১. নিপ্পপঞ্চপঞ্হো

১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘নিপ্পপঞ্চাৰামা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ নিপ্পপঞ্চৰতিনো’তি, কতমং তং নিপ্পপঞ্চ’’ন্তি? ‘‘সোতাপত্তিফলং, মহাৰাজ, নিপ্পপঞ্চং, সকদাগামিফলং নিপ্পপঞ্চং, অনাগামিফলং নিপ্পপঞ্চং, অৰহত্তফলং নিপ্পপঞ্চ’’ন্তি.

‘‘যদি, ভন্তে নাগসেন, সোতাপত্তিফলং নিপ্পপঞ্চং, সকদাগামিঅনাগামিঅৰহত্তফলং নিপ্পপঞ্চং, কিস্স পন ইমে ভিক্খূ উদ্দিসন্তি পৰিপুচ্ছন্তি সুত্তং গেয্যং ৱেয্যাকৰণং গাথং উদানং ইতিৱুত্তকং জাতকং অব্ভুতধম্মং ৱেদল্লং, নৱকম্মেন পলিবুজ্ঝন্তি দানেন চ পূজায চ, ননু তে জিনপ্পটিক্খিত্তং কম্মং কৰোতী’’তি?

‘‘যে তে, মহাৰাজ, ভিক্খূ উদ্দিসন্তি পৰিপুচ্ছন্তি সুত্তং গেয্যং ৱেয্যাকৰণং গাথং উদানং ইতিৱুত্তকং জাতকং অব্ভুতধম্মং ৱেদল্লং, নৱকম্মেন পলিবুজ্ঝন্তি দানেন চ পূজায চ, সব্বে তে নিপ্পপঞ্চস্স পত্তিযা কৰোন্তি. যে তে, মহাৰাজ, সভাৱপৰিসুদ্ধা পুব্বে ৱাসিতৱাসনা, তে একচিত্তক্খণেন নিপ্পপচ হোন্তি. যে পন তে ভিক্খূ মহাৰজক্খা, তে ইমেহি পযোগেহি নিপ্পপঞ্চা হোন্তি.

‘‘যথা, মহাৰাজ, একো পুৰিসো খেত্তে বীজং ৰোপেত্ৱা অত্তনো যথাবলৱীৰিযেন ৱিনা পাকাৰৱতিযা ধঞ্ঞং উদ্ধৰেয্য, একো পুৰিসো খেত্তে বীজং ৰোপেত্ৱা ৱনং পৱিসিত্ৱা কট্ঠঞ্চ সাখঞ্চ ছিন্দিত্ৱা ৱতিপাকাৰং কত্ৱা ধঞ্ঞং উদ্ধৰেয্য. যা তত্থ তস্স ৱতিপাকাৰপৰিযেসনা, সা ধঞ্ঞত্থায. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যে তে সভাৱপৰিসুদ্ধা পুব্বে ৱাসিতৱাসনা, তে একচিত্তক্খণেন নিপ্পপঞ্চা হোন্তি, ৱিনা ৱতিপাকাৰং পুৰিসো ৱিয ধঞ্ঞুদ্ধাৰো. যে পন তে ভিক্খূ মহাৰজক্খা, তে ইমেহি পযোগেহি নিপ্পপঞ্চা হোন্তি, ৱতিপাকাৰং কত্ৱা পুৰিসো ৱিয ধঞ্ঞুদ্ধাৰো.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, পুৰিসো মহতিমহন্তে অম্বৰুক্খমত্থকে ফলপিণ্ডি ভৱেয্য, অথ তত্থ যো কোচি ইদ্ধিমা আগন্ত্ৱা তস্স ফলং হৰেয্য, যো পন তত্থ অনিদ্ধিমা, সো কট্ঠঞ্চ ৱল্লিঞ্চ ছিন্দিত্ৱা নিস্সেণিং বন্ধিত্ৱা তায তং ৰুক্খং অভিৰুহিত্ৱা ফলং হৰেয্য. যা তত্থ তস্স নিস্সেণিপৰিযেসনা, সা ফলত্থায. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যে তে সভাৱপৰিসুদ্ধা পুব্বে ৱাসিতৱাসনা, তে একচিত্তক্খণেন নিপ্পপঞ্চা হোন্তি, ইদ্ধিমা ৱিয ৰুক্খফলং হৰন্তো. যে পন তে ভিক্খূ মহাৰজক্খা, তে ইমিনা পযোগেন সচ্চানি অভিসমেন্তি, নিস্সেণিযা ৱিয পুৰিসো ৰুক্খফলং হৰন্তো.

‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, একো পুৰিসো অত্থকৰণিকো এককো যেৱ সামিকং উপগন্ত্ৱা অত্থং সাধেতি. একো ধনৱা ধনৱসেন পৰিসং ৱড্ঢেত্ৱা পৰিসায অত্থং সাধেতি. যা তত্থ তস্স পৰিসপৰিযেসনা, সা অত্থত্থায. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, যে তে সভাৱপৰিসুদ্ধা পুব্বে ৱাসিতৱাসনা, তে একচিত্তক্খণেন ছসু অভিঞ্ঞাসু ৱসিভাৱং পাপুণন্তি, পুৰিসো ৱিয এককো অত্থসিদ্ধিং কৰোন্তো. যে পন তে ভিক্খূ মহাৰজক্খা, তে ইমেহি পযোগেহি সামঞ্ঞত্থমভিসাধেন্তি, পৰিসায ৱিয পুৰিসো অত্থসিদ্ধিং কৰোন্তো.

‘‘উদ্দেসোপি, মহাৰাজ, বহুকাৰো, পৰিপুচ্ছাপি বহুকাৰা, নৱকম্মম্পি বহুকাৰং, দানম্পি বহুকাৰং, পূজাপি বহুকাৰা তেসু তেসু কৰণীযেসু. যথা, মহাৰাজ, পুৰিসো ৰাজূপসেৱী কতাৱী অমচ্চভটবলদোৱাৰিকঅনীকট্ঠপাৰিসজ্জজনেহি, তে তস্স কৰণীযে অনুপ্পত্তে সব্বেপি উপকাৰা হোন্তি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, উদ্দেসোপি বহুকাৰো, পৰিপুচ্ছাপি বহুকাৰা, নৱকম্মম্পি বহুকাৰং, দানম্পি বহুকাৰং, পূজাপি বহুকাৰা তেসু তেসু কৰণীযেসু. যদি, মহাৰাজ, সব্বেপি অভিজাতিপৰিসুদ্ধা ভৱেয্যুং, অনুসাসনেন [অনুসাসকেন (সী. পী.)] কৰণীযং ন ভৱেয্য. যস্মা চ খো, মহাৰাজ, সৱনেন কৰণীযং হোতি, থেৰো, মহাৰাজ, সাৰিপুত্তো অপৰিমিতমসঙ্খেয্যকপ্পং উপাদায উপচিতকুসলমূলো পঞ্ঞায কোটিং গতো, সোপি ৱিনা সৱনেন নাসক্খি আসৱক্খযং পাপুণিতুং. তস্মা, মহাৰাজ, বহুকাৰং সৱনং, তথা উদ্দেসোপি পৰিপুচ্ছাপি. তস্মা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাপি নিপ্পপঞ্চা সঙ্খতা’’তি. ‘‘সুনিজ্ঝাপিতো, ভন্তে নাগসেন, পঞ্হো, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

নিপ্পপঞ্চপঞ্হো পঠমো.