১২. চূড়ৱিযূহসুত্তনিদ্দেসো
অথ চূড়ৱিযূহসুত্তনিদ্দেসং ৱক্খতি –
১১৩. সকং সকং দিট্ঠিপৰিব্বসানা, ৱিগ্গয্হ নানা কুসলা ৱদন্তি;
যো এৱং জানাতি [এৱং পজানাতি (সী.)] স ৱেদি ধম্মং, ইদং পটিক্কোসমকেৱলী সো.
সকং সকং দিট্ঠিপৰিব্বসানাতি. সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা; তে দ্ৱাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতানং অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰং দিট্ঠিগতং গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা সকায সকায দিট্ঠিযা ৱসন্তি সংৱসন্তি আৱসন্তি পৰিৱসন্তি. যথা অগাৰিকা ঘৰেসু ৱসন্তি, সাপত্তিকা ৱা আপত্তীসু ৱসন্তি, সকিলেসা ৱা কিলেসেসু ৱসন্তি; এৱমেৱ সন্তেকে সমণব্ৰাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা, তে দ্ৱাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতানং অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰং দিট্ঠিগতং গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা সকায সকায দিট্ঠিযা ৱসন্তি সংৱসন্তি আৱসন্তি পৰিৱসন্তীতি – সকং সকং দিট্ঠিপৰিব্বসানা.
ৱিগ্গয্হ নানা কুসলা ৱদন্তীতি. ৱিগ্গয্হাতি গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা নানা ৱদন্তি ৱিৱিধং ৱদন্তি অঞ্ঞোঞ্ঞং ৱদন্তি পুথু [পুথুং (সী.)] ৱদন্তি, ন একং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. কুসলাতি কুসলৱাদা পণ্ডিতৱাদা থিৰৱাদা ঞাযৱাদা হেতুৱাদা লক্খণৱাদা কাৰণৱাদা ঠানৱাদা সকায লদ্ধিযাতি – ৱিগ্গয্হ নানা কুসলা ৱদন্তি.
যো এৱং জানাতি স ৱেদি ধম্মন্তি. যো ইমং [ইদং (সী. ক.)] ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং জানাতি সো ধম্মং ৱেদি অঞ্ঞাসি অপস্সি পটিৱিজ্ঝীতি – যো এৱং জানাতি স ৱেদি ধম্মং.
ইদং পটিক্কোসমকেৱলী সোতি. যো ইমং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং পটিক্কোসতি, অকেৱলী সো অসমত্তো সো অপৰিপুণ্ণো সো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তোতি – ইদং পটিক্কোসমকেৱলী সো.
তেনাহ সো নিম্মিতো –
‘‘সকং সকং দিট্ঠিপৰিব্বসানা, ৱিগ্গয্হ নানা কুসলা ৱদন্তি;
যো এৱং জানাতি স ৱেদি ধম্মং, ইদং পটিক্কোসমকেৱলী সো’’তি.
১১৪. এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তি, বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহু;
সচ্চো নু ৱাদো কতমো ইমেসং, সব্বেৱ হীমে কুসলাৱদানা.
এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তীতি. এৱং গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা ৱিৱাদযন্তি, কলহং কৰোন্তি, ভণ্ডনং কৰোন্তি, ৱিগ্গহং কৰোন্তি, ৱিৱাদং কৰোন্তি, মেধগং কৰোন্তি – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি – এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তি.
বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহূতি. পৰো বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তো অকুসলো অৱিদ্ৱা অৱিজ্জাগতো অঞ্ঞাণী অৱিভাৱী দুপ্পঞ্ঞোতি, এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহু.
সচ্চো নু ৱাদো কতমো ইমেসন্তি. ইমেসং সমণব্ৰাহ্মণানং ৱাদো কতমো সচ্চো তচ্ছো তথো ভূতো যাথাৱো অৱিপৰীতোতি – সচ্চো নু ৱাদো কতমো ইমেসং.
সব্বেৱ হীমে কুসলাৱদানাতি. সব্বেৱিমে সমণব্ৰাহ্মণা কুসলৱাদা পণ্ডিতৱাদা থিৰৱাদা ঞাযৱাদা হেতুৱাদা লক্খণৱাদা কাৰণৱাদা ঠানৱাদা সকায লদ্ধিযাতি – সব্বেৱ হীমে কুসলাৱদানা.
তেনাহ সো নিম্মিতো –
‘‘এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তি, বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহু;
সচ্চো নু ৱাদো কতমো ইমেসং, সব্বেৱ হীমে কুসলাৱদানা’’তি.
১১৫. পৰস্স চে ধম্মমনানুজানং, বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞো;
সব্বেৱ বালা সুনিহীনপঞ্ঞা, সব্বেৱিমে দিট্ঠিপৰিব্বসানা.
পৰস্স চে ধম্মমনানুজানন্তি. পৰস্স ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং অনানুজানন্তো অনানুপস্সন্তো অনানুমনন্তো অনানুমঞ্ঞন্তো অনানুমোদন্তোতি – পৰস্স চে ধম্মমনানুজানং.
বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞোতি. পৰো বালো হোতি হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তো, হীনপঞ্ঞো নিহীনপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো পৰিত্তপঞ্ঞোতি – বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞো.
সব্বেৱ বালা সুনিহীনপঞ্ঞাতি. সব্বেৱিমে সমণব্ৰাহ্মণা বালা হীনা নিহীনা ওমকা লামকা ছতুক্কা পৰিত্তা, সব্বেৱ হীনপঞ্ঞা নিহীনপঞ্ঞা ওমকপঞ্ঞা লামকপঞ্ঞা ছতুক্কপঞ্ঞা পৰিত্তপঞ্ঞাতি – সব্বেৱ বালা সুনিহীনপঞ্ঞা.
সব্বেৱিমে দিট্ঠিপৰিব্বসানাতি. সব্বেৱিমে সমণব্ৰাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা; তে দ্ৱাসট্ঠিযা দিট্ঠিগতানং অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰং দিট্ঠিগতং গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা সকায সকায দিট্ঠিযা ৱসন্তি সংৱসন্তি আৱসন্তি পৰিৱসন্তি. যথা অগাৰিকা ৱা ঘৰেসু ৱসন্তি, সাপত্তিকা ৱা আপত্তীসু ৱসন্তি, সকিলেসা ৱা কিলেসেসু ৱসন্তি; এৱমেৱ সব্বেৱিমে সমণব্ৰাহ্মণা দিট্ঠিগতিকা…পে… পৰিৱসন্তীতি – সব্বেৱিমে দিট্ঠিপৰিব্বসানা.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘পৰস্স চে ধম্মমনানুজানং, বালোমকো হোতি নিহীনপঞ্ঞো;
সব্বেৱ বালা সুনিহীনপঞ্ঞা, সব্বেৱিমে দিট্ঠিপৰিব্বসানা’’তি.
১১৬. সন্দিট্ঠিযা চেৱ নৱীৱদাতা, [চেৱনৱেৱদাতা (সী.), চে পন ৱিৱদাতা (স্যা.)] সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমা;
ন তেসং কোচি পৰিহীনপঞ্ঞো, দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তা.
সন্দিট্ঠিযা চেৱ নৱীৱদাতাতি. সকায দিট্ঠিযা সকায খন্তিযা সকায ৰুচিযা সকায লদ্ধিযা অনৱীৱদাতা অৱোদাতা অপৰিযোদাতা সংকিলিট্ঠা সংকিলেসিকাতি – সন্দিট্ঠিযা চেৱ নৱীৱদাতা.
সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমাতি. সুদ্ধপঞ্ঞা ৱিসুদ্ধপঞ্ঞা পৰিসুদ্ধপঞ্ঞা ৱোদাতপঞ্ঞা পৰিযোদাতপঞ্ঞা. অথ ৱা সুদ্ধদস্সনা ৱিসুদ্ধদস্সনা পৰিসুদ্ধদস্সনা ৱোদাতদস্সনা পৰিযোদাতদস্সনাতি – সংসুদ্ধপঞ্ঞা. কুসলাতি কুসলা পণ্ডিতা পঞ্ঞৱন্তো ইদ্ধিমন্তো ঞাণিনো ৱিভাৱিনো মেধাৱিনোতি – সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা. মুতীমাতি মুতিমা পণ্ডিতা পঞ্ঞৱন্তো ইদ্ধিমন্তো ঞাণিনো ৱিভাৱিনো মেধাৱিনোতি – সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমা.
তেসং ন কোচি পৰিহীনপঞ্ঞোতি. তেসং সমণব্ৰাহ্মণানং ন কোচি হীনপঞ্ঞো নিহীনপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো পৰিত্তপঞ্ঞো অত্থি. সব্বেৱ সেট্ঠপঞ্ঞা ৱিসিট্ঠপঞ্ঞা পামোক্খপঞ্ঞা উত্তমপঞ্ঞা পৱৰপঞ্ঞাতি – তেসং ন কোচি পৰিহীনপঞ্ঞো.
দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তাতি. তেসং সমণব্ৰাহ্মণানং দিট্ঠি তথা সমত্তা সমাদিন্না গহিতা পৰামট্ঠা অভিনিৱিট্ঠা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তা.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘সন্দিট্ঠিযা চেৱ নৱীৱদাতা, সংসুদ্ধপঞ্ঞা কুসলা মুতীমা;
তেসং ন কোচি পৰিহীনপঞ্ঞো, দিট্ঠী হি তেসম্পি তথা সমত্তা’’তি.
১১৭. ন ৱাহমেতং তথিযন্তি [তথিৱন্তি (স্যা.)] ব্ৰূমি, যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞং;
সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং, তস্মা হি বালোতি পৰং দহন্তি.
ন ৱাহমেতং তথিযন্তি ব্ৰূমীতি. নাতি পটিক্খেপো. এতন্তি ‘‘দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিগতানি নাহং এতং তচ্ছং তথং ভূতং যাথাৱং অৱিপৰীত’’ন্তি ব্ৰূমি আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি পকাসেমীতি – ন ৱাহমেতং তথিযন্তি ব্ৰূমি.
যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞন্তি. মিথূতি দ্ৱে জনা, দ্ৱে কলহকাৰকা, দ্ৱে ভণ্ডনকাৰকা, দ্ৱে ভস্সকাৰকা, দ্ৱে ৱিৱাদকাৰকা, দ্ৱে অধিকৰণকাৰকা, দ্ৱে ৱাদিনো, দ্ৱে সল্লপকা; তে অঞ্ঞমঞ্ঞং বালো [বালতো (সী. ক.) এৱমঞ্ঞেসু ছপ্পদেসুপি তোপচ্চযন্তৱসেন] হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তোতি, এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞং.
সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি – সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং. ‘‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি…পে… ‘‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি – সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং.
তস্মা হি বালোতি পৰং দহন্তীতি. তস্মাতি তস্মা তংকাৰণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা পৰং বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তোতি দহন্তি পস্সন্তি দক্খন্তি ওলোকেন্তি নিজ্ঝাযন্তি উপপৰিক্খন্তীতি – তস্মা হি বালোতি পৰং দহন্তি.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘ন ৱাহমেতং তথিযন্তি ব্ৰূমি, যমাহু বালা মিথু অঞ্ঞমঞ্ঞং;
সকং সকং দিট্ঠিমকংসু সচ্চং, তস্মা হি বালোতি পৰং দহন্তী’’তি.
১১৮. যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একে, তমাহু অঞ্ঞেপি [অঞ্ঞে (সী. ক.)] তুচ্ছং মুসাতি;
এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তি, কস্মা ন একং সমণা ৱদন্তি.
যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একেতি. যং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং একে সমণব্ৰাহ্মণা ‘‘ইদং সচ্চং তচ্ছং তথং ভূতং যাথাৱং অৱিপৰীত’’ন্তি, এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একে.
তমাহু অঞ্ঞেপি তুচ্ছং মুসাতীতি. তমেৱ ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং একে সমণব্ৰাহ্মণা ‘‘তুচ্ছং এতং, মুসা এতং, অভূতং এতং, অলিকং এতং, অযাথাৱং এত’’ন্তি, এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – তমাহু অঞ্ঞেপি তুচ্ছং মুসাতি.
এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তীতি. এৱং গহেত্ৱা উগ্গহেত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা ৱিৱাদযন্তি, কলহং কৰোন্তি, ভণ্ডনং কৰোন্তি, ৱিগ্গহং কৰোন্তি, ৱিৱাদং কৰোন্তি, মেধগং কৰোন্তি – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি – এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তি.
কস্মা ন একং সমণা ৱদন্তীতি. কস্মাতি কস্মা কিংকাৰণা কিংহেতু কিংপচ্চযা কিংনিদানা কিংসমুদযা কিংজাতিকা কিংপভৱা ন একং ৱদন্তি নানা ৱদন্তি ৱিৱিধং ৱদন্তি অঞ্ঞোঞ্ঞং [অঞ্ঞোঞ্ঞে (ক.)] ৱদন্তি পুথু ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – কস্মা ন একং সমণা ৱদন্তি.
তেনাহ সো নিম্মিতো –
‘‘যমাহু সচ্চং তথিযন্তি একে, তমাহু অঞ্ঞেপি তুচ্ছং মুসাতি;
এৱম্পি ৱিগ্গয্হ ৱিৱাদযন্তি, কস্মা ন একং সমণা ৱদন্তী’’তি.
১১৯. একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থি, যস্মিং পজা নো ৱিৱদে পজানং;
নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি, তস্মা ন একং সমণা ৱদন্তি.
একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থীতি. একং সচ্চং ৱুচ্চতি দুক্খনিৰোধো নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. অথ ৱা একং সচ্চং ৱুচ্চতি – মগ্গসচ্চং, নিয্যানসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধীতি – একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থি.
যস্মিং পজা নো ৱিৱদে পজানন্তি. যস্মিন্তি যস্মিং সচ্চে. পজাতি সত্তাধিৱচনং. পজানন্তি [পজানং (সী. ক.), পজা (স্যা.)] যং সচ্চং পজানন্তা আজানন্তা ৱিজানন্তা পটিৱিজানন্তা পটিৱিজ্ঝন্তা ন কলহং কৰেয্যুং, ন ভণ্ডনং কৰেয্যুং, ন ৱিগ্গহং কৰেয্যুং, ন ৱিৱাদং কৰেয্যুং, ন মেধগং কৰেয্যুং, কলহং ভণ্ডনং ৱিগ্গহং ৱিৱাদং মেধগং পজহেয্যুং, ৱিনোদেয্যুং, ব্যন্তিং কৰেয্যুং [ব্যন্তীকৰেয্যুং (সী. স্যা.)], অনভাৱং গমেয্যুন্তি – যস্মিং পজা নো ৱিৱদে পজানং.
নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তীতি. নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি সযং থুনন্তি ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি সযং থুনন্তি ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি.
তস্মা ন একং সমণা ৱদন্তীতি. তস্মাতি তস্মা তংকাৰণা তংহেতু তপ্পচ্চযা তংনিদানা ন একং ৱদন্তি নানা ৱদন্তি ৱিৱিধং ৱদন্তি অঞ্ঞোঞ্ঞং ৱদন্তি পুথু ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – তস্মা ন একং সমণা ৱদন্তি.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘একঞ্হি সচ্চং ন দুতীযমত্থি, যস্মিং পজা নো ৱিৱদে পজানং;
নানা তে সচ্চানি সযং থুনন্তি, তস্মা ন একং সমণা ৱদন্তী’’তি.
১২০. কস্মা নু সচ্চানি ৱদন্তি নানা, পৱাদিযাসে কুসলাৱদানা;
সচ্চানি সুতানি বহূনি নানা, উদাহু তে তক্কমনুস্সৰন্তি.
কস্মা নু সচ্চানি ৱদন্তি নানাতি. কস্মাতি কস্মা কিংকাৰণা কিংহেতু কিংপচ্চযা কিংনিদানা সচ্চানি নানা [নানানি (ক.)] ৱদন্তি, ৱিৱিধানি ৱদন্তি, অঞ্ঞোঞ্ঞানি ৱদন্তি, পুথূনি ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – কস্মা নু সচ্চানি ৱদন্তি নানা.
পৱাদিযাসে কুসলাৱদানাতি. পৱাদিযাসেতি ৱিপ্পৱদন্তীতিপি পৱাদিযাসে. অথ ৱা সকং সকং দিট্ঠিগতং পৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি পৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি পৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. কুসলাৱদানাতি কুসলৱাদা পণ্ডিতৱাদা থিৰৱাদা ঞাযৱাদা হেতুৱাদা লক্খণৱাদা কাৰণৱাদা ঠানৱাদা সকায লদ্ধিযাতি – পৱাদিযাসে কুসলাৱদানা.
সচ্চানি সুতানি বহূনি নানাতি সচ্চানি সুতানি বহুকানি নানানি ৱিৱিধানি অঞ্ঞোঞ্ঞানি পুথূনীতি – সচ্চানি সুতানি বহূনি নানা.
উদাহু তে তক্কমনুস্সৰন্তীতি উদাহু তক্কেন সঙ্কপ্পেন যাযন্তি নীযন্তি ৱুয্হন্তি সংহৰীযন্তীতি. এৱম্পি উদাহু তে তক্কমনুস্সৰন্তি. অথ ৱা তক্কপৰিযাহতং ৱীমংসানুচৰিতং সযং পটিভানং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি. এৱম্পি উদাহু তে তক্কমনুস্সৰন্তি.
তেনাহ সো নিম্মিতো –
‘‘কস্মা নু সচ্চানি ৱদন্তি নানা, পৱাদিযাসে কুসলাৱদানা;
সচ্চানি সুতানি বহূনি নানা, উদাহু তে তক্কমনুস্সৰন্তী’’তি.
১২১. ন হেৱ সচ্চানি বহূনি নানা, অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকে;
তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৱা, সচ্চং মুসাতি দ্ৱযধম্মমাহু.
ন হেৱ সচ্চানি বহূনি নানাতি ন হেৱ সচ্চানি বহুকানি নানানি ৱিৱিধানি অঞ্ঞোঞ্ঞানি পুথূনীতি – ন হেৱ সচ্চানি বহূনি নানা.
অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকেতি অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায নিচ্চগ্গাহা একঞ্ঞেৱ সচ্চং লোকে কথীযতি ভণীযতি দীপীযতি ৱোহৰীযতি – দুক্খনিৰোধো নিব্বানং. যো সো সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. অথ ৱা একং সচ্চং ৱুচ্চতি মগ্গসচ্চং, নিয্যানসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি …পে… সম্মাসমাধীতি – অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকে.
তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৱা, সচ্চং মুসাতি দ্ৱযধম্মমাহূতি. তক্কং ৱিতক্কং সঙ্কপ্পং তক্কযিত্ৱা ৱিতক্কযিত্ৱা সঙ্কপ্পযিত্ৱা দিট্ঠিগতানি জনেন্তি সঞ্জনেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি. দিট্ঠিগতানি জনেত্ৱা সঞ্জনেত্ৱা নিব্বত্তেত্ৱা অভিনিব্বত্তেত্ৱা ‘‘ময্হং সচ্চং তুয্হং মুসা’’তি, এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৱা সচ্চং মুসাতি দ্ৱযধম্মমাহু.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘ন হেৱ সচ্চানি বহূনি নানা, অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায নিচ্চানি লোকে;
তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৱা, সচ্চং মুসাতি দ্ৱযধম্মমাহূ’’তি.
১২২. দিট্ঠে সুতে সীলৱতে মুতে ৱা, এতে চ [এতেসু (সী.)] নিস্সায ৱিমানদস্সী;
ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা পহস্সমানো, বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহ.
দিট্ঠে সুতে সীলৱতে মুতে ৱা, এতে চ নিস্সায ৱিমানদস্সীতি. দিট্ঠং ৱা দিট্ঠসুদ্ধিং ৱা, সুতং ৱা সুতসুদ্ধিং ৱা, সীলং ৱা সীলসুদ্ধিং ৱা, ৱতং ৱা ৱতসুদ্ধিং ৱা, মুতং ৱা মুতসুদ্ধিং ৱা নিস্সায উপনিস্সায গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱাতি – দিট্ঠে সুতে সীলৱতে মুতে ৱা. এতে চ নিস্সায ৱিমানদস্সীতি. ন সম্মানেতীতিপি ৱিমানদস্সী. অথ ৱা দোমনস্সং জনেতীতিপি ৱিমানদস্সীতি – দিট্ঠে সুতে সীলৱতে মুতে ৱা এতে চ নিস্সায ৱিমানদস্সী.
ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা পহস্সমানোতি. ৱিনিচ্ছযা ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. দিট্ঠিৱিনিচ্ছযে ৱিনিচ্ছযদিট্ঠিযা ঠত্ৱা পতিট্ঠহিত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱাতি – ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা. পহস্সমানোতি তুট্ঠো হোতি হট্ঠো পহট্ঠো অত্তমনো পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পো. অথ ৱা দন্তৱিদংসকং পহস্সমানোতি – ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা পহস্সমানো.
বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহাতি. পৰো বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তো অকুসলো অৱিদ্ৱা অৱিজ্জাগতো অঞ্ঞাণী অৱিভাৱী অমেধাৱী দুপ্পঞ্ঞোতি, এৱমাহ এৱং কথেতি এৱং ভণতি এৱং দীপযতি এৱং ৱোহৰতীতি – বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহ.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘দিট্ঠে সুতে সীলৱতে মুতে ৱা, এতে চ নিস্সায ৱিমানদস্সী;
ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা পহস্সমানো, বালো পৰো অক্কুসলোতি চাহা’’তি.
১২৩. যেনেৱ বালোতি পৰং দহাতি, তেনাতুমানং কুসলোতি চাহ;
সযমত্তনা সো কুসলাৱদানো, অঞ্ঞং ৱিমানেতি তদেৱ পাৱ.
যেনেৱ বালোতি পৰং দহাতীতি. যেনেৱ হেতুনা যেন পচ্চযেন যেন কাৰণেন যেন পভৱেন পৰং বালতো হীনতো নিহীনতো ওমকতো লামকতো ছতুক্কতো পৰিত্ততো দহতি পস্সতি দক্খতি ওলোকেতি নিজ্ঝাযতি উপপৰিক্খতীতি – যেনেৱ বালোতি পৰং দহাতি.
তেনাতুমানং কুসলোতি চাহাতি. আতুমানো ৱুচ্চতি অত্তা. সোপি তেনেৱ হেতুনা তেন পচ্চযেন তেন কাৰণেন তেন পভৱেন অত্তানং অহমস্মি কুসলো পণ্ডিতো পঞ্ঞৱা বুদ্ধিমা ঞাণী ৱিভাৱী মেধাৱীতি – তেনাতুমানং কুসলোতি চাহ.
সযমত্তনা সো কুসলাৱদানোতি. সযমেৱ অত্তানং কুসলৱাদো পণ্ডিতৱাদো থিৰৱাদো ঞাযৱাদো হেতুৱাদো লক্খণৱাদো কাৰণৱাদো ঠানৱাদো সকায লদ্ধিযাতি – সযমত্তনা সো কুসলাৱদানো.
অঞ্ঞং ৱিমানেতি তদেৱ পাৱাতি. ন সম্মানেতীতিপি অঞ্ঞং ৱিমানেতি. অথ ৱা দোমনস্সং জনেতীতিপি অঞ্ঞং ৱিমানেতি. তদেৱ পাৱাতি তদেৱ তং দিট্ঠিগতং পাৱদতি ‘‘ইতিপাযং পুগ্গলো মিচ্ছাদিট্ঠিকো ৱিপৰীতদস্সনো’’তি – অঞ্ঞং ৱিমানেতি তদেৱ পাৱদ.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘যেনেৱ বালোতি পৰং দহাতি, তেনাতুমানং কুসলোতি চাহ;
সযমত্তনা সো কুসলাৱদানো, অঞ্ঞং ৱিমানেতি তদেৱ পাৱা’’তি.
১২৪. অতিসাৰদিট্ঠিযা সো সমত্তো, মানেন মত্তো পৰিপুণ্ণমানী;
সযমেৱ সামং মনসাভিসিত্তো, দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তা.
অতিসাৰদিট্ঠিযা সো সমত্তোতি. অতিসাৰদিট্ঠিযো ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. কিংকাৰণা অতিসাৰদিট্ঠিযো ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি? সব্বা তা দিট্ঠিযো কাৰণাতিক্কন্তা লক্খণাতিক্কন্তা ঠানাতিক্কন্তা, তংকাৰণা অতিসাৰদিট্ঠিযো ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. সব্বাপি দিট্ঠিযো অতিসাৰদিট্ঠিযো [সব্বেপি তিত্থিযা অতিসাৰদিট্ঠিযা (স্যা.)]. কিংকাৰণা সব্বাপি দিট্ঠিযো ৱুচ্চন্তি অতিসাৰদিট্ঠিযো? তে [তা (ক.)] অঞ্ঞমঞ্ঞং অতিক্কমিত্ৱা সমতিক্কমিত্ৱা ৱীতিৱত্তিত্ৱা দিট্ঠিগতানি জনেন্তি সঞ্জনেন্তি নিব্বত্তেন্তি অভিনিব্বত্তেন্তি, তংকাৰণা সব্বাপি দিট্ঠিযো ৱুচ্চন্তি অতিসাৰদিট্ঠিযো. অতিসাৰদিট্ঠিযা সো সমত্তোতি. অতিসাৰদিট্ঠিযা সমত্তো পৰিপুণ্ণো অনোমোতি – অতিসাৰদিট্ঠিযা সো সমত্তো.
মানেন মত্তো পৰিপুণ্ণমানীতি. সকায দিট্ঠিযা দিট্ঠিমানেন মত্তো পমত্তো উম্মত্তো অতিমত্তোতি – মানেন মত্তো. পৰিপুণ্ণমানীতি পৰিপুণ্ণমানী সমত্তমানী অনোমমানীতি – মানেন মত্তো পৰিপুণ্ণমানী.
সযমেৱ সামং মনসাভিসিত্তোতি. সযমেৱ অত্তানং চিত্তেন অভিসিঞ্চতি ‘‘অহমস্মি কুসলো পণ্ডিতো পঞ্ঞৱা বুদ্ধিমা ঞাণী ৱিভাৱী মেধাৱী’’তি – সযমেৱ সামং মনসাভিসিত্তো.
দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তাতি. তস্স সা দিট্ঠি তথা সমত্তা সমাদিন্না গহিতা পৰামট্ঠা অভিনিৱিট্ঠা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তা.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘অতিসাৰদিট্ঠিযা সো সমত্তো, মানেন মত্তো পৰিপুণ্ণমানী;
সযমেৱ সামং মনসাভিসিত্তো, দিট্ঠী হি সা তস্স তথা সমত্তা’’তি.
১২৫. পৰস্স চে হি ৱচসা নিহীনো, তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞো;
অথ চে সযং ৱেদগূ হোতি ধীৰো, ন কোচি বালো সমণেসু অত্থি.
পৰস্স চে হি ৱচসা নিহীনোতি পৰস্স চে ৱাচায ৱচনেন নিন্দিতকাৰণা গৰহিতকাৰণা উপৱদিতকাৰণা পৰো বালো হোতি হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তোতি – পৰস্স চে হি ৱচসা নিহীনো. তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞোতি. সোপি তেনেৱ সহা হোতি হীনপঞ্ঞো নিহীনপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো পৰিত্তপঞ্ঞোতি – তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞো.
অথ চে সযং ৱেদগূ হোতি ধীৰোতি অথ চে সযং ৱেদগূ হোতি ধীৰো পণ্ডিতো পঞ্ঞৱা বুদ্ধিমা ঞাণী ৱিভাৱী মেধাৱীতি – অথ চে সযং ৱেদগূ হোতি ধীৰো.
ন কোচি বালো সমণেসু অত্থীতি. সমণেসু ন কোচি বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তো অত্থি, সব্বেৱ সেট্ঠপঞ্ঞা [অগ্গপঞ্ঞা সেট্ঠপঞ্ঞা (স্যা.)] ৱিসিট্ঠপঞ্ঞা পামোক্খপঞ্ঞা উত্তমপঞ্ঞা পৱৰপঞ্ঞাতি – ন কোচি বালো সমণেসু অত্থি.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘পৰস্স চে হি ৱচসা নিহীনো, তুমো সহা হোতি নিহীনপঞ্ঞো;
অথ চে সযং ৱেদগূ হোতি ধীৰো, ন কোচি বালো সমণেসু অত্থী’’তি.
১২৬. অঞ্ঞং ইতো যাভিৱদন্তি ধম্মং, অপৰদ্ধা সুদ্ধিমকেৱলী তে;
এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৱদন্তি, সন্দিট্ঠিৰাগেন হি তেভিৰত্তা.
অঞ্ঞং ইতো যাভিৱদন্তি ধম্মং, অপৰদ্ধা সুদ্ধিমকেৱলী তেতি. ইতো অঞ্ঞং ধম্মং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং যে অভিৱদন্তি, তে সুদ্ধিমগ্গং ৱিসুদ্ধিমগ্গং পৰিসুদ্ধিমগ্গং ৱোদাতমগ্গং পৰিযোদাতমগ্গং ৱিৰদ্ধা অপৰদ্ধা খলিতা গলিতা অঞ্ঞায অপৰদ্ধা অকেৱলী তে, অসমত্তা তে, অপৰিপুণ্ণা তে, হীনা নিহীনা ওমকা লামকা ছতুক্কা পৰিত্তাতি – অঞ্ঞং ইতো যাভিৱদন্তি ধম্মং, অপৰদ্ধা সুদ্ধিমকেৱলী তে.
এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৱদন্তীতি. তিত্থং ৱুচ্চতি দিট্ঠিগতং. তিত্থিযা ৱুচ্চন্তি দিট্ঠিগতিকা. পুথুদিট্ঠিযা পুথুদিট্ঠিগতানি ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৱদন্তি.
সন্দিট্ঠিৰাগেন হি তেভিৰত্তাতি. সকায দিট্ঠিযা দিট্ঠিৰাগেন ৰত্তা অভিৰত্তাতি – সন্দিট্ঠিৰাগেন হি তেভিৰত্তা.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘অঞ্ঞং ইতো যাভিৱদন্তি ধম্মং, অপৰদ্ধা সুদ্ধিমকেৱলী তে;
এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো ৱদন্তি, সন্দিট্ঠিৰাগেন হি তেভিৰত্তা’’তি.
১২৭. ইধেৱ সুদ্ধিং ইতি ৱাদযন্তি, নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৱিসুদ্ধিমাহু;
এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৱিট্ঠা, সকাযনে তত্থ দড়্হং ৱদানা.
ইধেৱ সুদ্ধিং ইতি ৱাদযন্তীতি. ইধ সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. ‘‘সস্সতো লোকো, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ইধ সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং, মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তি. ‘‘অসস্সতো লোকো…পে… নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি ইধ সুদ্ধিং ৱিসুদ্ধিং পৰিসুদ্ধিং মুত্তিং ৱিমুত্তিং পৰিমুত্তিং ৱদন্তি কথেন্তি ভণন্তি দীপযন্তি ৱোহৰন্তীতি – ইধেৱ সুদ্ধিং ইতি ৱাদযন্তি.
নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৱিসুদ্ধিমাহূতি. অত্তনো সত্থাৰং ধম্মক্খানং গণং দিট্ঠিং পটিপদং মগ্গং ঠপেত্ৱা সব্বে পৰৱাদে খিপন্তি উক্খিপন্তি পৰিক্খিপন্তি. ‘‘সো সত্থা ন সব্বঞ্ঞূ, ধম্মো ন স্ৱাক্খাতো, গণো ন সুপ্পটিপন্নো, দিট্ঠি ন ভদ্দিকা, পটিপদা ন সুপঞ্ঞত্তা, মগ্গো ন নিয্যানিকো, নত্থেত্থ সুদ্ধি ৱা ৱিসুদ্ধি ৱা পৰিসুদ্ধি ৱা, মুত্তি ৱা ৱিমুত্তি ৱা পৰিমুত্তি ৱা, নত্থেত্থ সুজ্ঝন্তি ৱা ৱিসুজ্ঝন্তি ৱা পৰিসুজ্ঝন্তি ৱা, মুচ্চন্তি ৱা ৱিমুচ্চন্তি ৱা পৰিমুচ্চন্তি ৱা হীনা নিহীনা ওমকা লামকা ছতুক্কা পৰিত্তা’’তি, এৱমাহংসু এৱং কথেন্তি এৱং ভণন্তি এৱং দীপযন্তি এৱং ৱোহৰন্তীতি – নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৱিসুদ্ধিমাহু.
এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৱিট্ঠাতি. তিত্থং ৱুচ্চতি দিট্ঠিগতং. তিত্থিযা ৱুচ্চন্তি দিট্ঠিগতিকা. পুথুদিট্ঠিযা [পুথুতিত্থিযা (সী. ক.) পুৰিমগাথায পাঠভেদো নত্থি] পুথুদিট্ঠিগতেসু নিৱিট্ঠা পতিট্ঠিতা অল্লীনা উপগতা অজ্ঝোসিতা অধিমুত্তাতি – এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৱিট্ঠা.
সকাযনে তত্থ দড়্হং ৱদানাতি. ধম্মো সকাযনং, দিট্ঠি সকাযনং, পটিপদা সকাযনং, মগ্গো সকাযনং, সকাযনে দড়্হৱাদা থিৰৱাদা বলিকৱাদা অৱট্ঠিতৱাদাতি – সকাযনে তত্থ দড়্হং ৱদানা.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘ইধেৱ সুদ্ধিং ইতি ৱাদযন্তি, নাঞ্ঞেসু ধম্মেসু ৱিসুদ্ধিমাহু;
এৱম্পি তিত্থ্যা পুথুসো নিৱিট্ঠা, সকাযনে তত্থ দড়্হং ৱদানা’’তি.
১২৮. সকাযনে ৱাপি দড়্হং ৱদানো, কমেত্থ [কং তত্থ (সী. ক.)] বালোতি পৰং দহেয্য;
সযংৱ [সযমেৱ (স্যা.)] সো মেধগমাৱহেয্য, পৰং ৱদং বালমসুদ্ধিধম্মং.
সকাযনে ৱাপি দড়্হং ৱদানোতি. ধম্মো সকাযনং, দিট্ঠি সকাযনং, পটিপদা সকাযনং, মগ্গো সকাযনং, সকাযনে দড়্হৱাদো থিৰৱাদো বলিকৱাদো অৱট্ঠিতৱাদোতি – সকাযনে ৱাপি দড়্হং ৱদানো.
কমেত্থ বালোতি পৰং দহেয্যাতি. এত্থাতি সকায দিট্ঠিযা সকায খন্তিযা সকায ৰুচিযা সকায লদ্ধিযা পৰং বালতো হীনতো নিহীনতো ওমকতো লামকতো ছতুক্কতো পৰিত্ততো কং দহেয্য কং পস্সেয্য কং দক্খেয্য কং ওলোকেয্য কং নিজ্ঝাযেয্য কং উপপৰিক্খেয্যাতি – কমেত্থ বালোতি পৰং দহেয্য.
সযংৱ সো মেধগমাৱহেয্য, পৰং ৱদং বালমসুদ্ধিধম্মন্তি. পৰো বালো হীনো নিহীনো ওমকো লামকো ছতুক্কো পৰিত্তো অসুদ্ধিধম্মো অৱিসুদ্ধিধম্মো অপৰিসুদ্ধিধম্মো অৱোদাতধম্মোতি – এৱং ৱদন্তো এৱং কথেন্তো এৱং ভণন্তো এৱং দীপযন্তো এৱং ৱোহৰন্তো সযমেৱ কলহং ভণ্ডনং ৱিগ্গহং ৱিৱাদং মেধগং আৱহেয্য সমাৱহেয্য আহৰেয্য সমাহৰেয্য আকড্ঢেয্য সমাকড্ঢেয্য গণ্হেয্য পৰামসেয্য অভিনিৱিসেয্যাতি – সযংৱ সো মেধগমাৱহেয্য পৰং ৱদং বালমসুদ্ধিধম্মং.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘সকাযনে ৱাপি দড়্হং ৱদানো, কমেত্থ বালোতি পৰং দহেয্য;
সযংৱ সো মেধগমাৱহেয্য, পৰং ৱদং বালমসুদ্ধিধম্ম’’ন্তি.
১২৯. ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা সযং পমায, উদ্ধংস [উদ্ধং সো (স্যা.)] লোকস্মিং ৱিৱাদমেতি;
হিত্ৱান সব্বানি ৱিনিচ্ছযানি, ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকে.
ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা সযং পমাযাতি. ৱিনিচ্ছযা ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. ৱিনিচ্ছযদিট্ঠিযা ঠত্ৱা পতিট্ঠহিত্ৱা গণ্হিত্ৱা পৰামসিত্ৱা অভিনিৱিসিত্ৱা ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা. সযং পমাযাতি সযং পমায পমিনিত্ৱা. ‘‘অযং সত্থা সব্বঞ্ঞূ’’তি সযং পমায পমিনিত্ৱা, ‘‘অযং ধম্মো স্ৱাক্খাতো… অযং গণো সুপ্পটিপন্নো… অযং দিট্ঠি ভদ্দিকা… অযং পটিপদা সুপঞ্ঞত্তা… অযং মগ্গো নিয্যানিকো’’তি সযং পমায পমিনিত্ৱাতি – ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা সযং পমায.
উদ্ধংস লোকস্মিং ৱিৱাদমেতীতি. উদ্ধংসো ৱুচ্চতি অনাগতং. অত্তনো ৱাদং উদ্ধং ঠপেত্ৱা সযমেৱ কলহং ভণ্ডনং ৱিগ্গহং ৱিৱাদং মেধগং এতি উপেতি উপগচ্ছতি গণ্হাতি পৰামসতি অভিনিৱিসতীতি. এৱম্পি উদ্ধংস লোকস্মিং ৱিৱাদমেতি. অথ ৱা অঞ্ঞেন উদ্ধং ৱাদেন সদ্ধিং কলহং কৰোতি ভণ্ডনং কৰোতি ৱিগ্গহং কৰোতি ৱিৱাদং কৰোতি মেধগং কৰোতি – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি…পে… নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি. এৱম্পি উদ্ধংস লোকস্মিং ৱিৱাদমেতি.
হিত্ৱান সব্বানি ৱিনিচ্ছযানীতি. ৱিনিচ্ছযা ৱুচ্চন্তি দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি. দিট্ঠিৱিনিচ্ছযা সব্বে ৱিনিচ্ছযে [সব্বা ৱিনিচ্ছিতদিট্ঠিযো (স্যা.), সব্বা ৱিনিচ্ছযদিট্ঠিযো (ক.)] হিত্ৱা চজিত্ৱা পৰিচ্চজিত্ৱা জহিত্ৱা পজহিত্ৱা ৱিনোদেত্ৱা ব্যন্তিং কৰিত্ৱা অনভাৱং গমেত্ৱাতি – হিত্ৱান সব্বানি ৱিনিচ্ছযানি.
ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকেতি. ন কলহং কৰোতি, ন ভণ্ডনং কৰোতি, ন ৱিগ্গহং কৰোতি, ন ৱিৱাদং কৰোতি, ন মেধগং কৰোতি. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা – ‘‘এৱং ৱিমুত্তচিত্তো খো, অগ্গিৱেস্সন, ভিক্খু ন কেনচি সংৱদতি, ন কেনচি ৱিৱদতি, যঞ্চ লোকে ৱুত্তং তেন চ ৱোহৰতি অপৰামস’’ন্তি. জন্তূতি সত্তো নৰো মানৱো পোসো পুগ্গলো জীৱো জাগু জন্তু ইন্দগু মনুজো. লোকেতি অপাযলোকে…পে… আযতনলোকেতি – ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকেতি.
তেনাহ ভগৱা –
‘‘ৱিনিচ্ছযে ঠত্ৱা সযং পমায, উদ্ধংস লোকস্মিং ৱিৱাদমেতি;
হিত্ৱান সব্বানি ৱিনিচ্ছযানি, ন মেধগং কুব্বতি জন্তু লোকে’’তি.