৫৪৬. ৱিধুৰজাতকং (৯)
দোহড়কণ্ডং
১৩৪৬. ‘‘পণ্ডু কিসিযাসি দুব্বলা, ৱণ্ণৰূপং [ৱণ্ণৰূপে (ক.)] নতৱেদিসং পুৰে;
ৱিমলে অক্খাহি পুচ্ছিতা, কীদিসী তুয্হং সৰীৰৱেদনা’’.
১৩৪৭. ‘‘ধম্মো মনুজেসু মাতীনং [মাতিনং (সী. পী.)], দোহড়ো নাম জনিন্দ ৱুচ্চতি;
ধম্মাহতং নাগকুঞ্জৰ, ৱিধুৰস্স হদযাভিপত্থযে’’.
১৩৪৮. ‘‘চন্দং খো ত্ৱং দোহড়াযসি, সূৰিযং ৱা অথ ৱাপি মালুতং;
দুল্লভঞ্হি [দুল্লভে (সী. পী.)] ৱিধুৰস্স দস্সনং [দস্সনে (সী. পী.)], কো ৱিধুৰমিধ মানযিস্সতি’’.
১৩৪৯. ‘‘কিন্নু তাত তুৱং পজ্ঝাযসি, পদুমং হত্থগতংৱ তে মুখং;
কিন্নু দুম্মনৰূপোসি ইস্সৰ, মা ত্ৱং সোচি অমিত্ততাপন’’.
১৩৫০. ‘‘মাতা হি তৱ ইৰন্ধতি [ইৰন্দতি (সী. স্যা. পী.)], ৱিধুৰস্স হদযং ধনিযতি;
দুল্লভঞ্হি ৱিধুৰস্স দস্সনং, কো ৱিধুৰমিধ মানযিস্সতি’’.
১৩৫১. ‘‘তস্স ভত্তুপৰিযেসনং [ভত্তুপৰিযেসনং (সী. পী.)] চৰ, যো ৱিধুৰমিধ মানযিস্সতি’’;
‘‘পিতুনো চ সা সুত্ৱান ৱাক্যং, ৰত্তিং নিক্খম্ম অৱস্সুতিং চৰি’’.
১৩৫২. ‘‘কে গন্ধব্বে ৰক্খসে চ নাগে, কে কিম্পুৰিসে চাপি মানুসে;
কে পণ্ডিতে সব্বকামদদে [সব্বকামদে (সী. পী.)], দীঘৰত্তং ভত্তা মে ভৱিস্সতি’’.
১৩৫৩. ‘‘অস্সাস হেস্সামি তে পতি, ভত্তা তে হেস্সামি অনিন্দলোচনে;
পঞ্ঞা হি মমং তথাৱিধা, অস্সাস হেস্সসি ভৰিযা মম.
১৩৫৪. ‘‘অৱচাসি পুণ্ণকং ইৰন্ধতী [ইৰন্দতী (সী. পী.)], পুব্বপথানুগতেন চেতসা;
এহি গচ্ছাম পিতু মমন্তিকে [পিতু মম সন্তিকং (ক.)], এসোৱ তে এতমত্থং পৱক্খতি.
১৩৫৫. ‘‘অলঙ্কতা সুৱসনা, মালিনী চন্দনুস্সদা;
যক্খং হত্থে গহেত্ৱান, পিতুসন্তিকুপাগমি’’.
১৩৫৬. ‘‘নাগৱৰ ৱচো সুণোহি মে, পতিৰূপং পটিপজ্জ সুঙ্কিযং;
পত্থেমি অহং ইৰন্ধতিং, তায সমঙ্গিং কৰোহি মং তুৱং.
১৩৫৭. ‘‘সতং হত্থী সতং অস্সা, সতং অস্সতৰীৰথা;
সতং ৱলভিযো পুণ্ণা, নানাৰত্নস্স কেৱলা;
তে নাগ পটিপজ্জস্সু, ধীতৰং দেহিৰন্ধতিং’’.
১৩৫৮. ‘‘যাৱ আমন্তযে ঞাতী, মিত্তে চ সুহদজ্জনে [সুহদংজনং (সী. পী.)];
অনামন্ত কতং কম্মং, তং পচ্ছা অনুতপ্পতি’’.
১৩৫৯. ততো সো ৱৰুণো নাগো, পৱিসিত্ৱা নিৱেসনং;
ভৰিযং আমন্তযিত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.
১৩৬০. ‘‘অযং সো পুণ্ণকো যক্খো, যাচতী মং ইৰন্ধতিং;
বহুনা ৱিত্তলাভেন, তস্স দেম পিযং মমং’’.
১৩৬১. ‘‘ন ধনেন ন ৱিত্তেন, লব্ভা অম্হং ইৰন্ধতী;
সচে চ খো হদযং পণ্ডিতস্স, ধম্মেন লদ্ধা ইধ মাহৰেয্য;
এতেন ৱিত্তেন কুমাৰি লব্ভা, নাঞ্ঞং ধনং উত্তৰি পত্থযাম’’.
১৩৬২. ততো সো ৱৰুণো নাগো, নিক্খমিত্ৱা নিৱেসনা;
পুণ্ণকামন্তযিত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱি.
১৩৬৩. ‘‘ন ধনেন ন ৱিত্তেন, লব্ভা অম্হং ইৰন্ধতী;
সচে তুৱং হদযং পণ্ডিতস্স, ধম্মেন লদ্ধা ইধ মাহৰেসি;
এতেন ৱিত্তেন কুমাৰি লব্ভা, নাঞ্ঞং ধনং উত্তৰি পত্থযাম’’.
১৩৬৪. ‘‘যং পণ্ডিতোত্যেকে ৱদন্তি লোকে, তমেৱ বালোতি পুনাহু অঞ্ঞে;
অক্খাহি মে ৱিপ্পৱদন্তি এত্থ, কং পণ্ডিতং নাগ তুৱং ৱদেসি’’.
১৩৬৫. ‘‘কোৰব্যৰাজস্স ধনঞ্চযস্স [ধনঞ্জযস্স (সী. স্যা. পী.)], যদি তে সুতো ৱিধুৰো নাম কত্তা;
আনেহি তং পণ্ডিতং ধম্মলদ্ধা, ইৰন্ধতী পদচৰা [পদ্ধচৰা (সী. পী.), পট্ঠচৰা (স্যা. ক.)] তে হোতু.
১৩৬৬. ‘‘ইদঞ্চ সুত্ৱা ৱৰুণস্স ৱাক্যং, উট্ঠায যক্খো পৰমপ্পতীতো;
তত্থেৱ সন্তো পুৰিসং অসংসি, আনেহি আজঞ্ঞমিধেৱ যুত্তং.
১৩৬৭. ‘‘জাতৰূপমযা কণ্ণা, কাচম্হিচমযা [কাচম্হমযা (সী.), কাচম্ভমযা (পী.)] খুৰা;
জম্বোনদস্স পাকস্স, সুৱণ্ণস্স উৰচ্ছদো’’.
১৩৬৮. ‘‘দেৱৱাহৱহং যানং, অস্সমাৰুয্হ পুণ্ণকো;
অলঙ্কতো কপ্পিতকেসমস্সু, পক্কামি ৱেহাযসমন্তলিক্খে [অন্তলিক্খং (ক.)].
১৩৬৯. ‘‘সো পুণ্ণকো কামৰাগেন [কামৱেগেন (সী. পী.)] গিদ্ধো, ইৰন্ধতিং নাগকঞ্ঞং জিগীসং [জিগিংসং (সী. স্যা. পী.)];
গন্ত্ৱান তং ভূতপতিং যসস্সিং, ইচ্চব্ৰৱী ৱেস্সৱণং কুৱেৰং.
১৩৭০. ‘‘ভোগৱতী নাম মন্দিৰে, ৱাসা হিৰঞ্ঞৱতীতি ৱুচ্চতি;
নগৰে নিম্মিতে কঞ্চনমযে, মণ্ডলস্স উৰগস্স নিট্ঠিতং.
১৩৭১. ‘‘অট্টালকা ওট্ঠগীৱিযো, লোহিতঙ্কস্স মসাৰগল্লিনো;
পাসাদেত্থ সিলামযা, সোৱণ্ণৰতনেহি ছাদিতা.
১৩৭২. ‘‘অম্বা তিলকা চ জম্বুযো, সত্তপণ্ণা মুচলিন্দকেতকা;
পিযঙ্গু [পিযকা (সী. পী.), পিযঙ্গুকা (স্যা.)] উদ্দালকা সহা, উপৰিভদ্দকা সিন্দুৱাৰকা [ভিন্দুৱাৰিতা (স্যা. পী.), ভিন্ধৱাৰিতা (ক.)].
১৩৭৩. ‘‘চম্পেয্যকা নাগমল্লিকা, ভগিনীমালা অথ মেত্থ কোলিযা;
এতে দুমা পৰিণামিতা, সোভযন্তি উৰগস্স মন্দিৰং [মন্দিৰে (স্যা. ক.)].
১৩৭৪. ‘‘খজ্জুৰেত্থ সিলামযা, সোৱণ্ণধুৱপুপ্ফিতা বহূ;
যত্থ ৱসতো পপাতিকো, নাগৰাজা ৱৰুণো মহিদ্ধিকো.
১৩৭৫. ‘‘তস্স কোমাৰিকা ভৰিযা, ৱিমলা কঞ্চনৱেল্লিৱিগ্গহা;
কালা তৰুণাৱ উগ্গতা, পুচিমন্দত্থনী চাৰুদস্সনা.
১৩৭৬. ‘‘লাখাৰসৰত্তসুচ্ছৱী, কণিকাৰাৱ নিৱাতপুপ্ফিতা [কণিকাৰোৱ নিৱাতপুপ্ফিতো (সী. পী.)];
তিদিৱোকচৰাৱ অচ্ছৰা, ৱিজ্জুৱব্ভঘনা ৱিনিস্সটা.
১৩৭৭. ‘‘সা দোহড়িনী সুৱিম্হিতা, ৱিধুৰস্স হদযং ধনিযতি;
তং তেসং দেমি ইস্সৰ, তেন তে দেন্তি ইৰন্ধতিং মমং’’.
১৩৭৮. ‘‘সো পুণ্ণকো ভূতপতিং যসস্সিং, আমন্তয ৱেস্সৱণং কুৱেৰং;
তত্থেৱ সন্তো [সন্তং (পী.)] পুৰিসং অসংসি, আনেহি আজঞ্ঞমিধেৱ যুত্তং.
১৩৭৯. ‘‘জাতৰূপমযা কণ্ণা, কাচম্হিচমযা খুৰা;
জম্বোনদস্স পাকস্স, সুৱণ্ণস্স উৰচ্ছদো.
১৩৮০. ‘‘দেৱৱাহৱহং যানং, অস্সমাৰুয্হ পুণ্ণকো;
অলঙ্কতো কপ্পিতকেসমস্সু, পক্কামি ৱেহাযসমন্তলিক্খে’’.
১৩৮১. ‘‘সো অগ্গমা ৰাজগহং সুৰম্মং, অঙ্গস্স ৰঞ্ঞো নগৰং দুৰাযুতং [দুৰাসদং (স্যা.)];
পহূতভক্খং বহুঅন্নপানং, মসক্কসাৰং ৱিয ৱাসৱস্স.
১৩৮২. ‘‘মযূৰকোঞ্চাগণসম্পঘুট্ঠং, দিজাভিঘুট্ঠং দিজসঙ্ঘসেৱিতং;
নানাসকুন্তাভিৰুদং সুৱঙ্গণং [সুভঙ্গণং (সী. পী.)], পুপ্ফাভিকিণ্ণং হিমৱংৱ পব্বতং.
১৩৮৩. ‘‘সো পুণ্ণকো ৱেপুলমাভিৰূহি [ৱেপুল্লমাভিৰুচ্ছি (সী. পী.)], সিলুচ্চযং কিম্পুৰিসানুচিণ্ণং;
অন্ৱেসমানো মণিৰতনং উড়াৰং, তমদ্দসা পব্বতকূটমজ্ঝে.
১৩৮৪. ‘‘দিস্ৱা মণিং পভস্সৰং জাতিমন্তং [জাতিৱন্তং (সী. স্যা.)], মনোহৰং [ধনাহৰং (সী. পী. ক.)] মণিৰতনং উড়াৰং;
দদ্দল্লমানং যসসা যসস্সিনং, ওভাসতী ৱিজ্জুৰিৱন্তলিক্খে.
১৩৮৫. ‘‘তমগ্গহী ৱেড়ুৰিযং মহগ্ঘং, মনোহৰং নাম মহানুভাৱং;
আজঞ্ঞমাৰুয্হ মনোমৱণ্ণো, পক্কামি ৱেহাযসমন্তলিক্খে.
১৩৮৬. ‘‘সো অগ্গমা [অগমা (স্যা. পী. ক.)] নগৰমিন্দপত্থং, ওৰুয্হুপাগচ্ছি সভং কুৰূনং;
সমাগতে একসতং সমগ্গে, অৱ্হেত্থ যক্খো অৱিকম্পমানো.
১৩৮৭. ‘‘কো নীধ ৰঞ্ঞং ৱৰমাভিজেতি, কমাভিজেয্যাম ৱৰদ্ধনেন [ৱৰংধনেন (সী. পী.)];
কমনুত্তৰং ৰতনৱৰং জিনাম, কো ৱাপি নো জেতি ৱৰদ্ধনেন’’.
১৩৮৮. ‘‘কুহিং নু ৰট্ঠে তৱ জাতিভূমি, ন কোৰব্যস্সেৱ ৱচো তৱেদং;
অভীতোসি [অভিভোসি (সী. পী.)] নো ৱণ্ণনিভায সব্বে, অক্খাহি মে নামঞ্চ বন্ধৱে চ’’.
১৩৮৯. ‘‘কচ্চাযনো মাণৱকোস্মি ৰাজ, অনূননামো ইতি মৱ্হযন্তি;
অঙ্গেসু মে ঞাতযো বন্ধৱা চ, অক্খেন দেৱস্মি ইধানুপত্তো’’.
১৩৯০. ‘‘কিং মাণৱস্স ৰতনানি অত্থি, যে তং জিনন্তো হৰে অক্খধুত্তো;
বহূনি ৰঞ্ঞো ৰতনানি অত্থি, তে ত্ৱং দলিদ্দো কথমৱ্হযেসি’’.
১৩৯১. ‘‘মনোহৰো নাম মণী মমাযং, মনোহৰং মণিৰতনং উড়াৰং;
ইমঞ্চ আজঞ্ঞমমিত্ততাপনং, এতং মে জিনিত্ৱা হৰে অক্খধুত্তো’’.
১৩৯২. ‘‘একো মণী মাণৱ কিং কৰিস্সতি, আজানিযেকো পন কিং কৰিস্সতি;
বহূনি ৰঞ্ঞো মণিৰতনানি অত্থি, আজানিযা ৱাতজৱা অনপ্পকা’’.
দোহড়কণ্ডং নাম.
মণিকণ্ডং
১৩৯৩. ‘‘ইদঞ্চ মে মণিৰতনং, পস্স ত্ৱং দ্ৱিপদুত্তম;
ইত্থীনং ৱিগ্গহা চেত্থ, পুৰিসানঞ্চ ৱিগ্গহা.
১৩৯৪. ‘‘মিগানং ৱিগ্গহা চেত্থ, সকুণানঞ্চ ৱিগ্গহা;
নাগৰাজা সুপণ্ণা চ [নাগৰাজে সুপণ্ণে চ (সী. স্যা. পী.)], মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৩৯৫. ‘‘হত্থানীকং ৰথানীকং, অস্সে পত্তী চ ৱম্মিনে [ধজানি চ (পী.)];
চতুৰঙ্গিনিমং সেনং, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৩৯৬. ‘‘হত্থাৰোহে অনীকট্ঠে, ৰথিকে পত্তিকাৰকে;
বলগ্গানি ৱিযূড়্হানি [ৱিযূহানি (স্যা. ক.)], মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৩৯৭. ‘‘পুৰং উদ্ধাপসম্পন্নং [উদ্দাপসম্পন্নং (সী. পী.), অট্টালসম্পন্নং (স্যা.)], বহুপাকাৰতোৰণং;
সিঙ্ঘাটকেসু ভূমিযো, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৩৯৮. ‘‘এসিকা পৰিখাযো চ, পলিখং অগ্গড়ানি চ;
অট্টালকে চ দ্ৱাৰে চ, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৩৯৯. ‘‘পস্স তোৰণমগ্গেসু, নানাদিজা গণা বহূ;
হংসা কোঞ্চা মযূৰা চ, চক্কৱাকা চ কুক্কুহা.
১৪০০. ‘‘কুণালকা বহূ চিত্ৰা, সিখণ্ডী জীৱজীৱকা;
নানাদিজগণাকিণ্ণং, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০১. ‘‘পস্স নগৰং সুপাকাৰং, অব্ভুতং লোমহংসনং;
সমুস্সিতধজং ৰম্মং, সোণ্ণৱালুকসন্থতং.
১৪০২. ‘‘পস্সেত্থ [পস্স ত্ৱং (সী. পী.)] পণ্ণসালাযো, ৱিভত্তা ভাগসো মিতা;
নিৱেসনে নিৱেসে চ, সন্ধিব্যূহে পথদ্ধিযো.
১৪০৩. ‘‘পানাগাৰে চ সোণ্ডে চ, সূনা [সূণা (সী. পী.), সুদ্দা (স্যা. ক.)] ওদনিযা ঘৰা;
ৱেসী চ গণিকাযো চ, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০৪. ‘‘মালাকাৰে চ ৰজকে, গন্ধিকে অথ দুস্সিকে;
সুৱণ্ণকাৰে মণিকাৰে, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০৫. ‘‘আড়াৰিকে চ সূদে চ, নটনাটকগাযিনো;
পাণিস্সৰে কুম্ভথূনিকে, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০৬. ‘‘পস্স ভেৰী মুদিঙ্গা চ, সঙ্খা পণৱদিন্দিমা;
সব্বঞ্চ তাড়াৱচৰং, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০৭. ‘‘সম্মতালঞ্চ ৱীণঞ্চ, নচ্চগীতং সুৱাদিতং;
তূৰিযতাড়িতসঙ্ঘুট্ঠং, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০৮. ‘‘লঙ্ঘিকা মুট্ঠিকা চেত্থ, মাযাকাৰা চ সোভিযা;
ৱেতালিকে [ৱেত্তলিকে (ক.)] চ জল্লে চ, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪০৯. ‘‘সমজ্জা চেত্থ ৱত্তন্তি, আকিণ্ণা নৰনাৰিভি;
মঞ্চাতিমঞ্চে ভূমিযো, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪১০. ‘‘পস্স মল্লে সমজ্জস্মিং, ফোটেন্তে [পাঠেন্তে (সী. স্যা. পী.)] দিগুণং ভুজং;
নিহতে নিহতমানে চ, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪১১. ‘‘পস্স পব্বতপাদেসু, নানামিগগণা বহূ;
সীহা ব্যগ্ঘা ৱৰাহা চ, অচ্ছকোকতৰচ্ছযো.
১৪১২. ‘‘পলাসাদা গৱজা চ, মহিংসা ৰোহিতা ৰুৰূ;
এণেয্যা চ ৱৰাহা [সৰভা (স্যা.)] চ, গণিনো নীক [নিঙ্ক (সী. স্যা. পী.)] সূকৰা.
১৪১৩. ‘‘কদলিমিগা বহূ চিত্ৰা, বিড়াৰা সসকণ্টকা;
নানামিগগণাকিণ্ণং, মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪১৪. ‘‘নজ্জাযো সুপতিত্থাযো, সোণ্ণৱালুকসন্থতা;
অচ্ছা সৱন্তি অম্বূনি, মচ্ছগুম্বনিসেৱিতা.
১৪১৫. ‘‘কুম্ভীলা মকৰা চেত্থ, সুসুমাৰা চ কচ্ছপা;
পাঠীনা পাৱুসা মচ্ছা, বলজা [ৱলজা (সী.), ৱালজা (পী.)] মুঞ্জৰোহিতা.
১৪১৬. ‘‘নানাদিজগণাকিণ্ণা, নানাদুমগণাযুতা;
ৱেড়ুৰিযক-ৰোদাযো [ৱেড়ুৰিযফলকৰোদাযো (সী.)], মণিম্হি পস্স নিম্মিতং.
১৪১৭. ‘‘পস্সেত্থ পোক্খৰণিযো, সুৱিভত্তা চতুদ্দিসা;