৪. চতুত্থসুত্তন্তনিদ্দেসো

১৯৮. পুৰিমনিদানং [পৰিপুণ্ণনিদানং (স্যা. ক.)]. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি. ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি কতিহাকাৰেহি কেনট্ঠেন দট্ঠব্বানি? ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ছহাকাৰেহি তেনট্ঠেন দট্ঠব্বানি – আধিপতেয্যট্ঠেন আদিৱিসোধনট্ঠেন অধিমত্তট্ঠেন, অধিট্ঠানট্ঠেন, পৰিযাদানট্ঠেন, পতিট্ঠাপকট্ঠেন’’.

ক. আধিপতেয্যট্ঠনিদ্দেসো

১৯৯. কথং আধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? অস্সদ্ধিযং পজহতো অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কোসজ্জং পজহতো পগ্গহাধিপতেয্যট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. পমাদং পজহতো উপট্ঠানাধিপতেয্যট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. উদ্ধচ্চং পজহতো অৱিক্খেপাধিপতেয্যট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. অৱিজ্জং পজহতো দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং.

কামচ্ছন্দং পজহতো নেক্খম্মৱসেন অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কামচ্ছন্দং পজহতো নেক্খম্মৱসেন পগ্গহাধিপতেয্যট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কামচ্ছন্দং পজহতো নেক্খম্মৱসেন উপট্ঠানাধিপতেয্যট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কামচ্ছন্দং পজহতো নেক্খম্মৱসেন অৱিক্খেপাধিপতেয্যট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কামচ্ছন্দং পজহতো নেক্খম্মৱসেন দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং.

ব্যাপাদং পজহতো অব্যাপাদৱসেন…পে… থিনমিদ্ধং পজহতো আলোকসঞ্ঞাৱসেন…পে… সব্বকিলেসে পজহতো অৰহত্তমগ্গৱসেন অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং…পে… সব্বকিলেসে পজহতো অৰহত্তমগ্গৱসেন দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. এৱং আধিপতেয্যট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

খ. আদিৱিসোধনট্ঠনিদ্দেসো

২০০. কথং আদিৱিসোধনট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং, অস্সদ্ধিযসংৱৰট্ঠেন [অস্সদ্ধিযং সংৱৰট্ঠেন (স্যা. ক.) এৱমীদিসেসু পদেসুপি] সীলৱিসুদ্ধি – সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স আদিৱিসোধনা. পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, কোসজ্জসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স আদিৱিসোধনা. উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং, পমাদসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – সতিন্দ্ৰিযস্স আদিৱিসোধনা. অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং, উদ্ধচ্চসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – সমাধিন্দ্ৰিযস্স আদিৱিসোধনা. দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, অৱিজ্জাসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স আদিৱিসোধনা. নেক্খম্মে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, কামচ্ছন্দসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং আদিৱিসোধনা. অব্যাপাদে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, ব্যাপাদসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং আদিৱিসোধনা…পে… অৰহত্তমগ্গে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, সব্বকিলেসসংৱৰট্ঠেন সীলৱিসুদ্ধি – পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং আদিৱিসোধনা. এৱং আদিৱিসোধনট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

গ. অধিমত্তট্ঠনিদ্দেসো

২০১. কথং অধিমত্তট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ভাৱনায ছন্দো উপ্পজ্জতি – ছন্দৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ছন্দৱসেন পামোজ্জং উপ্পজ্জতি – পামোজ্জৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পামোজ্জৱসেন পীতি উপ্পজ্জতি – পীতিৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পীতিৱসেন পস্সদ্ধি উপ্পজ্জতি – পস্সদ্ধিৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পস্সদ্ধিৱসেন সুখং উপ্পজ্জতি – সুখৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সুখৱসেন ওভাসো উপ্পজ্জতি – ওভাসৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ওভাসৱসেন সংৱেগো উপ্পজ্জতি – সংৱেগৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সংৱেজেত্ৱা চিত্তং সমাদহতি – সমাধিৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. তথা সমাহিতং চিত্তং সাধুকং পগ্গণ্হাতি – পগ্গহৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. তথাপগ্গহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খতি – উপেক্খাৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. উপেক্খাৱসেন নানত্তকিলেসেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি – ৱিমোক্খৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ৱিমুত্তত্তা তে ধম্মা একৰসা হোন্তি – একৰসট্ঠেন ভাৱনাৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ভাৱিতত্তা ততো পণীততৰে ৱিৱট্টন্তি – ৱিৱট্টনাৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ৱিৱট্টিতত্তা ততো ৱোসজ্জতি [ৱোস্সজ্জতি (স্যা. ক.)] – ৱোসগ্গৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ৱোসজ্জিতত্তা ততো নিৰুজ্ঝন্তি – নিৰোধৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. নিৰোধৱসেন দ্ৱে ৱোসগ্গা – পৰিচ্চাগৱোসগ্গো চ, পক্খন্দনৱোসগ্গো চ. কিলেসে চ খন্ধে চ পৰিচ্চজতীতি – পৰিচ্চাগৱোসগ্গো. নিৰোধনিব্বানধাতুযা চিত্তং পক্খন্দতীতি – পক্খন্দনৱোসগ্গো. নিৰোধৱসেন ইমে দ্ৱে ৱোসগ্গা.

অস্সদ্ধিযস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… অস্সদ্ধিযপৰিড়াহস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… দিট্ঠেকট্ঠানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… ওড়াৰিকানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… অনুসহগতানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… সব্বকিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি – ছন্দৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি…পে… ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ভাৱনায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… কোসজ্জস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… কোসজ্জপৰিড়াহস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… দিট্ঠেকট্ঠানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… সব্বকিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… সতিন্দ্ৰিযস্স ভাৱনায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… পমাদস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… পমাদপৰিড়াহস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… সব্বকিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… সমাধিন্দ্ৰিযস্স ভাৱনায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… উদ্ধচ্চস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি উদ্ধচ্চপৰিড়াহস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… সব্বকিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ভাৱনায ছন্দো উপ্পজ্জতি…পে… অৱিজ্জায পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… অৱিজ্জাপৰিড়াহস্স পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… দিট্ঠেকট্ঠানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… ওড়াৰিকানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… অনুসহগতানং কিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি… সব্বকিলেসানং পহানায ছন্দো উপ্পজ্জতি – ছন্দৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ছন্দৱসেন পামোজ্জং উপ্পজ্জতি – পামোজ্জৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পামোজ্জৱসেন পীতি উপ্পজ্জতি – পীতিৱসেন পঞ্ঞা ৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পীতিৱসেন পস্সদ্ধি উপ্পজ্জতি – পস্সদ্ধিৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. পস্সদ্ধিৱসেন সুখং উপ্পজ্জতি – সুখৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সুখৱসেন ওভাসো উপ্পজ্জতি – ওভাসৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ওভাসৱসেন সংৱেগো উপ্পজ্জতি – সংৱেগৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. সংৱেজেত্ৱা চিত্তং সমাদহতি – সমাধিৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং পগ্গণ্হাতি – পগ্গহৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. তথাপগ্গহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খতি – উপেক্খাৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. উপেক্খাৱসেন নানত্তকিলেসেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি – ৱিমোক্খৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ৱিমুত্তত্তা তে ধম্মা একৰসা হোন্তি – ভাৱনাৱসেন [একৰসট্ঠেন ভাৱনাৱসেন (স্যা. ক.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বো] পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ভাৱিতত্তা ততো পণীততৰে ৱিৱট্টন্তি – ৱিৱট্টনাৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ৱিৱট্টিতত্তা ততো ৱোসজ্জতি – ৱোসগ্গৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. ৱোসজ্জিতত্তা ততো নিৰুজ্ঝন্তি – নিৰোধৱসেন পঞ্ঞাৱসেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অধিমত্তং হোতি. নিৰোধৱসেন দ্ৱে ৱোসগ্গা – পৰিচ্চাগৱোসগ্গো চ, পক্খন্দনৱোসগ্গো চ. কিলেসে চ খন্ধে চ পৰিচ্চজতীতি – পৰিচ্চাগৱোসগ্গো. নিৰোধনিব্বানধাতুযা চিত্তং পক্খন্দতীতি – পক্খন্দনৱোসগ্গো. নিৰোধৱসেন ইমে দ্ৱে ৱোসগ্গা. এৱং অধিমত্তট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

দুতিযভাণৱাৰো.

ঘ. অধিট্ঠানট্ঠনিদ্দেসো

২০২. কথং অধিট্ঠানট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ভাৱনায ছন্দো উপ্পজ্জতি – ছন্দৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিট্ঠাতি. ছন্দৱসেন পামোজ্জং উপ্পজ্জতি – পামোজ্জৱসেন সদ্ধাৱসেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিট্ঠাতি…পে… এৱং অধিট্ঠানট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

ঙ. পৰিযাদানট্ঠনিদ্দেসো

কথং পৰিযাদানট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং অস্সদ্ধিযং পৰিযাদিযতি, অস্সদ্ধিযপৰিড়াহং পৰিযাদিযতি. পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং কোসজ্জং পৰিযাদিযতি, কোসজ্জপৰিড়াহং পৰিযাদিযতি. উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং পমাদং পৰিযাদিযতি, পমাদপৰিড়াহং পৰিযাদিযতি. অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং উদ্ধচ্চং পৰিযাদিযতি, উদ্ধচ্চপৰিড়াহং পৰিযাদিযতি. দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অৱিজ্জং পৰিযাদিযতি, অৱিজ্জাপৰিড়াহং পৰিযাদিযতি. নেক্খম্মে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি কামচ্ছন্দং পৰিযাদিযন্তি. অব্যাপাদে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ব্যাপাদং পৰিযাদিযন্তি. আলোকসঞ্ঞায পঞ্চিন্দ্ৰিযানি থিনমিদ্ধং পৰিযাদিযন্তি. অৱিক্খেপে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি উদ্ধচ্চং পৰিযাদিযন্তি…পে… অৰহত্তমগ্গে পঞ্চিন্দ্ৰিযানি সব্বকিলেসে পৰিযাদিযন্তি. এৱং পৰিযাদানট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

চ. পতিট্ঠাপকট্ঠনিদ্দেসো

২০৩. কথং পতিট্ঠাপকট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? সদ্ধো সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমোক্খে পতিট্ঠাপেতি, সদ্ধস্স সদ্ধিন্দ্ৰিযং অধিমোক্খে পতিট্ঠাপেতি. ৱীৰিযৱা ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং পগ্গহে পতিট্ঠাপেতি, ৱীৰিযৱতো ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং পগ্গহে পতিট্ঠাপেতি. সতিমা সতিন্দ্ৰিযং উপট্ঠানে পতিট্ঠাপেতি, সতিমতো সতিন্দ্ৰিযং উপট্ঠানে পতিট্ঠাপেতি. সমাহিতো সমাধিন্দ্ৰিযং অৱিক্খেপে পতিট্ঠাপেতি, সমাহিতস্স সমাধিন্দ্ৰিযং অৱিক্খেপে পতিট্ঠাপেতি. পঞ্ঞৱা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দস্সনে পতিট্ঠাপেতি, পঞ্ঞৱতো পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দস্সনে পতিট্ঠাপেতি. যোগাৱচৰো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি নেক্খম্মে পতিট্ঠাপেতি, যোগাৱচৰস্স পঞ্চিন্দ্ৰিযানি নেক্খম্মে পতিট্ঠাপেন্তি. যোগাৱচৰো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি অব্যাপাদে পতিট্ঠাপেতি, যোগাৱচৰস্স পঞ্চিন্দ্ৰিযানি অব্যাপাদে পতিট্ঠাপেন্তি. যোগাৱচৰো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি আলোকসঞ্ঞায পতিট্ঠাপেতি, যোগাৱচৰস্স পঞ্চিন্দ্ৰিযানি আলোকসঞ্ঞায পতিট্ঠাপেন্তি. যোগাৱচৰো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি অৱিক্খেপে পতিট্ঠাপেতি, যোগাৱচৰস্স পঞ্চিন্দ্ৰিযানি অৱিক্খেপে পতিট্ঠাপেন্তি…পে… যোগাৱচৰো পঞ্চিন্দ্ৰিযানি অৰহত্তমগ্গে পতিট্ঠাপেতি, যোগাৱচৰস্স পঞ্চিন্দ্ৰিযানি অৰহত্তমগ্গে পতিট্ঠাপেন্তি. এৱং পতিট্ঠাপকট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

সুত্তন্তনিদ্দেসো চতুত্থো.