২২. মহানিপাতো

৫৩৮. মূগপক্খজাতকং (১)

১. ‘‘মা পণ্ডিচ্চযং [পণ্ডিতিযং (সী.), পণ্ডিচ্চিযং (পী.)] ৱিভাৱয, বালমতো ভৱ সব্বপাণিনং;

সব্বো তং জনো ওচিনাযতু, এৱং তৱ অত্থো ভৱিস্সতি’’.

২. ‘‘কৰোমি তে তং ৱচনং, যং মং ভণসি দেৱতে;

অত্থকামাসি মে অম্ম, হিতকামাসি দেৱতে’’.

৩. ‘‘কিং নু সন্তৰমানোৱ, কাসুং খণসি সাৰথি;

পুট্ঠো মে সম্ম অক্খাহি, কিং কাসুযা কৰিস্সসি’’.

৪. ‘‘ৰঞ্ঞো মূগো চ পক্খো চ, পুত্তো জাতো অচেতসো;

সোম্হি ৰঞ্ঞা সমজ্ঝিট্ঠো, পুত্তং মে নিখণং ৱনে’’.

৫. ‘‘ন বধিৰো ন মূগোস্মি, ন পক্খো ন চ ৱীকলো [নপি পঙ্গুলো (সী. পী.), ন চ পিঙ্গলো (স্যা.)];

অধম্মং সাৰথি কযিৰা, মং চে ত্ৱং নিখণং ৱনে’’.

৬. ‘‘ঊৰূ বাহুং [বাহূ (সী. ক.)] চ মে পস্স, ভাসিতঞ্চ সুণোহি মে;

অধম্মং সাৰথি কযিৰা, মং চে ত্ৱং নিখণং ৱনে’’.

৭. ‘‘দেৱতা নুসি গন্ধব্বো, অদু [আদু (সী.), আদূ (স্যা.)] সক্কো পুৰিন্দদো;

কো ৱা ত্ৱং কস্স ৱা পুত্তো, কথং জানেমু তং মযং’’.

৮. ‘‘নম্হি দেৱো ন গন্ধব্বো, নাপি সক্কো পুৰিন্দদো;

কাসিৰঞ্ঞো অহং পুত্তো, যং কাসুযা নিখঞ্ঞসি [নিঘঞ্ঞসি (সী. পী.), নিখঞ্ছসি (?)].

৯. ‘‘তস্স ৰঞ্ঞো অহং পুত্তো, যং ত্ৱং সম্মূপজীৱসি [সমুপজীৱসি (সী. পী.)];

অধম্মং সাৰথি কযিৰা, মং চে ত্ৱং নিখণং ৱনে.

১০. ‘‘যস্স ৰুক্খস্স ছাযায, নিসীদেয্য সযেয্য ৱা;

ন তস্স সাখং ভঞ্জেয্য, মিত্তদুব্ভো [মিত্তদূভো (সী. পী.)] হি পাপকো.

১১. ‘‘যথা ৰুক্খো তথা ৰাজা, যথা সাখা তথা অহং;

যথা ছাযূপগো পোসো, এৱং ত্ৱমসি সাৰথি;

অধম্মং সাৰথি কযিৰা, মং চে ত্ৱং নিখণং ৱনে.

১২. ‘‘পহূতভক্খো [বহুত্তভক্খো (ক.)] ভৱতি, ৱিপ্পৱুট্ঠো [ৱিপ্পৱুত্থো (সী. পী.), ৱিপ্পমুত্তো (ক.)] সকং [সকা (সী. পী.)] ঘৰা;

বহূ নং উপজীৱন্তি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৩. ‘‘যং যং জনপদং যাতি, নিগমে ৰাজধানিযো;

সব্বত্থ পূজিতো হোতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৪. ‘‘নাস্স চোৰা পসাহন্তি [পসহন্তি (সী. স্যা. পী.)], নাতিমঞ্ঞন্তি খত্তিযা [নাতিমঞ্ঞেতি খত্তিযো (সী. স্যা. পী.)];

সব্বে অমিত্তে তৰতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৫. ‘‘অক্কুদ্ধো সঘৰং এতি, সভাযং [সভায (সী. স্যা. পী.)] পটিনন্দিতো;

ঞাতীনং উত্তমো হোতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৬. ‘‘সক্কত্ৱা সক্কতো হোতি, গৰু হোতি সগাৰৱো [গৰুকো হোতি গাৰৱো (ক.)];

ৱণ্ণকিত্তিভতো হোতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৭. ‘‘পূজকো লভতে পূজং, ৱন্দকো পটিৱন্দনং;

যসো কিত্তিঞ্চ পপ্পোতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৮. ‘‘অগ্গি যথা পজ্জলতি, দেৱতাৱ ৱিৰোচতি;

সিৰিযা অজহিতো হোতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

১৯. ‘‘গাৱো তস্স পজাযন্তি, খেত্তে ৱুত্তং ৱিৰূহতি;

ৱুত্তানং ফলমস্নাতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

২০. ‘‘দৰিতো পব্বতাতো ৱা, ৰুক্খতো পতিতো নৰো;

চুতো পতিট্ঠং লভতি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি.

২১. ‘‘ৱিৰূড়্হমূলসন্তানং, নিগ্ৰোধমিৱ মালুতো;

অমিত্তা নপ্পসাহন্তি, যো মিত্তানং ন দুব্ভতি’’.

২২. ‘‘এহি তং পটিনেস্সামি, ৰাজপুত্ত সকং ঘৰং;

ৰজ্জং কাৰেহি ভদ্দন্তে, কিং অৰঞ্ঞে কৰিস্সসি’’.

২৩. ‘‘অলং মে তেন ৰজ্জেন, ঞাতকেহি [ঞাতকেন (স্যা. ক.)] ধনেন ৱা;

যং মে অধম্মচৰিযায, ৰজ্জং লব্ভেথ সাৰথি’’.

২৪. ‘‘পুণ্ণপত্তং মং লাভেহি [পলাভেহি (সী. পী.)], ৰাজপুত্ত ইতো গতো;

পিতা মাতা চ মে দজ্জুং, ৰাজপুত্ত তযী গতে.

২৫. ‘‘ওৰোধা চ কুমাৰা চ, ৱেসিযানা চ ব্ৰাহ্মণা;

তেপি অত্তমনা দজ্জুং, ৰাজপুত্ত তযী গতে.

২৬. ‘‘হত্থাৰোহা [হত্থাৰূহা (সী. পী.) এৱমুপৰিপি] অনীকট্ঠা, ৰথিকা পত্তিকাৰকা;

তেপি অত্তমনা দজ্জুং [তেপি দজ্জুং পতীতামে (সী. পী.)], ৰাজপুত্ত তযী গতে.

২৭. ‘‘বহুধঞ্ঞা জানপদা [বহূ জানপদা চঞ্ঞে (সী.), বহূ জনপদা চঞ্ঞে (পী.)], নেগমা চ সমাগতা;

উপাযনানি মে দজ্জুং, ৰাজপুত্ত তযী গতে’’.

২৮. ‘‘পিতু মাতু চহং চত্তো, ৰট্ঠস্স নিগমস্স চ;

অথো সব্বকুমাৰানং, নত্থি ময্হং সকং ঘৰং.

২৯. ‘‘অনুঞ্ঞাতো অহং মত্যা, সঞ্চত্তো পিতৰা মহং;

একোৰঞ্ঞে পব্বজিতো, ন কামে অভিপত্থযে.

৩০. ‘‘অপি অতৰমানানং, ফলাসাৱ সমিজ্ঝতি;

ৱিপক্কব্ৰহ্মচৰিযোস্মি, এৱং জানাহি সাৰথি.

৩১. ‘‘অপি অতৰমানানং, সম্মদত্থো ৱিপচ্চতি;

ৱিপক্কব্ৰহ্মচৰিযোস্মি, নিক্খন্তো অকুতোভযো’’.

৩২. ‘‘এৱং ৱগ্গুকথো সন্তো, ৱিসট্ঠৱচনো চসি [চ সো (স্যা. ক.)];

কস্মা পিতু চ মাতুচ্চ, সন্তিকে ন ভণী তদা’’.

৩৩. ‘‘নাহং অসন্ধিতা [অসত্থিতা (সী.)] পক্খো, ন বধিৰো অসোততা;

নাহং অজিৱ্হতা মূগো, মা মং মূগমধাৰযি [মূগো অধাৰযি (সী.)].

৩৪. ‘‘পুৰিমং সৰামহং জাতিং, যত্থ ৰজ্জমকাৰযিং;

কাৰযিত্ৱা তহিং ৰজ্জং, পাপত্থং নিৰযং ভুসং.

৩৫. ‘‘ৱীসতিঞ্চেৱ ৱস্সানি, তহিং ৰজ্জমকাৰযিং;

অসীতিৱস্সসহস্সানি, নিৰযম্হি অপচ্চিসং [অপচ্চসিং (স্যা.), অপচ্চযিং (পী.)].

৩৬. ‘‘তস্স ৰজ্জস্সহং ভীতো, মা মং ৰজ্জাভিসেচযুং [ৰজ্জেভিসেচযুং (স্যা. ক.)];

তস্মা পিতু চ মাতুচ্চ, সন্তিকে ন ভণিং তদা.

৩৭. ‘‘উচ্ছঙ্গে মং নিসাদেত্ৱা, পিতা অত্থানুসাসতি;

একং হনথ বন্ধথ, একং খাৰাপতচ্ছিকং [খৰাপতিচ্ছকং (স্যা.), খৰাপটিচ্ছকং (ক.)];

একং সূলস্মিং উপ্পেথ [অপ্পেথ (সী.), উব্বেথ (স্যা.), অচ্চেথ (পী.)], ইচ্চস্স মনুসাসতি.

৩৮. ‘‘তাযাহং [তস্সাহং (সী. পী.)] ফৰুসং সুত্ৱা, ৱাচাযো সমুদীৰিতা;

অমূগো মূগৱণ্ণেন, অপক্খো পক্খসম্মতো;

সকে মুত্তকৰীসস্মিং, অচ্ছাহং সম্পৰিপ্লুতো.

৩৯. ‘‘কসিৰঞ্চ পৰিত্তঞ্চ, তঞ্চ দুক্খেন সংযুতং;

কোমং [কো তং (সী. পী.)] জীৱিতমাগম্ম, ৱেৰং কযিৰাথ কেনচি.

৪০. ‘‘পঞ্ঞায চ অলাভেন, ধম্মস্স চ অদস্সনা;

কোমং [কো তং (সী. পী.)] জীৱিতমাগম্ম, ৱেৰং কযিৰাথ কেনচি.

৪১. ‘‘অপি অতৰমানানং, ফলাসাৱ সমিজ্ঝতি;

ৱিপক্কব্ৰহ্মচৰিযোস্মি, এৱং জানাহি সাৰথি.

৪২. ‘‘অপি অতৰমানানং, সম্মদত্থো ৱিপচ্চতি;

ৱিপক্কব্ৰহ্মচৰিযোস্মি, নিক্খন্তো অকুতোভযো’’.

৪৩. ‘‘অহম্পি পব্বজিস্সামি, ৰাজপুত্ত তৱন্তিকে;

অৱ্হাযস্সু [অৱ্হযস্সু (সী. পী.)] মং ভদ্দন্তে, পব্বজ্জা মম ৰুচ্চতি’’.

৪৪. ‘‘ৰথং নিয্যাদযিত্ৱান, অনণো এহি সাৰথি;

অনণস্স হি পব্বজ্জা, এতং ইসীহি ৱণ্ণিতং’’.

৪৫. ‘‘যদেৱ ত্যাহং ৱচনং, অকৰং ভদ্দমত্থু তে;

তদেৱ মে ত্ৱং ৱচনং, যাচিতো কত্তুমৰহসি.

৪৬. ‘‘ইধেৱ তাৱ অচ্ছস্সু, যাৱ ৰাজানমানযে;

অপ্পেৱ তে পিতা দিস্ৱা, পতীতো সুমনো সিযা’’.

৪৭. ‘‘কৰোমি তেতং ৱচনং, যং মং ভণসি সাৰথি;

অহম্পি দট্ঠুকামোস্মি, পিতৰং মে ইধাগতং.

৪৮. ‘‘এহি সম্ম নিৱত্তস্সু, কুসলং ৱজ্জাসি ঞাতিনং;

মাতৰং পিতৰং ময্হং, ৱুত্তো ৱজ্জাসি ৱন্দনং’’.

৪৯. তস্স পাদে গহেত্ৱান, কত্ৱা চ নং পদক্খিণং;

সাৰথি ৰথমাৰুয্হ, ৰাজদ্ৱাৰং উপাগমি.

৫০. ‘‘সুঞ্ঞং মাতা ৰথং দিস্ৱা, একং সাৰথিমাগতং;

অস্সুপুণ্ণেহি নেত্তেহি, ৰোদন্তী নং উদিক্খতি.

৫১. ‘‘অযং সো সাৰথি এতি, নিহন্ত্ৱা মম অত্ৰজং;

নিহতো নূন মে পুত্তো, পথব্যা ভূমিৱড্ঢনো.

৫২. ‘‘অমিত্তা নূন নন্দন্তি, পতীতা নূন ৱেৰিনো;

আগতং সাৰথিং দিস্ৱা, নিহন্ত্ৱা মম অত্ৰজং.

৫৩. ‘‘সুঞ্ঞং মাতা ৰথং দিস্ৱা, একং সাৰথিমাগতং;

অস্সুপুণ্ণেহি নেত্তেহি, ৰোদন্তী পৰিপুচ্ছি নং [ৰোদন্তী পৰিপুচ্ছতি (সী. পী.), ৰোদন্তী নং পৰিপুচ্ছতি (স্যা.)].

৫৪. ‘‘কিন্নু মূগো কিং নু পক্খো, কিন্নু সো ৱিলপী তদা;

নিহঞ্ঞমানো ভূমিযা, তং মে অক্খাহি সাৰথি.

৫৫. ‘‘কথং হত্থেহি পাদেহি, মূগপক্খো ৱিৱজ্জযি;

নিহঞ্ঞমানো ভূমিযা, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’.

৫৬. ‘‘অক্খেয্যং [অক্খিস্সং (সী. পী.)] তে অহং অয্যে, দজ্জাসি অভযং মম;

যং মে সুতং ৱা দিট্ঠং ৱা, ৰাজপুত্তস্স সন্তিকে’’.

৫৭. ‘‘অভযং সম্ম তে দম্মি, অভীতো ভণ সাৰথি;

যং তে সুতং ৱা দিট্ঠং ৱা, ৰাজপুত্তস্স সন্তিকে’’.

৫৮. ‘‘ন সো মূগো ন সো পক্খো, ৱিসট্ঠৱচনো চ সো;

ৰজ্জস্স কিৰ সো ভীতো, অকৰা [অকৰী (সী. পী.)] আলযে বহূ.

৫৯. ‘‘পুৰিমং সৰতি সো জাতিং, যত্থ ৰজ্জমকাৰযি;

কাৰযিত্ৱা তহিং ৰজ্জং, পাপত্থ নিৰযং ভুসং.

৬০. ‘‘ৱীসতিঞ্চেৱ ৱস্সানি, তহিং ৰজ্জমকাৰযি;

অসীতিৱস্সসহস্সানি, নিৰযম্হি অপচ্চি সো.

৬১. ‘‘তস্স ৰজ্জস্স সো ভীতো, মা মং ৰজ্জাভিসেচযুং;

তস্মা পিতু চ মাতুচ্চ, সন্তিকে ন ভণী তদা.

৬২. ‘‘অঙ্গপচ্চঙ্গসম্পন্নো, আৰোহপৰিণাহৱা;

ৱিসট্ঠৱচনো পঞ্ঞো, মগ্গে সগ্গস্স তিট্ঠতি.

৬৩. ‘‘সচে ত্ৱং দট্ঠুকামাসি, ৰাজপুত্তং [ৰাজপুত্তি (সী.)] তৱত্ৰজং;

এহি তং পাপযিস্সামি, যত্থ সম্মতি তেমিযো’’.

৬৪. ‘‘যোজযন্তু ৰথে অস্সে, কচ্ছং নাগান [নাগানি (স্যা. ক.)] বন্ধথ;

উদীৰযন্তু সঙ্খপণৱা, ৱাদন্তু [ৱদন্তু (সী.), নদন্তু (স্যা. ক.), ৱদতং (পী.)] একপোক্খৰা.

৬৫. ‘‘ৱাদন্তু [নদন্তু (সী. স্যা. পী.)] ভেৰী সন্নদ্ধা, ৱগ্গূ ৱাদন্তু দুন্দুভী;

নেগমা চ মং অন্ৱেন্তু, গচ্ছং পুত্তনিৱেদকো [নিৱাদকো (স্যা. ক.)].

৬৬. ‘‘ওৰোধা চ কুমাৰা চ, ৱেসিযানা চ ব্ৰাহ্মণা;

খিপ্পং যানানি যোজেন্তু, গচ্ছং পুত্তনিৱেদকো [নিৱাদকো (স্যা. ক.)].

৬৭. ‘‘হত্থাৰোহা অনীকট্ঠা, ৰথিকা পত্তিকাৰকা;

খিপ্পং যানানি যোজেন্তু, গচ্ছং পুত্তনিৱেদকো [নিৱাদকো (স্যা. ক.)].

৬৮. ‘‘সমাগতা জানপদা, নেগমা চ সমাগতা;

খিপ্পং যানানি যোজেন্তু, গচ্ছং পুত্তনিৱেদকো’’ [নিৱাদকো (স্যা. ক.)].

৬৯. ‘‘অস্সে চ সাৰথী যুত্তে, সিন্ধৱে সীঘৱাহনে;

ৰাজদ্ৱাৰং উপাগচ্ছুং, যুত্তা দেৱ ইমে হযা’’.

৭০. ‘‘থূলা জৱেন হাযন্তি, কিসা হাযন্তি থামুনা;

কিসে থূলে ৱিৱজ্জেত্ৱা, সংসট্ঠা যোজিতা হযা’’.

৭১. ‘‘ততো ৰাজা তৰমানো, যুত্তমাৰুয্হ সন্দনং;

ইত্থাগাৰং অজ্ঝভাসি [অভাসথ (ক.)], সব্বাৱ অনুযাথ মং.

৭২. ‘‘ৱালবীজনিমুণ্হীসং, খগ্গং ছত্তঞ্চ পণ্ডৰং;

উপাধি ৰথমাৰুয্হ [উপাদিৰথমাৰুয্হ (সী.), উপাধী ৰথমাৰুয্হ (স্যা.)], সুৱণ্ণেহি অলঙ্কতা.

৭৩. ‘‘ততো স [চ (সী. স্যা. পী.)] ৰাজা পাযাসি, পুৰক্খত্ৱান সাৰথিং;