৫. পঞ্চমৱগ্গো
১. অগ্গপ্পসাদসুত্তং
৯০. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, অগ্গপ্পসাদা. কতমে তযো? যাৱতা, ভিক্খৱে, সত্তা অপদা ৱা দ্ৱিপদা ৱা চতুপ্পদা ৱা বহুপ্পদা [বহুপদা (ক.)] ৱা ৰূপিনো ৱা অৰূপিনো ৱা সঞ্ঞিনো ৱা অসঞ্ঞিনো ৱা নেৱসঞ্ঞিনাসঞ্ঞিনো ৱা, তথাগতো তেসং অগ্গমক্খাযতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. যে, ভিক্খৱে, বুদ্ধে পসন্না, অগ্গে তে পসন্না. অগ্গে খো পন পসন্নানং অগ্গো ৱিপাকো হোতি.
‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, ধম্মা সঙ্খতা ৱা অসঙ্খতা ৱা, ৱিৰাগো তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং মদনিম্মদনো পিপাসৱিনযো আলযসমুগ্ঘাতো ৱট্টুপচ্ছেদো তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. যে, ভিক্খৱে, ৱিৰাগে ধম্মে পসন্না, অগ্গে তে পসন্না. অগ্গে খো পন পসন্নানং অগ্গো ৱিপাকো হোতি.
‘‘যাৱতা, ভিক্খৱে, সঙ্ঘা ৱা গণা ৱা, তথাগতসাৱকসঙ্ঘো তেসং অগ্গমক্খাযতি, যদিদং চত্তাৰি পুৰিসযুগানি অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা এস ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. যে, ভিক্খৱে, সঙ্ঘে পসন্না, অগ্গে তে পসন্না. অগ্গে খো পন পসন্নানং অগ্গো ৱিপাকো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো অগ্গপ্পসাদা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘অগ্গতো ৱে পসন্নানং, অগ্গং ধম্মং ৱিজানতং;
অগ্গে বুদ্ধে পসন্নানং, দক্খিণেয্যে অনুত্তৰে.
‘‘অগ্গে ধম্মে পসন্নানং, ৱিৰাগূপসমে সুখে;
অগ্গে সঙ্ঘে পসন্নানং, পুঞ্ঞক্খেত্তে অনুত্তৰে.
‘‘অগ্গস্মিং দানং দদতং, অগ্গং পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি;
অগ্গং আযু চ ৱণ্ণো চ, যসো কিত্তি সুখং বলং.
‘‘অগ্গস্স দাতা মেধাৱী, অগ্গধম্মসমাহিতো;
দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, অগ্গপ্পত্তো পমোদতী’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. পঠমং.
২. জীৱিকসুত্তং
৯১. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘অন্তমিদং, ভিক্খৱে, জীৱিকানং যদিদং পিণ্ডোল্যং. অভিসাপোযং [অভিসাপাযং (সী.), অভিলাপাযং (স্যা. পী.), অভিসপাযং (ক.)], ভিক্খৱে, লোকস্মিং – ‘পিণ্ডোলো ৱিচৰসি পত্তপাণী’তি. তঞ্চ খো এতং, ভিক্খৱে, কুলপুত্তা উপেন্তি অত্থৱসিকা, অত্থৱসং পটিচ্চ; নেৱ ৰাজাভিনীতা, ন চোৰাভিনীতা, ন ইণট্টা, ন ভযট্টা, ন আজীৱিকাপকতা. অপি চ খো ‘ওতিণ্ণম্হা জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি দুক্খোতিণ্ণা দুক্খপৰেতা, অপ্পেৱ নাম ইমস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স অন্তকিৰিযা পঞ্ঞাযেথা’তি. এৱং পব্বজিতো চাযং, ভিক্খৱে, কুলপুত্তো সো চ হোতি অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসাৰাগো, ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো, মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তো পাকতিন্দ্ৰিযো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ছৱালাতং উভতোপদিত্তং মজ্ঝে গূথগতং নেৱ গামে কট্ঠত্থং ফৰতি ন অৰঞ্ঞেः তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি গিহিভোগা পৰিহীনো সামঞ্ঞত্থঞ্চ ন পৰিপূৰেতী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘গিহিভোগা পৰিহীনো, সামঞ্ঞত্থঞ্চ দুব্ভগো;
পৰিধংসমানো পকিৰেতি, ছৱালাতংৱ নস্সতি.
‘‘কাসাৱকণ্ঠা বহৱো, পাপধম্মা অসঞ্ঞতা;
পাপা পাপেহি কম্মেহি, নিৰযং তে উপপজ্জৰে.
‘‘সেয্যো অযোগুড়ো ভুত্তো, তত্তো অগ্গিসিখূপমো;
যঞ্চে ভুঞ্জেয্য দুস্সীলো, ৰট্ঠপিণ্ডমসঞ্ঞতো’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. দুতিযং.
৩. সঙ্ঘাটিকণ্ণসুত্তং
৯২. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘সঙ্ঘাটিকণ্ণে চেপি, ভিক্খৱে, ভিক্খু গহেত্ৱা পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধো অস্স পাদে পাদং নিক্খিপন্তো, সো চ হোতি অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসাৰাগো ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তো পাকতিন্দ্ৰিযো; অথ খো সো আৰকাৱ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মঞ্হি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন পস্সতি. ধম্মং অপস্সন্তো ন মং পস্সতি [মং ন পস্সতি (স্যা.)].
‘‘যোজনসতে চেপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিহৰেয্য. সো চ হোতি অনভিজ্ঝালু কামেসু ন তিব্বসাৰাগো অব্যাপন্নচিত্তো অপদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো উপট্ঠিতস্সতি সম্পজানো সমাহিতো একগ্গচিত্তো সংৱুতিন্দ্ৰিযো; অথ খো সো সন্তিকেৱ ময্হং, অহঞ্চ তস্স. তং কিস্স হেতু? ধম্মং হি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু পস্সতি; ধম্মং পস্সন্তো মং পস্সতী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘অনুবন্ধোপি চে অস্স, মহিচ্ছো চ ৱিঘাতৱা;
এজানুগো অনেজস্স, নিব্বুতস্স অনিব্বুতো;
গিদ্ধো সো ৱীতগেধস্স, পস্স যাৱঞ্চ আৰকা.
‘‘যো চ ধম্মমভিঞ্ঞায, ধম্মমঞ্ঞায পণ্ডিতো;
ৰহদোৱ নিৱাতে চ, অনেজো ৱূপসম্মতি.
‘‘অনেজো সো অনেজস্স, নিব্বুতস্স চ নিব্বুতো;
অগিদ্ধো ৱীতগেধস্স, পস্স যাৱঞ্চ সন্তিকে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. ততিযং.
৪. অগ্গিসুত্তং
৯৩. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, অগ্গী. কতমে তযো? ৰাগগ্গি, দোসগ্গি, মোহগ্গি – ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো অগ্গী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘ৰাগগ্গি দহতি মচ্চে, ৰত্তে কামেসু মুচ্ছিতে;
দোসগ্গি পন ব্যাপন্নে, নৰে পাণাতিপাতিনো.
‘‘মোহগ্গি পন সম্মূড়্হে, অৰিযধম্মে অকোৱিদে;
এতে অগ্গী অজানন্তা, সক্কাযাভিৰতা পজা.
‘‘তে ৱড্ঢযন্তি নিৰযং, তিৰচ্ছানঞ্চ যোনিযো;
অসুৰং পেত্তিৱিসযং, অমুত্তা মাৰবন্ধনা.
‘‘যে চ ৰত্তিন্দিৱা যুত্তা, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনে;
তে নিব্বাপেন্তি ৰাগগ্গিং, নিচ্চং অসুভসঞ্ঞিনো.
‘‘দোসগ্গিং পন মেত্তায, নিব্বাপেন্তি নৰুত্তমা;
মোহগ্গিং পন পঞ্ঞায, যাযং নিব্বেধগামিনী.
‘‘তে নিব্বাপেত্ৱা নিপকা, ৰত্তিন্দিৱমতন্দিতা;
অসেসং পৰিনিব্বন্তি, অসেসং দুক্খমচ্চগুং.
‘‘অৰিযদ্দসা ৱেদগুনো, সম্মদঞ্ঞায পণ্ডিতা;
জাতিক্খযমভিঞ্ঞায, নাগচ্ছন্তি পুনব্ভৱ’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. চতুত্থং.
৫. উপপৰিক্খসুত্তং
৯৪. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তথা তথা, ভিক্খৱে, ভিক্খু উপপৰিক্খেয্য যথা যথাস্স [যথা যথা (বহূসু)] উপপৰিক্খতো বহিদ্ধা চস্স ৱিঞ্ঞাণং অৱিক্খিত্তং অৱিসটং অজ্ঝত্তং অসণ্ঠিতং অনুপাদায ন পৰিতস্সেয্য. বহিদ্ধা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণে অৱিক্খিত্তে অৱিসটে সতি অজ্ঝত্তং অসণ্ঠিতে অনুপাদায অপৰিতস্সতো আযতিং জাতিজৰামৰণদুক্খসমুদযসম্ভৱো ন হোতী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘সত্তসঙ্গপ্পহীনস্স, নেত্তিচ্ছিন্নস্স ভিক্খুনো;
ৱিক্খীণো জাতিসংসাৰো, নত্থি তস্স পুনব্ভৱো’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. পঞ্চমং.
৬. কামূপপত্তিসুত্তং
৯৫. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, কামূপপত্তিযো [কামুপ্পত্তিযো (সী.)]. কতমা তিস্সো? পচ্চুপট্ঠিতকামা, নিম্মানৰতিনো, পৰনিম্মিতৱসৱত্তিনো – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো কামূপপত্তিযো’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘পচ্চুপট্ঠিতকামা চ, যে দেৱা ৱসৱত্তিনো;
নিম্মানৰতিনো দেৱা, যে চঞ্ঞে কামভোগিনো;
ইত্থভাৱঞ্ঞথাভাৱং, সংসাৰং নাতিৱত্তৰে.
‘‘এতমাদীনৱং ঞত্ৱা, কামভোগেসু পণ্ডিতো;
সব্বে পৰিচ্চজে কামে, যে দিব্বা যে চ মানুসা.
‘‘পিযৰূপসাতগধিতং, ছেত্ৱা সোতং দুৰচ্চযং;
অসেসং পৰিনিব্বন্তি, অসেসং দুক্খমচ্চগুং.
‘‘অৰিযদ্দসা ৱেদগুনো, সম্মদঞ্ঞায পণ্ডিতা;
জাতিক্খযমভিঞ্ঞায, নাগচ্ছন্তি পুনব্ভৱ’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. ছট্ঠং.
৭. কামযোগসুত্তং
৯৬. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘কামযোগযুত্তো, ভিক্খৱে, ভৱযোগযুত্তো আগামী হোতি আগন্তা [আগন্ত্ৱা (স্যা. ক.)] ইত্থত্তং. কামযোগৱিসংযুত্তো, ভিক্খৱে, ভৱযোগযুত্তো অনাগামী হোতি অনাগন্তা ইত্থত্তং. কামযোগৱিসংযুত্তো, ভিক্খৱে, ভৱযোগৱিসংযুত্তো অৰহা হোতি, খীণাসৱো’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘কামযোগেন সংযুত্তা, ভৱযোগেন চূভযং;
সত্তা গচ্ছন্তি সংসাৰং, জাতিমৰণগামিনো.
‘‘যে চ কামে পহন্ত্ৱান, অপ্পত্তা আসৱক্খযং;
ভৱযোগেন সংযুত্তা, অনাগামীতি ৱুচ্চৰে.
‘‘যে চ খো ছিন্নসংসযা, খীণমানপুনব্ভৱা;
তে ৱে পাৰঙ্গতা লোকে, যে পত্তা আসৱক্খয’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. সত্তমং.
কল্যাণসীলসুত্তং
৯৭. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘কল্যাণসীলো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কল্যাণধম্মো কল্যাণপঞ্ঞো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ‘কেৱলী ৱুসিতৱা উত্তমপুৰিসো’তি ৱুচ্চতি –
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কল্যাণসীলো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি, আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কল্যাণসীলো হোতি. ইতি কল্যাণসীলো.
‘‘কল্যাণধম্মো চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্তন্নং বোধিপক্খিযানং ধম্মানং ভাৱনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কল্যাণধম্মো হোতি. ইতি কল্যাণসীলো, কল্যাণধম্মো.
‘‘কল্যাণপঞ্ঞো চ কথং হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কল্যাণপঞ্ঞো হোতি.
‘‘ইতি কল্যাণসীলো কল্যাণধম্মো কল্যাণপঞ্ঞো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ‘কেৱলী ৱুসিতৱা উত্তমপুৰিসো’তি ৱুচ্চতী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘যস্স কাযেন ৱাচায, মনসা নত্থি দুক্কটং;
তং ৱে কল্যাণসীলোতি, আহু ভিক্খুং হিৰীমনং [হিৰীমতং (স্যা. ক.)].
‘‘যস্স ধম্মা সুভাৱিতা, সত্ত [পত্ত (সব্বত্থ)] সম্বোধিগামিনো;
তং ৱে কল্যাণধম্মোতি, আহু ভিক্খুং অনুস্সদং.
‘‘যো দুক্খস্স পজানাতি, ইধেৱ খযমত্তনো;
তং ৱে কল্যাণপঞ্ঞোতি, আহু ভিক্খুং অনাসৱং.
‘‘তেহি ধম্মেহি সম্পন্নং, অনীঘং ছিন্নসংসযং;
অসিতং সব্বলোকস্স, আহু সব্বপহাযিন’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. অট্ঠমং.
৯. দানসুত্তং
৯৮. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘দ্ৱেমানি, ভিক্খৱে, দানানি – আমিসদানঞ্চ ধম্মদানঞ্চ. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমেসং দ্ৱিন্নং দানানং যদিদং – ধম্মদানং.
‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, সংৱিভাগা – আমিসসংৱিভাগো চ ধম্মসংৱিভাগো চ. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমেসং দ্ৱিন্নং সংৱিভাগানং যদিদং – ধম্মসংৱিভাগো.
‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অনুগ্গহা – আমিসানুগ্গহো চ ধম্মানুগ্গহো চ. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ইমেসং দ্ৱিন্নং অনুগ্গহানং যদিদং – ধম্মানুগ্গহো’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘যমাহু দানং পৰমং অনুত্তৰং, যং সংৱিভাগং ভগৱা অৱণ্ণযি [অৱণ্ণযী (সী.)];
অগ্গম্হি খেত্তম্হি পসন্নচিত্তো, ৱিঞ্ঞূ পজানং কো ন যজেথ কালে.
‘‘যে চেৱ ভাসন্তি সুণন্তি চূভযং, পসন্নচিত্তা সুগতস্স সাসনে;
তেসং সো অত্থো পৰমো ৱিসুজ্ঝতি, যে অপ্পমত্তা সুগতস্স সাসনে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. নৱমং.
১০. তেৱিজ্জসুত্তং
৯৯. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘ধম্মেনাহং, ভিক্খৱে, তেৱিজ্জং ব্ৰাহ্মণং পঞ্ঞাপেমি, নাঞ্ঞং লপিতলাপনমত্তেন.
‘‘কথঞ্চাহং, ভিক্খৱে, ধম্মেন তেৱিজ্জং ব্ৰাহ্মণং পঞ্ঞাপেমি, নাঞ্ঞং লপিতলাপনমত্তেন? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো. সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং. তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো. সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. অযমস্স পঠমা ৱিজ্জা অধিগতা হোতি, অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা. তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না. ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা. তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি. অযমস্স দুতিযা ৱিজ্জা অধিগতা হোতি, অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযমস্স ততিযা ৱিজ্জা অধিগতা হোতি, অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো. এৱং খো অহং, ভিক্খৱে, ধম্মেন তেৱিজ্জং ব্ৰাহ্মণং পঞ্ঞাপেমি, নাঞ্ঞং লপিতলাপনমত্তেনা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘পুব্বেনিৱাসং যোৱেদি [যোৱেদি (সব্বত্থ)], সগ্গাপাযঞ্চ পস্সতি;
অথো [অথ (স্যা. ক.)] জাতিক্খযং পত্তো, অভিঞ্ঞাৱোসিতো মুনি.
‘‘এতাহি তীহি ৱিজ্জাহি, তেৱিজ্জো হোতি ব্ৰাহ্মণো;
তমহং ৱদামি তেৱিজ্জং, নাঞ্ঞং লপিতলাপন’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. দসমং.
পঞ্চমো ৱগ্গো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
পসাদ জীৱিত সঙ্ঘাটি, অগ্গি উপপৰিক্খযা;
উপপত্তি [উপ্পত্তি (সী.)] কাম কল্যাণং, দানং ধম্মেন তে দসাতি.
তিকনিপাতো নিট্ঠিতো.