৯. উদকসত্তজীৱপঞ্হো

৯. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ইমং উদকং অগ্গিম্হি তপ্পমানং চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সদ্দাযতি বহুৱিধং, কিং নু খো, ভন্তে নাগসেন, উদকং জীৱতি, কিং কীড়মানং সদ্দাযতি, উদাহু অঞ্ঞেন পটিপীড়িতং সদ্দাযতী’’তি? ‘‘ন হি, মহাৰাজ, উদকং জীৱতি, নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অপি চ, মহাৰাজ, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সদ্দাযতি বহুৱিধ’’ন্তি.

‘‘ভন্তে নাগসেন, ইধেকচ্চে তিত্থিযা উদকং জীৱতীতি সীতোদকং পটিক্খিপিত্ৱা উদকং তাপেত্ৱা ৱেকতিকৱেকতিকং পৰিভুঞ্জন্তি, তে তুম্হে গৰহন্তি পৰিভৱন্তি ‘একিন্দ্ৰিযং সমণা সক্যপুত্তিযা জীৱং ৱিহেঠেন্তী’তি, তং তেসং গৰহং পৰিভৱং ৱিনোদেহি অপনেহি নিচ্ছাৰেহী’’তি. ‘‘ন হি, মহাৰাজ, উদকং জীৱতি, নত্থি, মহাৰাজ, উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অপি চ, মহাৰাজ, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সদ্দাযতি বহুৱিধং.

‘‘যথা, মহাৰাজ, উদকং সোব্ভসৰসৰিতদহতড়াককন্দৰপদৰউদপাননিন্নপোক্খৰণিগতং ৱাতাতপৱেগস্স মহন্ততায পৰিযাদিযতি পৰিক্খযং গচ্ছতি, অপি নু তত্থ উদকং চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সদ্দাযতি বহুৱিধ’’ন্তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘যদি, মহাৰাজ, উদকং জীৱেয্য, তত্থাপি উদকং সদ্দাযেয্য, ইমিনাপি, মহাৰাজ, কাৰণেন জানাহি ‘নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সদ্দাযতি বহুৱিধ’ন্তি.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰিং কাৰণং সুণোহি ‘নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং সদ্দাযতী’তি. যদা পন, মহাৰাজ, উদকং তণ্ডুলেহি সম্মিস্সিতং ভাজনগতং হোতি পিহিতং উদ্ধনে অঠপিতং, অপি নু তত্থ উদকং সদ্দাযতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, অচলং হোতি সন্তসন্ত’’ন্তি. ‘‘তং যেৱ পন, মহাৰাজ, উদকং ভাজনগতং অগ্গিং উজ্জালেত্ৱা উদ্ধনে ঠপিতং হোতি, অপি নু তত্থ উদকং অচলং হোতি সন্তসন্ত’’ন্তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, চলতি খুব্ভতি লুড়তি আৱিলতি ঊমিজাতং হোতি, উদ্ধমধো দিসাৱিদিসং গচ্ছতি, উত্তৰতি পতৰতি ফেণমালী হোতীতি. কিস্স পন তং, মহাৰাজ, পাকতিকং উদকং ন চলতি সন্তসন্তং হোতি, কিস্স পন অগ্গিগতং চলতি খুব্ভতি লুড়তি আৱিলতি ঊমিজাতং হোতি, উদ্ধমধো দিসাৱিদিসং গচ্ছতি, উত্তৰতি পতৰতি ফেণমালী হোতী’’তি? ‘‘পাকতিকং, ভন্তে, উদকং ন চলতি, অগ্গিকতং পন উদকং অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সদ্দাযতি বহুৱিধ’’ন্তি. ‘‘ইমিনাপি মহাৰাজ, কাৰণেন জানাহি ‘নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং সদ্দাযতী’তি.

‘‘অপৰম্পি, মহাৰাজ, উত্তৰং কাৰণং সুণোহি, নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং সদ্দাযতি. হোতি তং, মহাৰাজ, উদকং ঘৰে ঘৰে উদকৱাৰকগতং পিহিত’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. ‘‘অপি নু তং, মহাৰাজ, উদকং চলতি খুব্ভতি লুড়তি আৱিলতি ঊমিজাতং হোতি, উদ্ধমধো দিসাৱিদিসং গচ্ছতি, উত্তৰতি পতৰতি ফেণমালী হোতী’’তি. ‘‘ন হি, ভন্তে, অচলং তং হোতি পাকতিকং উদকৱাৰকগতং উদক’’ন্তি.

‘‘সুতপুব্বং পন তযা, মহাৰাজ, ‘মহাসমুদ্দে উদকং চলতি খুব্ভতি লুড়তি আৱিলতি ঊমিজাতং হোতি, উদ্ধমধো দিসাৱিদিসং গচ্ছতি, উত্তৰতি পতৰতি ফেণমালী হোতি, উস্সক্কিত্ৱা ওস্সক্কিত্ৱা [ওস্সক্কিত্ৱা’’তি পদং সী. পী. পোত্থকেসু নত্থি] ৱেলায পহৰতি সদ্দাযতি বহুৱিধ’’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে, সুতপুব্বং এতং মযা দিট্ঠপুব্বঞ্চ ‘মহাসমুদ্দে উদকং হত্থসতম্পি দ্ৱেপি হত্থসতানি গগনে উস্সক্কতী’’’তি. ‘‘কিস্স, মহাৰাজ, উদকৱাৰকগতং উদকং ন চলতি ন সদ্দাযতি, কিস্স পন মহাসমুদ্দে উদকং চলতি সদ্দাযতী’’তি? ‘‘ৱাতৱেগস্স মহন্ততায, ভন্তে, মহাসমুদ্দে উদকং চলতি সদ্দাযতি, উদকৱাৰকগতং উদকং অঘট্টিতং কেহিচি ন চলতি ন সদ্দাযতী’’তি. ‘‘যথা, মহাৰাজ, ৱাতৱেগস্স মহন্ততায মহাসমুদ্দে উদকং চলতি সদ্দাযতি এৱমেৱ অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং সদ্দাযতী’’তি.

‘‘ননু, মহাৰাজ, ভেৰিপোক্খৰং সুক্খং সুক্খেন গোচম্মেন ওনন্ধন্তী’’তি? ‘‘আম, ভন্তে’’. ‘‘অপি নু, মহাৰাজ, ভেৰিযা জীৱো ৱা সত্তো ৱা অত্থী’’তি. ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি. ‘‘কিস্স পন, মহাৰাজ, ভেৰী সদ্দাযতী’’তি? ‘‘ইত্থিযা ৱা, ভন্তে, পুৰিসস্স ৱা তজ্জেন ৱাযামেনা’’তি. ‘‘যথা, মহাৰাজ, ইত্থিযা ৱা পুৰিসস্স ৱা তজ্জেন ৱাযামেন ভেৰী সদ্দাযতি, এৱমেৱ অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং সদ্দাযতি. ইমিনাপি, মহাৰাজ, কাৰণেন জানাহি ‘নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা, অগ্গিসন্তাপৱেগস্স মহন্ততায উদকং সদ্দাযতী’তি.

‘‘ময্হম্পি তাৱ, মহাৰাজ, তৱ পুচ্ছিতব্বং অত্থি, এৱমেসো পঞ্হো সুৱিনিচ্ছিতো হোতি, কিং নু খো, মহাৰাজ, সব্বেহিপি ভাজনেহি উদকং তপ্পমানং সদ্দাযতি, উদাহু একচ্চেহি যেৱ ভাজনেহি তপ্পমানং সদ্দাযতী’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, সব্বেহিপি ভাজনেহি উদকং তপ্পমানং সদ্দাযতি, একচ্চেহি যেৱ ভাজনেহি উদকং তপ্পমানং সদ্দাযতী’’তি. ‘‘তেন হি, মহাৰাজ, জহিতোসি সকসমযং, পচ্চাগতোসি মম ৱিসযং, নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱা. যদি, মহাৰাজ, সব্বেহিপি ভাজনেহি উদকং তপ্পমানং সদ্দাযেয্য, যুত্তমিদং ‘উদকং জীৱতী’তি ৱত্তুং. ন হি, মহাৰাজ, উদকং দ্ৱযং হোতি, যং সদ্দাযতি, তং জীৱতি, যং ন সদ্দাযতি, তং ন জীৱতীতি. যদি, মহাৰাজ, উদকং জীৱেয্য, মহন্তানং হত্থিনাগানং উস্সন্নকাযানং পভিন্নানং সোণ্ডায উস্সিঞ্চিত্ৱা মুখে পক্খিপিত্ৱা কুচ্ছিং পৱেসযন্তানং, তম্পি উদকং তেসং দন্তন্তৰে চিপ্পিযমানং সদ্দাযেয্য. হত্থসতিকাপি মহানাৱা গৰুকা ভাৰিকা অনেকসতসহস্সভাৰপৰিপূৰা মহাসমুদ্দে ৱিচৰন্তি, তাহিপি চিপ্পিযমানং উদকং সদ্দাযেয্য. মহতিমহন্তাপি মচ্ছা অনেকসতযোজনিককাযা তিমী তিমিঙ্গলা তিমিৰপিঙ্গলা অব্ভন্তৰে নিমুগ্গা মহাসমুদ্দে নিৱাসট্ঠানতায পটিৱসন্তা মহাউদকধাৰা আচমন্তি ধমন্তি চ, তেসম্পি তং দন্তন্তৰেপি উদৰন্তৰেপি চিপ্পিযমানং উদকং সদ্দাযেয্য. যস্মা চ খো, মহাৰাজ, এৱৰূপেহি এৱৰূপেহি মহন্তেহি পটিপীড়নেহি পটিপীড়িতং উদকং ন সদ্দাযতি তস্মাপি নত্থি উদকে জীৱো ৱা সত্তো ৱাতি, এৱমেতং, মহাৰাজ, ধাৰেহী’’তি.

‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, দোসাগতো পঞ্হো অনুচ্ছৱিকায ৱিভত্তিযা ৱিভত্তো, যথা নাম, ভন্তে নাগসেন, মহগ্ঘং মণিৰতনং ছেকং আচৰিযং কুসলং সিক্খিতং মণিকাৰং পাপুণিত্ৱা কিত্তিং লভেয্য থোমনং পসংসং, মুত্তাৰতনং ৱা মুত্তিকং দুস্সৰতনং ৱা দুস্সিকং, লোহিতচন্দনং ৱা গন্ধিকং পাপুণিত্ৱা কিত্তিং লভেয্য থোমনং পসংসং. এৱমেৱ খো, ভন্তে নাগসেন, দোসাগতো [দেসাগতো (সী. পী.)] পঞ্হো অনুচ্ছৱিকায ৱিভত্তিযা ৱিভত্তো, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.

উদকসত্তজীৱপঞ্হো নৱমো.

বুদ্ধৱগ্গো পঠমো.

ইমস্মিং ৱগ্গে নৱ পঞ্হা.