১. ইদ্ধিকম্মৱিপাকপঞ্হো
১. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৱতা ‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ইদ্ধিমন্তানং যদিদং মহামোগ্গল্লানো’তি. পুন চ কিৰ সো লগুড়েহি পৰিপোথিতো ভিন্নসীসো সঞ্চুণ্ণিতট্ঠিমংসধমনিছিন্নপৰিগত্তো পৰিনিব্বুতো [ধমনিমজ্জপৰিকত্তো (সী. পী.), ধম্মনিমিঞ্জপৰিগত্তো (স্যা.)]. যদি, ভন্তে নাগসেন, থেৰো মহামোগ্গল্লানো ইদ্ধিযা কোটিং গতো, তেন হি লগুড়েহি পোথিতো পৰিনিব্বুতোতি যং ৱচনং, তং মিচ্ছা. যদি লগুড়েহি পৰিপোথিতো পৰিনিব্বুতো, তেন হি ইদ্ধিযা কোটিং গতোতি তম্পি ৱচনং মিচ্ছা. কিং ন সমত্থো ইদ্ধিযা অত্তনো উপঘাতং অপনযিতুং, সদেৱকস্সপি লোকস্স পটিসৰণং ভৱিতুং অৰহোতি? অযম্পি উভতো কোটিকো পঞ্হো তৱানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি.
‘‘ভাসিতম্পেতং, মহাৰাজ, ভগৱতা ‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ইদ্ধিমন্তানং যদিদং মহামোগ্গল্লানো’তি. আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো লগুড়হতো পৰিনিব্বুতো, তঞ্চ পন কম্মাধিগ্গহিতেনা’’তি.
‘‘ননু, ভন্তে নাগসেন, ইদ্ধিমতো ইদ্ধিৱিসযোপি কম্মৱিপাকোপি দ্ৱে অচিন্তিযা, অচিন্তিযেন অচিন্তিযং অপনযিতব্বং. যথা নাম, ভন্তে, কেচি ফলকামা কপিত্থেন কপিত্থং পোথেন্তি, অম্বেন অম্বং পোথেন্তি, এৱমেৱ খো, ভন্তে নাগসেন, অচিন্তিযেন অচিন্তিযং পোথযিত্ৱা অপনেতব্ব’’ন্তি? ‘‘অচিন্তিযানম্পি, মহাৰাজ, একং অধিমত্তং বলৱতৰং, যথা, মহাৰাজ, মহিযা ৰাজানো হোন্তি সমজচ্চা, সমজচ্চানম্পি তেসং একো সব্বে অভিভৱিত্ৱা আণং পৱত্তেতি. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তেসং অচিন্তিযানং কম্মৱিপাকং যেৱ অধিমত্তং বলৱতৰং, কম্মৱিপাকং যেৱ সব্বে অভিভৱিয আণং পৱত্তেতি, কম্মাধিগ্গহিতস্স অৱসেসা কিৰিযা ওকাসং ন লভন্তি.
‘‘ইধ পন, মহাৰাজ, কোচি পুৰিসো কিস্মিঞ্চিদেৱ পকৰণে অপৰজ্ঝতি, ন তস্স মাতা ৱা পিতা ৱা ভগিনী ৱা ভাতৰো ৱা সখী ৱা সহাযকা ৱা [ভগিনিভাতৰো ৱা সখিসহাযকা ৱা (সী. পী. ক.)] তাযন্তি, অথ খো ৰাজা যেৱ তত্থ অভিভৱিয আণং পৱত্তেতি. কিং তত্থ কাৰণং? অপৰাধিকতা. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তেসং অচিন্তিযানং কম্মৱিপাকং যেৱ অধিমত্তং বলৱতৰং, কম্মৱিপাকং যেৱ সব্বে অভিভৱিয আণং পৱত্তেতি, কম্মাধিগ্গহিতস্স অৱসেসা কিৰিযা ওকাসং ন লভন্তি.
‘‘যথা ৱা পন, মহাৰাজ, মহিযা দৱডাহে সমুট্ঠিতে ঘটসহস্সম্পি উদকং ন সক্কোতি নিব্বাপেতুং, অথ খো অগ্গি যেৱ তত্থ অভিভৱিয আণং পৱত্তেতি. কিং তত্থ কাৰণং? বলৱতা তেজস্স. এৱমেৱ খো, মহাৰাজ, তেসং অচিন্তিযানং কম্মৱিপাকং যেৱ অধিমত্তং বলৱতৰং, কম্মৱিপাকং যেৱ সব্বে অভিভৱিয আণং পৱত্তেতি, কম্মাধিগ্গহিতস্স অৱসেসা কিৰিযা ওকাসং ন লভন্তি, তস্মা, মহাৰাজ, আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স কম্মাধিগ্গহিতস্স লগুড়েহি পোথিযমানস্স ইদ্ধিযা সমন্নাহাৰো নাহোসী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৱমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি.
ইদ্ধিকম্মৱিপাকপঞ্হো পঠমো.