১৭. চৰিযানানত্তঞাণনিদ্দেসো

৬৮. কথং চৰিযাৱৱত্থানে পঞ্ঞা চৰিযানানত্তে ঞাণং? চৰিযাতি তিস্সো চৰিযাযো – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা, অঞ্ঞাণচৰিযা, ঞাণচৰিযা.

কতমা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা? দস্সনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰূপেসু, দস্সনট্ঠো চক্খুৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰূপেসু, দিট্ঠত্তা অভিনিৰোপনা ৱিপাকমনোধাতু [অভিনিৰোপনৱিপাকমনোধাতু (স্যা.)] ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰূপেসু, অভিনিৰোপিতত্তা ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰূপেসু. সৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা সদ্দেসু, সৱনত্থো সোতৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা সদ্দেসু, সুতত্তা অভিনিৰোপনা ৱিপাকমনোধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা সদ্দেসু, অভিনিৰোপিতত্তা ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা সদ্দেসু. ঘাযনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা গন্ধেসু, ঘাযনট্ঠো [ঘাযনত্থো (স্যা. ক.)] ঘানৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা গন্ধেসু, ঘাযিতত্তা অভিনিৰোপনা ৱিপাকমনোধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা গন্ধেসু, অভিনিৰোপিতত্তা ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা গন্ধেসু. সাযনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰসেসু, সাযনট্ঠো জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰসেসু, সাযিতত্তা অভিনিৰোপনা ৱিপাকমনোধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰসেসু, অভিনিৰোপিতত্তা ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ৰসেসু. ফুসনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ফোট্ঠব্বেসু, ফুসনট্ঠো কাযৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ফোট্ঠব্বেসু, ফুট্ঠত্তা অভিনিৰোপনা ৱিপাকমনোধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ফোট্ঠব্বেসু, অভিনিৰোপিতত্তা ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ফোট্ঠব্বেসু. ৱিজাননত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ধম্মেসু, ৱিজাননট্ঠো মনোৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ধম্মেসু, ৱিঞ্ঞাতত্তা অভিনিৰোপনা ৱিপাকমনোধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ধম্মেসু, অভিনিৰোপিতত্তা ৱিপাকমনোৱিঞ্ঞাণধাতু ৱিঞ্ঞাণচৰিযা ধম্মেসু.

৬৯. ৱিঞ্ঞাণচৰিযাতি কেনট্ঠেন ৱিঞ্ঞাণচৰিযা? নীৰাগা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. নিদ্দোসা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. নিম্মোহা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. নিম্মানা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. নিদ্দিট্ঠি চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা নিউদ্ধচ্চা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. নিব্বিচিকিচ্ছা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. নানুসযা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. ৰাগৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. দোসৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. মোহৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. মানৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. উদ্ধচ্চৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিচিকিচ্ছাৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. অনুসযৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. কুসলেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. অকুসলেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. সাৱজ্জেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. অনৱজ্জেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. কণ্হেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. সুক্কেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. সুখুদ্ৰযেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. দুক্খুদ্ৰযেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. সুখৱিপাকেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. দুক্খৱিপাকেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিঞ্ঞাতে চৰতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিঞ্ঞাণস্স এৱৰূপা চৰিযা হোতীতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. পকতিপৰিসুদ্ধমিদং চিত্তং নিক্কিলেসট্ঠেনাতি – ৱিঞ্ঞাণচৰিযা. অযং ৱিঞ্ঞাণচৰিযা.

কতমা অঞ্ঞাণচৰিযা? মনাপিযেসু ৰূপেসু ৰাগস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; ৰাগস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. অমনাপিযেসু ৰূপেসু দোসস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; দোসস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. তদুভযেন অসমপেক্খনস্মিং ৱত্থুস্মিং মোহস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; মোহস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিনিবন্ধস্স মানস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; মানস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. পৰামট্ঠায দিট্ঠিযা জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; দিট্ঠিযা জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিক্খেপগতস্স উদ্ধচ্চস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; উদ্ধচ্চস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. অনিট্ঠঙ্গতায ৱিচিকিচ্ছায জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; ৱিচিকিচ্ছায জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. থামগতস্স অনুসযস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; অনুসযস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা.

মনাপিযেসু সদ্দেসু…পে… মনাপিযেসু গন্ধেসু…পে… মনাপিযেসু ৰসেসু…পে… মনাপিযেসু ফোট্ঠব্বেসু…পে… মনাপিযেসু ধম্মেসু ৰাগস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; ৰাগস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. অমনাপিযেসু ধম্মেসু দোসস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; দোসস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. তদুভযেন অসমপেক্খনস্মিং ৱত্থুস্মিং মোহস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; মোহস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিনিবন্ধস্স মানস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; মানস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. পৰামট্ঠায দিট্ঠিযা জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; দিট্ঠিযা জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিক্খেপগতস্স উদ্ধচ্চস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; উদ্ধচ্চস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা; অনিট্ঠঙ্গতায ৱিচিকিচ্ছায জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; ৱিচিকিচ্ছায জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা. থামগতস্স অনুসযস্স জৱনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; অনুসযস্স জৱনা অঞ্ঞাণচৰিযা.

৭০. অঞ্ঞাণচৰিযাতি কেনট্ঠেন অঞ্ঞাণচৰিযা? সৰাগা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সদোসা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সমোহা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সমানা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সদিট্ঠি চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সউদ্ধচ্চা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সৱিচিকিচ্ছা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সানুসযা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. ৰাগসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. দোসসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. মোহসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. মানসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. দিট্ঠিসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. উদ্ধচ্চসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. অনুসযসম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. কুসলেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. অকুসলেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সাৱজ্জেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. অনৱজ্জেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. কণ্হেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সুক্কেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সুখুদ্ৰযেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. দুক্খুদ্ৰযেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. সুখৱিপাকেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. দুক্খৱিপাকেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. অঞ্ঞাতে চৰতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. অঞ্ঞাণস্স এৱৰূপা চৰিযা হোতীতি – অঞ্ঞাণচৰিযা. অযং অঞ্ঞাণচৰিযা.

৭১. কতমা ঞাণচৰিযা? অনিচ্চানুপস্সনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; অনিচ্চানুপস্সনা ঞাণচৰিযা. দুক্খানুপস্সনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; দুক্খানুপস্সনা ঞাণচৰিযা. অনত্তানুপস্সনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; অনত্তানুপস্সনা ঞাণচৰিযা. নিব্বিদানুপস্সনত্থায…পে… ৱিৰাগানুপস্সনত্থায… নিৰোধানুপস্সনত্থায… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনত্থায… খযানুপস্সনত্থায… ৱযানুপস্সনত্থায… ৱিপৰিণামানুপস্সনত্থায… অনিমিত্তানুপস্সনত্থায… অপ্পণিহিতানুপস্সনত্থায… সুঞ্ঞতানুপস্সনত্থায… অধিপঞ্ঞাধম্মানুপস্সনত্থায… যথাভূতঞাণদস্সনত্থায… আদীনৱানুপস্সনত্থায… পটিসঙ্খানুপস্সনত্থায আৱজ্জনকিৰিযাব্যাকতা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা; পটিসঙ্খানুপস্সনা ঞাণচৰিযা. ৱিৱট্টনানুপস্সনা ঞাণচৰিযা. সোতাপত্তিমগ্গো ঞাণচৰিযা. সোতাপত্তিফলসমাপত্তি ঞাণচৰিযা. সকদাগামিমগ্গো ঞাণচৰিযা. সকদাগামিফলসমাপত্তি ঞাণচৰিযা. অনাগামিমগ্গো ঞাণচৰিযা. অনাগামিফলসমাপত্তি ঞাণচৰিযা. অৰহত্তমগ্গো ঞাণচৰিযা. অৰহত্তফলসমাপত্তি ঞাণচৰিযা.

ঞাণচৰিযাতি কেনট্ঠেন ঞাণচৰিযা? নীৰাগা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. নিদ্দোসা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা…পে… নানুসযা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. ৰাগৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. দোসৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. মোহৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. মানৱিপ্পযুত্তা…পে… দিট্ঠিৱিপ্পযুত্তা… উদ্ধচ্চৱিপ্পযুত্তা… ৱিচিকিচ্ছাৱিপ্পযুত্তা… অনুসযৱিপ্পযুত্তা… কুসলেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… অকুসলেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা… সাৱজ্জেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা… অনৱজ্জেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… কণ্হেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা… সুক্কেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… সুখুদ্ৰযেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা… দুক্খুদ্ৰযেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা… সুখৱিপাকেহি কম্মেহি সম্পযুত্তা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. দুক্খৱিপাকেহি কম্মেহি ৱিপ্পযুত্তা চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. ঞাতে চৰতীতি – ঞাণচৰিযা. ঞাণস্স এৱৰূপা চৰিযা হোতীতি – ঞাণচৰিযা. অযং ঞাণচৰিযা. অঞ্ঞা ৱিঞ্ঞাণচৰিযা, অঞ্ঞা অঞ্ঞাণচৰিযা, অঞ্ঞা ঞাণচৰিযাতি. তং ঞাতট্ঠেন ঞাণং, পজাননট্ঠেন পঞ্ঞা. তেন ৱুচ্চতি – ‘‘চৰিযাৱৱত্থানে পঞ্ঞা চৰিযানানত্তে ঞাণং’’.

চৰিযানানত্তঞাণনিদ্দেসো সত্তৰসমো.