৯. মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসো

অথ মাগণ্ডিযসুত্তনিদ্দেসং ৱক্খতি –

৭০. দিস্ৱান তণ্হং অৰতিং ৰগঞ্চ, নাহোসি ছন্দো অপি মেথুনস্মিং;

কিমেৱিদং মুত্তকৰীসপুণ্ণং, পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছে.

দিস্ৱান তণ্হং অৰতিং ৰগঞ্চ, নাহোসি ছন্দো অপি মেথুনস্মিন্তি. তণ্হঞ্চ অৰতিঞ্চ ৰগঞ্চ মাৰধীতৰো দিস্ৱা পস্সিত্ৱা মেথুনধম্মে ছন্দো ৱা ৰাগো ৱা পেমং ৱা নাহোসীতি – দিস্ৱান তণ্হং অৰতিং ৰগঞ্চ নাহোসি ছন্দো অপি মেথুনস্মিং.

কিমেৱিদং মুত্তকৰীসপুণ্ণং, পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছেতি. কিমেৱিদং সৰীৰং মুত্তপুণ্ণং কৰীসপুণ্ণং সেম্হপুণ্ণং ৰুহিৰপুণ্ণং অট্ঠিসঙ্ঘাতন্হাৰুসম্বন্ধং ৰুধিৰমংসাৱলেপনং চম্মৱিনদ্ধং ছৱিযা পটিচ্ছন্নং ছিদ্দাৱছিদ্দং উগ্ঘৰন্তং পগ্ঘৰন্তং কিমিসঙ্ঘনিসেৱিতং নানাকলিমলপৰিপূৰং পাদেন অক্কমিতুং ন ইচ্ছেয্য, কুতো পন সংৱাসো ৱা সমাগমো ৱাতি – কিমেৱিদং মুত্তকৰীসপুণ্ণং, পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছে. অনচ্ছৰিযঞ্চেতং মনুস্সো দিব্বে কামে পত্থযন্তো মানুসকে কামে ন ইচ্ছেয্য, মানুসকে ৱা কামে পত্থযন্তো দিব্বে কামে ন ইচ্ছেয্য. যং ত্ৱং উভোপি ন ইচ্ছসি ন সাদিযসি ন পত্থেসি ন পিহেসি নাভিজপ্পসি, কিং তে দস্সনং, কতমায ত্ৱং দিট্ঠিযা সমন্নাগতোতি পুচ্ছতীতি.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘দিস্ৱান তণ্হং অৰতিং ৰগঞ্চ, নাহোসি ছন্দো অপি মেথুনস্মিং;

কিমেৱিদং মুত্তকৰীসপুণ্ণং, পাদাপি নং সম্ফুসিতুং ন ইচ্ছে’’তি.

৭১. এতাদিসং চে ৰতনং ন ইচ্ছসি, নাৰিং নৰিন্দেহি বহূহি পত্থিতং;

দিট্ঠিগতং সীলৱতং নু জীৱিতং, ভৱূপপত্তিঞ্চ ৱদেসি কীদিসং.

৭২. ইদং ৱদামীতি ন তস্স হোতি, [মাগণ্ডিযাতি [মাগন্দিযাতি (সী. স্যা.)] ভগৱা]

ধম্মেসু নিচ্ছেয্য সমুগ্গহীতং;

পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায, অজ্ঝত্তসন্তিং পচিনং অদস্সং.

ইদং ৱদামীতি ন তস্স হোতীতি. ইদং ৱদামীতি ইদং ৱদামি, এতং ৱদামি, এত্তকং ৱদামি, এত্তাৱতা ৱদামি, ইদং দিট্ঠিগতং ৱদামি – ‘‘সস্সতো লোকো’’তি ৱা…পে… ‘‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি ৱা. ন তস্স হোতীতি ন ময্হং হোতি, ‘‘এত্তাৱতা ৱদামী’’তি ন তস্স হোতীতি – ইদং ৱদামীতি ন তস্স হোতি.

মাগণ্ডিযাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং ভগৱাতি – মাগণ্ডিযাতি ভগৱা.

ধম্মেসু নিচ্ছেয্য সমুগ্গহীতন্তি. ধম্মেসূতি দ্ৱাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতেসু. নিচ্ছেয্যাতি নিচ্ছিনিত্ৱা ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা ৱিচিনিত্ৱা পৱিচিনিত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা, ওধিগ্গাহো বিলগ্গাহো ৱৰগ্গাহো কোট্ঠাসগ্গাহো উচ্চযগ্গাহো সমুচ্চযগ্গাহো, ‘‘ইদং সচ্চং তচ্ছং তথং ভূতং যাথাৱং অৱিপৰীত’’ন্তি গহিতং পৰামট্ঠং অভিনিৱিট্ঠং অজ্ঝোসিতং অধিমুত্তং, নত্থি ন সন্তি ন সংৱিজ্জতি নুপলব্ভতি, পহীনং সমুচ্ছিন্নং ৱূপসন্তং পটিপস্সদ্ধং অভব্বুপ্পত্তিকং ঞাণগ্গিনা দড্ঢন্তি – ধম্মেসু নিচ্ছেয্য সমুগ্গহীতং.

পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহাযাতি. দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায.

অথ ৱা ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি দিট্ঠিগতমেতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসঞ্ঞোজনং, সদুক্খং সৱিঘাতং সউপাযাসং সপৰিড়াহং, ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততীতি. দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায.

অথ ৱা ‘‘অসস্সতো লোকো, অন্তৱা লোকো, অনন্তৱা লোকো, তং জীৱং তং সৰীৰং, অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰং, হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি দিট্ঠিগতমেতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰো দিট্ঠিৱিসূকাযিকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসঞ্ঞোজনং, সদুক্খং সৱিঘাতং সউপাযাসং সপৰিড়াহং ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততীতি. দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায.

অথ ৱা ইমা দিট্ঠিযো এৱংগহিতা এৱংপৰামট্ঠা এৱংগতিকা ভৱিস্সন্তি এৱংঅভিসম্পৰাযাতি. দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায.

অথ ৱা ইমা দিট্ঠিযো নিৰযসংৱত্তনিকা তিৰচ্ছানযোনিসংৱত্তনিকা পেত্তিৱিসযসংৱত্তনিকাতি. দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায.

অথ ৱা ইমা দিট্ঠিযো অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৱযধম্মা ৱিৰাগধম্মা নিৰোধধম্মাতি. দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায.

অজ্ঝত্তসন্তিং পচিনং অদস্সন্তি. অজ্ঝত্তসন্তিং অজ্ঝত্তং ৰাগস্স সন্তিং, দোসস্স সন্তিং, মোহস্স সন্তিং, কোধস্স… উপনাহস্স… মক্খস্স … পড়াসস্স… ইস্সায… মচ্ছৰিযস্স … মাযায… সাঠেয্যস্স… থম্ভস্স… সাৰম্ভস্স… মানস্স… অতিমানস্স… মদস্স… পমাদস্স… সব্বকিলেসানং… সব্বদুচ্চৰিতানং… সব্বদৰথানং… সব্বপৰিড়াহানং… সব্বসন্তাপানং… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰানং সন্তিং উপসন্তিং ৱূপসন্তিং নিব্বুতিং পটিপস্সদ্ধিং সন্তিং. পচিনন্তি পচিনন্তো ৱিচিনন্তো পৱিচিনন্তো তুলযন্তো তীৰযন্তো ৱিভাৱযন্তো ৱিভূতং কৰোন্তো, ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চা’’তি পচিনন্তো ৱিচিনন্তো পৱিচিনন্তো তুলযন্তো তীৰযন্তো ৱিভাৱযন্তো ৱিভূতং কৰোন্তো, ‘‘সব্বে সঙ্খাৰা দুক্খা’’তি… ‘‘সব্বে ধম্মা অনত্তা’’তি পচিনন্তো ৱিচিনন্তো পৱিচিনন্তো… ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি পচিনন্তো ৱিচিনন্তো পৱিচিনন্তো তুলযন্তো তীৰযন্তো ৱিভাৱযন্তো ৱিভূতং কৰোন্তো. অদস্সন্তি অদস্সং অদক্খিং অপস্সিং পটিৱিজ্ঝিন্তি – অজ্ঝত্তসন্তিং পচিনং অদস্সং.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘ইদং ৱদামীতি ন তস্স হোতি, [মাগণ্ডিযাতি ভগৱা]

ধম্মেসু নিচ্ছেয্য সমুগ্গহীতং;

পস্সঞ্চ দিট্ঠীসু অনুগ্গহায;

অজ্ঝত্তসন্তিং পচিনং অদস্স’’ন্তি.

৭৩. ৱিনিচ্ছযা যানি পকপ্পিতানি, [ইতি মাগণ্ডিযো]

তে ৱে মুনী ব্ৰূসি অনুগ্গহায;

অজ্ঝত্তসন্তীতি যমেতমত্থং, কথং নু ধীৰেহি পৱেদিতং তং.

ৱিনিচ্ছযা যানি পকপ্পিতানীতি. ৱিনিচ্ছযা ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি দিট্ঠিৱিনিচ্ছযা. পকপ্পিতানীতি কপ্পিতা পকপ্পিতা অভিসঙ্খতা সণ্ঠপিতাতিপি পকপ্পিতা. অথ ৱা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না খযধম্মা ৱযধম্মা ৱিৰাগধম্মা নিৰোধধম্মা ৱিপৰিণামধম্মাতিপি পকপ্পিতাতি – ৱিনিচ্ছযা যানি পকপ্পিতানি.

ইতি মাগণ্ডিযোতি. ইতীতি পদসন্ধি পদসংসগ্গো পদপাৰিপূৰী অক্খৰসমৱাযো ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতা পদানুপুব্বতাপেতং – ইতীতি. মাগণ্ডিযোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৱোহাৰো – ইতি মাগণ্ডিযোতি.

তে ৱে মুনী ব্ৰূসি অনুগ্গহায, অজ্ঝত্তসন্তীতি যমেতমত্থন্তি. তে ৱেতি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. মুনীতি. মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং…পে… সঙ্গজালমতিচ্চ সো মুনীতি. অনুগ্গহাযাতি দিট্ঠীসু আদীনৱং পস্সন্তো দিট্ঠিযো ন গণ্হামি ন পৰামসামি নাভিনিৱিসামীতি চ ভণসি, অজ্ঝত্তসন্তীতি চ ভণসি. যমেতমত্থন্তি যং পৰমত্থন্তি – তে ৱে মুনী ব্ৰূসি অনুগ্গহায, অজ্ঝত্তসন্তীতি যমেতমত্থং.

কথং নু ধীৰেহি পৱেদিতং তন্তি. কথং নূতি পদং সংসযপুচ্ছা ৱিমতিপুচ্ছা দ্ৱেড়্হকপুচ্ছা অনেকংসপুচ্ছা, এৱং নু খো ননু খো কিং নু খো কথং নু খোতি – কথং নু. ধীৰেহীতি ধীৰেহি পণ্ডিতেহি পঞ্ঞৱন্তেহি [পঞ্ঞাৱন্তেহি (সী. স্যা.)] বুদ্ধিমন্তেহি ঞাণীহি ৱিভাৱীহি মেধাৱীহি. পৱেদিতন্তি ৱেদিতং পৱেদিতং আচিক্খিতং দেসিতং পঞ্ঞাপিতং পট্ঠপিতং ৱিৱটং ৱিভত্তং উত্তানীকতং পকাসিতন্তি – কথং নু ধীৰেহি পৱেদিতং তং.

তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘ৱিনিচ্ছযা যানি পকপ্পিতানি, [ইতি মাগণ্ডিযো]

তে ৱে মুনী ব্ৰূসি অনুগ্গহায;

অজ্ঝত্তসন্তীতি যমেতমত্থং, কথং নু ধীৰেহি পৱেদিতং ত’’ন্তি.

৭৪. ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন, [মাগণ্ডিযাতি ভগৱা]

সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহ;

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেন;

এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহায, সন্তো অনিস্সায ভৱং ন জপ্পে.

ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেনাতি. দিট্ঠেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসি; সুতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসি; দিট্ঠসুতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসি; ঞাণেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসীতি – ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন.

মাগণ্ডিযাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং ভগৱাতি – মাগণ্ডিযাতি ভগৱা.

সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহাতি. সীলেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসি; ৱতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসি; সীলব্বতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসীতি – সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহ.

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেনাতি. দিট্ঠিপি ইচ্ছিতব্বা. দসৱত্থুকা সম্মাদিট্ঠি – অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং [সুকটদুক্কটানং (সী.)] কম্মানং ফলং ৱিপাকো, অত্থি অযং লোকো, অত্থি পৰো লোকো, অত্থি মাতা, অত্থি পিতা, অত্থি সত্তা ওপপাতিকা, অত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা [সমগ্গতা (ক.)] সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তীতি; সৱনম্পি ইচ্ছিতব্বং – পৰতো ঘোসো, সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথা, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং; ঞাণম্পি ইচ্ছিতব্বং – কম্মস্সকতঞাণং, সচ্চানুলোমিকঞাণং [কম্মস্সকতং ঞাণং সচ্চানুলোমিকং ঞাণং (সী. ক.) ঞাণৱিভঙ্গেপি], অভিঞ্ঞাঞাণং, সমাপত্তিঞাণং; সীলম্পি ইচ্ছিতব্বং – পাতিমোক্খসংৱৰো; ৱতম্পি ইচ্ছিতব্বং – অট্ঠ ধুতঙ্গানি – আৰঞ্ঞিকঙ্গং, পিণ্ডপাতিকঙ্গং, পংসুকূলিকঙ্গং, তেচীৱৰিকঙ্গ, সপদানচাৰিকঙ্গং, খলুপচ্ছাভত্তিকঙ্গং, নেসজ্জিকঙ্গং, যথাসন্থতিকঙ্গন্তি.

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেনাতি. নাপি সম্মাদিট্ঠিমত্তেন, নাপি সৱনমত্তেন, নাপি ঞাণমত্তেন, নাপি সীলমত্তেন, নাপি ৱতমত্তেন অজ্ঝত্তসন্তিং পত্তো হোতি, নাপি ৱিনা এতেহি ধম্মেহি অজ্ঝত্তসন্তিং পাপুণাতি. অপি চ সম্ভাৰা ইমে ধম্মা হোন্তি অজ্ঝত্তসন্তিং পাপুণিতুং অধিগন্তুং ফস্সিতুং সচ্ছিকাতুন্তি – অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা অসীলতা অব্বতা নোপি তেন.

এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহাযাতি. এতেতি কণ্হপক্খিকানং ধম্মানং সমুগ্ঘাততো পহানং ইচ্ছিতব্বং, তেধাতুকেসু কুসলেসু ধম্মেসু অতম্মযতা [অকম্মযতা (সী. ক.)] ইচ্ছিতব্বা, যতো কণ্হপক্খিযা ধম্মা সমুগ্ঘাতপহানেন পহীনা হোন্তি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা, তেধাতুকেসু চ কুসলেসু ধম্মেসু অতম্মযতা হোতি, এত্তাৱতাপি ন গণ্হাতি ন পৰামসতি নাভিনিৱিসতি. অথ ৱা ন গণ্হিতব্বা ন পৰামসিতব্বা নাভিনিৱিসিতব্বাতি. এৱম্পি এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহায. যতো তণ্হা চ দিট্ঠি চ মানো চ পহীনা হোন্তি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মাতি, এত্তাৱতাপি ন গণ্হাতি ন পৰামসতি নাভিনিৱিসতীতি. এৱম্পি এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহায.

যতো পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো চ অপুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰো চ আনেঞ্জাভিসঙ্খাৰো চ পহীনা হোন্তি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মাতি, এত্তাৱতাপি ন গণ্হাতি ন পৰামসতি নাভিনিৱিসতীতি. এৱম্পি এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহায.

সন্তো অনিস্সায ভৱং ন জপ্পেতি. সন্তোতি ৰাগস্স সমিতত্তা সন্তো, দোসস্স সমিতত্তা সন্তো, মোহস্স সমিতত্তা সন্তো, কোধস্স… উপনাহস্স… মক্খস্স… পড়াসস্স… ইস্সায… মচ্ছৰিযস্স… মাযায… সাঠেয্যস্স… থম্ভস্স… সাৰম্ভস্স… মানস্স… অতিমানস্স… মদস্স… পমাদস্স… সব্বকিলেসানং… সব্বদুচ্চৰিতানং… সব্বদৰথানং… সব্বপৰিড়াহানং… সব্বসন্তাপানং… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰানং সন্তত্তা সমিতত্তা ৱূপসমিতত্তা ৱিজ্ঝাতত্তা নিব্বুতত্তা ৱিগতত্তা পটিপস্সদ্ধত্তা সন্তো উপসন্তো ৱূপসন্তো নিব্বুতো পটিপস্সদ্ধোতি – সন্তো.

অনিস্সাযাতি দ্ৱে নিস্সযা – তণ্হানিস্সযো চ দিট্ঠিনিস্সযো চ…পে… অযং তণ্হানিস্সযো…পে… অযং দিট্ঠিনিস্সযো. তণ্হানিস্সযং পহায দিট্ঠিনিস্সযং পটিনিস্সজ্জিত্ৱা চক্খুং অনিস্সায, সোতং অনিস্সায, ঘানং অনিস্সায, জিৱ্হং অনিস্সায, কাযং অনিস্সায, মনং অনিস্সায, ৰূপে… সদ্দে… গন্ধে… ৰসে… ফোট্ঠব্বে… কুলং… গণং… আৱাসং… লাভং… যসং… পসংসং… সুখং… চীৱৰং… পিণ্ডপাতং… সেনাসনং… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং… কামধাতুং… ৰূপধাতুং… অৰূপধাতুং… কামভৱং… ৰূপভৱং… অৰূপভৱং… সঞ্ঞাভৱং… অসঞ্ঞাভৱং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৱং… একৱোকাৰভৱং… চতুৱোকাৰভৱং… পঞ্চৱোকাৰভৱং… অতীতং… অনাগতং… পচ্চুপ্পন্নং… দিট্ঠসুতমুতৱিঞ্ঞাতব্বে ধম্মে অনিস্সায অগ্গণ্হিত্ৱা অপৰামসিত্ৱা অনভিনিৱিসিত্ৱাতি – সন্তো অনিস্সায. ভৱং ন জপ্পেতি কামভৱং ন জপ্পেয্য, ৰূপভৱং ন জপ্পেয্য, অৰূপভৱং ন জপ্পেয্য নপ্পজপ্পেয্য ন অভিজপ্পেয্যাতি – সন্তো অনিস্সায ভৱং ন জপ্পে.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘ন দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন, [মাগণ্ডিযাতি ভগৱা]

সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহ;

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেন;

এতে চ নিস্সজ্জ অনুগ্গহায, সন্তো অনিস্সায ভৱং ন জপ্পে’’তি.

৭৫. নো চে কিৰ দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন, [ইতি মাগণ্ডিযো]

সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহ;

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেন;

মঞ্ঞামহং মোমুহমেৱ ধম্মং, দিট্ঠিযা একে পচ্চেন্তি সুদ্ধিং.

নো চে কিৰ দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেনাতি. দিট্ঠিযাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসি; সুতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং… দিট্ঠসুতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং… ঞাণেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসীতি – নো চে কিৰ দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন.

ইতি মাগণ্ডিযোতি ইতীতি পদসন্ধি…পে…. মাগণ্ডিযোতি তস্স ব্ৰাহ্মণস্স নামং…পে… ইতি মাগণ্ডিযো.

সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহাতি. সীলেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং…পে… ৱতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং…পে… সীলব্বতেনাপি সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং নাহ ন কথেসি ন ভণসি ন দীপযসি ন ৱোহৰসীতি – সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহ.

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেনাতি. দিট্ঠিপি ইচ্ছিতব্বাতি এৱং ভণসি, সৱনম্পি ইচ্ছিতব্বন্তি এৱং ভণসি, ঞাণম্পি ইচ্ছিতব্বন্তি এৱং ভণসি, ন সক্কোসি একংসেন অনুজানিতুং, নপি সক্কোসি একংসেন পটিক্খিপিতুন্তি – অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেন.

মঞ্ঞামহং মোমুহমেৱ ধম্মন্তি. মোমূহধম্মো অযং তুয্হং বালধম্মো মূড়্হধম্মো অঞ্ঞাণধম্মো অমৰাৱিক্খেপধম্মোতি এৱং মঞ্ঞামি এৱং জানামি এৱং আজানামি এৱং ৱিজানামি এৱং পটিৱিজানামি এৱং পটিৱিজ্ঝামীতি – মঞ্ঞামহং মোমুহমেৱ ধম্মং.

দিট্ঠিযা একে পচ্চেন্তি সুদ্ধিন্তি. সুদ্ধিদিট্ঠিযা একে সমণব্ৰাহ্মণা সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং পচ্চেন্তি; ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি দিট্ঠিযা একে সমণব্ৰাহ্মণা সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং পচ্চেন্তি; ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি দিট্ঠিযা একে সমণব্ৰাহ্মণা সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং পচ্চেন্তীতি – দিট্ঠিযা একে পচ্চেন্তি সুদ্ধিং.

তেনাহ সো ব্ৰাহ্মণো –

‘‘নো চে কিৰ দিট্ঠিযা ন সুতিযা ন ঞাণেন, [ইতি মাগণ্ডিযো]

সীলব্বতেনাপি ন সুদ্ধিমাহ;

অদিট্ঠিযা অস্সুতিযা অঞাণা, অসীলতা অব্বতা নোপি তেন;

মঞ্ঞামহং মোমুহমেৱ ধম্মং, দিট্ঠিযা একে পচ্চেন্তি সুদ্ধি’’ন্তি.

৭৬. দিট্ঠিঞ্চ [দিট্ঠীসু (সী. স্যা. ক.)] নিস্সাযনুপুচ্ছমানো, [মাগণ্ডিযাতি ভগৱা]

সমুগ্গহীতেসু পমোহমাগা [সমোহমাগা (ক.)] ;

ইতো চ নাদ্দক্খি অণুম্পি সঞ্ঞং, তস্মা তুৱং মোমুহতো দহাসি.

দিট্ঠিঞ্চ নিস্সাযনুপুচ্ছমানোতি. মাগণ্ডিযো ব্ৰাহ্মণো দিট্ঠিং নিস্সায দিট্ঠিং পুচ্ছতি, লগ্গনং নিস্সায লগ্গনং পুচ্ছতি, বন্ধনং নিস্সায বন্ধনং পুচ্ছতি, পলিবোধং নিস্সায পলিবোধং পুচ্ছতি. অনুপুচ্ছমানোতি পুনপ্পুনং পুচ্ছতীতি – দিট্ঠিঞ্চ নিস্সাযনুপুচ্ছমানো.

মাগণ্ডিযাতি ভগৱা তং ব্ৰাহ্মণং নামেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনং…পে… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং ভগৱাতি – মাগণ্ডিযাতি ভগৱা.

সমুগ্গহীতেসু পমোহমাগাতি. যা সা দিট্ঠি তযা গহিতা পৰামট্ঠা অভিনিৱিট্ঠা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তা, তাযেৱ ত্ৱং দিট্ঠিযা মূড়্হোসি পমূড়্হোসি সম্মূড়্হোসি মোহং আগতোসি পমোহং আগতোসি সম্মোহং আগতোসি অন্ধকাৰং পক্খন্দোসীতি – সমুগ্গহীতেসু পমোহমাগা.

ইতো চ নাদ্দক্খি অণুম্পি সঞ্ঞন্তি. ইতো অজ্ঝত্তসন্তিতো ৱা পটিপদাতো ৱা ধম্মদেসনাতো ৱা, যুত্তসঞ্ঞং পত্তসঞ্ঞং লক্খণসঞ্ঞং কাৰণসঞ্ঞং ঠানসঞ্ঞং ন পটিলভতি, কুতো ঞাণন্তি. এৱম্পি ইতো চ নাদ্দক্খি অণুম্পি সঞ্ঞং. অথ ৱা অনিচ্চং ৱা অনিচ্চসঞ্ঞানুলোমং ৱা, দুক্খং ৱা দুক্খসঞ্ঞানুলোমং ৱা, অনত্তং ৱা অনত্তসঞ্ঞানুলোমং ৱা, সঞ্ঞুপ্পাদমত্তং ৱা সঞ্জানিতমত্তং ৱা ন পটিলভতি, কুতো ঞাণন্তি. এৱম্পি ইতো চ নাদ্দক্খি অণুম্পি সঞ্ঞং.

তস্মা তুৱং মোমুহতো দহাসীতি. তস্মাতি তস্মা তংকাৰণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা মোমূহধম্মতো বালধম্মতো মূড়্হধম্মতো অঞ্ঞাণধম্মতো অমৰাৱিক্খেপধম্মতো দহাসি পস্সসি দক্খসি ওলোকেসি নিজ্ঝাযসি উপপৰিক্খসীতি – তস্মা তুৱং মোমুহতো দহাসি.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘দিট্ঠিঞ্চ নিস্সাযনুপুচ্ছমানো, [মাগণ্ডিযাতি ভগৱা]

সমুগ্গহীতেসু পমোহমাগা;

ইতো চ নাদ্দক্খি অণুম্পি সঞ্ঞং, তস্মা তুৱং মোমুহতো দহাসী’’তি.

৭৭. সমো ৱিসেসী উদ ৱা নিহীনো, যো মঞ্ঞতি সো ৱিৱদেথ তেন;

তীসু ৱিধাসু অৱিকম্পমানো, সমো ৱিসেসীতি ন তস্স হোতি.

সমো ৱিসেসী উদ ৱা নিহীনো, যো মঞ্ঞতি সো ৱিৱদেথ তেনাতি. সদিসোহমস্মীতি ৱা সেয্যোহমস্মীতি ৱা হীনোহমস্মীতি ৱা যো মঞ্ঞতি, সো তেন মানেন তায দিট্ঠিযা তেন ৱা পুগ্গলেন কলহং কৰেয্য ভণ্ডনং কৰেয্য ৱিগ্গহং কৰেয্য ৱিৱাদং কৰেয্য মেধগং কৰেয্য – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি, কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি, মিচ্ছাপটিপন্নো ত্ৱমসি, অহমস্মি সম্মাপটিপন্নো, সহিতং মে, অসহিতং তে, পুৰে ৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছা ৱচনীযং পুৰে অৱচ, অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তং, আৰোপিতো তে ৱাদো, নিগ্গহিতো ত্ৱমসি, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি – সমো ৱিসেসী উদ ৱা নিহীনো যো মঞ্ঞতি সো ৱিৱদেথ তেন.

তীসু ৱিধাসু অৱিকম্পমানো, সমো ৱিসেসীতি ন তস্স হোতীতি. যস্সেতা তিস্সো ৱিধা পহীনা সমুচ্ছিন্না ৱূপসন্তা পটিপস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢা, সো তীসু ৱিধাসু ন কম্পতি ন ৱিকম্পতি, অৱিকম্পমানস্স পুগ্গলস্স সদিসোহমস্মীতি ৱা সেয্যোহমস্মীতি ৱা হীনোহমস্মীতি ৱা. ন তস্স হোতীতি. ন ময্হং হোতীতি তীসু ৱিধাসু অৱিকম্পমানো, সমো ৱিসেসীতি – ন তস্স হোতি.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘সমো ৱিসেসী উদ ৱা নিহীনো, যো মঞ্ঞতি সো ৱিৱদেথ তেন;

তীসু ৱিধাসু অৱিকম্পমানো, সমো ৱিসেসীতি ন তস্স হোতী’’তি.

৭৮. সচ্চন্তি সো ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্য, মুসাতি ৱা সো ৱিৱদেথ কেন;

যস্মিং সমং ৱিসমং ৱাপি নত্থি, স কেন ৱাদং পটিসংযুজেয্য.

সচ্চন্তি সো ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্যাতি. ব্ৰাহ্মণোতি সত্তন্নং ধম্মানং বাহিতত্তা ব্ৰাহ্মণো…পে… অসিতো তাদি পৱুচ্চতে স ব্ৰহ্মা. সচ্চন্তি সো ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্যাতি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্য কিং কথেয্য কিং ভণেয্য কিং দীপযেয্য কিং ৱোহৰেয্য; ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্য কিং কথেয্য কিং ভণেয্য কিং দীপযেয্য কিং ৱোহৰেয্যাতি – সচ্চন্তি সো ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্য.

মুসাতি ৱা সো ৱিৱদেথ কেনাতি. ব্ৰাহ্মণো ময্হংৱ সচ্চং, তুয্হং মুসাতি কেন মানেন, কায দিট্ঠিযা, কেন ৱা পুগ্গলেন কলহং কৰেয্য ভণ্ডনং কৰেয্য ৱিগ্গহং কৰেয্য ৱিৱাদং কৰেয্য মেধগং কৰেয্য – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি – মুসাতি ৱা সো ৱিৱদেথ কেন.

যস্মিং সমং ৱিসমং ৱাপি নত্থীতি. যস্মিন্তি যস্মিং পুগ্গলে অৰহন্তে খীণাসৱে সদিসোহমস্মীতি মানো নত্থি, সেয্যোহমস্মীতি মানো নত্থি, হীনোহমস্মীতি ওমানো নত্থি ন সন্তি ন সংৱিজ্জতি নুপলব্ভতি, পহীনং সমুচ্ছিন্নং ৱূপসন্তং পটিপস্সদ্ধং অভব্বুপ্পত্তিকং ঞাণগ্গিনা দড্ঢন্তি – যস্মিং সমং ৱিসমং ৱাপি নত্থি.

স কেন ৱাদং পটিসংযুজেয্যাতি. সো কেন মানেন, কায দিট্ঠিযা, কেন ৱা পুগ্গলেন ৱাদং পটিসঞ্ঞোজেয্য পটিবলেয্য কলহং কৰেয্য ভণ্ডনং কৰেয্য ৱিগ্গহং কৰেয্য ৱিৱাদং কৰেয্য মেধগং কৰেয্য – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি – স কেন ৱাদং পটিসংযুজেয্য.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘সচ্চন্তি সো ব্ৰাহ্মণো কিং ৱদেয্য, মুসাতি ৱা সো ৱিৱদেথ কেন;

যস্মিং সমং ৱিসমং ৱাপি নত্থি, স কেন ৱাদং পটিসংযুজেয্যা’’তি.

৭৯. ওকং পহায অনিকেতসাৰী, গামে অকুব্বং মুনি সন্থৱানি [সন্ধৱানি (ক.)] ;

কামেহি ৰিত্তো অপুৰেক্খৰানো, কথং ন ৱিগ্গয্হ জনেন কযিৰা.

অথ খো হালিদ্দকানি [হলিদ্দকানী (সী.)] গহপতি যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো হালিদ্দকানি গহপতি আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচ – ‘‘ৱুত্তমিদং ভন্তে, কচ্চান, ভগৱতা অট্ঠকৱগ্গিকে মাগণ্ডিযপঞ্হে –

‘‘ওকং পহায অনিকেতসাৰী, গামে অকুব্বং মুনি সন্থৱানি;

কামেহি ৰিত্তো অপুৰেক্খৰানো, কথং ন ৱিগ্গয্হ জনেন কযিৰা’’তি.

‘‘ইমস্স নু খো ভন্তে, কচ্চান, ভগৱতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স কথং ৱিত্থাৰেন অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?

‘‘ৰূপধাতু খো, গহপতি, ৱিঞ্ঞাণস্স ওকো ৰূপধাতু ৰাগৱিনিবন্ধঞ্চ [ৰাগৱিনিবদ্ধঞ্চ (সী.)] পন ৱিঞ্ঞাণং ওকসাৰীতি ৱুচ্চতি. ৱেদনাধাতু খো, গহপতি… সঞ্ঞাধাতু খো, গহপতি… সঙ্খাৰধাতু খো, গহপতি, ৱিঞ্ঞাণস্স ওকো সঙ্খাৰধাতু ৰাগৱিনিবন্ধঞ্চ পন ৱিঞ্ঞাণং ওকসাৰীতি ৱুচ্চতি. এৱং খো, গহপতি, ওকসাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, অনোকসাৰী হোতি? ৰূপধাতুযা খো, গহপতি, যো ছন্দো যো ৰাগো যা নন্দী যা তণ্হা যে উপাযুপাদানা [উপযুপাদানা (ক.)] চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৱেসানুসযা তে তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা; তস্মা তথাগতো অনোকসাৰীতি ৱুচ্চতি. ৱেদনাধাতুযা খো, গহপতি… সঞ্ঞাধাতুযা খো, গহপতি… সঙ্খাৰধাতুযা খো, গহপতি… ৱিঞ্ঞাণধাতুযা খো, গহপতি, যো ছন্দো যো ৰাগো যা নন্দী যা তণ্হা যে উপাযুপাদানা চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৱেসানুসযা তে তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা; তস্মা তথাগতো অনোকসাৰীতি ৱুচ্চতি. এৱং খো, গহপতি, অনোকসাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, নিকেতসাৰী হোতি? ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা খো, গহপতি, নিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতি. সদ্দনিমিত্ত… গন্ধনিমিত্ত… ৰসনিমিত্ত… ফোট্ঠব্বনিমিত্ত… ধম্মনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা খো, গহপতি, নিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতি. এৱং খো, গহপতি, নিকেতসাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, অনিকেতসাৰী হোতি? ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা খো, গহপতি, তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা; তস্মা তথাগতো অনিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতি. সদ্দনিমিত্ত… গন্ধনিমিত্ত… ৰসনিমিত্ত… ফোট্ঠব্বনিমিত্ত… ধম্মনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা খো, গহপতি, তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা; তস্মা তথাগতো অনিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতি. এৱং খো, গহপতি, অনিকেতসাৰী হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, গামে সন্থৱজাতো হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চো ভিক্খু গিহীহি সংসট্ঠো ৱিহৰতি সহনন্দী সহসোকী, সুখিতেসু সুখিতো, দুক্খিতেসু দুক্খিতো, উপ্পন্নেসু কিচ্চকৰণীযেসু অত্তনা ৱোযোগং আপজ্জতি. এৱং খো, গহপতি, গামে সন্থৱজাতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, গামে ন সন্থৱজাতো হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চো ভিক্খু গিহীহি অসংসট্ঠো ৱিহৰতি ন সহনন্দী ন সহসোকী, ন সুখিতেসু সুখিতো, ন দুক্খিতেসু দুক্খিতো, উপ্পন্নেসু কিচ্চকৰণীযেসু ন অত্তনা ৱোযোগং আপজ্জতি. এৱং খো, গহপতি, গামে ন সন্থৱজাতো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, কামেহি অৰিত্তো হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চো ভিক্খু কামেসু অৱীতৰাগো হোতি অৱিগতচ্ছন্দো অৱিগতপেমো অৱিগতপিপাসো অৱিগতপৰিড়াহো অৱিগততণ্হো. এৱং খো, গহপতি, কামেহি অৰিত্তো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, কামেহি ৰিত্তো হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চো ভিক্খু কামেসু ৱীতৰাগো হোতি ৱিগতচ্ছন্দো ৱিগতপেমো ৱিগতপিপাসো ৱিগতপৰিড়াহো ৱিগততণ্হো. এৱং খো, গহপতি, কামেহি ৰিত্তো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, পুৰেক্খৰানো হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং হোতি – ‘এৱংৰূপো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্নানেতি, ‘এৱংৱেদনো সিযং… এৱংসঞ্ঞো সিযং… এৱংসঙ্খাৰো সিযং… এৱংৱিঞ্ঞাণো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি তত্থ নন্দিং সমন্নানেতি. এৱং খো, গহপতি, পুৰেক্খৰানো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, অপুৰেক্খৰানো হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং হোতি – ‘এৱংৰূপো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি ন তত্থ নন্দিং সমন্নানেতি, ‘এৱংৱেদনো সিযং… এৱংসঞ্ঞো সিযং… এৱংসঙ্খাৰো সিযং… এৱংৱিঞ্ঞাণো সিযং অনাগতমদ্ধান’ন্তি ন তত্থ নন্দিং সমন্নানেতি. এৱং খো, গহপতি, অপুৰেক্খৰানো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, কথং ৱিগ্গয্হ জনেন কত্তা হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চো এৱৰূপিং কথং কত্তা হোতি – ‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি, কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি, মিচ্ছাপটিপন্নো ত্ৱমসি, অহমস্মি সম্মাপটিপন্নো, সহিতং মে, অসহিতং তে, পুৰে ৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছা ৱচনীযং পুৰে অৱচ, অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তং, আৰোপিতো তে ৱাদো, নিগ্গহিতো ত্ৱমসি, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’তি. এৱং খো, গহপতি, কথং ৱিগ্গয্হ জনেন কত্তা হোতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতি, কথং ৱিগ্গয্হ জনেন ন কত্তা হোতি? ইধ, গহপতি, একচ্চো ন এৱৰূপিং কথং কত্তা হোতি – ‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’তি. এৱং খো, গহপতি, ৱিগ্গয্হ জনেন ন কত্তা হোতি. ইতি খো, গহপতি, যং তং ৱুত্তং ভগৱতা অট্ঠকৱগ্গিকে মাগণ্ডিযপঞ্হে –

‘‘ওকং পহায অনিকেতসাৰী, গামে অকুব্বং মুনি সন্থৱানি;

কামেহি ৰিত্তো অপুৰেক্খৰানো, কথং ন ৱিগ্গয্হ জনেন কযিৰা’’তি.

‘‘ইমস্স খো, গহপতি, ভগৱতা সঙ্খিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থো দট্ঠব্বো’’তি.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘ওকং পহায অনিকেতসাৰী, গামে অকুব্বং মুনি সন্থৱানি;

কামেহি ৰিত্তো অপুৰেক্খৰানো, কথং ন ৱিগ্গয্হ জনেন কযিৰা’’তি.

৮০. যেহি ৱিৱিত্তো ৱিচৰেয্য লোকে, ন তানি উগ্গয্হ ৱদেয্য নাগো;

এলম্বুজং কণ্ডকৱাৰিজং [কণ্টকং ৱাৰিজং (সী.)] যথা, জলেন পঙ্কেন চনূপলিত্তং;

এৱং মুনী সন্তিৱাদো অগিদ্ধো, কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তো.

যেহি ৱিৱিত্তো ৱিচৰেয্য লোকেতি. যেহীতি যেহি দিট্ঠিগতেহি. ৱিৱিত্তোতি কাযদুচ্চৰিতেন ৰিত্তো ৱিৱিত্তো পৱিৱিত্তো, ৱচীদুচ্চৰিতেন… মনোদুচ্চৰিতেন… ৰাগেন…পে… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰেহি ৰিত্তো ৱিৱিত্তো পৱিৱিত্তো. ৱিচৰেয্যাতি ৱিচৰেয্য ৱিহৰেয্য ইৰিযেয্য ৱত্তেয্য পালেয্য যপেয্য যাপেয্য. লোকেতি মনুস্সলোকেতি – যেহি ৱিৱিত্তো ৱিচৰেয্য লোকে.

ন তানি উগ্গয্হ ৱদেয্য নাগোতি. নাগোতি আগুং ন কৰোতীতি – নাগো, ন গচ্ছতীতি – নাগো, নাগচ্ছতীতি – নাগো. কথং আগুং ন কৰোতীতি – নাগো? আগূ ৱুচ্চন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সংকিলেসিকা পোনোভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা.

আগুং ন কৰোতি কিঞ্চি লোকে, [সভিযাতি ভগৱা]

সব্বসঞ্ঞোগে ৱিসজ্জ বন্ধনানি;

সব্বত্থ ন সজ্জতি ৱিমুত্তো, নাগো তাদী পৱুচ্চতে তথত্তা.

এৱং আগুং ন কৰোতীতি – নাগো.

কথং ন গচ্ছতীতি – নাগো? ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ন ভযাগতিং গচ্ছতি, ন ৰাগৱসেন গচ্ছতি, ন দোসৱসেন গচ্ছতি, ন মোহৱসেন গচ্ছতি, ন মানৱসেন গচ্ছতি, ন দিট্ঠিৱসেন গচ্ছতি, ন উদ্ধচ্চৱসেন গচ্ছতি, ন ৱিচিকিচ্ছাৱসেন গচ্ছতি, নানুসযৱসেন গচ্ছতি, ন ৱগ্গেহি ধম্মেহি যাযতি নীযতি ৱুয্হতি সংহৰীযতি. এৱং ন গচ্ছতীতি – নাগো.

কথং নাগচ্ছতীতি – নাগো? সোতাপত্তিমগ্গেন যে কিলেসা পহীনা তে কিলেসে ন পুনেতি ন পচ্চেতি ন পচ্চাগচ্ছতি. সকদাগামিমগ্গেন… অনাগামিমগ্গেন… অৰহত্তমগ্গেন যে কিলেসা পহীনা তে কিলেসে ন পুনেতি ন পচ্চেতি ন পচ্চাগচ্ছতি. এৱং নাগচ্ছতীতি – নাগো.

ন তানি উগ্গয্হ ৱদেয্য নাগোতি. নাগো ন তানি দিট্ঠিগতানি গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা ৱদেয্য কথেয্য ভণেয্য দীপযেয্য ৱোহৰেয্য; ‘‘সস্সতো লোকো…পে… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ৱদেয্য কথেয্য ভণেয্য দীপযেয্য ৱোহৰেয্যাতি – ন তানি উগ্গয্হ ৱদেয্য নাগো.

এলম্বুজং কণ্ডকৱাৰিজং যথা, জলেন পঙ্কেন চনূপলিত্তন্তি. এলং ৱুচ্চতি উদকং, অম্বুজং ৱুচ্চতি পদুমং, কণ্ডকো ৱুচ্চতি খৰদণ্ডো, ৱাৰি ৱুচ্চতি উদকং, ৱাৰিজং ৱুচ্চতি পদুমং ৱাৰিসম্ভৱং, জলং ৱুচ্চতি উদকং, পঙ্কো ৱুচ্চতি কদ্দমো. যথা পদুমং ৱাৰিজং ৱাৰিসম্ভৱং জলেন চ পঙ্কেন চ ন লিম্পতি ন পলিম্পতি ন উপলিম্পতি, অলিত্তং অসংলিত্তং অনুপলিত্তন্তি – এলম্বুজং কণ্ডকৱাৰিজং যথা জলেন পঙ্কেন চনূপলিত্তং.

এৱং মুনী সন্তিৱাদো অগিদ্ধো, কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তোতি. এৱন্তি ওপম্মসংপটিপাদনং. মুনীতি. মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং…পে… সঙ্গজালমতিচ্চ সো মুনি. সন্তিৱাদোতি সন্তিৱাদো মুনি তাণৱাদো লেণৱাদো সৰণৱাদো অভযৱাদো অচ্চুতৱাদো অমতৱাদো নিব্বানৱাদোতি – এৱং মুনি সন্তিৱাদো. অগিদ্ধোতি. গেধো ৱুচ্চতি তণ্হা. যো ৰাগো সাৰাগো…পে… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং. যস্সেসো গেধো পহীনো সমুচ্ছিন্নো ৱূপসন্তো পটিপস্সদ্ধো অভব্বুপ্পত্তিকো ঞাণগ্গিনা দড্ঢো সো ৱুচ্চতি অগিদ্ধো. সো ৰূপে অগিদ্ধো, সদ্দে… গন্ধে… ৰসে… ফোট্ঠব্বে… কুলে… গণে… আৱাসে… লাভে… যসে… পসংসায… সুখে… চীৱৰে… পিণ্ডপাতে … সেনাসনে… গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰে… কামধাতুযা … ৰূপধাতুযা… অৰূপধাতুযা… কামভৱে… ৰূপভৱে… অৰূপভৱে… সঞ্ঞাভৱে… অসঞ্ঞাভৱে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাভৱে… একৱোকাৰভৱে… চতুৱোকাৰভৱে… পঞ্চৱোকাৰভৱে… অতীতে… অনাগতে… পচ্চুপ্পন্নে… দিট্ঠ-সুত-মুত-ৱিঞ্ঞাতব্বেসু ধম্মেসু অগিদ্ধো অগধিতো অমুচ্ছিতো অনজ্ঝোসন্নো [অনজ্ঝাপন্নো (সী.), অনজ্ঝোপন্নো (স্যা.)], ৱীতগেধো ৱিগতগেধো চত্তগেধো ৱন্তগেধো মুত্তগেধো পহীনগেধো পটিনিস্সট্ঠগেধো, ৱীতৰাগো ৱিগতৰাগো চত্তৰাগো ৱন্তৰাগো মুত্তৰাগো পহীনৰাগো পটিনিস্সট্ঠৰাগো, নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতিভূতো সুখপ্পটিসংৱেদী ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনা ৱিহৰতীতি – এৱং মুনি সন্তিৱাদো অগিদ্ধো.

কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তোতি. কামাতি উদানতো দ্ৱে কামা – ৱত্থুকামা চ কিলেসকামা চ…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি ৱত্থুকামা…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি কিলেসকামা. লোকেতি অপাযলোকে মনুস্সলোকে দেৱলোকে খন্ধলোকে ধাতুলোকে আযতনলোকে. লেপাতি দ্ৱে লেপা – তণ্হালেপো চ দিট্ঠিলেপো চ…পে… অযং তণ্হালেপো…পে… অযং দিট্ঠিলেপো. মুনি তণ্হালেপং পহায দিট্ঠিলেপং পটিনিস্সজ্জিত্ৱা কামে চ লোকে চ ন লিম্পতি ন পলিম্পতি ন উপলিম্পতি, অলিত্তো অপলিত্তো অনুপলিত্তো নিক্খন্তো নিস্সটো ৱিপ্পমুত্তো ৱিসঞ্ঞুত্তো ৱিমৰিযাদিকতেন চেতসা ৱিহৰতীতি – এৱং মুনী সন্তিৱাদো অগিদ্ধো, কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তো.

তেনাহ ভগৱা –

‘‘যেহি ৱিৱিত্তো ৱিচৰেয্য লোকে, ন তানি উগ্গয্হ ৱদেয্য নাগো;

এলম্বুজং কণ্ডকৱাৰিজং যথা, জলেন পঙ্কেন চনূপলিত্তং;

এৱং মুনী সন্তিৱাদো অগিদ্ধো, কামে চ লোকে চ অনূপলিত্তো’’তি.

৮১. ন ৱেদগূ দিট্ঠিযা [দিট্ঠিযাযকো (ক. অট্ঠ.) সু. নি. ৮৫২] ন মুতিযা, স মানমেতি ন হি তম্মযো সো;

ন কম্মুনা নোপি সুতেন নেয্যো, অনূপনীতো স নিৱেসনেসু.

ন ৱেদগূ দিট্ঠিযা ন মুতিযা, স মানমেতীতি. নাতি পটিক্খেপো. ৱেদগূতি. ৱেদো ৱুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং, পঞ্ঞা পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞাবলং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ৱীমংসা ৱিপস্সনা সম্মাদিট্ঠি. তেহি ৱেদেহি জাতিজৰামৰণস্স অন্তগতো অন্তপ্পত্তো, কোটিগতো কোটিপ্পত্তো, পৰিযন্তগতো পৰিযন্তপ্পত্তো, ৱোসানগতো ৱোসানপ্পত্তো, তাণগতো তাণপ্পত্তো, লেণগতো লেণপ্পত্তো, সৰণগতো সৰণপ্পত্তো, অভযগতো অভযপ্পত্তো, অচ্চুতগতো অচ্চুতপ্পত্তো, অমতগতো অমতপ্পত্তো, নিব্বানগতো নিব্বানপ্পত্তো, ৱেদানং ৱা অন্তং গতোতি ৱেদগূ, ৱেদেহি ৱা অন্তং গতোতি ৱেদগূ, সত্তন্নং ৱা ধম্মানং ৱিদিতত্তা ৱেদগূ, সক্কাযদিট্ঠি ৱিদিতা হোতি, ৱিচিকিচ্ছা ৱিদিতা হোতি, সীলব্বতপৰামাসো ৱিদিতো হোতি, ৰাগো ৱিদিতো হোতি, দোসো ৱিদিতো হোতি, মোহো ৱিদিতো হোতি, মানো ৱিদিতো হোতি, ৱিদিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সংকিলেসিকা পোনোভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা.

ৱেদানি ৱিচেয্য কেৱলানি, [সভিযাতি ভগৱা]

সমণানং যানীধত্থি ব্ৰাহ্মণানং;

সব্বৱেদনাসু ৱীতৰাগো, সব্বং ৱেদমতিচ্চ ৱেদগূ সোতি.