৬. অকালমৰণপঞ্হো

৬. ‘‘ভন্তে নাগসেন, যে তে সত্তা মৰন্তি, সব্বে তে কালে যেৱ মৰন্তি, উদাহু অকালেপি মৰন্তী’’তি? ‘‘অত্থি, মহাৰাজ, কালেপি মৰণং, অত্থি অকালেপি মৰণ’’ন্তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, কে কালে মৰন্তি, কে অকালে মৰন্তী’’তি? ‘‘দিট্ঠপুব্বা পন, মহাৰাজ, তযা অম্বৰুক্খা ৱা জম্বুৰুক্খা ৱা, অঞ্ঞস্মা ৱা পন ফলৰুক্খা ফলানি পতন্তানি আমানি চ পক্কানি চা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘যানি তানি, মহাৰাজ, ফলানি ৰুক্খতো পতন্তি, সব্বানি তানি কালে যেৱ পতন্তি, উদাহু অকালেপী’’তি? ‘‘যানি তানি, ভন্তে নাগসেন, ফলানি পৰিপক্কানি ৱিলীনানি পতন্তি, সব্বানি তানি কালে পতন্তি. যানি পন তানি অৱসেসানি ফলানি তেসু কানিচি কিমিৱিদ্ধানি পতন্তি, কানিচি লগুড়হতানি [সকুণপহতা (স্যা.), লকুটহতানি (সী. পী. ক.)] পতন্তি, কানিচি ৱাতপ্পহতানি পতন্তি, কানিচি অন্তোপূতিকানি হুত্ৱা পতন্তি, সব্বানি তানি অকালে পতন্তী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যে তে জৰাৱেগহতা মৰন্তি, তে যেৱ কালে মৰন্তি, অৱসেসা কেচি কম্মপ্পটিবাড়্হা মৰন্তি, কেচি গতিপ্পটিবাড়্হা মৰন্তি, কেচি কিৰিযপ্পটিবাড়্হা মৰন্তী’’তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, যে তে কম্মপ্পটিবাড়্হা মৰন্তি, যেপি তে গতিপ্পটিবাড়্হা মৰন্তি, যেপি তে কিৰিযপ্পটিবাড়্হা মৰন্তি, যেপি তে জৰাৱেগপ্পটিবাড়্হা মৰন্তি, সব্বে তে কালে যেৱ মৰন্তি, যোপি মাতুকুচ্ছিগতো মৰতি, সো তস্স কালো, কালে যেৱ সো মৰতি. যোপি ৱিজাতঘৰে মৰতি, সো তস্স কালো, সোপি কালে যেৱ মৰতি. যোপি মাসিকো মৰতি…পে… যোপি ৱস্সসতিকো মৰতি, সো তস্স কালো, কালে যেৱ সো মৰতি, তেন হি, ভন্তে নাগসেন, অকালে মৰণং নাম ন হোতি, যে কেচি মৰন্তি, সব্বে তে কালে যেৱ মৰন্তী’’তি.

‘‘সত্তিমে, মহাৰাজ, ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰন্তি. কতমে সত্ত? জিঘচ্ছিতো, মহাৰাজ, ভোজনং অলভমানো উপহতব্ভন্তৰো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, পিপাসিতো, মহাৰাজ, পানীযং অলভমানো পৰিসুক্খহদযো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, অহিনা দট্ঠো, মহাৰাজ, ৱিসৱেগাভিহতো তিকিচ্ছকং অলভমানো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, ৱিসমাসিতো, মহাৰাজ, ডয্হন্তেসু অঙ্গপচ্চঙ্গেসু অগদং অলভমানো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, অগ্গিগতো, মহাৰাজ, ঝাযমানো নিব্বাপনং অলভমানো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, উদকগতো, মহাৰাজ, পতিট্ঠং অলভমানো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, সত্তিহতো, মহাৰাজ, আবাধিকো ভিসক্কং অলভমানো ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰতি, ইমে খো, মহাৰাজ, সত্ত ৱিজ্জমানেপি উত্তৰিং আযুস্মিং অকালে মৰন্তি. তত্ৰাপাহং, মহাৰাজ, একংসেন ৱদামি.

‘‘অট্ঠৱিধেন, মহাৰাজ, সত্তানং কালঙ্কিৰিযা হোতি, ৱাতসমুট্ঠানেন পিত্তসমুট্ঠানেন সেম্হসমুট্ঠানেন সন্নিপাতিকেন উতুৱিপৰিণামেন ৱিসমপৰিহাৰেন ওপক্কমিকেন কম্মৱিপাকেন, মহাৰাজ, সত্তানং কালঙ্কিৰিযা হোতি. তত্ৰ, মহাৰাজ, যদিদং কম্মৱিপাকেন কালঙ্কিৰিযা, সা যেৱ তত্থ সামযিকা [সামাযিকা (ক.)] কালঙ্কিৰিযা, অৱসেসা অসামযিকা কালঙ্কিৰিযাতি. ভৱতি চ –

‘‘‘জিঘচ্ছায পিপাসায, অহিদট্ঠা [অহিদট্ঠো (সী.), অহিনা দট্ঠো (পী.)] ৱিসেন চ;

অগ্গিউদকসত্তীহি, অকালে তত্থ মীযতি;

ৱাতপিত্তেন সেম্হেন, সন্নিপাতেনুতূহি চ;

ৱিসমোপক্কমকম্মেহি, অকালে তত্থ মীযতী’তি.

‘‘কেচি, মহাৰাজ, সত্তা পুব্বে কতেন তেন তেন অকুসলকম্মৱিপাকেন মৰন্তি. ইধ, মহাৰাজ, যো পুব্বে পৰে জিঘচ্ছায মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি জিঘচ্ছায পৰিপীড়িতো ছাতো পৰিকিলন্তো সুক্খমিলাতহদযো বুভুক্খিতো [সুক্খিতো (সী. পী. ক.)] ৱিসুক্খিতো ঝাযন্তো অব্ভন্তৰং পৰিডয্হন্তো জিঘচ্ছায যেৱ মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মহল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং.

‘‘যো পুব্বে পৰে পিপাসায মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি পেতো হুত্ৱা নিজ্ঝামতণ্হিকো সমানো লূখো কিসো পৰিসুক্খিতহদযো পিপাসায যেৱ মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মহল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং.

‘‘যো পুব্বে পৰে অহিনা ডংসাপেত্ৱা মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি অজগৰমুখেনেৱ অজগৰমুখং কণ্হসপ্পমুখেনেৱ কণ্হসপ্পমুখং পৰিৱত্তিত্ৱা তেহি খাযিতখাযিতো অহীহি দট্ঠো যেৱ মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মহল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং.

‘‘যো পুব্বে পৰে ৱিসং দত্ৱা মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি ডয্হন্তেহি অঙ্গপচ্চঙ্গেহি ভিজ্জমানেন সৰীৰেন কুণপগন্ধং ৱাযন্তো ৱিসেনেৱ মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মহল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং.

‘‘যো পুব্বে পৰে অগ্গিনা মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি অঙ্গাৰপব্বতেনেৱ অঙ্গাৰপব্বতং যমৱিসযেনেৱ যমৱিসযং পৰিৱত্তিত্ৱা দড্ঢৱিদড্ঢগত্তো অগ্গিনা যেৱ মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মলল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং.

‘‘যো পুব্বে পৰে উদকেন মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি হতৱিলুত্তভগ্গদুব্বলগত্তো খুব্ভিতচিত্তো [খুভিতচিত্তো (সী. পী.)] উদকেনেৱ [উদকে যেৱ (বহূসু)] মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মহল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং.

‘‘যো পুব্বে পৰে সত্তিযা মাৰেতি, সো বহূনি ৱস্সসতসহস্সানি ছিন্নভিন্নকোট্টিতৱিকোট্টিতো সত্তিমুখসমাহতো সত্তিযা যেৱ মৰতি দহৰোপি মজ্ঝিমোপি মহল্লকোপি, ইদম্পি তস্স সামযিকমৰণং’’.

‘‘ভন্তে নাগসেন, অকালে মৰণং অত্থীতি যং ৱদেতি, ইঙ্ঘ মে ত্ৱং তত্থ কাৰণং অতিদিসাতি’’. ‘‘যথা, মহাৰাজ, মহতিমহাঅগ্গিক্খন্ধো আদিন্নতিণকট্ঠসাখাপলাসো পৰিযাদিন্নভক্খো উপাদানসঙ্খযা নিব্বাযতি, সো অগ্গি ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো সমযে নিব্বুতো নামা’তি, এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি বহূনি দিৱসসহস্সানি জীৱিত্ৱা জৰাজিণ্ণো আযুক্খযা অনীতিকো অনুপদ্দৱো মৰতি, সো ৱুচ্চতি ‘সমযে মৰণমুপগতো’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, মহতিমহাঅগ্গিক্খন্ধো আদিন্নতিণকট্ঠসাখাপলাসো অস্স, তং অপৰিযাদিন্নে যেৱ তিণকট্ঠসাখাপলাসে মহতিমহামেঘো অভিপ্পৱস্সিত্ৱা নিব্বাপেয্য, অপি নু খো, মহাৰাজ, মহাঅগ্গিক্খন্ধো সমযে নিব্বুতো নাম হোতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন সো, মহাৰাজ, পচ্ছিমো অগ্গিক্খন্ধো পুৰিমকেন অগ্গিক্খন্ধেন সমসমগতিকো নাহোসী’’তি? ‘‘আগন্তুকেন, ভন্তে, মেঘেন পটিপীড়িতো সো অগ্গিক্খন্ধো অসমযে নিব্বুতো’’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা পিত্তসমুট্ঠানেন ৱা সেম্হসমুট্ঠানেন ৱা সন্নিপাতিকেন ৱা উতুপৰিণামজেন ৱা ৱিসমপৰিহাৰজেন ৱা ওপক্কমিকেন ৱা জিঘচ্ছায ৱা পিপাসায ৱা সপ্পদট্ঠেন ৱা ৱিসমাসিতেন ৱা অগ্গিনা ৱা উদকেন ৱা সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, গগনে মহতিমহাৱলাহকো উট্ঠহিত্ৱা নিন্নঞ্চ থলঞ্চ পৰিপূৰযন্তো অভিৱস্সতি, সো ৱুচ্চতি ‘মেঘো অনীতিকো অনুপদ্দৱো ৱস্সতী’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি চিৰং জীৱিত্ৱা জৰাজিণ্ণো আযুক্খযা অনীতিকো অনুপদ্দৱো মৰতি, সো ৱুচ্চতি ‘সমযে মৰণমুপগতো’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, গগনে মহতিমহাৱলাহকো উট্ঠহিত্ৱা অন্তৰাযেৱ মহতা ৱাতেন অব্ভত্থং গচ্ছেয্য, অপি নু খো সো, মহাৰাজ, মহাৱলাহকো সমযে ৱিগতো নাম হোতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন সো, মহাৰাজ, পচ্ছিমো ৱলাহকো পুৰিমেন ৱলাহকেন সমসমগতিকো নাহোসী’’তি? ‘‘আগন্তুকেন, ভন্তে, ৱাতেন পটিপীড়িতো সো ৱলাহকো অসমযপ্পত্তো যেৱ ৱিগতো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা…পে… সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থীতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, বলৱা আসীৱিসো কুপিতো কিঞ্চিদেৱ পুৰিসং ডংসেয্য, তস্স তং ৱিসং অনীতিকং অনুপদ্দৱং মৰণং পাপেয্য, তং ৱিসং ৱুচ্চতি ‘অনীতিকমনুপদ্দৱং কোটিগত’ন্তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি চিৰং জীৱিত্ৱা জৰাজিণ্ণো আযুক্খযা অনীতিকো অনুপদ্দৱো মৰতি, সো ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো জীৱিতকোটিগতো সামযিকং মৰণমুপগতো’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, বলৱতা আসীৱিসেন দট্ঠস্স অন্তৰাযেৱ আহিতুণ্ডিকো অগদং দত্ৱা অৱিসং কৰেয্য, অপি নু খো তং, মহাৰাজ, ৱিসং সমযে ৱিগতং নাম হোতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন তং, মহাৰাজ, পচ্ছিমং ৱিসং পুৰিমকেন ৱিসেন সমসমগতিকং নাহোসী’’তি? ‘‘আগন্তুকেন, ভন্তে, অগদেন পটিপীড়িতং ৱিসং অকোটিগতং যেৱ ৱিগত’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা…পে… সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থীতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, ইস্সাসো সৰং পাতেয্য, সচে সো সৰো যথাগতিগমনপথমত্থকং গচ্ছতি, সো সৰো ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো যথাগতিগমনপথমত্থকং গতো নামা’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি চিৰং জীৱিত্ৱা জৰাজিণ্ণো আযুক্খযা অনীতিকো অনুপদ্দৱো মৰতি, সো ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো সমযে মৰণমুপগতো’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, ইস্সাসো সৰং পাতেয্য, তস্স তং সৰং তস্মিং যেৱ খণে কোচি গণ্হেয্য, অপি নু খো সো, মহাৰাজ, সৰো যথাগতিগমনপথমত্থকং গতো নাম হোতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন সো, মহাৰাজ, পচ্ছিমো সৰো পুৰিমকেন সৰেন সমসমগতিকো নাহোসী’’তি? ‘‘আগন্তুকেন, ভন্তে, গহণেন তস্স সৰস্স গমনং উপচ্ছিন্ন’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা…পে… সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থীতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, যো কোচি লোহমযং ভাজনং আকোটেয্য, তস্স আকোটনেন সদ্দো নিব্বত্তিত্ৱা যথাগতিগমনপথমত্থকং গচ্ছতি, সো সদ্দো ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো যথাগতিগমনপথমত্থকং গতো নামা’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি বহূনি দিৱসসহস্সানি জীৱিত্ৱা জৰাজিণ্ণো আযুক্খযা অনীতিকো অনুপদ্দৱো মৰতি, সো ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো সমযে মৰণমুপাগতো’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, যো কোচি লোহমযং ভাজনং আকোটেয্য, তস্স আকোটনেন সদ্দো নিব্বত্তেয্য, নিব্বত্তে সদ্দে অদূৰগতে কোচি আমসেয্য, সহ আমসনেন সদ্দো নিৰুজ্ঝেয্য, অপি নু খো সো, মহাৰাজ, সদ্দো যথাগতিগমনপথমত্থকং গতো নাম হোতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন, মহাৰাজ, পচ্ছিমো সদ্দো পুৰিমকেন সদ্দেন সমসমগতিকো নাহোসী’’তি? ‘‘আগন্তুকেন, ভন্তে, আমসনেন সো সদ্দো উপৰতো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা…পে… সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. ইদমেত্থ মহাৰাজ কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থীতি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, খেত্তে সুৱিৰূড়্হং ধঞ্ঞবীজং সম্মা পৱত্তমানেন ৱস্সেন ওততৱিততআকিণ্ণবহুফলং হুত্ৱা [উট্ঠিতআকিণ্ণবহুফলং ভৱিত্ৱা (স্যা.)] সস্সুট্ঠানসমযং পাপুণাতি, তং ধঞ্ঞং ৱুচ্চতি ‘অনীতিকমনুপদ্দৱং সমযসম্পত্তং নাম হোতী’তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি বহূনি দিৱসসহস্সানি জীৱিত্ৱা জৰাজিণ্ণো আযুক্খযা অনীতিকো অনুপদ্দৱো মৰতি, সো ৱুচ্চতি ‘অনীতিকো অনুপদ্দৱো সমযে মৰণমুপগতো’তি.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, খেত্তে সুৱিৰূড়্হং ধঞ্ঞবীজং উদকেন ৱিকলং মৰেয্য, অপি নু খো তং, মহাৰাজ, ধঞ্ঞং অসমযসম্পত্তং নাম হোতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন তং, মহাৰাজ, পচ্ছিমং ধঞ্ঞং পুৰিমকেন ধঞ্ঞেন সমসমগতিকং নাহোসী’’তি? ‘‘আগন্তুকেন, ভন্তে, উণ্হেন পটিপীড়িতং তং ধঞ্ঞং মত’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা…পে… সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থীতি.

‘‘সুতপুব্বং পন তযা, মহাৰাজ, ‘সম্পন্নতৰুণসস্সং কিমযো উট্ঠহিত্ৱা সমূলং নাসেন্তী’’’তি? ‘‘সুতপুব্বঞ্চেৱ তং, ভন্তে, অম্হেহি দিট্ঠপুব্বঞ্চা’’তি. ‘‘কিং নু খো তং, মহাৰাজ, সস্সং কালে নট্ঠং, উদাহু অকালে নট্ঠ’’ন্তি? ‘‘অকালে, ভন্তে, যদি খো তং, ভন্তে, সস্সং কিমযো ন খাদেয্যুং, সস্সুদ্ধৰণসমযং পাপুণেয্যা’’তি. ‘‘কিং পন, মহাৰাজ, আগন্তুকেন উপঘাতেন সস্সং ৱিনস্সতি, নিৰুপঘাতং সস্সং সস্সুদ্ধৰণসমযং পাপুণাতী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা…পে… সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা মৰতি. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থীতি.

‘‘সুতপুব্বং পন তযা, মহাৰাজ, ‘সম্পন্নে সস্সে ফলভাৰনমিতে মঞ্চৰিতপত্তে কৰকৱস্সং নাম ৱস্সজাতি নিপতিত্ৱা ৱিনাসেতি অফলং কৰোতী’তি? ‘‘সুতপুব্বঞ্চেৱ তং, ভন্তে, অম্হেহি দিট্ঠপুব্বঞ্চা’’তি. ‘‘অপি নু খো তং, মহাৰাজ, সস্সং কালে নট্ঠং, উদাহু অকালে নট্ঠ’’ন্তি? ‘‘অকালে, ভন্তে, যদি খো তং, ভন্তে, সস্সং কৰকৱস্সং ন ৱস্সেয্য সস্সুদ্ধৰণসমযং পাপুণেয্যা’’তি. ‘‘কিং পন, মহাৰাজ, আগন্তুকেন উপঘাতেন সস্সং ৱিনস্সতি, নিৰুপঘাতং সস্সং সস্সুদ্ধৰণসমযং পাপুণাতী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যো কোচি অকালে মৰতি, সো আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ৱাতসমুট্ঠানেন ৱা পিত্তসমুট্ঠানেন ৱা সেম্হসমুট্ঠানেন ৱা সন্নিপাতিকেন ৱা উতুপৰিণামজেন ৱা ৱিসমপৰিহাৰজেন ৱা ওপক্কমিকেন ৱা জিঘচ্ছায ৱা পিপাসায ৱা সপ্পদট্ঠেন ৱা ৱিসমাসিতেন ৱা অগ্গিনা ৱা উদকেন ৱা সত্তিৱেগপ্পটিপীড়িতো ৱা অকালে মৰতি. যদি পন আগন্তুকেন ৰোগেন পটিপীড়িতো ন ভৱেয্য, সমযেৱ মৰণং পাপুণেয্য. ইদমেত্থ, মহাৰাজ, কাৰণং, যেন কাৰণেন অকালে মৰণং অত্থী’’তি.

‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে নাগসেন, অব্ভুতং ভন্তে নাগসেন, সুদস্সিতং কাৰণং, সুদস্সিতং ওপম্মং অকালে মৰণস্স পৰিদীপনায, ‘অত্থি অকালে মৰণ’ন্তি উত্তানীকতং পাকটং কতং ৱিভূতং কতং, অচিত্তৱিক্খিত্তকোপি, ভন্তে নাগসেন, মনুজো একমেকেনপি তাৱ ওপম্মেন নিট্ঠং গচ্ছেয্য ‘অত্থি অকালে মৰণ’ন্তি, কিং পন মনুজো সচেতনো? পঠমোপম্মেনেৱাহং, ভন্তে, সঞ্ঞত্তো ‘অত্থি অকালে মৰণ’ন্তি, অপি চ অপৰাপৰং নিব্বাহনং সোতুকামো ন সম্পটিচ্ছি’’ন্তি.

অকালমৰণপঞ্হো ছট্ঠো.