১৫-১৬. ভৱ-ৱিভৱদিট্ঠিনিদ্দেসো

১৪৮. ওলীযনাভিনিৱেসো ভৱদিট্ঠি. অতিধাৱনাভিনিৱেসো ৱিভৱদিট্ঠি. অস্সাদদিট্ঠিযা পঞ্চতিংসায আকাৰেহি অভিনিৱেসো কতি ভৱদিট্ঠিযো, কতি ৱিভৱদিট্ঠিযো? অত্তানুদিট্ঠিযা ৱীসতিযা আকাৰেহি অভিনিৱেসো কতি ভৱদিট্ঠিযো কতি ৱিভৱদিট্ঠিযো…পে… লোকৱাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা অট্ঠহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো কতি ভৱদিট্ঠিযো কতি ৱিভৱদিট্ঠিযো?

অস্সাদদিট্ঠিযা পঞ্চতিংসায আকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো. অত্তানুদিট্ঠিযা ৱীসতিযা আকাৰেহি অভিনিৱেসো পন্নৰস ভৱদিট্ঠিযো, পঞ্চ ৱিভৱদিট্ঠিযো. মিচ্ছাদিট্ঠিযা দসহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো. সক্কাযদিট্ঠিযা ৱীসতিযা আকাৰেহি অভিনিৱেসো পন্নৰস ভৱদিট্ঠিযো, পঞ্চ ৱিভৱদিট্ঠিযো. সক্কাযৱত্থুকায সস্সতদিট্ঠিযা পন্নৰসহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ভৱদিট্ঠিযো. সক্কাযৱত্থুকায উচ্ছেদদিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো.

‘‘সস্সতো লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ভৱদিট্ঠিযো. ‘‘অসস্সতো লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো. ‘‘অন্তৱা লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো. ‘‘অনন্তৱা লোকো’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো. ‘‘তং জীৱং তং সৰীৰ’’ন্তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো. ‘‘অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰ’’ন্তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ভৱদিট্ঠিযো. ‘‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ভৱদিট্ঠিযো. ‘‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো. ‘‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো ‘‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি – অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা পঞ্চহাকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো.

পুব্বন্তানুদিট্ঠিযা অট্ঠাৰসহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো. অপৰন্তানুদিট্ঠিযা চতুচত্তাৰীসায আকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো. সঞ্ঞোজনিকায দিট্ঠিযা অট্ঠাৰসহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো. অহন্তি – মানৱিনিবন্ধায দিট্ঠিযা অট্ঠাৰসহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ৱিভৱদিট্ঠিযো. মমন্তি – মানৱিনিবন্ধায দিট্ঠিযা অট্ঠাৰসহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সব্বাৱ তা ভৱদিট্ঠিযো. অত্তৱাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা ৱীসতিযা আকাৰেহি অভিনিৱেসো পন্নৰস ভৱদিট্ঠিযো, পঞ্চ ৱিভৱদিট্ঠিযো. লোকৱাদপটিসংযুত্তায দিট্ঠিযা অট্ঠহি আকাৰেহি অভিনিৱেসো সিযা ভৱদিট্ঠিযো, সিযা ৱিভৱদিট্ঠিযো.

সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো অস্সাদদিট্ঠিযো. সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো অত্তানুদিট্ঠিযো. সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো মিচ্ছাদিট্ঠিযো. সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো সক্কাযদিট্ঠিযো. সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠিযো. সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো সঞ্ঞোজনিকা দিট্ঠিযো. সব্বাৱ তা দিট্ঠিযো অত্তৱাদপটিসংযুত্তা দিট্ঠিযো.

ভৱঞ্চ দিট্ঠিং ৱিভৱঞ্চ দিট্ঠিং, এতং দ্ৱযং তক্কিকা নিস্সিতাসে;

তেসং নিৰোধম্হি ন হত্থি ঞাণং, যত্থাযং লোকো ৱিপৰীতসঞ্ঞীতি.

১৪৯. ‘‘দ্ৱীহি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিগতেহি পৰিযুট্ঠিতা দেৱমনুস্সা ওলীযন্তি [ওলিযন্তি (স্যা. ক.) ইতিৱু. ৪৯ পস্সিতব্বা] একে, অতিধাৱন্তি একে; চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ওলীযন্তি একে? ভৱাৰামা, ভিক্খৱে, দেৱমনুস্সা ভৱৰতা ভৱসম্মুদিতা. তেসং ভৱনিৰোধায ধম্মে দেসিযমানে চিত্তং ন পক্খন্দতি ন পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ওলীযন্তি একে.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, অতিধাৱন্তি একে? ভৱেনেৱ খো পনেকে অট্টীযমানা [অট্টিযমানা (স্যা. ক.) ইতিৱু. ৪৯ পস্সিতব্বা] হৰাযমানা জিগুচ্ছমানা ৱিভৱং অভিনন্দন্তি – ‘‘যতো কিৰ, ভো, অযং অত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, এতং সন্তং এতং পণীতং এতং যাথাৱন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, অতিধাৱন্তি একে.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভূতং ভূততো পস্সতি. ভূতং ভূততো দিস্ৱা ভূতস্স নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি.

‘‘যো [অযং গাথা ইতিৱু. ৪৯ দিস্সতি] ভূতং ভূততো দিস্ৱা, ভূতস্স চ অতিক্কমং;

যথাভূতেধিমুচ্চতি, ভৱতণ্হা পৰিক্খযা.

‘‘স ৱে ভূতপৰিঞ্ঞাতো, ৱীততণ্হো ভৱাভৱে;

ভূতস্স ৱিভৱা ভিক্খু, নাগচ্ছতি পুনব্ভৱ’’ন্তি.

১৫০. তযো পুগ্গলা ৱিপন্নদিট্ঠী, তযো পুগ্গলা সম্পন্নদিট্ঠী. কতমে তযো পুগ্গলা ৱিপন্নদিট্ঠী? তিত্থিযো চ, তিত্থিযসাৱকো চ, যো চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো – ইমে তযো পুগ্গলা ৱিপন্নদিট্ঠী.

কতমে তযো পুগ্গলা সম্পন্নদিট্ঠী? তথাগতো চ, তথাগতসাৱকো চ, যো চ সম্মাদিট্ঠিকো – ইমে তযো পুগ্গলা সম্পন্নদিট্ঠী.

‘‘কোধনো উপনাহী চ, পাপমক্খী চ যো নৰো;

ৱিপন্নদিট্ঠি মাযাৱী, তং জঞ্ঞা ৱসলো ইতি’’ [ইমে (স্যা.) সু. নি. ১১৬ পস্সিতব্বা].

অক্কোধনো অনুপনাহী, ৱিসুদ্ধো [অমক্খী (স্যা.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] সুদ্ধতং গতো;

সম্পন্নদিট্ঠি মেধাৱী, তং জঞ্ঞা অৰিযো ইতীতি.

তিস্সো ৱিপন্নদিট্ঠিযো, তিস্সো সম্পন্নদিট্ঠিযো. কতমা তিস্সো ৱিপন্নদিট্ঠিযো? এতং মমাতি – ৱিপন্নদিট্ঠি. এসোহমস্মীতি – ৱিপন্নদিট্ঠি. এসো মে অত্তাতি – ৱিপন্নদিট্ঠি. ইমা তিস্সো ৱিপন্নদিট্ঠিযো.

কতমা তিস্সো সম্পন্নদিট্ঠিযো? নেতং মমাতি – সম্পন্নদিট্ঠি. নেসোহমস্মীতি – সম্পন্নদিট্ঠি. ন মেসো অত্তাতি – সম্পন্নদিট্ঠি. ইমা তিস্সো সম্পন্নদিট্ঠিযো.

এতং মমাতি – কা দিট্ঠি, কতি দিট্ঠিযো, কতমন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো? এসোহমস্মীতি – কা দিট্ঠি, কতি দিট্ঠিযো, কতমন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো? এসো মে অত্তাতি – কা দিট্ঠি, কতি দিট্ঠিযো, কতমন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো?

এতং মমাতি – পুব্বন্তানুদিট্ঠি. অট্ঠাৰস দিট্ঠিযো. পুব্বন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো. এসোহমস্মীতি – অপৰন্তানুদিট্ঠি. চতুচত্তাৰীসং দিট্ঠিযো. অপৰন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো. এসো মে অত্তাতি – ৱীসতিৱত্থুকা অত্তানুদিট্ঠি. ৱীসতিৱত্থুকা সক্কাযদিট্ঠি. সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখানি [সক্কাযদিট্ঠিপ্পমুখেন (স্যা.)] দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. পুব্বন্তাপৰন্তানুগ্গহিতা তা দিট্ঠিযো.

১৫১. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, মযি নিট্ঠং গতা, সব্বে তে দিট্ঠিসম্পন্না. তেসং দিট্ঠিসম্পন্নানং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা? সত্তক্খত্তুপৰমস্স, কোলংকোলস্স, একবীজিস্স, সকদাগামিস্স, যো চ দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰহা – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা.

‘‘কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা? অন্তৰাপৰিনিব্বাযিস্স, উপহচ্চপৰিনিব্বাযিস্স, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযিস্স, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযিস্স, উদ্ধংসোতস্স, অকনিট্ঠগামিনো – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা.

‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, মযি নিট্ঠং গতা, সব্বে তে দিট্ঠিসম্পন্না. তেসং দিট্ঠিসম্পন্নানং ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা.

‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, মযি অৱেচ্চপ্পসন্না, সব্বে তে সোতাপন্না. তেসং সোতাপন্নানং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা, পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা. কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা? সত্তক্খত্তুপৰমস্স, কোলংকোলস্স, একবীজিস্স, সকদাগামিস্স, যো চ দিট্ঠেৱ ধম্মে অৰহা – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা.

‘‘কতমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা? অন্তৰাপৰিনিব্বাযিস্স, উপহচ্চপৰিনিব্বাযিস্স, অসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযিস্স, সসঙ্খাৰপৰিনিব্বাযিস্স, উদ্ধংসোতস্স, অকনিট্ঠগামিনো – ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠা.

‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, মযি অৱেচ্চপ্পসন্না, সব্বে তে সোতাপন্না. তেসং সোতাপন্নানং ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ নিট্ঠা. ইমেসং পঞ্চন্নং ইধ ৱিহায নিট্ঠাতি’’.

ভৱৱিভৱদিট্ঠিনিদ্দেসো সোড়সমো.

দিট্ঠিকথা নিট্ঠিতা.