৩. ততিযসুত্তন্তনিদ্দেসো

১৯৪. সাৱত্থিনিদানং [সং. নি. ৫.৪৭৮-৪৭৯ পস্সিতব্বা]. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি. কতমানি পঞ্চ? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং. কত্থ চ, ভিক্খৱে, সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং? চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু – এত্থ সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কত্থ চ, ভিক্খৱে, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং? চতূসু সম্মপ্পধানেসু – এত্থ ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কত্থ চ, ভিক্খৱে, সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং? চতূসু সতিপট্ঠানেসু – এত্থ সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কত্থ চ, ভিক্খৱে, সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং? চতূসু ঝানেসু – এত্থ সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. কত্থ চ, ভিক্খৱে, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং? চতূসু অৰিযসচ্চেসু – এত্থ পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং’’.

চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? চতূসু ঝানেসু সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি?

চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি. চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি. চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি. চতূসু ঝানেসু সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি. চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

ক. পভেদগণননিদ্দেসো

১৯৫. চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? সপ্পুৰিসসংসেৱে সোতাপত্তিযঙ্গে অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং; সদ্ধম্মসৱনে সোতাপত্তিযঙ্গে… যোনিসোমনসিকাৰে সোতাপত্তিযঙ্গে… ধম্মানুধম্মপটিপত্তিযা সোতাপত্তিযঙ্গে অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায সম্মপ্পধানে পগ্গহাধিপতেয্যট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায সম্মপ্পধানে…পে… অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায সম্মপ্পধানে…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সম্মপ্পধানে পগ্গহাধিপতেয্যট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানে উপট্ঠানাধিপতেয্যট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সনাসতিপট্ঠানে…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সনাসতিপট্ঠানে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনাসতিপট্ঠানে উপট্ঠানাধিপতেয্যট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

চতূসু ঝানেসু সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? পঠমে ঝানে অৱিক্খেপাধিপতেয্যট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. দুতিযে ঝানে…পে… ততিযে ঝানে… চতুত্থে ঝানে অৱিক্খেপাধিপতেয্যট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু ঝানেসু সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি? দুক্খে অৰিযসচ্চে দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. দুক্খসমুদযে অৰিযসচ্চে…পে… দুক্খনিৰোধে অৰিযসচ্চে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চে দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি দট্ঠব্বানি.

খ. চৰিযৱাৰো

১৯৬. চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা?

চতূসু সম্মপ্পধানেসু…পে… চতূসু সতিপট্ঠানেসু… চতূসু ঝানেসু… চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতিহাকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা? চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা. চতূসু সম্মপ্পধানেসু…পে… চতূসু সতিপট্ঠানেসু… চতূসু ঝানেসু… চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা.

চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা? সপ্পুৰিসসংসেৱে সোতাপত্তিযঙ্গে অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. সদ্ধম্মসৱনে সোতাপত্তিযঙ্গে…পে… যোনিসো মনসিকাৰে সোতাপত্তিযঙ্গে… ধম্মানুধম্মপটিপত্তিযা সোতাপত্তিযঙ্গে অধিমোক্খাধিপতেয্যট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা.

চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা? অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায সম্মপ্পধানে পগ্গহাধিপতেয্যট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায সম্মপ্পধানে…পে… অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায সম্মপ্পধানে…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা সম্মপ্পধানে পগ্গহাধিপতেয্যট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা…পে… চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা.

চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা? কাযে কাযানুপস্সনাসতিপট্ঠানে উপট্ঠানাধিপতেয্যট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সনাসতিপট্ঠানে…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সনাসতিপট্ঠানে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনাসতিপট্ঠানে উপট্ঠানাধিপতেয্যট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা…পে… চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা.

চতূসু ঝানেসু সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা? পঠমে ঝানে অৱিক্খেপাধিপতেয্যট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন দস্সনট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. দুতিযে ঝানে…পে… ততিযে ঝানে…পে… চতুত্থে ঝানে অৱিক্খেপাধিপতেয্যট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা…পে… চতূসু ঝানেসু সমাধিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা.

চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন কতমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা? দুক্খে অৰিযসচ্চে দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. দুক্খসমুদযে অৰিযসচ্চে…পে… দুক্খনিৰোধে অৰিযসচ্চে… দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চে দস্সনাধিপতেয্যট্ঠেন পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন অধিমোক্খট্ঠেন সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, পগ্গহট্ঠেন ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, উপট্ঠানট্ঠেন সতিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা, অৱিক্খেপট্ঠেন সমাধিন্দ্ৰিযস্স চৰিযা দট্ঠব্বা. চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স ৱসেন ইমেহি ৱীসতিযা আকাৰেহি পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং চৰিযা দট্ঠব্বা.

গ. চাৰৱিহাৰনিদ্দেসো

১৯৭. চাৰো চ ৱিহাৰো চ অনুবুদ্ধো হোতি পটিৱিদ্ধো, যথাচৰন্তং যথাৱিহৰন্তং ৱিঞ্ঞূ সব্ৰহ্মচাৰী গম্ভীৰেসু ঠানেসু ওকপ্পেয্যুং – ‘‘অদ্ধা, অযমাযস্মা পত্তো ৱা পাপুণিস্সতি ৱা’’.

চৰিযাতি অট্ঠ চৰিযাযো – ইৰিযাপথচৰিযা, আযতনচৰিযা, সতিচৰিযা, সমাধিচৰিযা, ঞাণচৰিযা, মগ্গচৰিযা, পত্তিচৰিযা, লোকত্থচৰিযাতি. ইৰিযাপথচৰিযাতি চতূসু ইৰিযাপথেসু. আযতনচৰিযাতি ছসু অজ্ঝত্তিকবাহিৰেসু আযতনেসু. সতিচৰিযাতি চতূসু সতিপট্ঠানেসু. সমাধিচৰিযাতি চতূসু ঝানেসু. ঞাণচৰিযাতি চতূসু অৰিযসচ্চেসু. মগ্গচৰিযাতি চতূসু অৰিযমগ্গেসু. পত্তিচৰিযাতি চতূসু সামঞ্ঞফলেসু. লোকত্থচৰিযাতি তথাগতেসু অৰহন্তেসু সম্মাসম্বুদ্ধেসু, পদেসে পচ্চেকবুদ্ধেসু, পদেসে সাৱকেসু. ইৰিযাপথচৰিযা চ পণিধিসম্পন্নানং, আযতনচৰিযা চ ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰানং, সতিচৰিযা চ অপ্পমাদৱিহাৰীনং, সমাধিচৰিযা চ অধিচিত্তমনুযুত্তানং, ঞাণচৰিযা চ বুদ্ধিসম্পন্নানং, মগ্গচৰিযা চ সম্মাপটিপন্নানং, পত্তিচৰিযা চ অধিগতফলানং, লোকত্থচৰিযা চ তথাগতানং অৰহন্তানং সম্মাসম্বুদ্ধানং, পদেসে পচ্চেকবুদ্ধানং, পদেসে সাৱকানং. ইমা অট্ঠ চৰিযাযো.

অপৰাপি অট্ঠ চৰিযাযো. অধিমুচ্চন্তো সদ্ধায চৰতি, পগ্গণ্হন্তো ৱীৰিযেন চৰতি, উপট্ঠাপেন্তো সতিযা চৰতি, অৱিক্খেপং কৰোন্তো সমাধিনা চৰতি, পজানন্তো পঞ্ঞায চৰতি, ৱিজানন্তো ৱিঞ্ঞাণচৰিযায চৰতি, এৱং পটিপন্নস্স কুসলা ধম্মা আযাপেন্তীতি আযতনচৰিযায চৰতি, এৱং পটিপন্নো ৱিসেসমধিগচ্ছতীতি ৱিসেসচৰিযায চৰতি – ইমা অট্ঠ চৰিযাযো.

অপৰাপি অট্ঠ চৰিযাযো. দস্সনচৰিযা চ সম্মাদিট্ঠিযা, অভিনিৰোপনচৰিযা চ সম্মাসঙ্কপ্পস্স, পৰিগ্গহচৰিযা চ সম্মাৱাচায, সমুট্ঠানচৰিযা চ সম্মাকম্মন্তস্স, ৱোদানচৰিযা চ সম্মাআজীৱস্স, পগ্গহচৰিযা চ সম্মাৱাযামস্স, উপট্ঠানচৰিযা চ সম্মাসতিযা, অৱিক্খেপচৰিযা চ সম্মাসমাধিস্স – ইমা অট্ঠ চৰিযাযো.

ৱিহাৰোতি অধিমুচ্চন্তো সদ্ধায ৱিহৰতি, পগ্গণ্হন্তো ৱীৰিযেন ৱিহৰতি, উপট্ঠাপেন্তো সতিযা ৱিহৰতি, অৱিক্খেপং কৰোন্তো সমাধিনা ৱিহৰতি, পজানন্তো পঞ্ঞায ৱিহৰতি.

অনুবুদ্ধোতি সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমোক্খট্ঠো অনুবুদ্ধো হোতি, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স পগ্গহট্ঠো অনুবুদ্ধো হোতি, সতিন্দ্ৰিযস্স উপট্ঠানট্ঠো অনুবুদ্ধো হোতি, সমাধিন্দ্ৰিযস্স অৱিক্খেপট্ঠো অনুবুদ্ধো হোতি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স দস্সনট্ঠো অনুবুদ্ধো হোতি.

পটিৱিদ্ধোতি সদ্ধিন্দ্ৰিযস্স অধিমোক্খট্ঠো পটিৱিদ্ধো হোতি, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযস্স পগ্গহট্ঠো পটিৱিদ্ধো হোতি, সতিন্দ্ৰিযস্স উপট্ঠানট্ঠো পটিৱিদ্ধো হোতি, সমাধিন্দ্ৰিযস্স অৱিক্খেপট্ঠো পটিৱিদ্ধো হোতি, পঞ্ঞিন্দ্ৰিযস্স দস্সনট্ঠো পটিৱিদ্ধো হোতি. যথাচৰন্তন্তি এৱং সদ্ধায চৰন্তং, এৱং ৱীৰিযেন চৰন্তং, এৱং সতিযা চৰন্তং, এৱং সমাধিনা চৰন্তং, এৱং পঞ্ঞায চৰন্তং. যথাৱিহৰন্তন্তি এৱং সদ্ধায ৱিহৰন্তং, এৱং ৱীৰিযেন ৱিহৰন্তং, এৱং সতিযা ৱিহৰন্তং, এৱং সমাধিনা ৱিহৰন্তং, এৱং পঞ্ঞায ৱিহৰন্তং. ৱিঞ্ঞূতি ৱিঞ্ঞূ ৱিভাৱী মেধাৱী পণ্ডিতা বুদ্ধিসম্পন্না. সব্ৰহ্মচাৰীতি এককম্মং একুদ্দেসো সমসিক্খতা. গম্ভীৰেসু ঠানেসূতি গম্ভীৰানি ঠানানি ৱুচ্চন্তি ঝানা চ ৱিমোক্খা চ সমাধী চ সমাপত্তিযো চ মগ্গা চ ফলানি চ অভিঞ্ঞাযো চ পটিসম্ভিদা চ. ওকপ্পেয্যুন্তি সদ্দহেয্যুং অধিমুচ্চেয্যুং. অদ্ধাতি একংসৱচনমেতং নিস্সংসযৱচনমেতং নিক্কঙ্খৱচনমেতং অদ্ৱেজ্ঝৱচনমেতং অদ্ৱেড়্হকৱচনমেতং নিযোগৱচনমেতং অপণ্ণকৱচনমেতং অৱত্থাপনৱচনমেতং – অদ্ধাতি. আযস্মাতি পিযৱচনমেতং গৰুৱচনমেতং সগাৰৱসপ্পতিস্সাধিৱচনমেতং – আযস্মাতি. পত্তো ৱাতি অধিগতো ৱা. পাপুণিস্সতি ৱাতি অধিগমিস্সতি ৱা.

সুত্তন্তনিদ্দেসো ততিযো.