৫. ৱিমোক্খকথা

১. উদ্দেসো

২০৯. পুৰিমনিদানং. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, ৱিমোক্খা. কতমে তযো? সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো, অনিমিত্তো ৱিমোক্খো, অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো ৱিমোক্খা.

‘‘অপি চ, অট্ঠসট্ঠি ৱিমোক্খা – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো, অনিমিত্তো ৱিমোক্খো, অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো; অজ্ঝত্তৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো, বহিদ্ধাৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো, দুভতো ৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো; অজ্ঝত্তৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা, বহিদ্ধাৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা, দুভতো ৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা; অজ্ঝত্তৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা, বহিদ্ধাৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা, দুভতো ৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা; অজ্ঝত্তৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী [অজ্ঝত্তৱুট্ঠানা পটিপ্পস্সদ্ধী (স্যা.)] চত্তাৰো ৱিমোক্খা, বহিদ্ধাৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা, দুভতো ৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা; ৰূপী ৰূপানি পস্সতীতি ৱিমোক্খো, অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতীতি ৱিমোক্খো, সুভং তেৱ অধিমুত্তো হোতীতি ৱিমোক্খো; আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো; নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো, সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি ৱিমোক্খো; সমযৱিমোক্খো, অসমযৱিমোক্খো; সামযিকো ৱিমোক্খো, অসামযিকো ৱিমোক্খো; কুপ্পো ৱিমোক্খো, অকুপ্পো ৱিমোক্খো; লোকিযো ৱিমোক্খো, লোকুত্তৰো ৱিমোক্খো; সাসৱো ৱিমোক্খো, অনাসৱো ৱিমোক্খো; সামিসো ৱিমোক্খো, নিৰামিসো ৱিমোক্খো; নিৰামিসানিৰামিসতৰো ৱিমোক্খো, পণিহিতো ৱিমোক্খো, অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো, পণিহিতপ্পটিপ্পস্সদ্ধি ৱিমোক্খো; সঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো, ৱিসঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো; একত্তৱিমোক্খো, নানত্তৱিমোক্খো, সঞ্ঞাৱিমোক্খো, ঞাণৱিমোক্খো; সীতিসিযাৱিমোক্খো [সীতীসিযাৱিমোক্খো (সী. অট্ঠ.)], ঝানৱিমোক্খো, অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো’’.

২. নিদ্দেসো

২১০. কতমো সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা’’তি. সো তত্থ অভিনিৱেসং ন কৰোতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. অযং সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো.

কতমো অনিমিত্তো ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা’’তি. সো তত্থ নিমিত্তং ন কৰোতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. অযং অনিমিত্তো ৱিমোক্খো.

কতমো অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা’’তি. সো তত্থ পণিধিং ন কৰোতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. অযং অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো.

কতমো অজ্ঝত্তৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি ঝানানি – অযং অজ্ঝত্তৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো. কতমো বহিদ্ধাৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো? চতস্সো অৰূপসমাপত্তিযো – অযং বহিদ্ধাৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো. কতমো দুভতো ৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো অৰিযমগ্গা – অযং দুভতো ৱুট্ঠানো ৱিমোক্খো.

কতমে অজ্ঝত্তৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা? পঠমং ঝানং নীৱৰণেহি ৱুট্ঠাতি. দুতিযং ঝানং ৱিতক্কৱিচাৰেহি ৱুট্ঠাতি. ততিযং ঝানং পীতিযা ৱুট্ঠাতি. চতুত্থং ঝানং সুখদুক্খেহি ৱুট্ঠাতি. ইমে অজ্ঝত্তৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে বহিদ্ধাৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা? আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি ৰূপসঞ্ঞায পটিঘসঞ্ঞায নানত্তসঞ্ঞায ৱুট্ঠাতি. ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞায ৱুট্ঠাতি. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞায ৱুট্ঠাতি. নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞায ৱুট্ঠাতি. ইমে বহিদ্ধাৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে দুভতো ৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা? সোতাপত্তিমগ্গো সক্কাযদিট্ঠিৱিচিকিচ্ছাসীলব্বতপৰামাসা দিট্ঠানুসযা ৱিচিকিচ্ছানুসযা ৱুট্ঠাতি, তদনুৱত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৱুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৱুট্ঠাতি. সকদাগামিমগ্গো ওড়াৰিকা কামৰাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা ওড়াৰিকা কামৰাগানুসযা পটিঘানুসযা ৱুট্ঠাতি, তদনুৱত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৱুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৱুট্ঠাতি. অনাগামিমগ্গো অনুসহগতা কামৰাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা অনুসহগতা কামৰাগানুসযা পটিঘানুসযা ৱুট্ঠাতি, তদনুৱত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৱুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৱুট্ঠাতি. অৰহত্তমগ্গো ৰূপৰাগা অৰূপৰাগা মানা উদ্ধচ্চা অৱিজ্জায মানানুসযা ভৱৰাগানুসযা অৱিজ্জানুসযা ৱুট্ঠাতি, তদনুৱত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৱুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৱুট্ঠাতি. ইমে দুভতো ৱুট্ঠানা চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

২১১. কতমে অজ্ঝত্তৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা? পঠমং ঝানং পটিলাভত্থায ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ, দুতিযং ঝানং পটিলাভত্থায…পে… ততিযং ঝানং পটিলাভত্থায…পে… চতুত্থং ঝানং পটিলাভত্থায ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ – ইমে অজ্ঝত্তৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে বহিদ্ধাৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা? আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিং পটিলাভত্থায ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিং…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং …পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং পটিলাভত্থায ৱিতক্কো চ ৱিচাৰো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ – ইমে বহিদ্ধাৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে দুভতো ৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা? সোতাপত্তিমগ্গং পটিলাভত্থায অনিচ্চানুপস্সনা,দুক্খানুপস্সনা,অনত্তানুপস্সনা. সকদাগামিমগ্গং পটিলাভত্থায…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলাভত্থায…পে… অৰহত্তমগ্গং পটিলাভত্থায অনিচ্চানুপস্সনা,দুক্খানুপস্সনা,অনত্তানুপস্সনা – ইমে দুভতো ৱুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে অজ্ঝত্তৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা? পঠমস্স ঝানস্স পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা, দুতিযস্স ঝানস্স…পে… ততিযস্স ঝানস্স…পে… চতুত্থস্স ঝানস্স পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা – ইমে অজ্ঝত্তৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে বহিদ্ধাৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা? আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা – ইমে বহিদ্ধাৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

কতমে দুভতো ৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা? সোতাপত্তিমগ্গস্স সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গস্স সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গস্স অনাগামিফলং, অৰহত্তমগ্গস্স অৰহত্তফলং – ইমে দুভতো ৱুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তাৰো ৱিমোক্খা.

২১২. কথং ৰূপী ৰূপানি পস্সতীতি – ৱিমোক্খো? ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নীলনিমিত্তং মনসিকৰোতি, নীলসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কৰোতি, সূপধাৰিতং উপধাৰেতি, স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৱা সূপধাৰিতং [সুপধাৰিতং (ক.)] উপধাৰেত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেত্ৱা বহিদ্ধা নীলনিমিত্তে চিত্তং উপসংহৰতি, নীলসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কৰোতি, সূপধাৰিতং উপধাৰেতি, স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৱা উপধাৰেত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেত্ৱা আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ উভযমিদং ৰূপ’’ন্তি, ৰূপসঞ্ঞী হোতি. ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং পীতনিমিত্তং…পে… লোহিতনিমিত্তং…পে… ওদাতনিমিত্তং মনসিকৰোতি, ওদাতসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কৰোতি, সূপধাৰিতং উপধাৰেতি, স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৱা সূপধাৰিতং উপধাৰেত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেত্ৱা বহিদ্ধা ওদাতনিমিত্তে চিত্তং উপসংহৰতি, ওদাতসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কৰোতি, সূপধাৰিতং উপধাৰেতি, স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৱা সূপধাৰিতং উপধাৰেত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেত্ৱা আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ উভযমিদং ৰূপ’’ন্তি, ৰূপসঞ্ঞী হোতি. এৱং ৰূপী ৰূপানি পস্সতীতি – ৱিমোক্খো.

কথং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতীতি – ৱিমোক্খো? ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নীলনিমিত্তং ন মনসিকৰোতি, নীলসঞ্ঞং ন পটিলভতি; বহিদ্ধা নীলনিমিত্তে চিত্তং উপসংহৰতি, নীলসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কৰোতি, সূপধাৰিতং উপধাৰেতি, স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৱা সূপধাৰিতং উপধাৰেত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেত্ৱা আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপং, বহিদ্ধা ৰূপমিদ’’ন্তি, ৰূপসঞ্ঞী হোতি. ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং পীতনিমিত্তং…পে… লোহিতনিমিত্তং…পে… ওদাতনিমিত্তং ন মনসিকৰোতি, ওদাতসঞ্ঞং ন পটিলভতি; বহিদ্ধা ওদাতনিমিত্তে চিত্তং উপসংহৰতি, ওদাতসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কৰোতি, সূপধাৰিতং উপধাৰেতি, স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৱা সূপধাৰিতং উপধাৰেত্ৱা স্ৱাৱত্থিতং অৱত্থাপেত্ৱা আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তং অৰূপং বহিদ্ধা ৰূপমিদ’’ন্তি, ৰূপসঞ্ঞী হোতি. এৱং অজ্ঝত্তং অৰূপসঞ্ঞী বহিদ্ধা ৰূপানি পস্সতীতি – ৱিমোক্খো.

কথং ‘‘সুভ’’ন্তেৱ অধিমুত্তো হোতীতি – ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন [অব্যাপজ্ঝেন (স্যা.)] ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. মেত্তায ভাৱিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. কৰুণাসহগতেন চেতসা…পে… কৰুণায ভাৱিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে… মুদিতায ভাৱিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি…পে… উপেক্খায ভাৱিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. এৱং ‘‘সুভং’’ তেৱ অধিমুত্তো হোতীতি – ৱিমোক্খো.

২১৩. কতমো আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘‘অনন্তো আকাসো’’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো.

কতমো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো.

কতমো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো.

কতমো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৱিমোক্খো.

কতমো সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি ৱিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধসমাপত্তি ৱিমোক্খো.

কতমো সমযৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং সমযৱিমোক্খো.

কতমো অসমযৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অসমযৱিমোক্খো.

কতমো সামযিকো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং সামযিকো ৱিমোক্খো.

কতমো অসামযিকো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অসামযিকো ৱিমোক্খো.

কতমো কুপ্পো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং কুপ্পো ৱিমোক্খো.

কতমো অকুপ্পো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অকুপ্পো ৱিমোক্খো.

কতমো লোকিযো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং লোকিযো ৱিমোক্খো.

কতমো লোকুত্তৰো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং লোকুত্তৰো ৱিমোক্খো.

কতমো সাসৱো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং সাসৱো ৱিমোক্খো.

কতমো অনাসৱো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অনাসৱো ৱিমোক্খো.

কতমো সামিসো ৱিমোক্খো? ৰূপপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো – অযং সামিসো ৱিমোক্খো.

কতমো নিৰামিসো ৱিমোক্খো? অৰূপপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো – অযং নিৰামিসো ৱিমোক্খো.

কতমো নিৰামিসা নিৰামিসতৰো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং নিৰামিসানিৰামিসতৰো ৱিমোক্খো.

কতমো পণিহিতো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং পণিহিতো ৱিমোক্খো. কতমো অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো.

কতমো পণিহিতপ্পটিপ্পস্সদ্ধি ৱিমোক্খো? পঠমস্স ঝানস্স পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা …পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা – অযং পণিহিতপ্পটিপ্পস্সদ্ধি ৱিমোক্খো.

কতমো সঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং সঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো.

কতমো ৱিসঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং ৱিসঞ্ঞুত্তো ৱিমোক্খো.

কতমো একত্তৱিমোক্খো? চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং একত্তৱিমোক্খো.

কতমো নানত্তৱিমোক্খো? চত্তাৰি চ ঝানানি, চতস্সো চ অৰূপসমাপত্তিযো – অযং নানত্তৱিমোক্খো.

২১৪. কতমো সঞ্ঞাৱিমোক্খো? সিযা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো হোতি, ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনাঞাং নিচ্চতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাং সুখতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং ৰাগতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো…পে… ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৱিমোক্খো. এৱং সিযা, একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৱিমোক্খা একো সঞ্ঞাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন – অযং সঞ্ঞাৱিমোক্খো.

২১৫. কতমো ঞাণৱিমোক্খো? সিযা একো ঞাণৱিমোক্খো দস ঞাণৱিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৱিমোক্খা একো ঞাণৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিচ্চতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং সুখতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অত্ততো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নন্দিযা সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং ৰাগতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং সমুদযতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং আদানতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিমিত্ততো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনা থাভূতং ঞাণং পণিধিযা সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অভিনিৱেসতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো ঞাণৱিমোক্খো দস ঞাণৱিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৱিমোক্খা একো ঞাণৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিচ্চতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো…পে… ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অভিনিৱেসতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো ঞাণৱিমোক্খো দস ঞাণৱিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৱিমোক্খা একো ঞাণৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৱেদনায …পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিচ্চতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অভিনিৱেসতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো ঞাণৱিমোক্খো দস ঞাণৱিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৱিমোক্খা একো ঞাণৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন – অযং ঞাণৱিমোক্খো.

২১৬. কতমো সীতিসিযাৱিমোক্খো? সিযা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো দস সীতিসিযাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৱিমোক্খা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং নিচ্চতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং সুখতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং অত্ততো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং নন্দিযা সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং ৰাগতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং সমুদযতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং আদানতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং নিমিত্ততো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং পণিধিযা সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং অভিনিৱেসতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো দস সীতিসিযাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৱিমোক্খা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং নিচ্চতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো…পে… ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং অভিনিৱেসতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো দস সীতিসিযাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৱিমোক্খা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং নিচ্চতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনুত্তৰং সীতিভাৱং ঞাণং অভিনিৱেসতো সন্তাপপৰিড়াহদৰথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো দস সীতিসিযাৱিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৱিমোক্খা একো সীতিসিযাৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন – অযং সীতিসিযাৱিমোক্খো.

২১৭. কতমো ঝানৱিমোক্খো? নেক্খম্মং ঝাযতীতি [জাযতীতি (স্যা.)] ঝানং. কামচ্ছন্দং ঝাপেতীতি – ঝানং. ঝাযন্তো [জাযন্তো (স্যা.)] মুচ্চতীতি – ঝানৱিমোক্খো. ঝাপেন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৱিমোক্খো. ঝাযন্তীতি – ধম্মা. ঝাপেতীতি – কিলেসে. ঝাতে চ ঝাপে চ জানাতীতি – ঝানৱিমোক্খো. অব্যাপাদো ঝাযতীতি – ঝানং. ব্যাপাদং ঝাপেতীতি – ঝানং. ঝাযন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৱিমোক্খো. ঝাপেন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৱিমোক্খো. ঝাযন্তীতি – ধম্মা. ঝাপেতীতি – কিলেসে. ঝাতে চ ঝাপে চ জানাতীতি – ঝানৱিমোক্খো. আলোকসঞ্ঞা ঝাযতীতি – ঝানং. থিনমিদ্ধং ঝাপেতীতি – ঝানং…পে… অৱিক্খেপো ঝাযতীতি – ঝানং. উদ্ধচ্চং ঝাপেতীতি – ঝানং. ধম্মৱৱত্থানং ঝাযতীতি – ঝানং. ৱিচিকিচ্ছং ঝাপেতীতি – ঝানং. ঞাণং ঝাযতীতি – ঝানং. অৱিজ্জং ঝাপেতীতি – ঝানং. পামোজ্জং ঝাযতীতি – ঝানং. অৰতিং ঝাপেতীতি – ঝানং. পঠমং ঝানং ঝাযতীতি – ঝানং. নীৱৰণে ঝাপেতীতি – ঝানং…পে… অৰহত্তমগ্গো ঝাযতীতি – ঝানং. সব্বকিলেসে ঝাপেতীতি – ঝানং. ঝাযন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৱিমোক্খো. ঝাপেন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৱিমোক্খো. ঝাযন্তীতি – ধম্মা. ঝাপেতীতি – কিলেসে. ঝাতে চ ঝাপে চ জানাতীতি – ঝানৱিমোক্খো – অযং ঝানৱিমোক্খো.

২১৮. কতমো অনুপাদা চিত্তস্স ৱিমোক্খো? সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং ৰাগতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো…পে… ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো. এৱং সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো হোতি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন.

অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতি? দুক্খানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতি? অনত্তানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতি? নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং…পে… ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং… নিৰোধানুপস্সনাঞাণং… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং… অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং… অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং… সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতীতি?

অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. দুক্খানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. অনত্তানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি.

অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. দুক্খানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা [একূপাদানা (সী. অট্ঠ.)] মুচ্চতি? কামুপাদানা – দুক্খানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. [ইমা একুপাদানা (স্যা.)] অনত্তানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – অনত্তানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা মুচ্চতি? কামুপাদানা – নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা মুচ্চতি? কামুপাদানা – ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং কতমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি? কামুপাদানা, দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – নিৰোধানুপস্সনাঞাণং ইমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং কতমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি? কামুপাদানা, দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং ইমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা মুচ্চতি? কামুপাদানা – অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি.

যঞ্চ অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ অনত্তানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং – ইমানি চত্তাৰি ঞাণানি তীহুপাদানেহি মুচ্চন্তি – দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা. যঞ্চ দুক্খানুপস্সনাঞাণং, যং চ নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং – ইমানি চত্তাৰি ঞাণানি একুপাদানা মুচ্চন্তি – কামুপাদানা. যঞ্চ নিৰোধানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং – ইমানি দ্ৱে ঞাণানি চতূহুপাদানেহি মুচ্চন্তি – কামুপাদানা, দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৱাদুপাদানা – অযং অনুপাদাচিত্তস্স ৱিমোক্খো.

ৱিমোক্খকথায পঠমভাণৱাৰো.

২১৯. তীণি খো পনিমানি ৱিমোক্খমুখানি লোকনিয্যানায সংৱত্তন্তি. সব্বসঙ্খাৰে পৰিচ্ছেদপৰিৱটুমতো [পৰিচ্ছেদপৰিৱট্টুমতো (স্যা.)] সমনুপস্সনতায অনিমিত্তায চ ধাতুযা চিত্তসম্পক্খন্দনতায, সব্বসঙ্খাৰেসু মনোসমুত্তেজনতায অপ্পণিহিতায চ ধাতুযা চিত্তসম্পক্খন্দনতায, সব্বধম্মে পৰতো সমনুপস্সনতায সুঞ্ঞতায চ ধাতুযা চিত্তসম্পক্খন্দনতায – ইমানি তীণি ৱিমোক্খমুখানি লোকনিয্যানায সংৱত্তন্তি.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কথং সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কথং সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কথং সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো খযতো সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি, দুক্খতো মনসিকৰোতো ভযতো সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি, অনত্ততো মনসিকৰোতো সুঞ্ঞতো সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলং চিত্তং হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলং চিত্তং হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলং চিত্তং হোতি.

অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অধিমোক্খবহুলো কতমিন্দ্ৰিযং পটিলভতি? দুক্খতো মনসিকৰোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো কতমিন্দ্ৰিযং পটিলভতি? অনত্ততো মনসিকৰোন্তো ৱেদবহুলো কতমিন্দ্ৰিযং পটিলভতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অধিমোক্খবহুলো সদ্ধিন্দ্ৰিযং পটিলভতি. দুক্খতো মনসিকৰোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো সমাধিন্দ্ৰিযং পটিলভতি. অনত্ততো মনসিকৰোন্তো ৱেদবহুলো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পটিলভতি.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি, ভাৱনায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা [তদন্ৱযানি (স্যা.)] হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কো ভাৱেতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি, ভাৱনায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কো ভাৱেতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি, ভাৱনায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কো ভাৱেতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৱনায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৱেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ইন্দ্ৰিযভাৱনা. দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স সমাধিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৱনায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৱেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ইন্দ্ৰিযভাৱনা. অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৱনায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৱেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ইন্দ্ৰিযভাৱনা.

২২০. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি? ভাৱনায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি? পটিৱেধকালে কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি? পটিৱেধায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি? কেনট্ঠেন ভাৱনা? কেনট্ঠেন পটিৱেধো? দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি? ভাৱনায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি? পটিৱেধকালে কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি? পটিৱেধায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি? কেনট্ঠেন ভাৱনা? কেনট্ঠেন পটিৱেধো? অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি? ভাৱনায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি? পটিৱেধকালে কতমিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি? পটিৱেধায কতিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি? কেনট্ঠেন ভাৱনা? কেনট্ঠেন পটিৱেধো?

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৱনায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পটিৱেধকালে পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. পটিৱেধায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. দস্সনট্ঠেন পটিৱেধো. এৱং পটিৱিজ্ঝন্তোপি ভাৱেতি, ভাৱেন্তোপি পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স সমাধিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৱনায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পটিৱেধকালে পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. পটিৱেধায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. দস্সনট্ঠেন পটিৱেধো. এৱং পটিৱিজ্ঝন্তোপি ভাৱেতি, ভাৱেন্তোপি পটিৱিজ্ঝতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৱনায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পটিৱেধকালেপি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং আধিপতেয্যং হোতি. পটিৱেধায চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. দস্সনট্ঠেন পটিৱেধো. এৱং পটিৱিজ্ঝন্তোপি ভাৱেতি, ভাৱেন্তোপি পটিৱিজ্ঝতি.

২২১. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কতমিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি? কতমিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো [সদ্ধাধিমুত্তো (স্যা.)] হোতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কতমিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি? কতমিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী [কাযসক্খি (স্যা. ক.) অভি. পু. প. ৯৫ পস্সিতব্বা] হোতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কতমিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি? কতমিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি?

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি.

সদ্দহন্তো ৱিমুত্তোতি – সদ্ধাৱিমুত্তো. ফুট্ঠত্তা সচ্ছিকতোতি [সচ্ছিকৰোতীতি (স্যা. পী.)] – কাযসক্খী. দিট্ঠত্তা পত্তোতি – দিট্ঠিপ্পত্তো. সদ্দহন্তো ৱিমুচ্চতীতি – সদ্ধাৱিমুত্তো. ঝানফস্সং পঠমং ফুসতি, পচ্ছা নিৰোধং নিব্বানং সচ্ছিকৰোতীতি – কাযসক্খী. ‘‘দুক্খা সঙ্খাৰা, সুখো নিৰোধো’’তি ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞাযাতি – দিট্ঠিপ্পত্তো. যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, সিযা ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধাৱিমুত্তাপি কাযসক্খীপি দিট্ঠিপ্পত্তাপি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি. এৱং ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা.

দুক্খতো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. এৱং ইমে তযো পুগ্গলা সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী.

অনত্ততো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. এৱং ইমে তযো পুগ্গলা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, এৱং সিযা ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধাৱিমুত্তাপি কাযসক্খীপি দিট্ঠিপ্পত্তাপি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন. যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, সিযা ইমে তযো পুগ্গলা…পে… অঞ্ঞোযেৱ সদ্ধাৱিমুত্তো, অঞ্ঞো কাযসক্খী, অঞ্ঞো দিট্ঠিপ্পত্তো সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৱিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, এৱং সিযা ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধাৱিমুত্তাপি কাযসক্খীপি দিট্ঠিপ্পত্তাপি ৱত্থুৱসেন পৰিযাযেন. অঞ্ঞোযেৱ সদ্ধাৱিমুত্তো, অঞ্ঞো কাযসক্খী, অঞ্ঞো দিট্ঠিপ্পত্তো.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘সদ্ধানুসাৰী’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱনা হোতি. যে হি কেচি সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভন্তি, সব্বে তে সদ্ধানুসাৰিনো.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘সদ্ধাৱিমুত্তো’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানি. যেহি কেচি সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতা, সব্বে তে সদ্ধাৱিমুত্তা.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সকদাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… সকদাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলভতি… অনাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অৰহত্তমগ্গং পটিলভতি… অৰহত্তং [অৰহত্তফলং (স্যা. ক.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘সদ্ধাৱিমুত্তো’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি…পে… সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানি. যেহি কেচি সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৰহত্তং সচ্ছিকতা, সব্বে তে সদ্ধাৱিমুত্তা.

দুক্খতো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘কাযসক্খী’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱনা হোতি. যে হি কেচি সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভন্তি, সব্বে তে কাযসক্খী.

দুক্খতো মনসিকৰোতো সমাধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, সমাধিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… সকদাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… সকদাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… অনাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অৰহত্তমগ্গং পটিলভতি…পে… অৰহত্তং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘কাযসক্খী’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানি. যেহি কেচি সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৰহত্তং সচ্ছিকতা, সব্বে তে কাযসক্খী.

অনত্ততো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘ধম্মানুসাৰী’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি…পে… সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চতুন্নং ইন্দ্ৰিযানং ভাৱনা হোতি. যে হি কেচি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভন্তি, সব্বে তে ধম্মানুসাৰিনো.

অনত্ততো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘দিট্ঠিপ্পত্তো’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি…পে… সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানি. যেহি কেচি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতা, সব্বে তে দিট্ঠিপ্পত্তা.

অনত্ততো মনসিকৰোতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স অধিমত্তত্তা সকদাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… সকদাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… অনাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অৰহত্তমগ্গং পটিলভতি…পে… অৰহত্তং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৱুচ্চতি – ‘‘দিট্ঠিপ্পত্তো’’. চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন চত্তাৰিন্দ্ৰিযানি ভাৱিতানি হোন্তি সুভাৱিতানি. যেহি কেচি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৰহত্তং সচ্ছিকতা, সব্বে তে দিট্ঠিপ্পত্তা.

২২২. যে হি কেচি নেক্খম্মং ভাৱিতা ৱা ভাৱেন্তি ৱা ভাৱিস্সন্তি ৱা, অধিগতা ৱা অধিগচ্ছন্তি ৱা অধিগমিস্সন্তি ৱা, পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, পটিলদ্ধা ৱা পটিলভন্তি ৱা পটিলভিস্সন্তি ৱা, পটিৱিদ্ধা ৱা পটিৱিজ্ঝন্তি ৱা পটিৱিজ্ঝিস্সন্তি ৱা, সচ্ছিকতা ৱা সচ্ছিকৰোন্তি ৱা সচ্ছিকৰিস্সন্তি ৱা, ফস্সিতা ৱা ফস্সন্তি ৱা ফস্সিস্সন্তি ৱা, ৱসিপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, পাৰমিপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, ৱেসাৰজ্জপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যে হি কেচি অব্যাপাদং…পে… আলোকসঞ্ঞং… অৱিক্খেপং… ধম্মৱৱত্থানং… ঞাণং… পামোজ্জং… পঠমং ঝানং… দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং… আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিং … আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং… অনিচ্চানুপস্সনং… দুক্খানুপস্সনং… অনত্তানুপস্সনং… নিব্বিদানুপস্সনং… ৱিৰাগানুপস্সনং … নিৰোধানুপস্সনং… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনং… খযানুপস্সনং… ৱযানুপস্সনং… ৱিপৰিণামানুপস্সনং… অনিমিত্তানুপস্সনং… অপ্পণিহিতানুপস্সনং… সুঞ্ঞতানুপস্সনং… অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনং… যথাভূতঞাণদস্সনং… আদীনৱানুপস্সনং… পটিসঙ্খানুপস্সনং… ৱিৱট্টনানুপস্সনং… সোতাপত্তিমগ্গং… সকদাগামিমগ্গং… অনাগামিমগ্গং… অৰহত্তমগ্গং….

যে হি কেচি চত্তাৰো সতিপট্ঠানে… চত্তাৰো সম্মপ্পধানে… চত্তাৰো ইদ্ধিপাদে… পঞ্চিন্দ্ৰিযানি… পঞ্চ বলানি… সত্ত বোজ্ঝঙ্গে… অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং… যে হি কেচি অট্ঠ ৱিমোক্খে ভাৱিতা ৱা ভাৱেন্তি ৱা ভাৱিস্সন্তি ৱা, অধিগতা ৱা অধিগচ্ছন্তি ৱা অধিগমিস্সন্তি ৱা, পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, পটিলদ্ধা ৱা পটিলভন্তি ৱা পটিলভিস্সন্তি ৱা, পটিৱিদ্ধা ৱা পটিৱিজ্ঝন্তি ৱা পটিৱিজ্ঝিস্সন্তি ৱা, সচ্ছিকতা ৱা সচ্ছিকৰোন্তি ৱা সচ্ছিকৰিস্সন্তি ৱা, ফস্সিতা ৱা ফস্সন্তি ৱা ফস্সিস্সন্তি ৱা, ৱসিপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা পাৰমিপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, ৱেসাৰজ্জপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যে হি কেচি চতস্সো পটিসম্ভিদা পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা…পে… সব্বে তে সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যে হি কেচি তিস্সো ৱিজ্জা পটিৱিদ্ধা ৱা পটিৱিজ্ঝন্তি ৱা পটিৱিজ্ঝিস্সন্তি ৱা…পে… সব্বে তে সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যে হি কেচি তিস্সো সিক্খা সিক্খিতা ৱা সিক্খন্তি ৱা সিক্খিস্সন্তি ৱা, সচ্ছিকতা ৱা সচ্ছিকৰোন্তি ৱা সচ্ছিকৰিস্সন্তি ৱা, ফস্সিতা ৱা ফস্সন্তি ৱা ফস্সিস্সন্তি ৱা, ৱসিপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, পাৰমিপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, ৱেসাৰজ্জপ্পত্তা ৱা পাপুণন্তি ৱা পাপুণিস্সন্তি ৱা, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যে হি কেচি দুক্খং পৰিজানন্তি সমুদযং পজহন্তি নিৰোধং সচ্ছিকৰোন্তি মগ্গং ভাৱেন্তি, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

কতিহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি? কতিহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি? চতূহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. চতূহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পৰিঞ্ঞাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, সমুদযসচ্চং পহানপ্পটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, নিৰোধসচ্চং সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, মগ্গসচ্চং ভাৱনাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি. ইমেহি চতূহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. ইমেহি চতূহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝন্তো সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তো, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.

কতিহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি? কতিহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি? নৱহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি, নৱহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পৰিঞ্ঞাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, সমুদযসচ্চং পহানপ্পটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, নিৰোধসচ্চং সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, মগ্গসচ্চং ভাৱনাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি. অভিঞ্ঞাপটিৱেধো চ সব্বধম্মানং, পৰিঞ্ঞাপটিৱেধো চ সব্বসঙ্খাৰানং, পহানপ্পটিৱেধো চ সব্বাকুসলানং, ভাৱনাপটিৱেধো চ চতুন্নং মগ্গানং, সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধো চ নিৰোধস্স. ইমেহি নৱহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. ইমেহি নৱহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝন্তো সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তো, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.

দুতিযভাণৱাৰো.

২২৩. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কথং সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কথং সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কথং সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো খযতো সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি. দুক্খতো মনসিকৰোতো ভযতো সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি. অনত্ততো মনসিকৰোতো সুঞ্ঞতো সঙ্খাৰা উপট্ঠন্তি.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলং চিত্তং হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলং চিত্তং হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলং চিত্তং হোতি.

অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অধিমোক্খবহুলো কতমং ৱিমোক্খং পটিলভতি? দুক্খতো মনসিকৰোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো কতমং ৱিমোক্খং পটিলভতি? অনত্ততো মনসিকৰোন্তো ৱেদবহুলো কতমং ৱিমোক্খং পটিলভতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অধিমোক্খবহুলো অনিমিত্তং ৱিমোক্খং পটিলভতি. দুক্খতো মনসিকৰোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো অপ্পণিহিতং ৱিমোক্খং পটিলভতি. অনত্ততো মনসিকৰোন্তো ৱেদবহুলো সুঞ্ঞতং ৱিমোক্খং পটিলভতি.

২২৪. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কো ভাৱেতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কো ভাৱেতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কো ভাৱেতি?

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স অনিমিত্তো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. ভাৱনায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৱেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ৱিমোক্খভাৱনা. দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. ভাৱনায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৱেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ৱিমোক্খভাৱনা. অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. ভাৱনায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি. একৰসট্ঠেন ভাৱনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৱেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ৱিমোক্খভাৱনা.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, পটিৱেধকালে কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৱেধায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কেনট্ঠেন পটিৱেধো? দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, পটিৱেধকালে কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৱেধায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কেনট্ঠেন পটিৱেধো? অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায কতি ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, পটিৱেধকালে কতমো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৱেধায কতিৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৱনা, কেনট্ঠেন পটিৱেধো?

২২৫. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অধিমোক্খবহুলস্স অনিমিত্তো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, পটিৱেধকালেপি অনিমিত্তো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৱেধায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, একৰসট্ঠেন ভাৱনা, দস্সনট্ঠেন পটিৱেধো, এৱং পটিৱিজ্ঝন্তোপি ভাৱেতি, ভাৱেন্তোপি পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, পটিৱেধকালেপি অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৱেধায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, একৰসট্ঠেন ভাৱনা, দস্সনট্ঠেন পটিৱেধো, এৱং পটিৱিজ্ঝন্তোপি ভাৱেতি, ভাৱেন্তোপি পটিৱিজ্ঝতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো ৱেদবহুলস্স সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৱনায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, পটিৱেধকালেপি সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৱেধায দ্ৱে ৱিমোক্খা তদন্ৱযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একৰসা হোন্তি, একৰসট্ঠেন ভাৱনা, দস্সনট্ঠেন পটিৱেধো, এৱং পটিৱিজ্ঝন্তোপি ভাৱেতি, ভাৱেন্তোপি পটিৱিজ্ঝতি.

২২৬. অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কতমো ৱিমোক্খো অধিমত্তো হোতি? কতমৱিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কতমো ৱিমোক্খো অধিমত্তো হোতি? কতমৱিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কতমো ৱিমোক্খো অধিমত্তো হোতি? কতমৱিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি?

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অনিমিত্তো ৱিমোক্খো অধিমত্তো হোতি. অনিমিত্তৱিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৱিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো অধিমত্তো হোতি. অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো অধিমত্তো হোতি. সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি.

সদ্দহন্তো ৱিমুত্তোতি – সদ্ধাৱিমুত্তো. ফুট্ঠত্তা সচ্ছিকতোতি – কাযসক্খী. দিট্ঠত্তা পত্তোতি – দিট্ঠিপ্পত্তো. সদ্দহন্তো ৱিমুচ্চতীতি – সদ্ধাৱিমুত্তো. ঝানফস্সং পঠমং ফুসতি, পচ্ছা নিৰোধং নিব্বানং সচ্ছিকৰোতীতি – কাযসক্খী. ‘‘দুক্খা সঙ্খাৰা, সুখো নিৰোধো’’তি ৱিঞ্ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞাযাতি – দিট্ঠিপ্পত্তো…পে… যে হি কেচি নেক্খম্মং ভাৱিতা ৱা ভাৱেন্তি ৱা ভাৱিস্সন্তি ৱা…পে… সব্বে তে অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

যে হি কেচি অব্যাপাদং… আলোকসঞ্ঞং… অৱিক্খেপং… যে হি কেচি দুক্খং পৰিজানন্তি, সমুদযং পজহন্তি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোন্তি, মগ্গং ভাৱেন্তি, সব্বে তে অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তা, অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.

কতিহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি? কতিহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি? চতূহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. চতূহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পৰিঞ্ঞাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি, সমুদযসচ্চং পহানপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি. নিৰোধসচ্চং সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি. মগ্গসচ্চং ভাৱনাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি. ইমেহি চতূহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. ইমেহি চতূহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝন্তো অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তো, অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.

কতিহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি? কতিহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি? নৱহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. নৱহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পৰিঞ্ঞাপটিৱেধং পটিৱিজ্ঝতি…পে… সচ্ছিকিৰিযাপটিৱেধো চ নিৰোধস্স. ইমেহি নৱহাকাৰেহি সচ্চপ্পটিৱেধো হোতি. ইমেহি নৱহাকাৰেহি সচ্চানি পটিৱিজ্ঝন্তো অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন সদ্ধাৱিমুত্তো, অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.

২২৭. অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো কতমে ধম্মে যথাভূতং জানাতি পস্সতি? কথং সম্মাদস্সনং হোতি? কথং তদন্ৱযেন সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চতো সুদিট্ঠা হোন্তি? কত্থ কঙ্খা পহীযতি? দুক্খতো মনসিকৰোন্তো কতমে ধম্মে যথাভূতং জানাতি পস্সতি? কথং সম্মাদস্সনং হোতি? কথং তদন্ৱযেন সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খতো সুদিট্ঠা হোন্তি? কত্থ কঙ্খা পহীযতি? অনত্ততো মনসিকৰোন্তো কতমে ধম্মে যথাভূতং জানাতি পস্সতি? কথং সম্মাদস্সনং হোতি? কথং তদন্ৱযেন সব্বে ধম্মা অনত্ততো সুদিট্ঠা হোন্তি? কত্থ কঙ্খা পহীযতি?

অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো নিমিত্তং যথাভূতং জানাতি পস্সতি; তেন ৱুচ্চতি – সম্মাদস্সনং. এৱং তদন্ৱযেন সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চতো সুদিট্ঠা হোন্তি. এত্থ কঙ্খা পহীযতি. দুক্খতো মনসিকৰোন্তো পৱত্তং যথাভূতং জানাতি পস্সতি; তেন ৱুচ্চতি – সম্মাদস্সনং. এৱং তদন্ৱযেন সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খতো সুদিট্ঠা হোন্তি. এত্থ কঙ্খা পহীযতি. অনত্ততো মনসিকৰোন্তো নিমিত্তঞ্চ পৱত্তঞ্চ যথাভূতং জানাতি পস্সতি; তেন ৱুচ্চতি – সম্মাদস্সনং. এৱং তদন্ৱযেন সব্বে ধম্মা অনত্ততো সুদিট্ঠা হোন্তি. এত্থ কঙ্খা পহীযতি.

যঞ্চ যথাভূতং ঞাণং যঞ্চ সম্মাদস্সনং যা চ কঙ্খাৱিতৰণা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি? যঞ্চ যথাভূতং ঞাণং যঞ্চ সম্মাদস্সনং যা চ কঙ্খাৱিতৰণা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানং.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কিং ভযতো উপট্ঠাতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কিং ভযতো উপট্ঠাতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কিং ভযতো উপট্ঠাতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো নিমিত্তং ভযতো উপট্ঠাতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পৱত্তং ভযতো উপট্ঠাতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো নিমিত্তঞ্চ পৱত্তঞ্চ ভযতো উপট্ঠাতি.

যা চ ভযতুপট্ঠানে পঞ্ঞা যঞ্চ আদীনৱে ঞাণং যা চ নিব্বিদা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি? যা চ ভযতুপট্ঠানে পঞ্ঞা যঞ্চ আদীনৱে ঞাণং যা চ নিব্বিদা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানং.

যা চ অনত্তানুপস্সনা যা চ সুঞ্ঞতানুপস্সনা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি? যা চ অনত্তানুপস্সনা যা চ সুঞ্ঞতানুপস্সনা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানং.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কিং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কিং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কিং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো নিমিত্তং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পৱত্তং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো নিমিত্তঞ্চ পৱত্তঞ্চ পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি.

যা চ মুচ্চিতুকম্যতা যা চ পটিসঙ্খানুপস্সনা যা চ সঙ্খাৰুপেক্খা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি? যা চ মুচ্চিতুকম্যতা যা চ পটিসঙ্খানুপস্সনা যা চ সঙ্খাৰুপেক্খা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানং.

অনিচ্চতো মনসিকৰোতো কুতো চিত্তং ৱুট্ঠাতি, কত্থ চিত্তং পক্খন্দতি? দুক্খতো মনসিকৰোতো কুতো চিত্তং ৱুট্ঠাতি, কত্থ চিত্তং পক্খন্দতি? অনত্ততো মনসিকৰোতো কুতো চিত্তং ৱুট্ঠাতি, কত্থ চিত্তং পক্খন্দতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো নিমিত্তা চিত্তং ৱুট্ঠাতি, অনিমিত্তে চিত্তং পক্খন্দতি. দুক্খতো মনসিকৰোতো পৱত্তা চিত্তং ৱুট্ঠাতি, অপ্পৱত্তে চিত্তং পক্খন্দতি. অনত্ততো মনসিকৰোতো নিমিত্তা চ পৱত্তা চ চিত্তং ৱুট্ঠাতি, অনিমিত্তে অপ্পৱত্তে নিৰোধে নিব্বানধাতুযা [নিৰোধনিব্বানধাতুযা (সী.)] চিত্তং পক্খন্দতি.

যা চ বহিদ্ধাৱুট্ঠানৱিৱট্টনে পঞ্ঞা যে চ গোত্ৰভূ ধম্মা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি? যা চ বহিদ্ধাৱুট্ঠানৱিৱট্টনে পঞ্ঞা যে চ গোত্ৰভূ ধম্মা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানং.

অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো কতমেন ৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি? দুক্খতো মনসিকৰোন্তো কতমেন ৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি? অনত্ততো মনসিকৰোন্তো কতমেন ৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অনিমিত্তৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি. দুক্খতো মনসিকৰোন্তো অপ্পণিহিতৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি. অনত্ততো মনসিকৰোন্তো সুঞ্ঞতৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি. যা চ দুভতোৱুট্ঠানৱিৱট্টনে পঞ্ঞা যঞ্চ মগ্গে ঞাণং, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৱ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানন্তি? যা চ দুভতোৱুট্ঠানৱিৱট্টনে পঞ্ঞা যঞ্চ মগ্গে ঞাণং, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৱ নানং.

২২৮. কতিহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে [নানাখণে (স্যা. ক.)] হোন্তি? কতিহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি? চতূহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি. সত্তহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.

কতমেহি চতূহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? আধিপতেয্যট্ঠেন, অধিট্ঠানট্ঠেন, অভিনীহাৰট্ঠেন, নিয্যানট্ঠেন. কথং আধিপতেয্যট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোতো অনিমিত্তো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, দুক্খতো মনসিকৰোতো অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, অনত্ততো মনসিকৰোতো সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. এৱং আধিপতেয্যট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.

কথং অধিট্ঠানট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি, দুক্খতো মনসিকৰোন্তো অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি, অনত্ততো মনসিকৰোন্তো সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি. এৱং অধিট্ঠানট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.

কথং অভিনীহাৰট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন চিত্তং অভিনীহৰতি, দুক্খতো মনসিকৰোন্তো অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন চিত্তং অভিনীহৰতি, অনত্ততো মনসিকৰোন্তো সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন চিত্তং অভিনীহৰতি. এৱং অভিনীহাৰট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.

কথং নিয্যানট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো অনিমিত্তৱিমোক্খস্স ৱসেন নিৰোধং নিব্বানং নিয্যাতি, দুক্খতো মনসিকৰোন্তো অপ্পণিহিতৱিমোক্খস্স ৱসেন নিৰোধং নিব্বানং নিয্যাতি, অনত্ততো মনসিকৰোন্তো সুঞ্ঞতৱিমোক্খস্স ৱসেন নিৰোধং নিব্বানং নিয্যাতি. এৱং নিয্যানট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি. ইমেহি চতূহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.

কতমেহি সত্তহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি? সমোধানট্ঠেন, অধিগমনট্ঠেন, পটিলাভট্ঠেন পটিৱেধট্ঠেন, সচ্ছিকিৰিযট্ঠেন, ফস্সনট্ঠেন, অভিসমযট্ঠেন. কথং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৱেধট্ঠেন সচ্ছিকিৰিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকৰোন্তো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. যতো মুচ্চতি, তত্থ ন পণিদহতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. যত্থ ন পণিদহতি, তেন সুঞ্ঞোতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. যেন সুঞ্ঞো, তেন নিমিত্তেন অনিমিত্তোতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. এৱং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৱেধট্ঠেন সচ্ছিকিৰিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.

দুক্খতো মনসিকৰোন্তো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. যত্থ ন পণিদহতি, তেন সুঞ্ঞোতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. যেন সুঞ্ঞো, তেন নিমিত্তেন অনিমিত্তোতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. যেন নিমিত্তেন অনিমিত্তো, তত্থ ন পণিদহতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. এৱং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৱেধট্ঠেন সচ্ছিকিৰিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.

অনত্ততো মনসিকৰোন্তো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. যেন সুঞ্ঞো, তেন নিমিত্তেন অনিমিত্তোতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. যেন নিমিত্তেন অনিমিত্তো, তত্থ ন পণিদহতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. যত্থ ন পণিদহতি, তেন সুঞ্ঞোতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. এৱং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৱেধট্ঠেন সচ্ছিকিৰিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি. ইমেহি সত্তহাকাৰেহি তযো ৱিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.

২২৯. অত্থি ৱিমোক্খো, অত্থি মুখং, অত্থি ৱিমোক্খমুখং, অত্থি ৱিমোক্খপচ্চনীকং, অত্থি ৱিমোক্খানুলোমং, অত্থি ৱিমোক্খৱিৱট্টো, অত্থি ৱিমোক্খভাৱনা, অত্থি ৱিমোক্খপ্পটিপ্পস্সদ্ধি.

কতমো ৱিমোক্খো? সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো, অনিমিত্তো ৱিমোক্খো, অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. কতমো সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং ৰাগতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং সব্বাভিনিৱেসেহি মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো…পে… ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং সব্বাভিনিৱেসেহি মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো অভিনিৱেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং সব্বাভিনিৱেসেহি মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো. অযং সুঞ্ঞতো ৱিমোক্খো.

কতমো অনিমিত্তো ৱিমোক্খো? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং ৰাগতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং সব্বনিমিত্তেহি মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো …পে… ৰূপে অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং সব্বনিমিত্তেহি মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. ৰূপে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং সব্বনিমিত্তেহি মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. জৰামৰণে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৱিমোক্খো. অযং অনিমিত্তো ৱিমোক্খো.

কতমো অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. ৱিৰাগানুপস্সনাঞাণং ৰাগতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. নিৰোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং সব্বপণিধীহি মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো.

ৰূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো…পে… ৰূপে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং সব্বপণিধীহি মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. ৰূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. ৱেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খাৰেসু… ৱিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জৰামৰণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো…পে… জৰামৰণে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং সব্বপণিধীহি মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. জৰামৰণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৱেসতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. অযং অপ্পণিহিতো ৱিমোক্খো. অযং ৱিমোক্খো.

২৩০. কতমং মুখং? যে তত্থ জাতা অনৱজ্জা কুসলা বোধিপক্খিযাধম্মা, ইদং মুখং.

কতমং ৱিমোক্খমুখং? যং তেসং ধম্মানং আৰম্মণং নিৰোধো নিব্বানং, ইদং ৱিমোক্খমুখং. ৱিমোক্খঞ্চ মুখঞ্চ ৱিমোক্খমুখং, ইদং ৱিমোক্খমুখং.

কতমং ৱিমোক্খপচ্চনীকং? তীণি অকুসলমূলানি ৱিমোক্খপচ্চনীকানি, তীণি দুচ্চৰিতানি ৱিমোক্খপচ্চনীকানি, সব্বেপি অকুসলা ধম্মা ৱিমোক্খপচ্চনীকা, ইদং ৱিমোক্খপচ্চনীকং.

কতমং ৱিমোক্খানুলোমং? তীণি কুসলমূলানি ৱিমোক্খানুলোমানি, তীণি সুচৰিতানি ৱিমোক্খানুলোমানি, সব্বেপি কুসলা ধম্মা ৱিমোক্খানুলোমা, ইদং ৱিমোক্খানুলোমং.

কতমো ৱিমোক্খৱিৱট্টো? সঞ্ঞাৱিৱট্টো, চেতোৱিৱট্টো, চিত্তৱিৱট্টো, ঞাণৱিৱট্টো, ৱিমোক্খৱিৱট্টো, সচ্চৱিৱট্টো. সঞ্জানন্তো ৱিৱট্টতীতি – সঞ্ঞাৱিৱট্টো. চেতযন্তো ৱিৱট্টতীতি – চেতোৱিৱট্টো. ৱিজানন্তো ৱিৱট্টতীতি – চিত্তৱিৱট্টো. ঞাণং কৰোন্তো ৱিৱট্টতীতি – ঞাণৱিৱট্টো. ৱোসজ্জন্তো ৱিৱট্টতীতি – ৱিমোক্খৱিৱট্টো. তথট্ঠেন ৱিৱট্টতীতি – সচ্চৱিৱট্টো.

যত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো তত্থ চেতোৱিৱট্টো, যত্থ চেতোৱিৱট্টো তত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো, যত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো তত্থ চিত্তৱিৱট্টো, যত্থ চিত্তৱিৱট্টো তত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো. যত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো চিত্তৱিৱট্টো তত্থ ঞাণৱিৱট্টো, যত্থ ঞাণৱিৱট্টো তত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো চিত্তৱিৱট্টো. যত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো চিত্তৱিৱট্টো ঞাণৱিৱট্টো তত্থ ৱিমোক্খৱিৱট্টো, যত্থ ৱিমোক্খৱিৱট্টো তত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো চিত্তৱিৱট্টো ঞাণৱিৱট্টো. যত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো চিত্তৱিৱট্টো ঞাণৱিৱট্টো ৱিমোক্খৱিৱট্টো তত্থ সচ্চৱিৱট্টো, যত্থ সচ্চৱিৱট্টো তত্থ সঞ্ঞাৱিৱট্টো চেতোৱিৱট্টো চিত্তৱিৱট্টো ঞাণৱিৱট্টো ৱিমোক্খৱিৱট্টো. অযং ৱিমোক্খৱিৱট্টো.

কতমা ৱিমোক্খভাৱনা? পঠমস্স ঝানস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, দুতিযস্স ঝানস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, ততিযস্স ঝানস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, চতুত্থস্স ঝানস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, সোতাপত্তিমগ্গস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, সকদাগামিমগ্গস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, অনাগামিমগ্গস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, অৰহত্তমগ্গস্স আসেৱনা ভাৱনা বহুলীকম্মং, অযং ৱিমোক্খভাৱনা.

কতমা ৱিমোক্খপ্পটিপ্পস্সদ্ধি? পঠমস্স ঝানস্স পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা, দুতিযস্স ঝানস্স পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা, ততিযস্স ঝানস্স…পে… চতুত্থস্স ঝানস্স… আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৱা ৱিপাকো ৱা, সোতাপত্তিমগ্গস্স সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গস্স সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গস্স অনাগামিফলং, অৰহত্তমগ্গস্স অৰহত্তফলং, অযং ৱিমোক্খপ্পটিপ্পস্সদ্ধীতি.

ততিযভাণৱাৰো.

ৱিমোক্খকথা নিট্ঠিতা.