১৩. লোকসুত্তং
১১২. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘লোকো, ভিক্খৱে, তথাগতেন অভিসম্বুদ্ধোः লোকস্মা তথাগতো ৱিসংযুত্তো. লোকসমুদযো, ভিক্খৱে, তথাগতেন অভিসম্বুদ্ধো ः লোকসমুদযো তথাগতস্স পহীনো. লোকনিৰোধো, ভিক্খৱে, তথাগতেন অভিসম্বুদ্ধোः লোকনিৰোধো তথাগতস্স সচ্ছিকতো. লোকনিৰোধগামিনী পটিপদা, ভিক্খৱে, তথাগতেন অভিসম্বুদ্ধাः লোকনিৰোধগামিনী পটিপদা তথাগতস্স ভাৱিতা.
‘‘যং, ভিক্খৱে, সদেৱকস্স লোকস্স সমাৰকস্স সব্ৰহ্মকস্স সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা যস্মা তং তথাগতেন অভিসম্বুদ্ধং, তস্মা তথাগতোতি ৱুচ্চতি.
‘‘যঞ্চ, ভিক্খৱে, ৰত্তিং তথাগতো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝতি, যঞ্চ ৰত্তিং অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযতি, যং এতস্মিং অন্তৰে ভাসতি লপতি নিদ্দিসতি, সব্বং তং তথেৱ হোতি নো অঞ্ঞথা, তস্মা তথাগতোতি ৱুচ্চতি.
‘‘যথাৱাদী, ভিক্খৱে, তথাগতো তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী, ইতি যথাৱাদী তথাকাৰী যথাকাৰী তথাৱাদী, তস্মা তথাগতোতি ৱুচ্চতি.
‘‘সদেৱকে, ভিক্খৱে, লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায তথাগতো অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৱসৱত্তী, তস্মা তথাগতোতি ৱুচ্চতী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘সব্বলোকং [সব্বং লোকং (অ. নি. ৪.২৩)] অভিঞ্ঞায, সব্বলোকে যথাতথং;
সব্বলোকৱিসংযুত্তো, সব্বলোকে অনূপযো [অনুসযো (সী.), অনুপযো (স্যা.)].
‘‘স ৱে [সব্বে (সব্বত্থ) অ. নি. ৪.২৩ পস্সিতব্বং] সব্বাভিভূ ধীৰো, সব্বগন্থপ্পমোচনো;
ফুট্ঠাস্স পৰমা সন্তি, নিব্বানং অকুতোভযং.
‘‘এস খীণাসৱো বুদ্ধো, অনীঘো ছিন্নসংসযো;
সব্বকম্মক্খযং পত্তো, ৱিমুত্তো উপধিসঙ্খযে.
‘‘এস সো ভগৱা বুদ্ধো, এস সীহো অনুত্তৰো;
সদেৱকস্স লোকস্স, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তযি.
‘‘ইতি দেৱা মনুস্সা চ, যে বুদ্ধং সৰণং গতা;
সঙ্গম্ম তং নমস্সন্তি, মহন্তং ৱীতসাৰদং.
‘‘দন্তো দমযতং সেট্ঠো, সন্তো সমযতং ইসি;
মুত্তো মোচযতং অগ্গো, তিণ্ণো তাৰযতং ৱৰো.
‘‘ইতি হেতং নমস্সন্তি, মহন্তং ৱীতসাৰদং;
সদেৱকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি তে পটিপুগ্গলো’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. তেৰসমং.
চতুক্কনিপাতো নিট্ঠিতো.