৫. ইন্দ্ৰিযসমোধানং
২০৪. পুথুজ্জনো সমাধিং ভাৱেন্তো কতিহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি? সেক্খো সমাধিং ভাৱেন্তো কতিহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি? ৱীতৰাগো সমাধিং ভাৱেন্তো কতিহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি? পুথুজ্জনো সমাধিং ভাৱেন্তো সত্তহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি. সেক্খো সমাধিং ভাৱেন্তো অট্ঠহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি. ৱীতৰাগো সমাধিং ভাৱেন্তো দসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি.
পুথুজ্জনো সমাধিং ভাৱেন্তো কতমেহি সত্তহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি? আৱজ্জিতত্তা আৰম্মণূপট্ঠানকুসলো হোতি, সমথনিমিত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি, পগ্গহনিমিত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি, অৱিক্খেপূপট্ঠানকুসলো হোতি, ওভাসূপট্ঠানকুসলো হোতি, সম্পহংসনূপট্ঠানকুসলো হোতি, উপেক্খূপট্ঠানকুসলো হোতি – পুথুজ্জনো সমাধিং ভাৱেন্তো ইমেহি সত্তহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি.
সেক্খো সমাধিং ভাৱেন্তো কতমেহি অট্ঠহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি? আৱজ্জিতত্তা আৰম্মণূপট্ঠানকুসলো হোতি, সমথনিমিত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি, পগ্গহনিমিত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি, অৱিক্খেপূপট্ঠানকুসলো হোতি, ওভাসূপট্ঠানকুসলো হোতি, সম্পহংসনূপট্ঠানকুসলো হোতি, উপেক্খূপট্ঠানকুসলো হোতি, একত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি – সেক্খো সমাধিং ভাৱেন্তো ইমেহি অট্ঠহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি.
ৱীতৰাগো সমাধিং ভাৱেন্তো কতমেহি দসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি? আৱজ্জিতত্তা আৰম্মণূপট্ঠানকুসলো হোতি…পে… একত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি, ঞাণূপট্ঠানকুসলো হোতি, ৱিমুত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি – ৱীতৰাগো সমাধিং ভাৱেন্তো ইমেহি দসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি.
২০৫. পুথুজ্জনো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো কতিহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, কতিহাকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি? সেক্খো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো কতিহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, কতিহাকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি? ৱীতৰাগো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো কতিহাকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, কতিহাকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি?
পুথুজ্জনো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো নৱহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, নৱহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. সেক্খো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো দসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, দসহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. ৱীতৰাগো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো দ্ৱাদসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, দ্ৱাদসহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি.
পুথুজ্জনো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো কতমেহি নৱহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, কতমেহি নৱহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি? অনিচ্চতো উপট্ঠানকুসলো হোতি, নিচ্চতো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. দুক্খতো উপট্ঠানকুসলো হোতি, সুখতো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. অনত্ততো উপট্ঠানকুসলো হোতি, অত্ততো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. খযতো উপট্ঠানকুসলো হোতি, ঘনতো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. ৱযতো উপট্ঠানকুসলো হোতি, আযূহনানুপট্ঠানকুসলো হোতি. ৱিপৰিণামূপট্ঠানকুসলো হোতি, ধুৱতো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি. অনিমিত্তূপট্ঠানকুসলো হোতি, নিমিত্তানুপট্ঠানকুসলো হোতি. অপ্পণিহিতূপট্ঠানকুসলো হোতি, পণিধিঅনুপট্ঠানকুসলো [পণিধানুপট্ঠানকুসলো (স্যা.)] হোতি. সুঞ্ঞতূপট্ঠানকুসলো হোতি, অভিনিৱেসানুপট্ঠানকুসলো হোতি – পুথুজ্জনো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো ইমেহি নৱহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, ইমেহি নৱহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি.
২০৬. সেক্খো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো কতমেহি দসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, কতমেহি দসহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি? অনিচ্চতো উপট্ঠানকুসলো হোতি, নিচ্চতো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি…পে… সুঞ্ঞতূপট্ঠানকুসলো হোতি, অভিনিৱেসানূপট্ঠানকুসলো হোতি. ঞাণূপট্ঠানকুসলো হোতি, অঞাণঅনুপট্ঠানকুসলো হোতি – সেক্খো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো ইমেহি দসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, ইমেহি দসহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি.
ৱীতৰাগো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো কতমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, কতমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি? অনিচ্চতো উপট্ঠানকুসলো হোতি, নিচ্চতো অনুপট্ঠানকুসলো হোতি…পে… ঞাণূপট্ঠানকুসলো হোতি, অঞাণানুপট্ঠানকুসলো হোতি. ৱিসঞ্ঞোগূপট্ঠানকুসলো হোতি, সঞ্ঞোগানুপট্ঠানকুসলো হোতি. নিৰোধূপট্ঠানকুসলো হোতি, সঙ্খাৰানুপট্ঠানকুসলো হোতি – ৱীতৰাগো ৱিপস্সনং ভাৱেন্তো ইমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি উপট্ঠানকুসলো হোতি, ইমেহি দ্ৱাদসহি আকাৰেহি অনুপট্ঠানকুসলো হোতি.
আৱজ্জিতত্তা আৰম্মণূপট্ঠানকুসলৱসেন ইন্দ্ৰিযানি সমোধানেতি, গোচৰঞ্চ পজানাতি, সমত্থঞ্চ পটিৱিজ্ঝতি…পে… ধম্মে সমোধানেতি, গোচৰঞ্চ পজানাতি, সমত্থঞ্চ পটিৱিজ্ঝতি. ইন্দ্ৰিযানি সমোধানেতীতি কথং ইন্দ্ৰিযানি সমোধানেতি? অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং সমোধানেতি…পে… সমথনিমিত্তূপট্ঠানকুসলৱসেন, পগ্গহনিমিত্তূপট্ঠানকুসলৱসেন, অৱিক্খেপূপট্ঠানকুসলৱসেন, ওভাসূপট্ঠানকুসলৱসেন, সম্পহংসনূপট্ঠানকুসলৱসেন, উপেক্খূপট্ঠানকুসলৱসেন, একত্তূপট্ঠানকুসলৱসেন, ঞাণূপট্ঠানকুসলৱসেন, ৱিমুত্তূপট্ঠানকুসলৱসেন.
অনিচ্চতো উপট্ঠানকুসলৱসেন, নিচ্চতো অনুপট্ঠানকুসলৱসেন, দুক্খতো উপট্ঠানকুসলৱসেন, সুখতো অনুপট্ঠানকুসলৱসেন, অনত্ততো উপট্ঠানকুসলৱসেন, অত্ততো অনুপট্ঠানকুসলৱসেন, খযতো উপট্ঠানকুসলৱসেন, ঘনতো অনুপট্ঠানকুসলৱসেন, ৱযতো উপট্ঠানকুসলৱসেন, আযূহনানুপট্ঠানকুসলৱসেন, ৱিপৰিণামূপট্ঠানকুসলৱসেন, ধুৱতো অনুপট্ঠানকুসলৱসেন, অনিমিত্তূপট্ঠানকুসলৱসেন, নিমিত্তানুপট্ঠানকুসলৱসেন, অপ্পণিহিতূপট্ঠানকুসলৱসেন, পণিধিঅনুপট্ঠানকুসলৱসেন, সুঞ্ঞতূপট্ঠানকুসলৱসেন, অভিনিৱেসানুপট্ঠানকুসলৱসেন, ঞাণূপট্ঠানকুসলৱসেন, অঞাণানুপট্ঠানকুসলৱসেন, ৱিসঞ্ঞোগূপট্ঠানকুসলৱসেন, সঞ্ঞোগানুপট্ঠানকুসলৱসেন, নিৰোধূপট্ঠানকুসলৱসেন, সঙ্খাৰানুপট্ঠানকুসলৱসেন ইন্দ্ৰিযানি সমোধানেতি, গোচৰঞ্চ পজানাতি, সমত্থঞ্চ পটিৱিজ্ঝতি.
২০৭. চতুসট্ঠিযা আকাৰেহি তিণ্ণন্নং ইন্দ্ৰিযানং ৱসীভাৱতাপঞ্ঞা আসৱানং খযে ঞাণং. কতমেসং তিণ্ণন্নং ইন্দ্ৰিযানং? অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযস্স, অঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স, অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযস্স.
অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং কতি ঠানানি গচ্ছতি? অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং কতি ঠানানি গচ্ছতি? অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং কতি ঠানানি গচ্ছতি? অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং একং ঠানং গচ্ছতি – সোতাপত্তিমগ্গং. অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ছ ঠানানি গচ্ছতি – সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গং, সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গং, অনাগামিফলং, অৰহত্তমগ্গং. অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং একং ঠানং গচ্ছতি – অৰহত্তফলং.
সোতাপত্তিমগ্গক্খণে অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমোক্খপৰিৱাৰং হোতি, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং পগ্গহপৰিৱাৰং হোতি, সতিন্দ্ৰিযং উপট্ঠানপৰিৱাৰং হোতি, সমাধিন্দ্ৰিযং অৱিক্খেপপৰিৱাৰং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দস্সনপৰিৱাৰং হোতি, মনিন্দ্ৰিযং ৱিজাননপৰিৱাৰং হোতি, সোমনস্সিন্দ্ৰিযং অভিসন্দনপৰিৱাৰং হোতি, জীৱিতিন্দ্ৰিযং পৱত্তসন্ততাধিপতেয্যপৰিৱাৰং হোতি. সোতাপত্তিমগ্গক্খণে জাতা ধম্মা, ঠপেত্ৱা চিত্তসমুট্ঠানং ৰূপং, সব্বেৱ কুসলা হোন্তি, সব্বেৱ অনাসৱা হোন্তি, সব্বেৱ নিয্যানিকা হোন্তি, সব্বেৱ অপচযগামিনো হোন্তি, সব্বেৱ লোকুত্তৰা হোন্তি, সব্বেৱ নিব্বানাৰম্মণা হোন্তি. সোতাপত্তিমগ্গক্খণে অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযস্স ইমানি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি সহজাতপৰিৱাৰা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপৰিৱাৰা হোন্তি, নিস্সযপৰিৱাৰা হোন্তি, সম্পযুত্তপৰিৱাৰা হোন্তি, সহগতা হোন্তি, সহজাতা হোন্তি, সংসট্ঠা হোন্তি, সম্পযুত্তা হোন্তি. তেৱ তস্স আকাৰা চেৱ হোন্তি পৰিৱাৰা চ.
সোতাপত্তিফলক্খণে…পে… অৰহত্তফলক্খণে অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমোক্খপৰিৱাৰং হোতি…পে… জীৱিতিন্দ্ৰিযং পৱত্তসন্ততাধিপতেয্যপৰিৱাৰং হোতি. অৰহত্তফলক্খণে জাতা ধম্মা সব্বেৱ অব্যাকতা হোন্তি, ঠপেত্ৱা চিত্তসমুট্ঠানং ৰূপং সব্বেৱ অনাসৱা হোন্তি, সব্বেৱ লোকুত্তৰা হোন্তি, সব্বেৱ নিব্বানাৰম্মণা হোন্তি. অৰহত্তফলক্খণে অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযস্স ইমানি অট্ঠিন্দ্ৰিযানি সহজাতপৰিৱাৰা হোন্তি. তেৱ তস্স আকাৰা চেৱ হোন্তি পৰিৱাৰা চ. ইতি ইমানি অট্ঠ অট্ঠকানি চতুসট্ঠি হোন্তি.
আসৱাতি কতমে তে আসৱা? কামাসৱো, ভৱাসৱো, দিট্ঠাসৱো, অৱিজ্জাসৱো. কত্থেতে আসৱা খীযন্তি [খিয্যন্তি (ক.)]? সোতাপত্তিমগ্গেন অনৱসেসো দিট্ঠাসৱো খীযতি. অপাযগমনীযো কামাসৱো খীযতি, অপাযগমনীযো ভৱাসৱো খীযতি, অপাযগমনীযো অৱিজ্জাসৱো খীযতি. এত্থেতে আসৱা খীযন্তি. সকদাগামিমগ্গেন ওড়াৰিকো কামাসৱো খীযতি, তদেকট্ঠো ভৱাসৱো খীযতি, তদেকট্ঠো অৱিজ্জাসৱো খীযতি. এত্থেতে আসৱা খীযন্তি. অনাগামিমগ্গেন অনৱসেসো কামাসৱো খীযতি, তদেকট্ঠো ভৱাসৱো খীযতি, তদেকট্ঠো অৱিজ্জাসৱো খীযতি. এত্থেতে আসৱা খীযন্তি. অৰহত্তমগ্গেন অনৱসেসো ভৱাসৱো খীযতি, অনৱসেসো অৱিজ্জাসৱো খীযতি. এত্থেতে আসৱা খীযন্তি.
২০৮. ন তস্স অদ্দিট্ঠমিধত্থি কিঞ্চি, অথো অৱিঞ্ঞাতমজানিতব্বং;
সব্বং অভিঞ্ঞাসি যদত্থি নেয্যং, তথাগতো তেন সমন্তচক্খূতি.
সমন্তচক্খূতি কেনট্ঠেন সমন্তচক্খু? চুদ্দস বুদ্ধঞাণানি – দুক্খে ঞাণং বুদ্ধঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং বুদ্ধঞাণং…পে… সব্বঞ্ঞুতঞাণং বুদ্ধঞাণং, অনাৱৰণঞাণং বুদ্ধঞাণং. ইমানি চুদ্দস বুদ্ধঞাণানি. ইমেসং চুদ্দসন্নং বুদ্ধঞাণানং অট্ঠ ঞাণানি সাৱকসাধাৰণানি, ছ ঞাণানি অসাধাৰণানি সাৱকেহি.
যাৱতা দুক্খস্স দুক্খট্ঠো ঞাতো, অঞ্ঞাতো দুক্খট্ঠো নত্থীতি – সমন্তচক্খু. যং সমন্তচক্খু তং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং. যাৱতা দুক্খস্স দুক্খট্ঠো দিট্ঠো ৱিদিতো সচ্ছিকতো ফস্সিতো পঞ্ঞায; অফস্সিতো পঞ্ঞায দুক্খট্ঠো নত্থীতি – সমন্তচক্খু. যং সমন্তচক্খু তং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং. যাৱতা সমুদযস্স সমুদযট্ঠো…পে… যাৱতা নিৰোধস্স নিৰোধট্ঠো… যাৱতা মগ্গস্স মগ্গট্ঠো… যাৱতা অত্থপটিসম্ভিদায অত্থপটিসম্ভিদট্ঠো… যাৱতা ধম্মপটিসম্ভিদায ধম্মপটিসম্ভিদট্ঠো… যাৱতা নিৰুত্তিপটিসম্ভিদায নিৰুত্তিপটিসম্ভিদট্ঠো… যাৱতা পটিভানপটিসম্ভিদায পটিভানপটিসম্ভিদট্ঠো… যাৱতা ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তে ঞাণং… যাৱতা সত্তানং আসযানুসযে ঞাণং… যাৱতা যমকপাটিহীৰে ঞাণং… যাৱতা মহাকৰুণাসমাপত্তিযা ঞাণং… যাৱতা সদেৱকস্স লোকস্স সমাৰকস্স সব্ৰহ্মকস্স সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তং ঞাতং দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায. অফস্সিতং পঞ্ঞায নত্থীতি – সমন্তচক্খু. যং সমন্তচক্খু তং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং.
সদ্দহন্তো পগ্গণ্হাতি, পগ্গণ্হন্তো সদ্দহতি. সদ্দহন্তো উপট্ঠাপেতি, উপট্ঠাপেন্তো সদ্দহতি. সদ্দহন্তো সমাদহতি, সমাদহন্তো সদ্দহতি. সদ্দহন্তো পজানাতি, পজানন্তো সদ্দহতি. পগ্গণ্হন্তো উপট্ঠাপেতি, উপট্ঠাপেন্তো পগ্গণ্হাতি. পগ্গণ্হন্তো সমাদহতি, সমাদহন্তো পগ্গণ্হাতি. পগ্গণ্হন্তো পজানাতি, পজানন্তো পগ্গণ্হাতি. পগ্গণ্হন্তো সদ্দহতি, সদ্দহন্তো পগ্গণ্হাতি. উপট্ঠাপেন্তো সমাদহতি, সমাদহন্তো উপট্ঠাপেতি. উপট্ঠাপেন্তো পজানাতি, পজানন্তো উপট্ঠাপেতি. উপট্ঠাপেন্তো সদ্দহতি, সদ্দহন্তো উপট্ঠাপেতি. উপট্ঠাপেন্তো পগ্গণ্হাতি, পগ্গণ্হন্তো উপট্ঠাপেতি. সমাদহন্তো পজানাতি, পজানন্তো সমাদহতি. সমাদহন্তো সদ্দহতি, সদ্দহন্তো সমাদহতি. সমাদহন্তো পগ্গণ্হাতি, পগ্গণ্হন্তো সমাদহতি. সমাদহন্তো উপট্ঠাপেতি, উপট্ঠাপেন্তো সমাদহতি. পজানন্তো সদ্দহতি, সদ্দহন্তো পজানাতি. পজানন্তো পগ্গণ্হাতি, পগ্গণ্হন্তো পজানাতি. পজানন্তো উপট্ঠাপেতি, উপট্ঠাপেন্তো পজানাতি. পজানন্তো সমাদহতি, সমাদহন্তো পজানাতি.
সদ্দহিতত্তা পগ্গহিতং, পগ্গহিতত্তা সদ্দহিতং. সদ্দহিতত্তা উপট্ঠাপিতং, উপট্ঠাপিতত্তা সদ্দহিতং. সদ্দহিতত্তা সমাদহিতং, সমাদহিতত্তা সদ্দহিতং. সদ্দহিতত্তা পজানিতং, পজানিতত্তা সদ্দহিতং. পগ্গহিতত্তা উপট্ঠাপিতং, উপট্ঠাপিতত্তা পগ্গহিতং. পগ্গহিতত্তা সমাদহিতং, সমাদহিতত্তা পগ্গহিতং. পগ্গহিতত্তা পজানিতং পজানিতত্তা পগ্গহিতং. পগ্গহিতত্তা সদ্দহিতং, সদ্দহিতত্তা পগ্গহিতং. উপট্ঠাপিতত্তা সমাদহিতং, সমাদহিতত্তা উপট্ঠাপিতং. উপট্ঠাপিতত্তা পজানিতং, পজানিতত্তা উপট্ঠাপিতং. উপট্ঠাপিতত্তা সদ্দহিতং, সদ্দহিতত্তা উপট্ঠাপিতং. উপট্ঠাপিতত্তা পগ্গহিতং, পগ্গহিতত্তা উপট্ঠাপিতং. সমাদহিতত্তা পজানিতং, পজানিতত্তা সমাদহিতং. সমাদহিতত্তা সদ্দহিতং, সদ্দহিতত্তা সমাদহিতং. সমাদহিতত্তা পগ্গহিতং, পগ্গহিতত্তা সমাদহিতং. সমাদহিতত্তা উপট্ঠাপিতং, উপট্ঠাপিতত্তা সমাদহিতং. পজানিতত্তা সদ্দহিতং, সদ্দহিতত্তা পজানিতং. পজানিতত্তা পগ্গহিতং, পগ্গহিতত্তা পজানিতং. পজানিতত্তা উপট্ঠাপিতং, উপট্ঠাপিতত্তা পজানিতং. পজানিতত্তা সমাদহিতং, সমাদহিতত্তা পজানিতং.
যং বুদ্ধচক্খু তং বুদ্ধঞাণং, যং বুদ্ধঞাণং তং বুদ্ধচক্খু, যেন চক্খুনা তথাগতো সত্তে পস্সতি অপ্পৰজক্খে মহাৰজক্খে তিক্খিন্দ্ৰিযে মুদিন্দ্ৰিযে স্ৱাকাৰে দ্ৱাকাৰে সুৱিঞ্ঞাপযে দুৱিঞ্ঞাপযে অপ্পেকচ্চে পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনো [পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনে (স্যা. ক.)], অপ্পেকচ্চে নপৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনো.
অপ্পৰজক্খে মহাৰজক্খেতি সদ্ধো পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো, অস্সদ্ধো পুগ্গলো মহাৰজক্খো. আৰদ্ধৱীৰিযো পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো, কুসীতো পুগ্গলো মহাৰজক্খো. উপট্ঠিতস্সতি পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো, মুট্ঠস্সতি পুগ্গলো মহাৰজক্খো. সমাহিতো পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো, অসমাহিতো পুগ্গলো মহাৰজক্খো. পঞ্ঞৱা পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো মহাৰজক্খো.
তিক্খিন্দ্ৰিযে মুদিন্দ্ৰিযেতি সদ্ধো পুগ্গলো তিক্খিন্দ্ৰিযো, অস্সদ্ধো পুগ্গলো মুদিন্দ্ৰিযো…পে… পঞ্ঞৱা পুগ্গলো তিক্খিন্দ্ৰিযো, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো মুদিন্দ্ৰিযো. স্ৱাকাৰে দ্ৱাকাৰেতি সদ্ধো পুগ্গলো স্ৱাকাৰো, অস্সদ্ধো পুগ্গলো দ্ৱাকাৰো…পে… পঞ্ঞৱা পুগ্গলো স্ৱাকাৰো, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো দ্ৱাকাৰো. সুৱিঞ্ঞাপযে দুৱিঞ্ঞাপযেতি সদ্ধো পুগ্গলো সুৱিঞ্ঞাপযো, অস্সদ্ধো পুগ্গলো দুৱিঞ্ঞাপযো…পে… পঞ্ঞৱা পুগ্গলো সুৱিঞ্ঞাপযো, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো দুৱিঞ্ঞাপযো.
অপ্পেকচ্চে পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনো, অপ্পেকচ্চে নপৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনোতি সদ্ধো পুগ্গলো পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী, অস্সদ্ধো পুগ্গলো নপৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী. আৰদ্ধৱীৰিযো পুগ্গলো পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী, কুসীতো পুগ্গলো নপৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী…পে… পঞ্ঞৱা পুগ্গলো পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো নপৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী.
লোকোতি খন্ধলোকো ধাতুলোকো আযতনলোকো ৱিপত্তিভৱলোকো ৱিপত্তিসম্ভৱলোকো সম্পত্তিভৱলোকো সম্পত্তিসম্ভৱলোকো.
একো লোকো – সব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকা. দ্ৱে লোকা – নামঞ্চ ৰূপঞ্চ. তযো লোকা – তিস্সো ৱেদনা. চত্তাৰো লোকা – চত্তাৰো আহাৰা. পঞ্চ লোকা – পঞ্চুপাদানক্খন্ধা. ছ লোকা – ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি. সত্ত লোকা – সত্ত ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো. অট্ঠ লোকা – অট্ঠ লোকধম্মা. নৱ লোকা – নৱ সত্তাৱাসা. দস লোকা – দসাযতনানি. দ্ৱাদস লোকা – দ্ৱাদসাযতনানি. অট্ঠাৰস লোকা – অট্ঠাৰস ধাতুযো.
ৱজ্জন্তি সব্বে কিলেসা ৱজ্জা, সব্বে দুচ্চৰিতা ৱজ্জা, সব্বে অভিসঙ্খাৰা ৱজ্জা, সব্বে ভৱগামিকম্মা ৱজ্জা. ইতি ইমস্মিঞ্চ লোকে ইমস্মিঞ্চ ৱজ্জে তিব্বা ভযসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতা হোন্তি, সেয্যথাপি উক্খিত্তাসিকে ৱধকে. ইমেহি পঞ্ঞাসায আকাৰেহি ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি জানাতি পস্সতি অঞ্ঞাতি পটিৱিজ্ঝতীতি.
ইন্দ্ৰিযসমোধানো পঞ্চমো.
ততিযভাণৱাৰো.
ইন্দ্ৰিযকথা নিট্ঠিতা.