১৮. ভূমিনানত্তঞাণনিদ্দেসো

৭২. কথং চতুধম্মৱৱত্থানে পঞ্ঞা ভূমিনানত্তে ঞাণং? চতস্সো ভূমিযো – কামাৱচৰা ভূমি, ৰূপাৱচৰা ভূমি, অৰূপাৱচৰা ভূমি, অপৰিযাপন্না ভূমি. কতমা কামাৱচৰা ভূমি? হেট্ঠতো অৱীচিনিৰযং পৰিযন্তং কৰিত্ৱা উপৰিতো পৰনিম্মিতৱসৱত্তী দেৱে [পৰনিম্মিতৱসৱত্তিদেৱে (ক.)] অন্তোকৰিত্ৱা যং এতস্মিং অন্তৰে এত্থাৱচৰা এত্থ পৰিযাপন্না খন্ধধাতুআযতনা ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণং – অযং কামাৱচৰা ভূমি.

কতমা ৰূপাৱচৰা ভূমি? হেট্ঠতো ব্ৰহ্মলোকং পৰিযন্তং কৰিত্ৱা উপৰিতো অকনিট্ঠে দেৱে অন্তোকৰিত্ৱা যং এতস্মিং অন্তৰে এত্থাৱচৰা এত্থ পৰিযাপন্না সমাপন্নস্স ৱা উপপন্নস্স ৱা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰিস্স ৱা চিত্তচেতসিকা ধম্মা – অযং ৰূপাৱচৰা ভূমি.

কতমা অৰূপাৱচৰা ভূমি? হেট্ঠতো আকাসানঞ্চাযতনূপগে দেৱে পৰিযন্তং কৰিত্ৱা উপৰিতো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগে দেৱে অন্তোকৰিত্ৱা যং এতস্মিং অন্তৰে এত্থাৱচৰা এত্থ পৰিযাপন্না সমাপন্নস্স ৱা উপপন্নস্স ৱা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰিস্স ৱা চিত্তচেতসিকা ধম্মা – অযং অৰূপাৱচৰা ভূমি.

কতমা অপৰিযাপন্না ভূমি? অপৰিযাপন্না মগ্গা চ মগ্গফলানি চ অসঙ্খতা চ ধাতু – অযং অপৰিযাপন্না ভূমি. ইমা চতস্সো ভূমিযো.

অপৰাপি চতস্সো ভূমিযো চত্তাৰো সতিপট্ঠানা চত্তাৰো সম্মপ্পধানা, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা, চত্তাৰি ঝানানি, চতস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো, চতস্সো অৰূপসমাপত্তিযো, চতস্সো পটিসম্ভিদা, চতস্সো পটিপদা, চত্তাৰি আৰম্মণানি, চত্তাৰো অৰিযৱংসা, চত্তাৰি সঙ্গহৱত্থূনি, চত্তাৰি চক্কানি, চত্তাৰি ধম্মপদানি – ইমা চতস্সো ভূমিযো. তং ঞাতট্ঠেন ঞাণং, পজাননট্ঠেন পঞ্ঞা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘চতুধম্মৱৱত্থানে পঞ্ঞা ভূমিনানত্তে ঞাণং’’.

ভূমিনানত্তঞাণনিদ্দেসো অট্ঠাৰসমো.