১. গদ্ৰভৱগ্গো

১. গদ্ৰভঙ্গপঞ্হো

১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘গদ্ৰভস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৱদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, গদ্ৰভো নাম সঙ্কাৰকূটেপি চতুক্কেপি সিঙ্ঘাটকেপি গামদ্ৱাৰেপি থুসৰাসিম্হিপি যত্থ কত্থচি সযতি, ন সযনবহুলো হোতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন তিণসন্থাৰেপি পণ্ণসন্থাৰেপি কট্ঠমঞ্চকেপি ছমাযপি যত্থ কত্থচি চম্মখণ্ডং পত্থৰিত্ৱা যত্থ কত্থচি সযিতব্বং, ন সযনবহুলেন ভৱিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, গদ্ৰভস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন ‘কলিঙ্গৰূপধানা, ভিক্খৱে, এতৰহি মম সাৱকা ৱিহৰন্তি অপ্পমত্তা আতাপিনো পধানস্মি’ন্তি. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন সাৰিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনাপি –

‘‘‘পল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স, জণ্ণুকেনাভিৱস্সতি;

অলং ফাসুৱিহাৰায, পহিতত্তস্স ভিক্খুনো’’’তি.

গদ্ৰভঙ্গপঞ্হো পঠমো.

২. কুক্কুটঙ্গপঞ্হো

২. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘কুক্কুটস্স পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৱদেসি, কতমানি তানি পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, কুক্কুটো কালেন সমযেন পটিসল্লীযতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন কালেন সমযেনেৱ চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৱা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠপেত্ৱা সৰীৰং পটিজগ্গিত্ৱা নহাযিত্ৱা চেতিযং ৱন্দিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং দস্সনায গন্ত্ৱা কালেন সমযেন সুঞ্ঞাগাৰং পৱিসিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, কুক্কুটস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুক্কুটো কালেন সমযেনেৱ ৱুট্ঠাতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন কালেন সমযেনেৱ ৱুট্ঠহিত্ৱা চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৱা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠপেত্ৱা সৰীৰং পটিজগ্গিত্ৱা চেতিযং ৱন্দিত্ৱা পুনদেৱ সুঞ্ঞাগাৰং পৱিসিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, কুক্কুটস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুক্কুটো পথৱিং খণিত্ৱা খণিত্ৱা অজ্ঝোহাৰং অজ্ঝোহৰতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন পচ্চৱেক্খিত্ৱা পচ্চৱেক্খিত্ৱা অজ্ঝোহাৰং অজ্ঝোহৰিতব্বং ‘নেৱ দৱায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৱিভূসনায, যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৱিহিংসূপৰতিযা ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহায, ইতি পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খামি নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতি অনৱজ্জতা চ ফাসুৱিহাৰো চা’তি. ইদং, মহাৰাজ, কুক্কুটস্স ততিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন –

‘‘‘কন্তাৰে পুত্তমংসংৱ, অক্খস্সব্ভঞ্জনং যথা;

এৱং আহৰি আহাৰং, যাপনত্থমমুচ্ছিতো’তি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুক্কুটো সচক্খুকোপি ৰত্তিং অন্ধো হোতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন অনন্ধেনেৱ অন্ধেন ৱিয ভৱিতব্বং, অৰঞ্ঞেপি গোচৰগামে পিণ্ডায চৰন্তেনপি ৰজনীযেসু ৰূপসদ্দগন্ধৰসফোট্ঠব্বধম্মেসু অন্ধেন বধিৰেন মূগেন ৱিয ভৱিতব্বং, ন নিমিত্তং গহেতব্বং, নানুব্যঞ্জনং গহেতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, কুক্কুটস্স চতুত্থং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন মহাকচ্চাযনেন –

‘চক্খুমাস্স যথা অন্ধো, সোতৱা বধিৰো যথা;

পঞ্ঞৱাস্স [জিৱ্হাৱস্স (সী. পী.)] যথা মূগো, বলৱা দুব্বলোৰিৱ;

অত্তঅত্থে [অথ অত্থে (সী. পী.)] সমুপ্পন্নে, সযেথ মতসাযিক’ন্তি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুক্কুটো লেড্ডুদণ্ডলগুড়মুগ্গৰেহি পৰিপাতিযন্তোপি সকং গেহং ন ৱিজহতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন চীৱৰকম্মং কৰোন্তেনপি নৱকম্মং কৰোন্তেনপি ৱত্তপ্পটিৱত্তং কৰোন্তেনপি উদ্দিসন্তেনপি উদ্দিসাপেন্তেনপি যোনিসো মনসিকাৰো ন ৱিজহিতব্বো, সকং খো পনেতং, মহাৰাজ, যোগিনো গেহং, যদিদং যোনিসো মনসিকাৰো. ইদং, মহাৰাজ, কুক্কুটস্স পঞ্চমং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন ‘কো চ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো গোচৰো সকো পেত্তিকো ৱিসযো? যদিদং চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’তি. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন সাৰিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনাপি –

‘‘‘যথা সুদন্তো মাতঙ্গো, সকং সোণ্ডং ন মদ্দতি;

ভক্খাভক্খং ৱিজানাতি, অত্তনো ৱুত্তিকপ্পনং.

‘‘‘তথেৱ বুদ্ধপুত্তেন, অপ্পমত্তেন ৱা পন;

জিনৱচনং ন মদ্দিতব্বং, মনসিকাৰৱৰুত্তম’’’ন্তি.

কুক্কুটঙ্গপঞ্হো দুতিযো.

৩. কলন্দকঙ্গপঞ্হো

৩. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘কলন্দকস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৱদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, কলন্দকো পটিসত্তুম্হি ওপতন্তে নঙ্গুট্ঠং পপ্ফোটেত্ৱা মহন্তং কত্ৱা তেনেৱ নঙ্গুট্ঠলগুড়েন পটিসত্তুং পটিবাহতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন কিলেসসত্তুম্হি ওপতন্তে সতিপট্ঠানলগুড়ং পপ্ফোটেত্ৱা মহন্তং কত্ৱা তেনেৱ সতিপট্ঠানলগুড়েন সব্বকিলেসা পটিবাহিতব্বা. ইদং, মহাৰাজ, কলন্দকস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন চূড়পন্থকেন –

‘যদা কিলেসা ওপতন্তি, সামঞ্ঞগুণধংসনা;

সতিপট্ঠানলগুড়েন, হন্তব্বা তে পুনপ্পুন’’’ন্তি.

কলন্দকঙ্গপঞ্হো ততিযো.

৪. দীপিনিযঙ্গপঞ্হো

৪. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘দীপিনিযা একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৱদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, দীপিনী সকিং যেৱ গব্ভং গণ্হাতি, ন পুনপ্পুনং পুৰিসং উপেতি? এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন আযতিং পটিসন্ধিং উপ্পত্তিং গব্ভসেয্যং চুতিং ভেদং খযং ৱিনাসং সংসাৰভযং দুগ্গতিং ৱিসমং সম্পীড়িতং দিস্ৱা ‘পুনব্ভৱে নপ্পটিসন্দহিস্সামী’তি যোনিসো মনসিকাৰো কৰণীযো. ইদং, মহাৰাজ, দীপিনিযা একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন সুত্তনিপাতে ধনিযগোপালকসুত্তে –

‘‘‘উসভোৰিৱ ছেত্ৱ বন্ধনানি, নাগো পূতিলতংৱ দালযিত্ৱা;

নাহং পুনুপেস্সং গব্ভসেয্যং, অথ চে পত্থযসী পৱস্স দেৱা’’’তি.

দীপিনিযঙ্গপঞ্হো চতুত্থো.

৫. দীপিকঙ্গপঞ্হো

৫. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘দীপিকস্স দ্ৱে অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৱদেসি, কতমানি তানি দ্ৱে অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, দীপিকো অৰঞ্ঞে তিণগহনং ৱা ৱনগহনং ৱা পব্বতগহনং ৱা নিস্সায নিলীযিত্ৱা মিগে গণ্হাতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন ৱিৱেকং সেৱিতব্বং অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং অপ্পসদ্দং অপ্পনিগ্ঘোসং ৱিজনৱাতং মনুস্সৰাহসেয্যকং পটিসল্লানসাৰুপ্পং; ৱিৱেকং সেৱমানো হি, মহাৰাজ, যোগী যোগাৱচৰো নচিৰস্সেৱ ছড়ভিঞ্ঞাসু চ ৱসিভাৱং পাপুণাতি. ইদং, মহাৰাজ, দীপিকস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেহি ধম্মসঙ্গাহকেহি –

‘‘‘যথাপি দীপিকো নাম, নিলীযিত্ৱা গণ্হতে [গণ্হতী (সী. পী.)] মিগে;

তথেৱাযং বুদ্ধপুত্তো, যুত্তযোগো ৱিপস্সকো;

অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱান, গণ্হাতি ফলমুত্তম’ন্তি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, দীপিকো যং কিঞ্চি পসুং ৱধিত্ৱা ৱামেন পস্সেন পতিতং ন ভক্খেতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন ৱেড়ুদানেন ৱা পত্তদানেন ৱা পুপ্ফদানেন ৱা ফলদানেন ৱা সিনানদানেন ৱা মত্তিকাদানেন ৱা চুণ্ণদানেন ৱা দন্তকট্ঠদানেন ৱা মুখোদকদানেন ৱা চাতুকম্যতায ৱা মুগ্গসুপ্যতায [মুগ্গসুপ্পতায (সী. পী.)] ৱা পাৰিভট [পাৰিভট্টতায (সী. পী.)] যতায ৱা জঙ্ঘপেসনীযেন ৱা ৱেজ্জকম্মেন ৱা দূতকম্মেন ৱা পহিণগমনেন ৱা পিণ্ডপটিপিণ্ডেন ৱা দানানুপ্পদানেন ৱা ৱত্থুৱিজ্জায ৱা নক্খত্তৱিজ্জায ৱা অঙ্গৱিজ্জায [নগৱিজ্জায (ক.)] ৱা অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ৱা বুদ্ধপ্পটিকুট্ঠেন মিচ্ছাজীৱেন নিপ্ফাদিতং ভোজনং ন ভুঞ্জিতব্বং [পৰিভুঞ্জিতব্বং (সী. পী.)] ৱামেন পস্সেন পতিতং পসুং ৱিয দীপিকো. ইদং, মহাৰাজ, দীপিকস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন সাৰিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা –

‘‘‘ৱচীৱিঞ্ঞত্তিৱিপ্ফাৰা, উপ্পন্নং মধুপাযসং;

সচে ভুত্তো ভৱেয্যাহং, সাজীৱো গৰহিতো মম.

‘‘‘যদিপি মে অন্তগুণং, নিক্খমিত্ৱা বহী চৰে;

নেৱ ভিন্দেয্যমাজীৱং, চজমানোপি জীৱিত’’’ন্তি.

দীপিকঙ্গপঞ্হো পঞ্চমো.

৬. কুম্মঙ্গপঞ্হো

৬. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘কুম্মস্স পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৱদেসি, কতমানি তানি পঞ্চ অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, কুম্মো উদকচৰো উদকেযেৱ ৱাসং কপ্পেতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন সব্বপাণভূতপুগ্গলানং হিতানুকম্পিনা মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন সব্বাৱন্তং লোকং ফৰিত্ৱা ৱিহৰিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, কুম্মস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুম্মো উদকে উপ্পিলৱন্তো সীসং উক্খিপিত্ৱা যদি কোচি পস্সতি, তত্থেৱ নিমুজ্জতি গাড়্হমোগাহতি ‘মা মং তে পুন পস্সেয্যু’ন্তি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন কিলেসেসু ওপতন্তেসু আৰম্মণসৰে নিমুজ্জিতব্বং গাড়্হমোগাহিতব্বং ‘মা মং কিলেসা পুন পস্সেয্যু’ন্তি. ইদং, মহাৰাজ, কুম্মস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুম্মো উদকতো নিক্খমিত্ৱা কাযং ওতাপেতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন নিসজ্জট্ঠানসযনচঙ্কমতো মানসং নীহৰিত্ৱা সম্মপ্পধানে মানসং ওতাপেতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, কুম্মস্স ততিযং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুম্মো পথৱিং খণিত্ৱা ৱিৱিত্তে ৱাসং কপ্পেতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন লাভসক্কাৰসিলোকং পজহিত্ৱা সুঞ্ঞং ৱিৱিত্তং কাননং ৱনপত্থং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং অপ্পসদ্দং অপ্পনিগ্ঘোসং পৱিৱিত্তমোগাহিত্ৱা ৱিৱিত্তে যেৱ ৱাসং উপগন্তব্বং. ইদং, মহাৰাজ, কুম্মস্স চতুত্থং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন উপসেনেন ৱঙ্গন্তপুত্তেন –

‘‘‘ৱিৱিত্তং অপ্পনিগ্ঘোসং, ৱাড়মিগনিসেৱিতং;

সেৱে সেনাসনং ভিক্খু, পটিসল্লানকাৰণা’তি.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, কুম্মো চাৰিকং চৰমানো যদি কঞ্চি পস্সতি ৱা, সদ্দং সুণাতি ৱা, সোণ্ডিপঞ্চমানি অঙ্গানি সকে কপালে নিদহিত্ৱা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো তিট্ঠতি কাযমনুৰক্খন্তো, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন সব্বত্থ ৰূপসদ্দগন্ধৰসফোট্ঠব্বধম্মেসু আপতন্তেসু ছসু দ্ৱাৰেসু সংৱৰকৱাটং অনুগ্ঘাটেত্ৱা মানসং সমোদহিত্ৱা সংৱৰং কত্ৱা সতেন সম্পজানেন ৱিহাতব্বং সমণধম্মং অনুৰক্খমানেন. ইদং, মহাৰাজ, কুম্মস্স পঞ্চমং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন সংযুত্তনিকাযৱৰে কুম্মূপমসুত্তন্তে –

‘‘‘কুম্মোৱ অঙ্গানি সকে কপালে, সমোদহং ভিক্খু মনোৱিতক্কে;

অনিস্সিতো অঞ্ঞমহেঠযানো, পৰিনিব্বুতোনূপৱদেয্য কঞ্চী’’’তি.

কুম্মঙ্গপঞ্হো ছট্ঠো.

৭. ৱংসঙ্গপঞ্হো

৭. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘ৱংসস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৱদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, ৱংসো যত্থ ৱাতো, তত্থ অনুলোমেতি, নাঞ্ঞত্থমনুধাৱতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন যং বুদ্ধেন ভগৱতা ভাসিতং নৱঙ্গং সত্থু সাসনং, তং অনুলোমযিত্ৱা কপ্পিযে অনৱজ্জে ঠত্ৱা সমণধম্মং যেৱ পৰিযেসিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, ৱংসস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং মহাৰাজ থেৰেন ৰাহুলেন –

‘‘‘নৱঙ্গং বুদ্ধৱচনং, অনুলোমেত্ৱান সব্বদা;

কপ্পিযে অনৱজ্জস্মিং, ঠত্ৱাপাযং সমুত্তৰি’’’ন্তি.

ৱংসঙ্গপঞ্হো সত্তমো.

৮. চাপঙ্গপঞ্হো

৮. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘চাপস্স একং অঙ্গং গহেতব্ব’ন্তি যং ৱদেসি, কতমং তং একং অঙ্গং গহেতব্ব’’ন্তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, চাপো সুতচ্ছিতো নমিতো [মিতো (সী. পী. ক.)] যাৱগ্গমূলং সমকমেৱ অনুনমতি নপ্পটিত্থম্ভতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন থেৰনৱমজ্ঝিমসমকেসু অনুনমিতব্বং নপ্পটিফৰিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, চাপস্স একং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা দেৱাতিদেৱেন ৱিধুৰ [পুণ্ণক] জাতকে –

‘‘‘চাপোৱূনুদৰো ধীৰো, ৱংসো ৱাপি পকম্পযে [চাপো ৱা নুন মে ধীৰো, ৱংসোৱ অনুলোমযং (সী. পী. ক.)];

পটিলোমং ন ৱত্তেয্য, স ৰাজৱসতিং ৱসে’’’তি.

চাপঙ্গপঞ্হো অট্ঠমো.

৯. ৱাযসঙ্গপঞ্হো

৯. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘ৱাযসস্স দ্ৱে অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৱদেসি, কতমানি তানি দ্ৱে অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, ৱাযসো আসঙ্কিতপৰিসঙ্কিতো যত্তপ্পযত্তো চৰতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন আসঙ্কিতপৰিসঙ্কিতেন যত্তপযত্তেন উপট্ঠিতায সতিযা সংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি চৰিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, ৱাযসস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, ৱাযসো যং কিঞ্চি ভোজনং দিস্ৱা ঞাতীহি সংৱিভজিত্ৱা ভুঞ্জতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন যে তে লাভা ধম্মিকা ধম্মলদ্ধা অন্তমসো পত্তপৰিযাপন্নমত্তম্পি, তথাৰূপেহি লাভেহি পটিৱিভত্তভোগিনা ভৱিতব্বং সীলৱন্তেহি সব্ৰহ্মচাৰীহি. ইদং, মহাৰাজ, ৱাযসস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন সাৰিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা –

‘‘‘সচে মে উপনামেন্তি, যথালদ্ধং তপস্সিনো;

সব্বে সংৱিভজিত্ৱান, ততো ভুঞ্জামি ভোজন’’’ন্তি.

ৱাযসঙ্গপঞ্হো নৱমো.

১০. মক্কটঙ্গপঞ্হো

১০. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ‘মক্কটস্স দ্ৱে অঙ্গানি গহেতব্বানী’তি যং ৱদেসি, কতমানি তানি দ্ৱে অঙ্গানি গহেতব্বানী’’তি? ‘‘যথা, মহাৰাজ, মক্কটো ৱাসমুপগচ্ছন্তো তথাৰূপে ওকাসে মহতিমহাৰুক্খে পৱিৱিত্তে সব্বট্ঠকসাখে [সব্বত্থকসাখে (স্যা.), সব্বট্ঠসাখে (ক.)] ভীৰুত্তাণে ৱাসমুপগচ্ছতি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন লজ্জিং পেসলং সীলৱন্তং কল্যাণধম্মং বহুস্সুতং ধম্মধৰং ৱিনযধৰং পিযং গৰুভাৱনীযং ৱত্তাৰং ৱচনক্খমং ওৱাদকং ৱিঞ্ঞাপকং সন্দস্সকং সমাদপকং সমুত্তেজকং সম্পহংসকং এৱৰূপং কল্যাণমিত্তং আচৰিযং নিস্সায ৱিহৰিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, মক্কটস্স পঠমং অঙ্গং গহেতব্বং.

‘‘পুন চপৰং, মহাৰাজ, মক্কটো ৰুক্খে যেৱ চৰতি তিট্ঠতি নিসীদতি, যদি নিদ্দং ওক্কমতি, তত্থেৱ ৰত্তিং ৱাসমনুভৱতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যোগিনা যোগাৱচৰেন পৱনাভিমুখেন ভৱিতব্বং, পৱনে যেৱ ঠানচঙ্কমনিসজ্জাসযনং নিদ্দং ওক্কমিতব্বং, তত্থেৱ সতিপট্ঠানমনুভৱিতব্বং. ইদং, মহাৰাজ, মক্কটস্স দুতিযং অঙ্গং গহেতব্বং. ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, থেৰেন সাৰিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা –

‘‘‘চঙ্কমন্তোপি তিট্ঠন্তো, নিসজ্জাসযনেন ৱা;

পৱনে সোভতে ভিক্খু, পৱনন্তংৱ ৱণ্ণিত’’’ন্তি.

মক্কটঙ্গপঞ্হো দসমো.

গদ্ৰভৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

গদ্ৰভো চেৱ [ঘোৰস্সৰো চ (সী. স্যা. পী.)] কুক্কুটো, কলন্দো দীপিনি দীপিকো;

কুম্মো ৱংসো চ চাপো চ, ৱাযসো অথ মক্কটোতি.