৪. ৱোদানঞাণনিদ্দেসো
১৫৮. কতমানি তেৰস ৱোদানে ঞাণানি? অতীতানুধাৱনং চিত্তং ৱিক্খেপানুপতিতং; তং ৱিৱজ্জযিত্ৱা একট্ঠানে সমাদহতি – এৱম্পি চিত্তং ন ৱিক্খেপং গচ্ছতি. অনাগতপটিকঙ্খনং চিত্তং ৱিকম্পিতং; তং ৱিৱজ্জযিত্ৱা তত্থেৱ অধিমোচেতি – এৱম্পি চিত্তং ন ৱিক্খেপং গচ্ছতি. লীনং চিত্তং কোসজ্জানুপতিতং; তং পগ্গণ্হিত্ৱা কোসজ্জং পজহতি – এৱম্পি চিত্তং ন ৱিক্খেপং গচ্ছতি. অতিপগ্গহিতং চিত্তং উদ্ধচ্চানুপতিতং; তং ৱিনিগ্গণ্হিত্ৱা উদ্ধচ্চং পজহতি – এৱম্পি চিত্তং ন ৱিক্খেপং গচ্ছতি. অভিনতং চিত্তং ৰাগানুপতিতং; তং সম্পজানো হুত্ৱা ৰাগং পজহতি – এৱম্পি চিত্তং ন ৱিক্খেপং গচ্ছতি. অপনতং চিত্তং ব্যাপাদানুপতিতং; তং সম্পজানো হুত্ৱা ব্যাপাদং পজহতি – এৱম্পি চিত্তং ন ৱিক্খেপং গচ্ছতি. ইমেহি ছহি ঠানেহি পৰিসুদ্ধং চিত্তং পৰিযোদাতং একত্তগতং হোতি.
কতমে তে একত্তা? দানৱোসগ্গুপট্ঠানেকত্তং, সমথনিমিত্তুপট্ঠানেকত্তং, ৱযলক্খণুপট্ঠানেকত্তং, নিৰোধুপট্ঠানেকত্তং. দানৱোসগ্গুপট্ঠানেকত্তং চাগাধিমুত্তানং, সমথনিমিত্তুপট্ঠানেকত্তঞ্চ অধিচিত্তমনুযুত্তানং, ৱযলক্খণুপট্ঠানেকত্তঞ্চ ৱিপস্সকানং, নিৰোধুপট্ঠানেকত্তঞ্চ অৰিযপুগ্গলানং – ইমেহি চতূহি ঠানেহি একত্তগতং চিত্তং পটিপদাৱিসুদ্ধিপক্খন্দঞ্চেৱ হোতি, উপেক্খানুব্ৰূহিতঞ্চ, ঞাণেন চ সম্পহংসিতং.
পঠমস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং? পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি, উপেক্খানুব্ৰূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পৰিযোসানং. পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি. আদিস্স কতি লক্খণানি? আদিস্স তীণি লক্খণানি. যো তস্স পৰিপন্থো ততো চিত্তং ৱিসুজ্ঝতি, ৱিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. যঞ্চ পৰিপন্থতো চিত্তং ৱিসুজ্ঝতি, যঞ্চ ৱিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, যঞ্চ পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. পঠমস্স ঝানস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি. আদিস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘পঠমং ঝানং আদিকল্যাণঞ্চেৱ হোতি লক্খণসম্পন্নঞ্চ’’.
পঠমস্স ঝানস্স উপেক্খানুব্ৰূহনা মজ্ঝে. মজ্ঝস্স কতি লক্খণানি? মজ্ঝস্স তীণি লক্খণানি. ৱিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. যঞ্চ ৱিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি – পঠমস্স ঝানস্স উপেক্খানুব্ৰূহনা মজ্ঝে. মজ্ঝস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘পঠমং ঝানং মজ্ঝেকল্যাণঞ্চেৱ হোতি লক্খণসম্পন্নঞ্চ’’.
পঠমস্স ঝানস্স সম্পহংসনা পৰিযোসানং. পৰিযোসানস্স কতি লক্খণানি? পৰিযোসানস্স চত্তাৰি লক্খণানি. তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন সম্পহংসনা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন সম্পহংসনা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন সম্পহংসনা, আসেৱনট্ঠেন সম্পহংসনা. পঠমস্স ঝানস্স সম্পহংসনা পৰিযোসানং. পৰিযোসানস্স ইমানি চত্তাৰি লক্খণানি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘পঠমং ঝানং পৰিযোসানকল্যাণঞ্চেৱ হোতি লক্খণসম্পন্নঞ্চ’’. এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৱিতক্কসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি ৱিচাৰসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৱীৰিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
দুতিযস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং? দুতিযস্স ঝানস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি, উপেক্খানুব্ৰূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পৰিযোসানং…পে… এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং পীতিসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৱীৰিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
ততিযস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং…পে… এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং সুখসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৱীৰিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
চতুত্থস্স ঝানস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং…পে… এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নঞ্চ উপেক্খাসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৱীৰিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা…পে… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং…পে… এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং উপেক্খাসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নং চ…পে… পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
অনিচ্চানুপস্সনায কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং…পে… এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৱিতক্কসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি ৱিচাৰসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৱীৰিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ. দুক্খানুপস্সনায…পে… অনত্তানুপস্সনায… নিব্বিদানুপস্সনায… ৱিৰাগানুপস্সনায… নিৰোধানুপস্সনায… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনায… খযানুপস্সনায… ৱযানুপস্সনায… ৱিপৰিণামানুপস্সনায… অনিমিত্তানুপস্সনায… অপ্পণিহিতানুপস্সনায… সুঞ্ঞতানুপস্সনায… অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায… যথাভূতঞাণদস্সনায… আদীনৱানুপস্সনায… পটিসঙ্খানুপস্সনায… ৱিৱট্টনানুপস্সনায… পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
সোতাপত্তিমগ্গস্স…পে… সকদাগামিমগ্গস্স… অনাগামিমগ্গস্স… অৰহত্তমগ্গস্স কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পৰিযোসানং? অৰহত্তমগ্গস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি উপেক্খানুব্ৰূহনা মজ্ঝে, সম্পহংসনা পৰিযোসানং. অৰহত্তমগ্গস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি. আদিস্স কতি লক্খণানি? আদিস্স তীণি লক্খণানি. যো তস্স পৰিপন্থো ততো চিত্তং ৱিসুজ্ঝতি, ৱিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি. যঞ্চ পৰিপন্থতো চিত্তং ৱিসুজ্ঝতি, যঞ্চ ৱিসুদ্ধত্তা চিত্তং মজ্ঝিমং সমথনিমিত্তং পটিপজ্জতি, যঞ্চ পটিপন্নত্তা তত্থ চিত্তং পক্খন্দতি – অৰহত্তমগ্গস্স পটিপদাৱিসুদ্ধি আদি. আদিস্স ইমানি তীণি লক্খণানি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘অৰহত্তমগ্গো আদিকল্যাণো চেৱ হোতি লক্খণসম্পন্নো চ’’.
অৰহত্তমগ্গস্স উপেক্খানুব্ৰূহনা মজ্ঝে. মজ্ঝস্স কতি লক্খণানি? মজ্ঝস্স তীণি লক্খণানি. ৱিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. যঞ্চ ৱিসুদ্ধং চিত্তং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ সমথপটিপন্নং অজ্ঝুপেক্খতি, যঞ্চ একত্তুপট্ঠানং অজ্ঝুপেক্খতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘অৰহত্তমগ্গো মজ্ঝেকল্যাণো চেৱ হোতি লক্খণসম্পন্নো চ’’.
অৰহত্তমগ্গস্স সম্পহংসনা পৰিযোসানং. পৰিযোসানস্স কতি লক্খণানি? পৰিযোসানস্স চত্তাৰি লক্খণানি. তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন সম্পহংসনা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন সম্পহংসনা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন সম্পহংসনা, আসেৱনট্ঠেন সম্পহংসনা. অৰহত্তমগ্গস্স সম্পহংসনা পৰিযোসানং. পৰিযোসানস্স ইমানি চত্তাৰি লক্খণানি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘অৰহত্তমগ্গো পৰিযোসানকল্যাণো চেৱ হোতি লক্খণসম্পন্নো চ’’. এৱং তিৱত্তগতং চিত্তং তিৱিধকল্যাণকং দসলক্খণসম্পন্নং ৱিতক্কসম্পন্নঞ্চেৱ হোতি ৱিচাৰসম্পন্নঞ্চ পীতিসম্পন্নঞ্চ সুখসম্পন্নঞ্চ চিত্তস্স অধিট্ঠানসম্পন্নঞ্চ সদ্ধাসম্পন্নঞ্চ ৱীৰিযসম্পন্নঞ্চ সতিসম্পন্নঞ্চ সমাধিসম্পন্নঞ্চ পঞ্ঞাসম্পন্নঞ্চ.
১৫৯. নিমিত্তং অস্সাসপস্সাসা, অনাৰম্মণমেকচিত্তস্স;
অজানতো চ তযো ধম্মে, ভাৱনা নুপলব্ভতি.
নিমিত্তং অস্সাসপস্সাসা, অনাৰম্মণমেকচিত্তস্স;
জানতো চ তযো ধম্মে, ভাৱনা উপলব্ভতীতি.
কথং ইমে তযো ধম্মা একচিত্তস্স আৰম্মণা ন হোন্তি, ন চিমে তযো ধম্মা অৱিদিতা হোন্তি, ন চ চিত্তং ৱিক্খেপং গচ্ছতি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি, ৱিসেসমধিগচ্ছতি? সেয্যথাপি ৰুক্খো সমে ভূমিভাগে নিক্খিত্তো. তমেনং পুৰিসো ককচেন ছিন্দেয্য. ৰুক্খে ফুট্ঠককচদন্তানং ৱসেন পুৰিসস্স সতি উপট্ঠিতা হোতি; ন আগতে ৱা গতে ৱা ককচদন্তে মনসি কৰোতি. ন আগতা ৱা গতা ৱা ককচদন্তা অৱিদিতা হোন্তি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি. যথা ৰুক্খো সমে ভূমিভাগে নিক্খিত্তো. এৱং উপনিবন্ধনা নিমিত্তং. যথা ককচদন্তা, এৱং অস্সাসপস্সাসা. যথা ৰুক্খে ফুট্ঠককচদন্তানং ৱসেন পুৰিসস্স সতি উপট্ঠিতা হোতি, ন আগতে ৱা গতে ৱা ককচদন্তে মনসি কৰোতি, ন আগতা ৱা গতা ৱা ককচদন্তা অৱিদিতা হোন্তি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি. এৱমেৱং ভিক্খু নাসিকগ্গে ৱা মুখনিমিত্তে ৱা সতিং উপট্ঠপেত্ৱা নিসিন্নো হোতি, ন আগতে ৱা গতে ৱা অস্সাসপস্সাসে মনসি কৰোতি, ন আগতা ৱা গতা ৱা অস্সাসপস্সাসা অৱিদিতা হোন্তি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি. ৱিসেসমধিগচ্ছতি পধানঞ্চ.
কতমং পধানং? আৰদ্ধৱীৰিযস্স কাযোপি চিত্তম্পি কম্মনিযং হোতি – ইদং পধানং. কতমো পযোগো? আৰদ্ধৱীৰিযস্স উপক্কিলেসা পহীযন্তি, ৱিতক্কা ৱূপসমন্তি – অযং পযোগো. কতমো ৱিসেসো? আৰদ্ধৱীৰিযস্স সঞ্ঞোজনা পহীযন্তি, অনুসযা ব্যন্তীহোন্তি [অনুসযা ব্যাসন্তি (স্যা.)]. অযং ৱিসেসো. এৱং ইমে তযো ধম্মা একচিত্তস্স আৰম্মণা ন হোন্তি, ন চিমে তযো ধম্মা অৱিদিতা হোন্তি, ন চ চিত্তং ৱিক্খেপং গচ্ছতি, পধানঞ্চ পঞ্ঞাযতি, পযোগঞ্চ সাধেতি, ৱিসেসমধিগচ্ছতি.
১৬০. আনাপানস্সতি যস্স, পৰিপুণ্ণা সুভাৱিতা;
অনুপুব্বং পৰিচিতা, যথা বুদ্ধেন দেসিতা;
সো ইমং লোকং পভাসেতি, অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমাতি.
আনন্তি অস্সাসো, নো পস্সাসো. অপানন্তি [অপানন্তি (ক.)] পস্সাসো, নো অস্সাসো. অস্সাসৱসেন উপট্ঠানং সতি, পস্সাসৱসেন উপট্ঠানং সতি.
যো অস্সসতি তস্সুপট্ঠাতি, যো পস্সসতি তস্সুপট্ঠাতি. পৰিপুণ্ণাতি পৰিগ্গহট্ঠেন পৰিপুণ্ণা, পৰিৱাৰট্ঠেন পৰিপুণ্ণা, পৰিপূৰট্ঠেন পৰিপুণ্ণা. সুভাৱিতাতি চতস্সো ভাৱনা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন ভাৱনা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন ভাৱনা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন ভাৱনা, আসেৱনট্ঠেন ভাৱনা. তস্সিমে চত্তাৰো ভাৱনট্ঠা যানীকতা হোন্তি ৱত্থুকতা অনুট্ঠিতা পৰিচিতা সুসমাৰদ্ধা.
যানীকতাতি যত্থ যত্থ আকঙ্খতি তত্থ তত্থ ৱসিপ্পত্তো হোতি বলপ্পত্তো ৱেসাৰজ্জপ্পত্তো. তস্স মে তে ধম্মা আৱজ্জনপটিবদ্ধা [আৱজ্জনপটিবন্ধা (ক.) এৱমীদিসেসু পদেসু] হোন্তি আকঙ্খপটিবদ্ধা মনসিকাৰপটিবদ্ধা চিত্তুপ্পাদপটিবদ্ধা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘যানীকতা’’তি. ৱত্থুকতাতি যস্মিং যস্মিং ৱত্থুস্মিং চিত্তং স্ৱাধিট্ঠিতং হোতি, তস্মিং তস্মিং ৱত্থুস্মিং সতি সুপট্ঠিতা হোতি. যস্মিং যস্মিং ৱা পন ৱত্থুস্মিং সতি সূপট্ঠিতা [সুপট্ঠিতা (ক.)] হোতি, তস্মিং তস্মিং ৱত্থুস্মিং চিত্তং স্ৱাধিট্ঠিতং হোতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘ৱত্থুকতা’’তি. অনুট্ঠিতাতি ৱত্থুস্মিং যেন যেন চিত্তং অভিনীহৰতি তেন তেন সতি অনুপৰিৱত্ততি. যেন যেন ৱা পন সতি অনুপৰিৱত্ততি তেন তেন চিত্তং অভিনীহৰতি. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘অনুট্ঠিতা’’তি. পৰিচিতাতি পৰিগ্গহট্ঠেন পৰিচিতা, পৰিৱাৰট্ঠেন পৰিচিতা, পৰিপূৰট্ঠেন পৰিচিতা. সতিযা পৰিগ্গণ্হন্তো জিনাতি পাপকে অকুসলে ধম্মে. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘পৰিচিতা’’তি. সুসমাৰদ্ধাতি চত্তাৰো সুসমাৰদ্ধা – তত্থ জাতানং ধম্মানং অনতিৱত্তনট্ঠেন সুসমাৰদ্ধা, ইন্দ্ৰিযানং একৰসট্ঠেন সুসমাৰদ্ধা, তদুপগৱীৰিযৱাহনট্ঠেন সুসমাৰদ্ধা, তপ্পচ্চনীকানং কিলেসানং সুসমূহতত্তা [সুসমুহতত্তা (ক.)] সুসমাৰদ্ধা.
১৬১. সুসমন্তি অত্থি সমং, অত্থি সুসমং. কতমং সমং? যে তত্থ জাতা অনৱজ্জা কুসলা বোধিপক্খিযা – ইদং সমং. কতমং সুসমং? যং তেসং তেসং ধম্মানং আৰম্মণং নিৰোধো নিব্বানং – ইদং সুসমং. ইতি ইদঞ্চ সমং ইদঞ্চ সুসমং ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৱিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞায. আৰদ্ধং হোতি ৱীৰিযং অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মূড়া [অপমুট্ঠা (স্যা.)], পস্সদ্ধো কাযো অসাৰদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘সুসমাৰদ্ধা’’তি.
অনুপুব্বং পৰিচিতাতি দীঘং অস্সাসৱসেন পুৰিমা পুৰিমা পৰিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপৰিচিতা. দীঘং পস্সাসৱসেন পুৰিমা পুৰিমা পৰিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপৰিচিতা. ৰস্সং অস্সাসৱসেন পুৰিমা পুৰিমা পৰিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপৰিচিতা. ৰস্সং পস্সাসৱসেন পুৰিমা পুৰিমা পৰিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপৰিচিতা…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সাসৱসেন পুৰিমা পুৰিমা পৰিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপৰিচিতা. পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সাসৱসেন পুৰিমা পুৰিমা পৰিচিতা, পচ্ছিমা পচ্ছিমা অনুপৰিচিতা. সব্বাপি সোড়সৱত্থুকা আনাপানস্সতিযো অঞ্ঞমঞ্ঞং পৰিচিতা চেৱ হোন্তি অনুপৰিচিতা চ. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘অনুপুব্বপৰিচিতা’’তি.
যথাতি দস যথত্থা – অত্তদমথত্থো যথত্থো, অত্তসমথত্থো যথত্থো, অত্তপৰিনিব্বাপনত্থো যথত্থো, অভিঞ্ঞত্থো যথত্থো, পৰিঞ্ঞত্থো যথত্থো, পহানত্থো যথত্থো, ভাৱনত্থো যথত্থো, সচ্ছিকিৰিযত্থো যথত্থো, সচ্চাভিসমযত্থো যথত্থো, নিৰোধে পতিট্ঠাপকত্থো যথত্থো.
বুদ্ধোতি যো সো ভগৱা সযম্ভূ অনাচৰিযকো পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু সামং সচ্চানি অভিসম্বুজ্ঝি, তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতং পাপুণি, বলেসু চ ৱসীভাৱং.
১৬২. বুদ্ধোতি কেনট্ঠেন বুদ্ধো? বুজ্ঝিতা সচ্চানীতি – বুদ্ধো. বোধেতা পজাযাতি – বুদ্ধো. সব্বঞ্ঞুতায বুদ্ধো. সব্বদস্সাৱিতায বুদ্ধো. অনঞ্ঞনেয্যতায বুদ্ধো. ৱিসৱিতায [ৱিকতিতায (স্যা.)] বুদ্ধো. খীণাসৱসঙ্খাতেন বুদ্ধো. নিৰুপলেপসঙ্খাতেন [নিৰুপক্কিলেসসঙ্খাতেন (স্যা.)] বুদ্ধো. একন্তৱীতৰাগোতি – বুদ্ধো. একন্তৱীতদোসোতি – বুদ্ধো. একন্তৱীতমোহোতি – বুদ্ধো. একন্তনিক্কিলেসোতি – বুদ্ধো. একাযনমগ্গং গতোতি – বুদ্ধো. একো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি – বুদ্ধো. অবুদ্ধিৱিহতত্তা বুদ্ধিপটিলাভা – বুদ্ধো. বুদ্ধোতি নেতং নামং মাতৰা কতং, ন পিতৰা কতং, ন ভাতৰা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং, ন সমণব্ৰাহ্মণেহি কতং, ন দেৱতাহি কতং. ৱিমোক্খন্তিকমেতং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং বোধিযা মূলে সহ সব্বঞ্ঞুতঞাণস্স পটিলাভা সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং – বুদ্ধোতি. দেসিতাতি অত্তদমথত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো, অত্তসমথত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো, অত্তপৰিনিব্বাপনত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো…পে… নিৰোধে পতিট্ঠাপকত্থো যথত্থো যথা বুদ্ধেন দেসিতো.
সোতি গহট্ঠো ৱা হোতি পব্বজিতো ৱা. লোকোতি. খন্ধলোকো ধাতুলোকো আযতনলোকো ৱিপত্তিভৱলোকো ৱিপত্তিসম্ভৱলোকো সম্পত্তিভৱলোকো সম্পত্তিসম্ভৱলোকো. একো লোকো – সব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকা…পে… অট্ঠাৰস লোকা – অট্ঠাৰস ধাতুযো. পভাসেতীতি অত্তদমথত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি. অত্তসমথত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি. অত্তপৰিনিব্বাপনত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি…পে… নিৰোধে পতিট্ঠাপকত্থং যথত্থং অভিসম্বুদ্ধত্তা. সো ইমং লোকং ওভাসেতি ভাসেতি পভাসেতি.
অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমাতি যথা অব্ভা, এৱং কিলেসা. যথা চন্দো, এৱং অৰিযঞাণং. যথা চন্দিমা দেৱপুত্তো, এৱং ভিক্খু. যথা চন্দো অব্ভা মুত্তো মহিকা মুত্তো ধূমৰজা মুত্তো ৰাহুগহণা [ৰাহুপাণা (স্যা.)] ৱিপ্পমুত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতে [ৱিৰোচতি (স্যা.)] চ, এৱমেৱং ভিক্খু সব্বকিলেসেহি ৱিপ্পমুত্তো ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতে চ. তেন ৱুচ্চতি – অব্ভা মুত্তোৱ চন্দিমাতি. ইমানি তেৰস ৱোদানে ঞাণানি.
ৱোদানঞাণনিদ্দেসো চতুত্থো.
ভাণৱাৰো.