং. থিনমিদ্ধং নানত্তং, আলোকসঞ্ঞা একত্তং. আলোকসঞ্ঞেকত্তং চেতযতো থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞং. উদ্ধচ্চং নানত্তং, অৱিক্খেপো একত্তং. অৱিক্খেপেকত্তং চেতযতো উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞং. ৱিচিকিচ্ছা নানত্তং, ধম্মৱৱত্থানং একত্তং. ধম্মৱৱত্থানেকত্তং চেতযতো ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞং. অৱিজ্জা নানত্তং, ঞাণং একত্তং. ঞাণেকত্তং চেতযতো অৱিজ্জায সুঞ্ঞং. অৰতি নানত্তং, পামোজ্জং একত্তং. পামোজ্জেকত্তং চেতযতো অৰতিযা সুঞ্ঞং. নীৱৰণা নানত্তং, পঠমজ্ঝানং একত্তং. পঠমজ্ঝানেকত্তং চেতযতো নীৱৰণেহি সুঞ্ঞং…পে… সব্বকিলেসা নানত্তং, অৰহত্তমগ্গো একত্তং. অৰহত্তমগ্গেকত্তং চেতযতো সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞং. ইদং একত্তসুঞ্ঞং নানত্তসুঞ্ঞং.

কতমং খন্তিসুঞ্ঞং? নেক্খম্মখন্তি কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞা. অব্যাপাদখন্তি ব্যাপাদেন সুঞ্ঞা. আলোকসঞ্ঞাখন্তি থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞা. অৱিক্খেপখন্তি উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞা. ধম্মৱৱত্থানখন্তি ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞা. ঞাণখন্তি অৱিজ্জায সুঞ্ঞা. পামোজ্জখন্তি অৰতিযা সুঞ্ঞা. পঠমজ্ঝানখন্তি নীৱৰণেহি সুঞ্ঞা…পে… অৰহত্তমগ্গখন্তি সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞা. ইদং খন্তিসুঞ্ঞং.

কতমং অধিট্ঠানসুঞ্ঞং? নেক্খম্মাধিট্ঠানং কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞং. অব্যাপাদাধিট্ঠানং ব্যাপাদেন সুঞ্ঞং. আলোকসঞ্ঞাধিট্ঠানং থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞং. অৱিক্খেপাধিট্ঠানং উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞং. ধম্মৱৱত্থানাধিট্ঠানং ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞং. ঞাণাধিট্ঠানং অৱিজ্জায সুঞ্ঞং. পামোজ্জাধিট্ঠানং অৰতিযা সুঞ্ঞং. পঠমজ্ঝানাধিট্ঠানং নীৱৰণেহি সুঞ্ঞং…পে… অৰহত্তমগ্গাধিট্ঠানং সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞং. ইদং অধিট্ঠানসুঞ্ঞং.

কতমং পৰিযোগাহণসুঞ্ঞং? নেক্খম্মপৰিযোগাহণং কামচ্ছন্দেন সুঞ্ঞং. অব্যাপাদপৰিযোগাহণং ব্যাপাদেন সুঞ্ঞং. আলোকসঞ্ঞাপৰিযোগাহণং থিনমিদ্ধেন সুঞ্ঞং. অৱিক্খেপপৰিযোগাহণং উদ্ধচ্চেন সুঞ্ঞং. ধম্মৱৱত্থানপৰিযোগাহণং ৱিচিকিচ্ছায সুঞ্ঞং. ঞাণপৰিযোগাহণং অৱিজ্জায সুঞ্ঞং. পামোজ্জপৰিযোগাহণং অৰতিযা সুঞ্ঞং. পঠমজ্ঝানপৰিযোগাহণং নীৱৰণেহি সুঞ্ঞং…পে… অৰহত্তমগ্গপৰিযোগাহণং সব্বকিলেসেহি সুঞ্ঞং. ইদং পৰিযোগাহণসুঞ্ঞং.

কতমং সম্পজানস্স পৱত্তপৰিযাদানং সব্বসুঞ্ঞতানং পৰমত্থসুঞ্ঞং? ইধ সম্পজানো নেক্খম্মেন কামচ্ছন্দস্স পৱত্তং পৰিযাদিযতি, অব্যাপাদেন ব্যাপাদস্স পৱত্তং পৰিযাদিযতি, আলোকসঞ্ঞায থিনমিদ্ধস্স পৱত্তং পৰিযাদিযতি, অৱিক্খেপেন উদ্ধচ্চস্স পৱত্তং পৰিযাদিযতি, ধম্মৱৱত্থানেন ৱিচিকিচ্ছায পৱত্তং পৰিযাদিযতি, ঞাণেন অৱিজ্জায পৱত্তং পৰিযাদিযতি, পামোজ্জেন অৰতিযা পৱত্তং পৰিযাদিযতি, পঠমেন ঝানেন নীৱৰণানং পৱত্তং পৰিযাদিযতি…পে… অৰহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসানং পৱত্তং পৰিযাদিযতি. অথ ৱা পন সম্পজানস্স অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযন্তস্স ইদং চেৱ চক্খুপৱত্তং পৰিযাদিযতি, অঞ্ঞঞ্চ চক্খুপৱত্তং ন উপ্পজ্জতি. ইদঞ্চেৱ সোতপৱত্তং…পে… ঘানপৱত্তং… জিৱ্হাপৱত্তং… কাযপৱত্তং… মনোপৱত্তং পৰিযাদিযতি, অঞ্ঞঞ্চ মনোপৱত্তং ন উপ্পজ্জতি. ইদং সম্পজানস্স পৱত্তপৰিযাদানং সব্বসুঞ্ঞতানং পৰমত্থসুঞ্ঞন্তি.

সুঞ্ঞকথা নিট্ঠিতা.

যুগনদ্ধৱগ্গো দুতিযো.