৪. অনন্তকাযপঞ্হো

৪. অথ খো মিলিন্দস্স ৰঞ্ঞো এতদহোসি ‘‘পণ্ডিতো খো অযং ভিক্খু পটিবলো মযা সদ্ধিং সল্লপিতুং, বহুকানি চ মে ঠানানি পুচ্ছিতব্বানি ভৱিস্সন্তি, যাৱ অপুচ্ছিতানি যেৱ তানি ঠানানি ভৱিস্সন্তি, অথ সূৰিযো অত্থং গমিস্সতি, যংনূনাহং স্ৱে অন্তেপুৰে সল্লপেয্য’’ন্তি. অথ খো ৰাজা দেৱমন্তিযং এতদৱোচ ‘‘তেন হি, ত্ৱং দেৱমন্তিয, ভদন্তস্স আৰোচেয্যাসি ‘স্ৱে অন্তেপুৰে ৰঞ্ঞা সদ্ধিং সল্লাপো ভৱিস্সতী’’’তি. ইদং ৱত্ৱা মিলিন্দো ৰাজা উট্ঠাযাসনা থেৰং নাগসেনং আপুচ্ছিত্ৱা ৰথং অভিৰূহিত্ৱা ‘‘নাগসেনো নাগসেনো’’তি সজ্ঝাযং কৰোন্তো পক্কামি.

অথ খো দেৱমন্তিযো আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৱোচ ‘‘ৰাজা, ভন্তে, মিলিন্দো এৱমাহ ‘স্ৱে অন্তেপুৰে ৰঞ্ঞা সদ্ধিং সল্লাপো ভৱিস্সতী’’’তি. ‘‘সুট্ঠূ’’তি থেৰো অব্ভানুমোদি. অথ খো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন দেৱমন্তিযো চ অনন্তকাযো চ মঙ্কুৰো চ সব্বদিন্নো চ যেন মিলিন্দো ৰাজা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা ৰাজানং মিলিন্দং এতদৱোচুং ‘‘আগচ্ছতু, মহাৰাজ, ভদন্তো নাগসেনো’’তি? ‘‘আম আগচ্ছতূ’’তি. ‘‘কিত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি? ‘‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি.

অথ খো সব্বদিন্নো আহ ‘‘আগচ্ছতু, মহাৰাজ, দসহি ভিক্খূহি সদ্ধি’’ন্তি, দুতিযম্পি খো ৰাজা আহ ‘‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি. দুতিযম্পি খো সব্বদিন্নো আহ ‘‘আগচ্ছতু, মহাৰাজ, দসহি ভিক্খূহি সদ্ধি’’ন্তি. ততিযম্পি খো ৰাজা আহ ‘‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’তি. ততিযম্পি খো সব্বদিন্নো আহ ‘‘আগচ্ছতু, মহাৰাজ, দসহি ভিক্খূহি সদ্ধি’’ন্তি. ‘‘সব্বো পনাযং সক্কাৰো পটিযাদিতো, অহং ভণামি ‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’তি. অযং, ভণে সব্বদিন্নো, অঞ্ঞথা ভণতি, কিং নু মযং নপ্পটিবলা ভিক্খূনং ভোজনং দাতু’’ন্তি? এৱং ৱুত্তে সব্বদিন্নো মঙ্কু অহোসি.

অথ খো দেৱমন্তিযো চ অনন্তকাযো চ মঙ্কুৰো চ যেনাযস্মা নাগসেনো তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৱোচুং ‘‘ৰাজা, ভন্তে, মিলিন্দো এৱমাহ ‘যত্তকে ভিক্খূ ইচ্ছতি, তত্তকেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং আগচ্ছতূ’’’তি. অথ খো আযস্মা নাগসেনো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায অসীতিযা ভিক্খুসহস্সেহি সদ্ধিং সাগলং পাৱিসি.

অথ খো অনন্তকাযো আযস্মন্তং নাগসেনং নিস্সায গচ্ছন্তো আযস্মন্তং নাগসেনং এতদৱোচ ‘‘ভন্তে নাগসেন, যং পনেতং ব্ৰূসি ‘নাগসেনো’তি, কতমো এত্থ, নাগসেনো’’তি? থেৰো আহ ‘‘কো পনেত্থ ‘নাগসেনো’তি মঞ্ঞসী’’তি? ‘‘যো সো, ভন্তে, অব্ভন্তৰে ৱাতো জীৱো পৱিসতি চ নিক্খমতি চ, সো ‘নাগসেনো’তি মঞ্ঞামী’’তি. ‘‘যদি পনেসো ৱাতো নিক্খমিত্ৱা নপ্পৱিসেয্য, পৱিসিত্ৱা ন নিক্খমেয্য, জীৱেয্য নু খো সো পুৰিসো’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘যে পনিমে সঙ্খধমকা সঙ্খং ধমেন্তি, তেসং ৱাতো পুন পৱিসতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘যে পনিমে ৱংসধমকা ৱংসং ধমেন্তি, তেসং ৱাতো পুন পৱিসতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘যে পনিমে সিঙ্গধমকা সিঙ্গং ধমেন্তি, তেসং ৱাতো পুন পৱিসতী’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি. ‘‘অথ কিস্স পন তেন ন মৰন্তী’’তি. ‘‘নাহং পটিবলো তযা ৱাদিনা সদ্ধিং সল্লপিতুং, সাধু, ভন্তে, অত্থং জপ্পেহী’’তি. ‘‘নেসো জীৱো, অস্সাসপস্সাসা নামেতে কাযসঙ্খাৰা’’তি থেৰো অভিধম্মকথং কথেসি. অথ অনন্তকাযো উপাসকত্তং পটিৱেদেসীতি.

অনন্তকাযপঞ্হো চতুত্থো.