২. দুতিযৱগ্গো
১. ৱিতক্কসুত্তং
৩৮. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তথাগতং, ভিক্খৱে, অৰহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং দ্ৱে ৱিতক্কা বহুলং সমুদাচৰন্তি – খেমো চ ৱিতক্কো, পৱিৱেকো চ [ৱিৱেকো চ (স্যা.)]. অব্যাপজ্ঝাৰামো [অব্যাপজ্জাৰামো (ক.), অব্যাবজ্ঝাৰামো (?)], ভিক্খৱে, তথাগতো অব্যাপজ্ঝৰতো. তমেনং, ভিক্খৱে, তথাগতং অব্যাপজ্ঝাৰামং অব্যাপজ্ঝৰতং এসেৱ ৱিতক্কো বহুলং সমুদাচৰতি – ‘ইমাযাহং ইৰিযায ন কিঞ্চি ব্যাবাধেমি তসং ৱা থাৱৰং ৱা’তি.
‘‘পৱিৱেকাৰামো, ভিক্খৱে, তথাগতো পৱিৱেকৰতো. তমেনং, ভিক্খৱে, তথাগতং পৱিৱেকাৰামং পৱিৱেকৰতং এসেৱ ৱিতক্কো বহুলং সমুদাচৰতি – ‘যং অকুসলং তং পহীন’ন্তি.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, তুম্হেপি অব্যাপজ্ঝাৰামা ৱিহৰথ অব্যাপজ্ঝৰতা. তেসং ৱো, ভিক্খৱে, তুম্হাকং অব্যাপজ্ঝাৰামানং ৱিহৰতং অব্যাপজ্ঝৰতানং এসেৱ ৱিতক্কো বহুলং সমুদাচৰিস্সতি – ‘ইমায মযং ইৰিযায ন কিঞ্চি ব্যাবাধেম তসং ৱা থাৱৰং ৱা’তি.
‘‘পৱিৱেকাৰামা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ পৱিৱেকৰতা. তেসং ৱো, ভিক্খৱে, তুম্হাকং পৱিৱেকাৰামানং ৱিহৰতং পৱিৱেকৰতানং এসেৱ ৱিতক্কো বহুলং সমুদাচৰিস্সতি – ‘কিং অকুসলং, কিং অপ্পহীনং, কিং পজহামা’’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘তথাগতং বুদ্ধমসয্হসাহিনং, দুৱে ৱিতক্কা সমুদাচৰন্তি নং;
খেমো ৱিতক্কো পঠমো উদীৰিতো, ততো ৱিৱেকো দুতিযো পকাসিতো.
‘‘তমোনুদং পাৰগতং মহেসিং, তং পত্তিপত্তং ৱসিমং অনাসৱং;
ৱিসন্তৰং [ৱেসন্তৰং (সী. ক.), ৱিস্সন্তৰং (পী.)] তণ্হক্খযে ৱিমুত্তং, তং ৱে মুনিং অন্তিমদেহধাৰিং;
মাৰঞ্জহং [মাৰজহং (স্যা.), মানজহং (সী. ক.), মানং জহং (পী.)] ব্ৰূমি জৰায পাৰগুং.
‘‘সেলে যথা পব্বতমুদ্ধনিট্ঠিতো, যথাপি পস্সে জনতং সমন্ততো;
তথূপমং ধম্মমযং সুমেধো, পাসাদমাৰুয্হ সমন্তচক্খু;
সোকাৱতিণ্ণং জনতমপেতসোকো, অৱেক্খতি জাতিজৰাভিভূত’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. পঠমং.
২. দেসনাসুত্তং
৩৯. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তথাগতস্স, ভিক্খৱে, অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স দ্ৱে ধম্মদেসনা পৰিযাযেন ভৱন্তি. কতমা দ্ৱে? ‘পাপং পাপকতো পস্সথা’তি – অযং পঠমা ধম্মদেসনা; ‘পাপং পাপকতো দিস্ৱা তত্থ নিব্বিন্দথ ৱিৰজ্জথ ৱিমুচ্চথা’তি – অযং দুতিযা ধম্মদেসনা. তথাগতস্স, ভিক্খৱে, অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স ইমা দ্ৱে ধম্মদেসনা পৰিযাযেন ভৱন্তী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘তথাগতস্স বুদ্ধস্স, সব্বভূতানুকম্পিনো;
পৰিযাযৱচনং পস্স, দ্ৱে চ ধম্মা পকাসিতা.
‘‘পাপকং পস্সথ চেতং [চেকং (সী. পী.), ছেকা (স্যা.)], তত্থ চাপি ৱিৰজ্জথ;
ততো ৱিৰত্তচিত্তাসে, দুক্খস্সন্তং কৰিস্সথা’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. দুতিযং.
৩. ৱিজ্জাসুত্তং
৪০. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘অৱিজ্জা, ভিক্খৱে, পুব্বঙ্গমা অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা অন্ৱদেৱ অহিৰিকং অনোত্তপ্পং; ৱিজ্জা চ খো, ভিক্খৱে, পুব্বঙ্গমা কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা অন্ৱদেৱ হিৰোত্তপ্প’’ন্তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘যা কাচিমা দুগ্গতিযো, অস্মিং লোকে পৰম্হি চ;
অৱিজ্জামূলিকা সব্বা, ইচ্ছালোভসমুস্সযা.
‘‘যতো চ হোতি পাপিচ্ছো, অহিৰীকো অনাদৰো;
ততো পাপং পসৱতি, অপাযং তেন গচ্ছতি.
‘‘তস্মা ছন্দঞ্চ লোভঞ্চ, অৱিজ্জঞ্চ ৱিৰাজযং;
ৱিজ্জং উপ্পাদযং ভিক্খু, সব্বা দুগ্গতিযো জহে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. ততিযং.
৪. পঞ্ঞাপৰিহীনসুত্তং
৪১. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘তে, ভিক্খৱে, সত্তা সুপৰিহীনা যে অৰিযায পঞ্ঞায পৰিহীনা. তে দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খং ৱিহৰন্তি সৱিঘাতং সউপাযাসং সপৰিড়াহং; কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা. তে [তে চ খো (?)], ভিক্খৱে, সত্তা অপৰিহীনা যে অৰিযায পঞ্ঞায অপৰিহীনা. তে দিট্ঠেৱ ধম্মে সুখং ৱিহৰন্তি অৱিঘাতং অনুপাযাসং অপৰিড়াহং; কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতি পাটিকঙ্খা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘পঞ্ঞায পৰিহানেন, পস্স লোকং সদেৱকং;
নিৱিট্ঠং নামৰূপস্মিং, ইদং সচ্চন্তি মঞ্ঞতি.
‘‘পঞ্ঞা হি সেট্ঠা লোকস্মিং, যাযং নিব্বেধগামিনী;
যায সম্মা পজানাতি, জাতিভৱপৰিক্খযং.
‘‘তেসং দেৱা মনুস্সা চ, সম্বুদ্ধানং সতীমতং;
পিহযন্তি হাসপঞ্ঞানং [হাসুপঞ্ঞানং (সী. অট্ঠ.)], সৰীৰন্তিমধাৰিন’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. চতুত্থং.
৫. সুক্কধম্মসুত্তং
৪২. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, সুক্কা ধম্মা লোকং পালেন্তি. কতমে দ্ৱে? হিৰী [হিৰি (সী. স্যা. কং. পী.)] চ, ওত্তপ্পঞ্চ. ইমে চে, ভিক্খৱে, দ্ৱে সুক্কা ধম্মা লোকং ন পালেয্যুং, নযিধ পঞ্ঞাযেথ মাতাতি ৱা মাতুচ্ছাতি ৱা মাতুলানীতি ৱা আচৰিযভৰিযাতি ৱা গৰূনং দাৰাতি ৱা. সম্ভেদং লোকো অগমিস্স যথা অজেড়কা কুক্কুটসূকৰা সোণসিঙ্গালা [সোণসিগালা (সী. স্যা. কং. পী.)]. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, ইমে দ্ৱে সুক্কা ধম্মা লোকং পালেন্তি তস্মা পঞ্ঞাযতি মাতাতি ৱা মাতুচ্ছাতি ৱা মাতুলানীতি ৱা আচৰিযভৰিযাতি ৱা গৰূনং দাৰাতি ৱা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘যেসং চে হিৰিওত্তপ্পং, সব্বদা চ ন ৱিজ্জতি;
ৱোক্কন্তা সুক্কমূলা তে, জাতিমৰণগামিনো.
‘‘যেসঞ্চ হিৰিওত্তপ্পং, সদা সম্মা উপট্ঠিতা;
ৱিৰূড়্হব্ৰহ্মচৰিযা তে, সন্তো খীণপুনব্ভৱা’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. পঞ্চমং.
৬. অজাতসুত্তং
৪৩. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খতং. নো চেতং, ভিক্খৱে, অভৱিস্স অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খতং, নযিধ জাতস্স ভূতস্স কতস্স সঙ্খতস্স নিস্সৰণং পঞ্ঞাযেথ. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, অত্থি অজাতং অভূতং অকতং অসঙ্খতং, তস্মা জাতস্স ভূতস্স কতস্স সঙ্খতস্স নিস্সৰণং পঞ্ঞাযতী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘জাতং ভূতং সমুপ্পন্নং, কতং সঙ্খতমদ্ধুৱং;
জৰামৰণসঙ্ঘাটং, ৰোগনীড়ং [ৰোগনিড্ঢং (সী.)] পভঙ্গুৰং [পভঙ্গুনং (ক. সী. ক.), পভঙ্গুণং (স্যা.)].
‘‘আহাৰনেত্তিপ্পভৱং, নালং তদভিনন্দিতুং;
তস্স নিস্সৰণং সন্তং, অতক্কাৱচৰং ধুৱং.
‘‘অজাতং অসমুপ্পন্নং, অসোকং ৱিৰজং পদং;
নিৰোধো দুক্খধম্মানং, সঙ্খাৰূপসমো সুখো’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. ছট্ঠং.
৭. নিব্বানধাতুসুত্তং
৪৪. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘দ্ৱেমা, ভিক্খৱে, নিব্বানধাতুযো. কতমে দ্ৱে? সউপাদিসেসা চ নিব্বানধাতু, অনুপাদিসেসা চ নিব্বানধাতু.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সউপাদিসেসা নিব্বানধাতু? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতি খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো. তস্স তিট্ঠন্তেৱ পঞ্চিন্দ্ৰিযানি যেসং অৱিঘাতত্তা [অৱিগতত্তা (সী. অট্ঠ.)] মনাপামনাপং পচ্চনুভোতি, সুখদুক্খং পটিসংৱেদেতি. তস্স যো ৰাগক্খযো, দোসক্খযো, মোহক্খযো – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সউপাদিসেসা নিব্বানধাতু.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অনুপাদিসেসা নিব্বানধাতু? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতি খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো. তস্স ইধেৱ, ভিক্খৱে, সব্বৱেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতি ভৱিস্সন্তি [সীতীভৱিস্সন্তি (?)]. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অনুপাদিসেসা নিব্বানধাতু. ইমা খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে নিব্বানধাতুযো’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘দুৱে ইমা চক্খুমতা পকাসিতা, নিব্বানধাতূ অনিস্সিতেন তাদিনা;
একা হি ধাতু ইধ দিট্ঠধম্মিকা, সউপাদিসেসা ভৱনেত্তিসঙ্খযা;
অনুপাদিসেসা পন সম্পৰাযিকা, যম্হি নিৰুজ্ঝন্তি ভৱানি সব্বসো.
‘‘যে এতদঞ্ঞায পদং অসঙ্খতং, ৱিমুত্তচিত্তা ভৱনেত্তিসঙ্খযা;
তে ধম্মসাৰাধিগমা খযে ৰতা, পহংসু তে সব্বভৱানি তাদিনো’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. সত্তমং.
৮. পটিসল্লানসুত্তং
৪৫. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘পটিসল্লানাৰামা [পটিসল্লানাৰামা (ক.)], ভিক্খৱে, ৱিহৰথ পটিসল্লানৰতা, অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তা, অনিৰাকতজ্ঝানা, ৱিপস্সনায সমন্নাগতা, ব্ৰূহেতা সুঞ্ঞাগাৰানং. পটিসল্লানাৰামানং, ভিক্খৱে, ৱিহৰতং পটিসল্লানৰতানং অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তানং অনিৰাকতমজ্ঝানানং ৱিপস্সনায সমন্নাগতানং ব্ৰূহেতানং সুঞ্ঞাগাৰানং দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘যে সন্তচিত্তা নিপকা, সতিমন্তো চ [সতিমন্তোৱ (সী. ক.)] ঝাযিনো;
সম্মা ধম্মং ৱিপস্সন্তি, কামেসু অনপেক্খিনো.
‘‘অপ্পমাদৰতা সন্তা, পমাদে ভযদস্সিনো;
অভব্বা পৰিহানায, নিব্বানস্সেৱ সন্তিকে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. অট্ঠমং.
৯. সিক্খানিসংসসুত্তং
৪৬. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘সিক্খানিসংসা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথ পঞ্ঞুত্তৰা ৱিমুত্তিসাৰা সতাধিপতেয্যা. সিক্খানিসংসানং, ভিক্খৱে, ৱিহৰতং পঞ্ঞুত্তৰানং ৱিমুত্তিসাৰানং সতাধিপতেয্যানং দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘পৰিপুণ্ণসিক্খং [পৰিপুণ্ণসেখং (সী.), পৰিপুণ্ণসেক্খং (স্যা.)] অপহানধম্মং, পঞ্ঞুত্তৰং জাতিখযন্তদস্সিং;
তং ৱে মুনিং অন্তিমদেহধাৰিং, মাৰঞ্জহং ব্ৰূমি জৰায পাৰগুং.
‘‘তস্মা সদা ঝানৰতা সমাহিতা, আতাপিনো জাতিখযন্তদস্সিনো;
মাৰং সসেনং অভিভুয্য ভিক্খৱো, ভৱথ জাতিমৰণস্স পাৰগা’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. নৱমং.
১০. জাগৰিযসুত্তং
৪৭. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘জাগৰো চস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিহৰেয্য সতো সম্পজানো সমাহিতো পমুদিতো ৱিপ্পসন্নো চ তত্থ কালৱিপস্সী চ কুসলেসু ধম্মেসু. জাগৰস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ৱিহৰতো সতস্স সম্পজানস্স সমাহিতস্স পমুদিতস্স ৱিপ্পসন্নস্স তত্থ কালৱিপস্সিনো কুসলেসু ধম্মেসু দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘জাগৰন্তা সুণাথেতং, যে সুত্তা তে পবুজ্ঝথ;
সুত্তা জাগৰিতং সেয্যো, নত্থি জাগৰতো ভযং.
‘‘যো জাগৰো চ সতিমা সম্পজানো, সমাহিতো মুদিতো ৱিপ্পসন্নো চ;
কালেন সো সম্মা ধম্মং পৰিৱীমংসমানো, একোদিভূতো ৱিহনে তমং সো.
‘‘তস্মা হৱে জাগৰিযং ভজেথ, আতাপী ভিক্খু নিপকো ঝানলাভী;
সংযোজনং জাতিজৰায ছেত্ৱা, ইধেৱ সম্বোধিমনুত্তৰং ফুসে’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. দসমং.
১১. আপাযিকসুত্তং
৪৮. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, আপাযিকা নেৰযিকা ইদমপ্পহায. কতমে দ্ৱে? যো চ অব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো, যো চ পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তং অমূলকেন অব্ৰহ্মচৰিযেন অনুদ্ধংসেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে আপাযিকা নেৰযিকা ইদমপ্পহাযা’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘অভূতৱাদী নিৰযং উপেতি, যো ৱাপি কত্ৱা ন কৰোমি চাহ;
উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৱন্তি, নিহীনকম্মা মনুজা পৰত্থ.
‘‘কাসাৱকণ্ঠা বহৱো, পাপধম্মা অসঞ্ঞতা;
পাপা পাপেহি কম্মেহি, নিৰযং তে উপপজ্জৰে.
‘‘সেয্যো অযোগুড়ো ভুত্তো, তত্তো অগ্গিসিখূপমো;
যঞ্চে ভুঞ্জেয্য দুস্সীলো, ৰট্ঠপিণ্ডমসঞ্ঞতো’’তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. একাদসমং.
১২. দিট্ঠিগতসুত্তং
৪৯. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা, ৱুত্তমৰহতাতি মে সুতং –
‘‘দ্ৱীহি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিগতেহি পৰিযুট্ঠিতা দেৱমনুস্সা ওলীযন্তি একে, অতিধাৱন্তি একে; চক্খুমন্তো চ পস্সন্তি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ওলীযন্তি একে? ভৱাৰামা, ভিক্খৱে, দেৱমনুস্সা ভৱৰতা ভৱসম্মুদিতা তেসং ভৱনিৰোধায ধম্মে দেসিযমানে চিত্তং ন পক্খন্দতি ন পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ওলীযন্তি একে.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, অতিধাৱন্তি একে? ভৱেনেৱ খো পনেকে অট্টীযমানা হৰাযমানা জিগুচ্ছমানা ৱিভৱং অভিনন্দন্তি – যতো কিৰ, ভো, অযং অত্তা [সত্তো (সী. ক.)] কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা; এতং সন্তং এতং পণীতং এতং যাথাৱন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, অতিধাৱন্তি একে.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, চক্খুমন্তো পস্সন্তি? ইধ ভিক্খু ভূতং ভূততো পস্সতি; ভূতং ভূততো দিস্ৱা ভূতস্স নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, চক্খুমন্তো পস্সন্তী’’তি. এতমত্থং ভগৱা অৱোচ. তত্থেতং ইতি ৱুচ্চতি –
‘‘যে [যো (স্যা. ক.)] ভূতং ভূততো দিস্ৱা, ভূতস্স চ অতিক্কমং;
যথাভূতে ৱিমুচ্চন্তি, ভৱতণ্হা পৰিক্খযা.
‘‘স ৱে [সচে (ক. সী. স্যা. পী.)] ভূতপৰিঞ্ঞো, সো ৱীততণ্হো ভৱাভৱে;
ভূতস্স ৱিভৱা ভিক্খু, নাগচ্ছতি পুনব্ভৱ’’ন্তি.
অযম্পি অত্থো ৱুত্তো ভগৱতা, ইতি মে সুতন্তি. দ্ৱাদসমং.
দুতিযো ৱগ্গো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
দ্ৱে ইন্দ্ৰিযা দ্ৱে তপনীযা, সীলেন অপৰে দুৱে;
অনোত্তাপী কুহনা দ্ৱে চ, সংৱেজনীযেন তে দস.
ৱিতক্কা দেসনা ৱিজ্জা, পঞ্ঞা ধম্মেন পঞ্চমং;
অজাতং ধাতুসল্লানং, সিক্খা জাগৰিযেন চ;
অপাযদিট্ঠিযা চেৱ [যেৱ (সী. স্যা.)], বাৱীসতি পকাসিতাতি.
দুকনিপাতো নিট্ঠিতো.