৭. তিস্সমেত্তেয্যসুত্তনিদ্দেসো
অথ তিস্সমেত্তেয্যসুত্তনিদ্দেসং ৱক্খতি –
৪৯. মেথুনমনুযুত্তস্স, [ইচ্চাযস্মা তিস্সো মেত্তেয্যো]
ৱিঘাতং ব্ৰূহি মাৰিস;
সুত্ৱান তৱ সাসনং, ৱিৱেকে সিক্খিস্সামসে.
মেথুনমনুযুত্তস্সাতি. মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো গামধম্মো ৱসলধম্মো দুট্ঠুল্লো ওদকন্তিকো ৰহস্সো দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তি. কিংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো? উভিন্নং ৰত্তানং সাৰত্তানং অৱস্সুতানং পৰিযুট্ঠিতানং পৰিযাদিন্নচিত্তানং উভিন্নং সদিসানং ধম্মোতি – তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো. যথা উভো কলহকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ভণ্ডনকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ভস্সকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ৱিৱাদকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো অধিকৰণকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ৱাদিনো মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো সল্লাপকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি; এৱমেৱং উভিন্নং ৰত্তানং সাৰত্তানং অৱস্সুতানং পৰিযুট্ঠিতানং পৰিযাদিন্নচিত্তানং উভিন্নং সদিসানং ধম্মোতি – তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো.
মেথুনমনুযুত্তস্সাতি. মেথুনধম্মে যুত্তস্স পযুত্তস্স আযুত্তস্স সমাযুত্তস্স তচ্চৰিতস্স তব্বহুলস্স তগ্গৰুকস্স তন্নিন্নস্স তপ্পোণস্স তপ্পব্ভাৰস্স তদধিমুত্তস্স তদধিপতেয্যস্সাতি – মেথুনমনুযুত্তস্স.
ইচ্চাযস্মা তিস্সো মেত্তেয্যোতি. ইচ্চাতি পদসন্ধি পদসংসগ্গো পদপাৰিপূৰী অক্খৰসমৱাযো ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতা পদানুপুব্বতাপেতং – ইচ্চাতি. আযস্মাতি পিযৱচনং গৰুৱচনং সগাৰৱৱচনং সপ্পতিস্সৱচনমেতং – আযস্মাতি. তিস্সোতি তস্স থেৰস্স নামং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৱোহাৰো নামং নামকম্মং নামধেয্যং নিৰুত্তি ব্যঞ্জনং অভিলাপো. মেত্তেয্যোতি তস্স থেৰস্স গোত্তং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৱোহাৰোতি – ইচ্চাযস্মা তিস্সো মেত্তেয্যো.
ৱিঘাতং ব্ৰূহি মাৰিসাতি. ৱিঘাতন্তি ৱিঘাতং উপঘাতং পীড়নং ঘট্টনং উপদ্দৱং উপসগ্গং ব্ৰূহি আচিক্খ দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৱিৱৰ ৱিভজ উত্তানীকৰোহি [উত্তানিং কৰোহি (ক.)] পকাসেহি. মাৰিসাতি পিযৱচনং গৰুৱচনং সগাৰৱৱচনং সপ্পতিস্সৱচনমেতং মাৰিসাতি – ৱিঘাতং ব্ৰূহি মাৰিস.
সুত্ৱান তৱ সাসনন্তি. তুয্হং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠিং সুত্ৱা সুণিত্ৱা উগ্গহেত্ৱা উপধাৰযিত্ৱা উপলক্খযিত্ৱাতি – সুত্ৱান তৱ সাসনং.
ৱিৱেকে সিক্খিস্সামসেতি. ৱিৱেকোতি তযো ৱিৱেকা – কাযৱিৱেকো, চিত্তৱিৱেকো, উপধিৱিৱেকো. কতমো কাযৱিৱেকো? ইধ ভিক্খু ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলাসপুঞ্জং, কাযেন ৱিৱিত্তো ৱিহৰতি. সো একো গচ্ছতি, একো তিট্ঠতি, একো নিসীদতি, একো সেয্যং কপ্পেতি, একো গামং পিণ্ডায পৱিসতি, একো পটিক্কমতি, একো ৰহো নিসীদতি, একো চঙ্কমং অধিট্ঠাতি, একো চৰতি, একো ৱিহৰতি ইৰিযতি ৱত্ততি পালেতি যপেতি যাপেতি – অযং কাযৱিৱেকো.
কতমো চিত্তৱিৱেকো? পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স নীৱৰণেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, দুতিযং ঝানং সমাপন্নস্স ৱিতক্কৱিচাৰেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, ততিযং ঝানং সমাপন্নস্স পীতিযা চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, চতুত্থং ঝানং সমাপন্নস্স সুখদুক্খেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, আকাসানঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স ৰূপসঞ্ঞায পটিঘসঞ্ঞায নানত্তসঞ্ঞায চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপন্নস্স আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞায চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞায চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপন্নস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞায চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, সোতাপন্নস্স সক্কাযদিট্ঠিযা ৱিচিকিচ্ছায সীলব্বতপৰামাসা দিট্ঠানুসযা ৱিচিকিচ্ছানুসযা তদেকট্ঠেহি চ কিলেসেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, সকদাগামিস্স ওড়াৰিকা কামৰাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা ওড়াৰিকা কামৰাগানুসযা পটিঘানুসযা তদেকট্ঠেহি চ কিলেসেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, অনাগামিস্স অনুসহগতা কামৰাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা অনুসহগতা কামৰাগানুসযা পটিঘানুসযা তদেকট্ঠেহি চ কিলেসেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি, অৰহতো ৰূপৰাগা অৰূপৰাগা মানা উদ্ধচ্চা অৱিজ্জায মানানুসযা ভৱৰাগানুসযা অৱিজ্জানুসযা তদেকট্ঠেহি চ কিলেসেহি বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি চিত্তং ৱিৱিত্তং হোতি – অযং চিত্তৱিৱেকো.
কতমো উপধিৱিৱেকো? উপধি ৱুচ্চন্তি কিলেসা চ খন্ধা চ অভিসঙ্খাৰা চ. উপধিৱিৱেকো ৱুচ্চতি অমতং নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং – অযং উপধিৱিৱেকো. কাযৱিৱেকো চ ৱিৱেকট্ঠকাযানং নেক্খম্মাভিৰতানং; চিত্তৱিৱেকো চ পৰিসুদ্ধচিত্তানং পৰমৱোদানপত্তানং; উপধিৱিৱেকো চ নিৰূপধীনং পুগ্গলানং ৱিসঙ্খাৰগতানং. ৱিৱেকে সিক্খিস্সামসেতি. সো থেৰো পকতিযা সিক্খিতসিক্খো. অপি চ ধম্মদেসনং উপাদায ধম্মদেসনং সাৱেন্তো [যাচন্তো (সী. স্যা.)] এৱমাহ – ৱিৱেকে সিক্খিস্সামসেতি.
তেনাহ থেৰো তিস্সমেত্তেয্যো –
‘‘মেথুনমনুযুত্তস্স, [ইচ্চাযস্মা তিস্সো মেত্তেয্যো]
ৱিঘাতং ব্ৰূহি মাৰিস;
সুত্ৱান তৱ সাসনং, ৱিৱেকে সিক্খিস্সামসে’’তি.
৫০. মেথুনমনুযুত্তস্স, [মেত্তেয্যাতি ভগৱা]
মুস্সতে ৱাপি সাসনং;
মিচ্ছা চ পটিপজ্জতি, এতং তস্মিং অনাৰিযং.
মেথুনমনুযুত্তস্সাতি. মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো গামধম্মো ৱসলধম্মো দুট্ঠুল্লো ওদকন্তিকো ৰহস্সো দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তি. কিংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো? উভিন্নং ৰত্তানং সাৰত্তানং অৱস্সুতানং পৰিযুট্ঠিতানং পৰিযাদিন্নচিত্তানং উভিন্নং সদিসানং ধম্মোতি – তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো. যথা উভো কলহকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ভণ্ডনকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ভস্সকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ৱিৱাদকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো অধিকৰণকাৰকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো ৱাদিনো মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি, উভো সল্লাপকা মেথুনকাতি ৱুচ্চন্তি; এৱমেৱং উভিন্নং ৰত্তানং সাৰত্তানং অৱস্সুতানং পৰিযুট্ঠিতানং পৰিযাদিন্নচিত্তানং উভিন্নং সদিসানং ধম্মোতি – তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো.
মেথুনমনুযুত্তস্সাতি. মেথুনধম্মে যুত্তস্স পযুত্তস্স আযুত্তস্স সমাযুত্তস্স তচ্চৰিতস্স তব্বহুলস্স তগ্গৰুকস্স তন্নিন্নস্স তপ্পোণস্স তপ্পব্ভাৰস্স তদধিমুত্তস্স তদধিপতেয্যস্সাতি – মেথুনমনুযুত্তস্স.
মেত্তেয্যাতি ভগৱা তং থেৰং গোত্তেন আলপতি. ভগৱাতি গাৰৱাধিৱচনং. অপি চ ভগ্গৰাগোতি ভগৱা, ভগ্গদোসোতি ভগৱা, ভগ্গমোহোতি ভগৱা, ভগ্গমানোতি ভগৱা, ভগ্গদিট্ঠীতি ভগৱা, ভগ্গকণ্ডকোতি [ভগ্গকণ্ডকোতি (সী. স্যা.)] ভগৱা, ভগ্গকিলেসোতি ভগৱা, ভজি ৱিভজি পৱিভজি ধম্মৰতনন্তি ভগৱা, ভৱানং অন্তকৰোতি ভগৱা, ভাৱিতকাযো ভাৱিতসীলো ভাৱিতচিত্তো ভাৱিতপঞ্ঞোতি ভগৱা, ভজি ৱা ভগৱা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি [অৰঞ্ঞে ৱনপত্থানি (সী.)] পন্তানি সেনাসনানি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৱিজনৱাতানি মনুস্সৰাহস্সেয্যকানি [মনুস্সৰাহসেয্যকানি (সী. স্যা.)] পটিসল্লানসাৰুপ্পানীতি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানন্তি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা অত্থৰসস্স ধম্মৰসস্স ৱিমুত্তিৰসস্স অধিসীলস্স অধিচিত্তস্স অধিপঞ্ঞাযাতি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা চতুন্নং ঝানানং চতুন্নং অপ্পমঞ্ঞানং চতুন্নং অৰূপসমাপত্তীনন্তি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা অট্ঠন্নং ৱিমোক্খানং অট্ঠন্নং অভিভাযতনানং নৱন্নং অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তীনন্তি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা দসন্নং সঞ্ঞাভাৱনানং দসন্নং কসিণসমাপত্তীনং আনাপানস্সতিসমাধিস্স অসুভসমাপত্তিযাতি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা চতুন্নং সতিপট্ঠানানং চতুন্নং সম্মপ্পধানানং চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং পঞ্চন্নং ইন্দ্ৰিযানং পঞ্চন্নং বলানং সত্তন্নং বোজ্ঝঙ্গানং অৰিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্সাতি ভগৱা, ভাগী ৱা ভগৱা দসন্নং তথাগতবলানং চতুন্নং ৱেসাৰজ্জানং চতুন্নং পটিসম্ভিদানং ছন্নং অভিঞ্ঞানং [অভিঞ্ঞাণানং (সী.)] ছন্নং বুদ্ধধম্মানন্তি ভগৱা. ভগৱাতি নেতং নামং মাতৰা কতং, ন পিতৰা কতং, ন ভাতৰা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং ন সমণব্ৰাহ্মণেহি কতং, ন দেৱতাহি কতং. ৱিমোক্খন্তিকমেতং বুদ্ধানং ভগৱন্তানং বোধিযা মূলে সহ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স পটিলাভা সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি যদিদং ভগৱাতি – মেত্তেয্যাতি ভগৱা.
মুস্সতে ৱাপি সাসনন্তি. দ্ৱীহি কাৰণেহি সাসনং মুস্সতি – পৰিযত্তিসাসনম্পি মুস্সতি, পটিপত্তিসাসনম্পি মুস্সতি. কতমং পৰিযত্তিসাসনং? যং তস্স পৰিযাপুটং – সুত্তং গেয্যং ৱেয্যাকৰণং গাথা উদানং ইতিৱুত্তকং জাতকং অব্ভুতধম্মং ৱেদল্লং – ইদং পৰিযত্তিসাসনং. তম্পি মুস্সতি সম্মুস্সতি পমুস্সতি সম্পমুস্সতি পৰিবাহিৰো হোতীতি – এৱম্পি মুস্সতে ৱাপি সাসনং.
কতমং পটিপত্তিসাসনং? সম্মাপটিপদা অনুলোমপটিপদা অপচ্চনীকপটিপদা অন্ৱত্থপটিপদা ধম্মানুধম্মপটিপদা সীলেসু পৰিপূৰকাৰিতা ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতা ভোজনে মত্তঞ্ঞুতা জাগৰিযানুযোগো সতিসম্পজঞ্ঞং চত্তাৰো সতিপট্ঠানা চত্তাৰো সম্মপ্পধানা চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা পঞ্চিন্দ্ৰিযানি পঞ্চ বলানি সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো – ইদং পটিপত্তিসাসনং. তম্পি মুস্সতি সম্মুস্সতি পমুস্সতি সম্পমুস্সতি পৰিবাহিৰো হোতীতি. এৱম্পি মুস্সতে ৱাপি সাসনং.
মিচ্ছা চ পটিপজ্জতীতি. পাণম্পি হনতি, অদিন্নম্পি আদিযতি, সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হৰতি, একাগাৰিকম্পি কৰোতি, পৰিপন্থেপি তিট্ঠতি, পৰদাৰম্পি গচ্ছতি, মুসাপি ভণতীতি – মিচ্ছা চ পটিপজ্জতি.
এতং তস্মিং অনাৰিযন্তি. এতং তস্মিং পুগ্গলে অনৰিযধম্মো বালধম্মো মূড়্হধম্মো অঞ্ঞাণধম্মো অমৰাৱিক্খেপধম্মো, যদিদং মিচ্ছাপটিপদাতি – এতং তস্মিং অনাৰিযং.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘মেথুনমনুযুত্তস্স, [মেত্তেয্যাতি ভগৱা]
মুস্সতে ৱাপি সাসনং;
মিচ্ছা চ পটিপজ্জতি, এতং তস্মিং অনাৰিয’’ন্তি.
৫১. একো পুব্বে চৰিত্ৱান, মেথুনং যো নিসেৱতি;
যানং ভন্তংৱ তং লোকে, হীনমাহু পুথুজ্জনং.
একো পুব্বে চৰিত্ৱানাতি. দ্ৱীহি কাৰণেহি একো পুব্বে চৰিত্ৱান – পব্বজ্জাসঙ্খাতেন ৱা গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন ৱা. কথং পব্বজ্জাসঙ্খাতেন একো পুব্বে চৰিত্ৱান? সব্বং ঘৰাৱাসপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা পুত্তদাৰপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা ঞাতিপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা মিত্তামচ্চপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা সন্নিধিপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা অকিঞ্চনভাৱং উপগন্ত্ৱা একো চৰতি ৱিহৰতি ইৰিযতি ৱত্ততি পালেতি যপেতি যাপেতি. এৱং পব্বজ্জাসঙ্খাতেন একো পুব্বে চৰিত্ৱান.
কথং গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন একো পুব্বে চৰিত্ৱান? সো এৱং পব্বজিতো সমানো একো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱতি অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৱিজনৱাতানি মনুস্সৰাহস্সেয্যকানি পটিসল্লানসাৰুপ্পানি. সো একো গচ্ছতি, একো তিট্ঠতি, একো নিসীদতি, একো সেয্যং কপ্পেতি, একো গামং পিণ্ডায পৱিসতি, একো পটিক্কমতি, একো ৰহো নিসীদতি, একো চঙ্কমং অধিট্ঠাতি, একো চৰতি ৱিহৰতি ইৰিযতি ৱত্ততি পালেতি যপেতি যাপেতি. এৱং গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন একো পুব্বে চৰিত্ৱান.
মেথুনং যো নিসেৱতীতি. মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো…পে… তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো. মেথুনং যো নিসেৱতীতি. যো অপৰেন সমযেন বুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিত্ৱা মেথুনং ধম্মং সেৱতি নিসেৱতি সংসেৱতি পটিসেৱতীতি – মেথুনং যো নিসেৱতি.
যানং ভন্তংৱ তং লোকেতি. যানন্তি হত্থিযানং অস্সযানং গোযানং অজযানং মেণ্ডযানং ওট্ঠযানং খৰযানং ভন্তং অদন্তং অকাৰিতং অৱিনীতং উপ্পথং গণ্হাতি, ৱিসমং খাণুম্পি পাসাণম্পি অভিৰুহতি, যানম্পি আৰোহনকম্পি ভঞ্জতি, পপাতেপি পপততি. যথা তং ভন্তং যানং অদন্তং অকাৰিতং অৱিনীতং উপ্পথং গণ্হাতি; এৱমেৱং সো ৱিব্ভন্তকো ভন্তযানপটিভাগো উপ্পথং গণ্হাতি, মিচ্ছাদিট্ঠিং গণ্হাতি…পে… মিচ্ছাসমাধিং গণ্হাতি. যথা তং ভন্তং যানং অদন্তং অকাৰিতং অৱিনীতং ৱিসমং খাণুম্পি পাসাণম্পি অভিৰুহতি; এৱমেৱং সো ৱিব্ভন্তকো ভন্তযানপটিভাগো ৱিসমং কাযকম্মং অভিৰুহতি, ৱিসমং ৱচীকম্মং অভিৰুহতি, ৱিসমং মনোকম্মং অভিৰুহতি, ৱিসমং পাণাতিপাতং অভিৰুহতি, ৱিসমং অদিন্নাদানং অভিৰুহতি, ৱিসমং কামেসুমিচ্ছাচাৰং অভিৰুহতি, ৱিসমং মুসাৱাদং অভিৰুহতি, ৱিসমং পিসুণৱাচং অভিৰুহতি, ৱিসমং ফৰুসৱাচং অভিৰুহতি, ৱিসমং সম্ফপ্পলাপং অভিৰুহতি, ৱিসমং অভিজ্ঝং অভিৰুহতি, ৱিসমং ব্যাপাদং অভিৰুহতি, ৱিসমং মিচ্ছাদিট্ঠিং অভিৰুহতি, ৱিসমে সঙ্খাৰে অভিৰুহতি, ৱিসমে পঞ্চ কামগুণে অভিৰুহতি, ৱিসমে নীৱৰণে অভিৰুহতি. যথা তং ভন্তং যানং অদন্তং অকাৰিতং অৱিনীতং যানম্পি আৰোহনকম্পি ভঞ্জতি; এৱমেৱং সো ৱিব্ভন্তকো ভন্তযানপটিভাগো নিৰযে অত্তানং ভঞ্জতি, তিৰচ্ছানযোনিযং অত্তানং ভঞ্জতি, পেত্তিৱিসযে অত্তানং ভঞ্জতি, মনুস্সলোকে অত্তানং ভঞ্জতি, দেৱলোকে অত্তানং ভঞ্জতি. যথা তং ভন্তং যানং অদন্তং অকাৰিতং অৱিনীতং পপাতে পপততি; এৱমেৱং সো ৱিব্ভন্তকো ভন্তযানপটিভাগো জাতিপপাতম্পি পপততি, জৰাপপাতম্পি পপততি, ব্যাধিপপাতম্পি পপততি, মৰণপপাতম্পি পপততি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসপপাতম্পি পপততি. লোকেতি অপাযলোকে মনুস্সলোকেতি – যানং ভন্তংৱ তং লোকে.
হীনমাহু পুথুজ্জনন্তি. পুথুজ্জনাতি কেনট্ঠেন পুথুজ্জনা? পুথু কিলেসে জনেন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু অৱিহতসক্কাযদিট্ঠিকাতি পুথুজ্জনা, পুথু সত্থাৰানং মুখুল্লোকিকাতি পুথুজ্জনা, পুথু সব্বগতীহি অৱুট্ঠিতাতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাভিসঙ্খাৰে [নানাভিসঙ্খাৰেহি (স্যা.)] অভিসঙ্খৰোন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাওঘেহি ৱুয্হন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাসন্তাপেহি সন্তপন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু নানাপৰিড়াহেহি পৰিদয্হন্তীতি পুথুজ্জনা, পুথু পঞ্চসু কামগুণেসু ৰত্তা গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না [অজ্ঝোপন্না (সী. স্যা.)] লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধাতি পুথুজ্জনা, পুথু পঞ্চহি নীৱৰণেহি আৱুতা নিৱুতা ওৱুতা পিহিতা পটিচ্ছন্না পটিকুজ্জিতাতি পুথুজ্জনা. হীনমাহু পুথুজ্জনন্তি. পুথুজ্জনং হীনং নিহীনং ওমকং লামকং ছতুক্কং পৰিত্তন্তি এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – হীনমাহু পুথুজ্জনং.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘একো পুব্বে চৰিত্ৱান, মেথুনং যো নিসেৱতি;
যানং ভন্তংৱ তং লোকে, হীনমাহু পুথুজ্জন’’ন্তি.
৫২. যসো কিত্তি চ যা পুব্বে, হাযতে ৱাপি তস্স সা;
এতম্পি দিস্ৱা সিক্খেথ, মেথুনং ৱিপ্পহাতৱে.
যসো কিত্তি চ যা পুব্বে, হাযতে ৱাপি তস্স সাতি. কতমো যসো? ইধেকচ্চো পুব্বে সমণভাৱে সক্কতো হোতি গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো লাভী চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং – অযং যসো. কতমা কিত্তি? ইধেকচ্চো পুব্বে সমণভাৱে কিত্তিৱণ্ণগতো হোতি পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী বহুস্সুতো চিত্তকথী কল্যাণপটিভানো – সুত্তন্তিকোতি ৱা ৱিনযধৰোতি ৱা ধম্মকথিকোতি ৱা আৰঞ্ঞিকোতি ৱা পিণ্ডপাতিকোতি ৱা পংসুকূলিকোতি ৱা তেচীৱৰিকোতি ৱা সপদানচাৰিকোতি ৱা খলুপচ্ছাভত্তিকোতি ৱা নেসজ্জিকোতি ৱা যথাসন্থতিকোতি ৱা পঠমস্স ঝানস্স লাভীতি ৱা দুতিযস্স ঝানস্স লাভীতি ৱা ততিযস্স ঝানস্স লাভীতি ৱা চতুত্থস্স ঝানস্স লাভীতি ৱা আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা লাভীতি ৱা ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা লাভীতি ৱা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা লাভীতি ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা লাভীতি ৱা, অযং কিত্তীতি – যসো কিত্তি চ যা পুব্বে.
হাযতে ৱাপি তস্স সাতি. তস্স অপৰেন সমযেন বুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তস্স সো চ যসো সা চ কিত্তি হাযতি পৰিহাযতি পৰিধংসতি পৰিপততি অন্তৰধাযতি ৱিপ্পলুজ্জতীতি – যসো কিত্তি চ যা পুব্বে হাযতে ৱাপি তস্স সা.
এতম্পি দিস্ৱা সিক্খেথ মেথুনং ৱিপ্পহাতৱেতি. এতন্তি পুব্বে সমণভাৱে যসো কিত্তি চ, অপৰভাগে বুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তস্স অযসো চ অকিত্তি চ; এতং সম্পত্তিং ৱিপত্তিং. দিস্ৱাতি পস্সিত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱাতি – এতম্পি দিস্ৱা. সিক্খেথাতি তিস্সো সিক্খা – অধিসীলসিক্খা, অধিচিত্তসিক্খা, অধিপঞ্ঞাসিক্খা. কতমা অধিসীলসিক্খা? ইধ ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. খুদ্দকো সীলক্খন্ধো, মহন্তো সীলক্খন্ধো. সীলং পতিট্ঠা আদি চৰণং সংযমো সংৱৰো মুখং পমুখং কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা – অযং অধিসীলসিক্খা.
কতমা অধিচিত্তসিক্খা? ইধ ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি…পে… দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি – অযং অধিচিত্তসিক্খা.
কতমা অধিপঞ্ঞাসিক্খা? ইধ ভিক্খু পঞ্ঞৱা হোতি উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো অৰিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. সো ইদং দুক্খন্তি যথাভূতং পজানাতি, অযং দুক্খসমুদযোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং দুক্খনিৰোধোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি, ইমে আসৱাতি যথাভূতং পজানাতি, অযং আসৱসমুদযোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং আসৱনিৰোধোতি যথাভূতং পজানাতি, অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদাতি যথাভূতং পজানাতি – অযং অধিপঞ্ঞাসিক্খা. মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো…পে… তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো.
এতম্পি দিস্ৱা সিক্খেথ, মেথুনং ৱিপ্পহাতৱেতি. মেথুনধম্মস্স পহানায ৱূপসমায পটিনিস্সগ্গায পটিপস্সদ্ধিযা অধিসীলম্পি সিক্খেয্য, অধিচিত্তম্পি সিক্খেয্য, অধিপঞ্ঞম্পি সিক্খেয্য. ইমা তিস্সো সিক্খাযো আৱজ্জন্তো সিক্খেয্য, জানন্তো সিক্খেয্য, পস্সন্তো সিক্খেয্য, পচ্চৱেক্খন্তো সিক্খেয্য, চিত্তং অধিট্ঠহন্তো সিক্খেয্য, সদ্ধায অধিমুচ্চন্তো সিক্খেয্য, ৱীৰিযং পগ্গণ্হন্তো সিক্খেয্য, সতিং উপট্ঠপেন্তো সিক্খেয্য, চিত্তং সমাদহন্তো সিক্খেয্য, পঞ্ঞায পজানন্তো সিক্খেয্য, অভিঞ্ঞেয্যং অভিজানন্তো সিক্খেয্য, পৰিঞ্ঞেয্যং পৰিজানন্তো সিক্খেয্য, পহাতব্বং পজহন্তো সিক্খেয্য, ভাৱেতব্বং ভাৱেন্তো সিক্খেয্য, সচ্ছিকাতব্বং সচ্ছিকৰোন্তো সিক্খেয্য আচৰেয্য সমাচৰেয্য সমাদায ৱত্তেয্যাতি – এতম্পি দিস্ৱা সিক্খেথ, মেথুনং ৱিপ্পহাতৱে.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘যসো কিত্তি চ যা পুব্বে, হাযতে ৱাপি তস্স সা;
এতম্পি দিস্ৱা সিক্খেথ, মেথুনং ৱিপ্পহাতৱে’’তি.
৫৩. সঙ্কপ্পেহি পৰেতো সো, কপণো ৱিয ঝাযতি;
সুত্ৱা পৰেসং নিগ্ঘোসং, মঙ্কু হোতি তথাৱিধো.
সঙ্কপ্পেহি পৰেতো সো, কপণো ৱিয ঝাযতীতি. কামসঙ্কপ্পেন ব্যাপাদসঙ্কপ্পেন ৱিহিংসাসঙ্কপ্পেন দিট্ঠিসঙ্কপ্পেন ফুট্ঠো পৰেতো সমোহিতো সমন্নাগতো পিহিতো কপণো ৱিয মন্দো ৱিয মোমূহো ৱিয ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অপজ্ঝাযতি [অৱজ্ঝাযতি (স্যা.)]. যথা উলূকো ৰুক্খসাখাযং মূসিকং মগযমানো ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অপজ্ঝাযতি, যথা কোত্থু নদীতীৰে মচ্ছে মগযমানো ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অপজ্ঝাযতি, যথা বিড়াৰো সন্ধিসমলসঙ্কটিৰে মূসিকং মগযমানো ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অপজ্ঝাযতি, যথা গদ্ৰভো ৱহচ্ছিন্নো সন্ধিসমলসঙ্কটিৰে ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অপজ্ঝাযতি; এৱমেৱং সো ৱিব্ভন্তকো কামসঙ্কপ্পেন ব্যাপাদসঙ্কপ্পেন ৱিহিংসাসঙ্কপ্পেন দিট্ঠিসঙ্কপ্পেন ফুট্ঠো পৰেতো সমোহিতো সমন্নাগতো পিহিতো কপণো ৱিয মন্দো ৱিয মোমূহো ৱিয ঝাযতি পজ্ঝাযতি নিজ্ঝাযতি অপজ্ঝাযতীতি – সঙ্কপ্পেহি পৰেতো সো কপণো ৱিয ঝাযতি.
সুত্ৱা পৰেসং নিগ্ঘোসং, মঙ্কু হোতি তথাৱিধোতি. পৰেসন্তি উপজ্ঝাযা ৱা আচৰিযা ৱা সমানুপজ্ঝাযকা ৱা সমানাচৰিযকা ৱা মিত্তা ৱা সন্দিট্ঠা ৱা সম্ভত্তা ৱা সহাযা ৱা চোদেন্তি – ‘‘তস্স তে, আৱুসো, অলাভা, তস্স তে দুল্লদ্ধং, যং ত্ৱং এৱৰূপং উড়াৰং সত্থাৰং লভিত্ৱা এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিত্ৱা এৱৰূপং অৰিযগণং লভিত্ৱা হীনস্স মেথুনধম্মস্স কাৰণা বুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তোসি. সদ্ধাপি নাম তে নাহোসি কুসলেসু ধম্মেসু, হিৰীপি নাম তে নাহোসি কুসলেসু ধম্মেসু, ওত্তপ্পম্পি নাম তে নাহোসি কুসলেসু ধম্মেসু, ৱীৰিযম্পি নাম তে নাহোসি কুসলেসু ধম্মেসু, সতিপি নাম তে নাহোসি কুসলেসু ধম্মেসু, পঞ্ঞাপি নাম তে নাহোসি কুসলেসু ধম্মেসূ’’তি. তেসং ৱচনং ব্যপ্পথং দেসনং অনুসাসনং অনুসিট্ঠিং সুত্ৱা সুণিত্ৱা উগ্গহেত্ৱা উপধাৰযিত্ৱা উপলক্খযিত্ৱা মঙ্কু হোতি, পীড়িতো ঘট্টিতো ব্যাধিতো দোমনস্সিতো হোতি. তথাৱিধোতি তথাৱিধো তাদিসো তস্সণ্ঠিতো তপ্পকাৰো তপ্পটিভাগো. যো সো ৱিব্ভন্তকোতি – সুত্ৱা পৰেসং নিগ্ঘোসং মঙ্কু হোতি তথাৱিধো.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘সঙ্কপ্পেহি পৰেতো সো, কপণো ৱিয ঝাযতি;
সুত্ৱা পৰেসং নিগ্ঘোসং, মঙ্কু হোতি তথাৱিধো’’তি.
৫৪. অথ সত্থানি কুৰুতে, পৰৱাদেহি চোদিতো;
এস খ্ৱস্স মহাগেধো, মোসৱজ্জং পগাহতি [সংগাহতি (ক.)] .
অথ সত্থানি কুৰুতে, পৰৱাদেহি চোদিতোতি. অথাতি পদসন্ধি পদসংসগ্গো পদপাৰিপূৰী অক্খৰসমৱাযো ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতা পদানুপুব্বতাপেতং – অথাতি. সত্থানীতি তীণি সত্থানি – কাযসত্থং, ৱচীসত্থং, মনোসত্থং. তিৱিধং কাযদুচ্চৰিতং কাযসত্থং, চতুব্বিধং ৱচীদুচ্চৰিতং ৱচীসত্থং, তিৱিধং মনোদুচ্চৰিতং মনোসত্থং. পৰৱাদেহি চোদিতোতি. উপজ্ঝাযেহি ৱা আচৰিযেহি ৱা সমানুপজ্ঝাযকেহি ৱা সমানাচৰিযকেহি ৱা মিত্তেহি ৱা সন্দিট্ঠেহি ৱা সম্ভত্তেহি ৱা সহাযেহি ৱা চোদিতো সম্পজানমুসা ভাসতি. ‘‘অভিৰতো অহং, ভন্তে, অহোসিং পব্বজ্জায. মাতা মে পোসেতব্বা, তেনম্হি ৱিব্ভন্তো’’তি ভণতি. ‘‘পিতা মে পোসেতব্বো, তেনম্হি ৱিব্ভন্তো’’তি ভণতি. ‘‘ভাতা মে পোসেতব্বো… ভগিনী মে পোসেতব্বা… পুত্তো মে পোসেতব্বো… ধীতা মে পোসেতব্বা… মিত্তা মে পোসেতব্বা… অমচ্চা মে পোসেতব্বা… ঞাতকা মে পোসেতব্বা… সালোহিতা মে পোসেতব্বা, তেনম্হি ৱিব্ভন্তো’’তি ভণতি. ৱচীসত্থং কৰোতি সঙ্কৰোতি জনেতি সঞ্জনেতি নিব্বত্তেতি অভিনিব্বত্তেতীতি – অথ সত্থানি কুৰুতে, পৰৱাদেহি চোদিতো.
এস খ্ৱস্স মহাগেধোতি. এসো তস্স মহাগেধো মহাৱনং মহাগহনং মহাকন্তাৰো মহাৱিসমো মহাকুটিলো মহাপঙ্কো মহাপলিপো মহাপলিবোধো মহাবন্ধনং, যদিদং সম্পজানমুসাৱাদোতি – এস খ্ৱস্স মহাগেধো.
মোসৱজ্জং পগাহতীতি. মোসৱজ্জং ৱুচ্চতি মুসাৱাদো. ইধেকচ্চো সভগ্গতো ৱা পৰিসগ্গতো ৱা ঞাতিমজ্ঝগতো ৱা পূগমজ্ঝগতো ৱা ৰাজকুলমজ্ঝগতো ৱা অভিনীতো সক্খিপুট্ঠো – ‘‘এহম্ভো পুৰিস, যং জানাসি তং ৱদেহী’’তি, সো অজানং ৱা আহ – ‘‘জানামী’’তি, ‘‘জানং’’ ৱা আহ – ‘‘ন জানামী’’তি, অপস্সং ৱা আহ – ‘‘পস্সামী’’তি, পস্সং ৱা আহ – ‘‘ন পস্সামী’’তি. ইতি অত্তহেতু ৱা পৰহেতু ৱা আমিসকিঞ্চিক্খহেতু ৱা সম্পজানমুসা ভাসতি – ইদং ৱুচ্চতি মোসৱজ্জং.
অপি চ তীহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. পুব্বেৱস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি – ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি. ইমেহি তীহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. অপি চ চতূহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. পুব্বেৱস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি – ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৱিনিধায দিট্ঠিং. ইমেহি চতূহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. অপি চ পঞ্চহাকাৰেহি… ছহাকাৰেহি… সত্তহাকাৰেহি… অট্ঠহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. পুব্বেৱস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণিস্স’’ন্তি, ভণন্তস্স হোতি – ‘‘মুসা ভণামী’’তি, ভণিতস্স হোতি – ‘‘মুসা মযা ভণিত’’ন্তি, ৱিনিধায দিট্ঠিং, ৱিনিধায খন্তিং, ৱিনিধায ৰুচিং, ৱিনিধায সঞ্ঞং, ৱিনিধায ভাৱং. ইমেহি অট্ঠহাকাৰেহি মুসাৱাদো হোতি. মোসৱজ্জং পগাহতীতি. মোসৱজ্জং পগাহতি ওগাহতি অজ্ঝোগাহতি পৱিসতীতি – মোসৱজ্জং পগাহতি.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘অথ সত্থানি কুৰুতে, পৰৱাদেহি চোদিতো;
এস খ্ৱস্স মহাগেধো, মোসৱজ্জং পগাহতী’’তি.
৫৫. পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, একচ্চৰিযং [একচৰিযং (সী. স্যা.)] অধিট্ঠিতো;
স চাপি মেথুনে যুত্তো, মন্দোৱ পৰিকিস্সতি.
পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতোতি. ইধেকচ্চো পুব্বে সমণভাৱে কিত্তি ৱণ্ণগতো হোতি – ‘‘পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী বহুস্সুতো চিত্তকথী কল্যাণপটিভানো সুত্তন্তিকোতি ৱা ৱিনযধৰোতি ৱা ধম্মকথিকোতি ৱা…পে… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা লাভী’’তি ৱা. এৱং ঞাতো হোতি পঞ্ঞাতো সমঞ্ঞাতো হোতীতি – পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো.
একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতোতি. দ্ৱীহি কাৰণেহি একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতো – পব্বজ্জাসঙ্খাতেন ৱা গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন ৱা. কথং পব্বজ্জাসঙ্খাতেন একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতো? সব্বং ঘৰাৱাসপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা…পে… এৱং পব্বজ্জাসঙ্খাতেন একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতো. কথং গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতো? সো এৱং পব্বজিতো সমানো একো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি…পে… এৱং গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতোতি – একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতো.
স চাপি মেথুনে যুত্তোতি. মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো গামধম্মো…পে… তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো. স চাপি মেথুনে যুত্তোতি. সো অপৰেন সমযেন বুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিত্ৱা মেথুনধম্মে যুত্তো [যুত্তো সংযুত্তো (সী.)] পযুত্তো আযুত্তো সমাযুত্তোতি – স চাপি মেথুনে যুত্তো.
মন্দোৱ পৰিকিস্সতীতি. কপণো ৱিয মন্দো ৱিয মোমূহো ৱিয কিস্সতি পৰিকিস্সতি পৰিকিলিস্সতি. পাণম্পি হনতি, অদিন্নম্পি আদিযতি, সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হৰতি, একাগাৰিকম্পি কৰোতি, পৰিপন্থেপি তিট্ঠতি, পৰদাৰম্পি গচ্ছতি, মুসাপি ভণতি. এৱম্পি কিস্সতি পৰিকিস্সতি পৰিকিলিস্সতি. তমেনং ৰাজানো গহেত্ৱা ৱিৱিধা কম্মকাৰণা কাৰেন্তি – কসাহিপি তাড়েন্তি, ৱেত্তেহিপি তাড়েন্তি, অদ্ধদণ্ডকেহিপি তাড়েন্তি, হত্থম্পি ছিন্দন্তি, পাদম্পি ছিন্দন্তি, হত্থপাদম্পি ছিন্দন্তি, কণ্ণম্পি ছিন্দন্তি, নাসম্পি ছিন্দন্তি, কণ্ণনাসম্পি ছিন্দন্তি, বিলঙ্গথালিকম্পি কৰোন্তি, সঙ্খমুণ্ডিকম্পি কৰোন্তি, ৰাহুমুখম্পি কৰোন্তি, জোতিমালিকম্পি কৰোন্তি, হত্থপজ্জোতিকম্পি কৰোন্তি, এৰকৱত্তিকম্পি কৰোন্তি, চিৰকৱাসিকম্পি কৰোন্তি, এণেয্যকম্পি কৰোন্তি, বড়িসমংসিকম্পি কৰোন্তি, কহাপণিকম্পি কৰোন্তি, খাৰাপতচ্ছিকম্পি [খাৰাপটিচ্ছকম্পি (ক.)] কৰোন্তি, পলিঘপৰিৱত্তিকম্পি কৰোন্তি, পলালপীঠকম্পি কৰোন্তি, তত্তেনপি তেলেন ওসিঞ্চন্তি, সুনখেহিপি খাদাপেন্তি, জীৱন্তম্পি সূলে উত্তাসেন্তি, অসিনাপি সীসং ছিন্দন্তি. এৱম্পি কিস্সতি পৰিকিস্সতি পৰিকিলিস্সতি.
অথ ৱা কামতণ্হায অভিভূতো পৰিযাদিন্নচিত্তো ভোগে পৰিযেসন্তো নাৱায মহাসমুদ্দং পক্খন্দতি, সীতস্স পুৰক্খতো উণ্হস্স পুৰক্খতো ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সেহি পীড়িযমানো খুপ্পিপাসায মিয্যমানো তিগুম্বং গচ্ছতি, তক্কোলং গচ্ছতি, তক্কসীলং গচ্ছতি, কালমুখং গচ্ছতি, পুৰপূৰং গচ্ছতি, ৱেসুঙ্গং গচ্ছতি, ৱেৰাপথং গচ্ছতি, জৱং গচ্ছতি, তামলিং [কমলিং (স্যা.), তংমলিং (ক.)] গচ্ছতি, ৱঙ্গং গচ্ছতি, এড়বন্ধনং গচ্ছতি, সুৱণ্ণকূটং গচ্ছতি, সুৱণ্ণভূমিং গচ্ছতি, তম্বপাণিং গচ্ছতি, সুপ্পাদকং গচ্ছতি, ভাৰুকচ্ছং গচ্ছতি, সুৰট্ঠং গচ্ছতি, ভঙ্গলোকং গচ্ছতি, ভঙ্গণং গচ্ছতি, সৰমতং গণং গচ্ছতি, যোনং গচ্ছতি, পৰমযোনং [পীনং (স্যা.)] গচ্ছতি, ৱিনকং [নৱকং (সী.)] গচ্ছতি, মূলপদং গচ্ছতি, মৰুকন্তাৰং গচ্ছতি, জণ্ণুপথং গচ্ছতি, অজপথং গচ্ছতি, মেণ্ডপথং গচ্ছতি, সঙ্কুপথং গচ্ছতি, ছত্তপথং গচ্ছতি, ৱংসপথং গচ্ছতি, সকুণপথং গচ্ছতি, মূসিকপথং গচ্ছতি, দৰিপথং গচ্ছতি, ৱেত্তাচাৰং গচ্ছতি. এৱম্পি কিস্সতি পৰিকিস্সতি পৰিকিলিস্সতি.
গৱেসন্তো ন ৱিন্দতি, অলাভমূলকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি. এৱম্পি কিস্সতি পৰিকিস্সতি পৰিকিলিস্সতি.
গৱেসন্তো ৱিন্দতি, লদ্ধাপি আৰক্খমূলকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি – ‘‘কিন্তি মে ভোগে নেৱ ৰাজানো হৰেয্যুং, ন চোৰা হৰেয্যুং, ন অগ্গী দহেয্যুং, ন উদকং ৱহেয্য, ন অপিযা দাযাদা হৰেয্যু’’ন্তি. তস্স এৱং আৰক্খতো গোপযতো তে ভোগা ৱিপ্পলুজ্জন্তি. সো ৱিপ্পযোগমূলকম্পি দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি. এৱম্পি কিস্সতি পৰিকিস্সতি পৰিকিলিস্সতীতি – স চাপি মেথুনে যুত্তো, মন্দোৱ পৰিকিস্সতি.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘পণ্ডিতোতি সমঞ্ঞাতো, একচ্চৰিযং অধিট্ঠিতো;
স চাপি মেথুনে যুত্তো, মন্দোৱ পৰিকিস্সতী’’তি.
৫৬. এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, মুনিং পুব্বাপৰে ইধ;
একচ্চৰিযং দড়্হং কযিৰা, ন নিসেৱেথ মেথুনং.
এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, মুনি পুব্বাপৰে ইধাতি. এতন্তি পুব্বে সমণভাৱে যসো চ কিত্তি চ, অপৰভাগে বুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তস্স অযসো চ অকিত্তি চ; এতং সম্পত্তিং ৱিপত্তিঞ্চ. ঞত্ৱাতি জানিত্ৱা তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা. মুনীতি. মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং. যা পঞ্ঞা পজাননা…পে… সঙ্গজালমতিচ্চ সো মুনি. ইধাতি ইমিস্সা দিট্ঠিযা ইমিস্সা খন্তিযা ইমিস্সা ৰুচিযা ইমস্মিং আদাযে ইমস্মিং ধম্মে ইমস্মিং ৱিনযে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ইমস্মিং পাৱচনে ইমস্মিং ব্ৰহ্মচৰিযে ইমস্মিং সত্থুসাসনে ইমস্মিং অত্তভাৱে ইমস্মিং মনুস্সলোকেতি – এতমাদীনৱং ঞত্ৱা মুনি পুব্বাপৰে ইধ.
একচ্চৰিযং দড়্হং কযিৰাতি. দ্ৱীহি কাৰণেহি একচ্চৰিযং দড়হং কৰেয্য – পব্বজ্জাসঙ্খাতেন ৱা গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন ৱা. কথং পব্বজ্জাসঙ্খাতেন একচ্চৰিযং দড়্হং কৰেয্য? সব্বং ঘৰাৱাসপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা পুত্তদাৰপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা ঞাতিপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা মিত্তামচ্চপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা সন্নিধিপলিবোধং ছিন্দিত্ৱা কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা অকিঞ্চনভাৱং উপগন্ত্ৱা একো চৰেয্য ৱিহৰেয্য ইৰিযেয্য ৱত্তেয্য পালেয্য যপেয্য যাপেয্য. এৱং পব্বজ্জাসঙ্খাতেন একচ্চৰিযং দড়্হং কৰেয্য.
কথং গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন একচ্চৰিযং দড়্হং কৰেয্য? সো এৱং পব্বজিতো সমানো একো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱেয্য অপ্পসদ্দানি অপ্পনিগ্ঘোসানি ৱিজনৱাতানি মনুস্সৰাহস্সেয্যকানি পটিসল্লানসাৰুপ্পানি. সো একো গচ্ছেয্য, একো তিট্ঠেয্য, একো নিসীদেয্য, একো সেয্যং কপ্পেয্য, একো গামং পিণ্ডায পৱিসেয্য, একো পটিক্কমেয্য, একো ৰহো নিসীদেয্য, একো চঙ্কমং অধিট্ঠেয্য, একো চৰেয্য ৱিহৰেয্য ইৰিযেয্য ৱত্তেয্য পালেয্য যপেয্য যাপেয্য. এৱং গণাৱৱস্সগ্গট্ঠেন একচ্চৰিযং দড়্হং কৰেয্যাতি – একচ্চৰিযং দড়্হং কৰেয্য, থিৰং কৰেয্য, দড়্হং সমাদানো অস্স, অৱট্ঠিতসমাদানো অস্স কুসলেসু ধম্মেসূতি – একচ্চৰিযং দড়্হং কযিৰা.
ন নিসেৱেথ মেথুনন্তি. মেথুনধম্মো নাম যো সো অসদ্ধম্মো গামধম্মো…পে… তংকাৰণা ৱুচ্চতি মেথুনধম্মো. মেথুনধম্মং ন সেৱেয্য ন নিসেৱেয্য ন সংসেৱেয্য ন পটিসেৱেয্য ন চৰেয্য ন সমাচৰেয্য ন সমাদায ৱত্তেয্যাতি – ন নিসেৱেথ মেথুনং.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, মুনি পুব্বাপৰে ইধ;
একচ্চৰিযং দড়্হং কযিৰা, ন নিসেৱেথ মেথুন’’ন্তি.
৫৭. ৱিৱেকঞ্ঞেৱ সিক্খেথ, এতং অৰিযানমুত্তমং;
ন তেন সেট্ঠো মঞ্ঞেথ, স ৱে নিব্বানসন্তিকে.
ৱিৱেকঞ্ঞেৱ সিক্খেথাতি. ৱিৱেকোতি তযো ৱিৱেকা – কাযৱিৱেকো, চিত্তৱিৱেকো, উপধিৱিৱেকো. কতমো কাযৱিৱেকো…পে… অযং উপধিৱিৱেকো. কাযৱিৱেকো চ ৱিৱেকট্ঠকাযানং নেক্খম্মাভিৰতানং. চিত্তৱিৱেকো চ পৰিসুদ্ধচিত্তানং পৰমৱোদানপ্পত্তানং. উপধিৱিৱেকো চ নিৰূপধীনং পুগ্গলানং ৱিসঙ্খাৰগতানং. সিক্খাতি তিস্সো সিক্খা – অধিসীলসিক্খা, অধিচিত্তসিক্খা, অধিপঞ্ঞাসিক্খা…পে… অযং অধিপঞ্ঞাসিক্খা. ৱিৱেকঞ্ঞেৱ সিক্খেথাতি ৱিৱেকঞ্ঞেৱ সিক্খেয্য আচৰেয্য সমাচৰেয্য সমাদায ৱত্তেয্যাতি – ৱিৱেকঞ্ঞেৱ সিক্খেথ.
এতং অৰিযানমুত্তমন্তি. অৰিযা ৱুচ্চন্তি বুদ্ধা চ বুদ্ধসাৱকা চ পচ্চেকবুদ্ধা চ. অৰিযানং এতং অগ্গং সেট্ঠং ৱিসিট্ঠং পামোক্খং উত্তমং পৱৰং যদিদং ৱিৱেকচৰিযাতি – এতং অৰিযানমুত্তমং.
ন তেন সেট্ঠো মঞ্ঞেথাতি. কাযৱিৱেকচৰিযায উন্নতিং ন কৰেয্য, উন্নমং ন কৰেয্য, মানং ন কৰেয্য, থামং ন কৰেয্য, থম্ভং ন কৰেয্য, ন তেন মানং জনেয্য, ন তেন থদ্ধো অস্স পত্থদ্ধো পগ্গহিতসিৰোতি – তেন সেট্ঠো ন মঞ্ঞেথ.
স ৱে নিব্বানসন্তিকেতি. সো নিব্বানস্স সন্তিকে সামন্তা আসন্নে অৱিদূৰে উপকট্ঠেতি – স ৱে নিব্বানসন্তিকে.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘ৱিৱেকঞ্ঞেৱ সিক্খেথ, এতং অৰিযানমুত্তমং;
ন তেন সেট্ঠো মঞ্ঞেথ, স ৱে নিব্বানসন্তিকে’’তি.
৫৮. ৰিত্তস্স মুনিনো চৰতো, কামেসু অনপেক্খিনো;
ওঘতিণ্ণস্স পিহযন্তি, কামেসু গধিতা পজা.
ৰিত্তস্স মুনিনো চৰতোতি. ৰিত্তস্স ৱিৱিত্তস্স পৱিৱিত্তস্স, কাযদুচ্চৰিতেন ৰিত্তস্স ৱিৱিত্তস্স পৱিৱিত্তস্স. ৱচীদুচ্চৰিতেন…পে… মনোদুচ্চৰিতেন… ৰাগেন… দোসেন… মোহেন… কোধেন… উপনাহেন… মক্খেন… পড়াসেন… ইস্সায… মচ্ছৰিযেন… মাযায… সাঠেয্যেন… থম্ভেন… সাৰম্ভেন… মানেন… অতিমানেন… মদেন… পমাদেন… সব্বকিলেসেহি… সব্বদুচ্চৰিতেহি… সব্বদৰথেহি… সব্বপৰিড়াহেহি… সব্বসন্তাপেহি… সব্বাকুসলাভিসঙ্খাৰেহি ৰিত্তস্স ৱিৱিত্তস্স পৱিৱিত্তস্স. মুনিনোতি. মোনং ৱুচ্চতি ঞাণং…পে… সঙ্গজালমতিচ্চ সো মুনি. চৰতোতি চৰতো ৱিহৰতো ইৰিযতো ৱত্ততো পালযতো যপযতো যাপযতোতি – ৰিত্তস্স মুনিনো চৰতো.
কামেসু অনপেক্খিনোতি. কামাতি উদ্দানতো দ্ৱে কামা – ৱত্থুকামা চ কিলেসকামা চ…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি ৱত্থুকামা…পে… ইমে ৱুচ্চন্তি কিলেসকামা. ৱত্থুকামে পৰিজানিত্ৱা কিলেসকামে পহায পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তিং কৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱা কামেসু অনপেক্খমানো চত্তকামো ৱন্তকামো মুত্তকামো পহীনকামো পটিনিস্সট্ঠকামো, ৱীতৰাগো চত্তৰাগো ৱন্তৰাগো মুত্তৰাগো পহীনৰাগো পটিনিস্সট্ঠৰাগো নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতিভূতো [সীতীভূতো (সী.)] সুখপ্পটিসংৱেদী ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনা ৱিহৰতীতি – কামেসু অনপেক্খিনো.
ওঘতিণ্ণস্স পিহযন্তি, কামেসু গধিতা পজাতি. পজাতি সত্তাধিৱচনং পজা কামেসু ৰত্তা গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধা. তে কামোঘং তিণ্ণস্স ভৱোঘং তিণ্ণস্স দিট্ঠোঘং তিণ্ণস্স অৱিজ্জোঘং তিণ্ণস্স সব্বসঙ্খাৰপথং তিণ্ণস্স উত্তিণ্ণস্স নিত্তিণ্ণস্স অতিক্কন্তস্স সমতিক্কন্তস্স ৱীতিৱত্তস্স পাৰং গতস্স পাৰং পত্তস্স অন্তং গতস্স অন্তং পত্তস্স কোটিং গতস্স কোটিং পত্তস্স পৰিযন্তং গতস্স পৰিযন্তং পত্তস্স ৱোসানং গতস্স ৱোসানং পত্তস্স তাণং গতস্স তাণং পত্তস্স লেণং গতস্স লেণং পত্তস্স সৰণং গতস্স সৰণং পত্তস্স অভযং গতস্স অভযং পত্তস্স অচ্চুতং গতস্স অচ্চুতং পত্তস্স অমতং গতস্স অমতং পত্তস্স নিব্বানং গতস্স নিব্বানং পত্তস্স ইচ্ছন্তি সাদিযন্তি পত্থযন্তি পিহযন্তি অভিজপ্পন্তি. যথা ইণাযিকা আনণ্যং [আণণ্যং (অট্ঠ.)] পত্থেন্তি পিহযন্তি, যথা আবাধিকা আৰোগ্যং পত্থেন্তি পিহযন্তি, যথা বন্ধনবদ্ধা বন্ধনমোক্খং পত্থেন্তি পিহযন্তি, যথা দাসা ভুজিস্সং পত্থেন্তি পিহযন্তি, যথা কন্তাৰদ্ধানপক্খন্দা [কন্তাৰদ্ধানপক্খন্তা (সী.), কন্তাৰদ্ধানপক্খন্না (স্যা.)] খেমন্তভূমিং পত্থেন্তি পিহযন্তি; এৱমেৱং পজা কামেসু ৰত্তা গিদ্ধা গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোসন্না লগ্গা লগ্গিতা পলিবুদ্ধা তে কামোঘং তিণ্ণস্স ভৱোঘং তিণ্ণস্স…পে… নিব্বানং গতস্স নিব্বানং পত্তস্স ইচ্ছন্তি সাদিযন্তি পত্থযন্তি পিহযন্তি অভিজপ্পন্তীতি – ওঘতিণ্ণস্স পিহযন্তি, কামেসু গধিতা পজা.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘ৰিত্তস্স মুনিনো চৰতো, কামেসু অনপেক্খিনো;
ওঘতিণ্ণস্স পিহযন্তি, কামেসু গধিতা পজা’’তি.
তিস্সমেত্তেয্যসুত্তনিদ্দেসো সত্তমো.