৬. পাসাদিকসুত্তং
১৬৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি ৱেধঞ্ঞা নাম সক্যা, তেসং অম্বৱনে পাসাদে.
নিগণ্ঠনাটপুত্তকালঙ্কিৰিযা
তেন খো পন সমযেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো [নাথপুত্তো (সী. পী.)] পাৱাযং অধুনাকালঙ্কতো হোতি. তস্স কালঙ্কিৰিযায ভিন্না নিগণ্ঠা দ্ৱেধিকজাতা ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি – ‘‘ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি, কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি? মিচ্ছাপটিপন্নো ত্ৱমসি, অহমস্মি সম্মাপটিপন্নো. সহিতং মে, অসহিতং তে. পুৰেৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছাৱচনীযং পুৰে অৱচ. অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তং, আৰোপিতো তে ৱাদো, নিগ্গহিতো ত্ৱমসি, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসী’’তি. ৱধোযেৱ খো [ৱধোযেৱেকো (ক.)] মঞ্ঞে নিগণ্ঠেসু নাটপুত্তিযেসু ৱত্ততি [অনুৱত্ততি (স্যা. ক.)]. যেপি নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স সাৱকা গিহী ওদাতৱসনা, তেপি [তে তেসু (ক.)] নিগণ্ঠেসু নাটপুত্তিযেসু নিব্বিন্নৰূপা [নিব্বিন্দৰূপা (ক.)] ৱিৰত্তৰূপা পটিৱানৰূপা, যথা তং দুৰক্খাতে ধম্মৱিনযে দুপ্পৱেদিতে অনিয্যানিকে অনুপসমসংৱত্তনিকে অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতে ভিন্নথূপে অপ্পটিসৰণে.
১৬৫. অথ খো চুন্দো সমণুদ্দেসো পাৱাযং ৱস্সংৱুট্ঠো [ৱস্সংৱুত্থো (সী. স্যা. পী.)] যেন সামগামো, যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘নিগণ্ঠো, ভন্তে, নাটপুত্তো পাৱাযং অধুনাকালঙ্কতো. তস্স কালঙ্কিৰিযায ভিন্না নিগণ্ঠা দ্ৱেধিকজাতা…পে… ভিন্নথূপে অপ্পটিসৰণে’’তি.
এৱং ৱুত্তে, আযস্মা আনন্দো চুন্দং সমণুদ্দেসং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি খো ইদং, আৱুসো চুন্দ, কথাপাভতং ভগৱন্তং দস্সনায. আযামাৱুসো চুন্দ, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং ভগৱতো আৰোচেস্সামা’’তি [আৰোচেয্যামাতি (স্যা.)]. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মতো আনন্দস্স পচ্চস্সোসি.
অথ খো আযস্মা চ আনন্দো চুন্দো চ সমণুদ্দেসো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, চুন্দো সমণুদ্দেসো এৱমাহ, ‘নিগণ্ঠো, ভন্তে, নাটপুত্তো পাৱাযং অধুনাকালঙ্কতো, তস্স কালঙ্কিৰিযায ভিন্না নিগণ্ঠা…পে… ভিন্নথূপে অপ্পটিসৰণে’’’তি.
অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতধম্মৱিনযো
১৬৬. ‘‘এৱং হেতং, চুন্দ, হোতি দুৰক্খাতে ধম্মৱিনযে দুপ্পৱেদিতে অনিয্যানিকে অনুপসমসংৱত্তনিকে অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতে. ইধ, চুন্দ, সত্থা চ হোতি অসম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ দুৰক্খাতো দুপ্পৱেদিতো অনিয্যানিকো অনুপসমসংৱত্তনিকো অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো, সাৱকো চ তস্মিং ধম্মে ন ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰতি ন সামীচিপ্পটিপন্নো ন অনুধম্মচাৰী, ৱোক্কম্ম চ তম্হা ধম্মা ৱত্ততি. সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘তস্স তে, আৱুসো, লাভা, তস্স তে সুলদ্ধং, সত্থা চ তে অসম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ দুৰক্খাতো দুপ্পৱেদিতো অনিয্যানিকো অনুপসমসংৱত্তনিকো অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ত্ৱঞ্চ তস্মিং ধম্মে ন ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰসি, ন সামীচিপ্পটিপন্নো, ন অনুধম্মচাৰী, ৱোক্কম্ম চ তম্হা ধম্মা ৱত্তসী’তি. ইতি খো, চুন্দ, সত্থাপি তত্থ গাৰয্হো, ধম্মোপি তত্থ গাৰয্হো, সাৱকো চ তত্থ এৱং পাসংসো. যো খো, চুন্দ, এৱৰূপং সাৱকং এৱং ৱদেয্য – ‘এতাযস্মা তথা পটিপজ্জতু, যথা তে সত্থাৰা ধম্মো দেসিতো পঞ্ঞত্তো’তি. যো চ সমাদপেতি [সমাদাপেতি (সী. ট্ঠ.)], যঞ্চ সমাদপেতি, যো চ সমাদপিতো [সমাদাপিতো (সী. ট্ঠ.)] তথত্তায পটিপজ্জতি. সব্বে তে বহুং অপুঞ্ঞং পসৱন্তি. তং কিস্স হেতু? এৱং হেতং, চুন্দ, হোতি দুৰক্খাতে ধম্মৱিনযে দুপ্পৱেদিতে অনিয্যানিকে অনুপসমসংৱত্তনিকে অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতে.
১৬৭. ‘‘ইধ পন, চুন্দ, সত্থা চ হোতি অসম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ দুৰক্খাতো দুপ্পৱেদিতো অনিয্যানিকো অনুপসমসংৱত্তনিকো অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো, সাৱকো চ তস্মিং ধম্মে ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰতি সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচাৰী, সমাদায তং ধম্মং ৱত্ততি. সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘তস্স তে, আৱুসো, অলাভা, তস্স তে দুল্লদ্ধং, সত্থা চ তে অসম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ দুৰক্খাতো দুপ্পৱেদিতো অনিয্যানিকো অনুপসমসংৱত্তনিকো অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ত্ৱঞ্চ তস্মিং ধম্মে ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰসি সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচাৰী, সমাদায তং ধম্মং ৱত্তসী’তি. ইতি খো, চুন্দ, সত্থাপি তত্থ গাৰয্হো, ধম্মোপি তত্থ গাৰয্হো, সাৱকোপি তত্থ এৱং গাৰয্হো. যো খো, চুন্দ, এৱৰূপং সাৱকং এৱং ৱদেয্য – ‘অদ্ধাযস্মা ঞাযপ্পটিপন্নো ঞাযমাৰাধেস্সতী’তি. যো চ পসংসতি, যঞ্চ পসংসতি, যো চ পসংসিতো ভিয্যোসো মত্তায ৱীৰিযং আৰভতি. সব্বে তে বহুং অপুঞ্ঞং পসৱন্তি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হেতং, চুন্দ, হোতি দুৰক্খাতে ধম্মৱিনযে দুপ্পৱেদিতে অনিয্যানিকে অনুপসমসংৱত্তনিকে অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতে.
সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতধম্মৱিনযো
১৬৮. ‘‘ইধ পন, চুন্দ, সত্থা চ হোতি সম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো, সাৱকো চ তস্মিং ধম্মে ন ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰতি, ন সামীচিপ্পটিপন্নো, ন অনুধম্মচাৰী, ৱোক্কম্ম চ তম্হা ধম্মা ৱত্ততি. সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘তস্স তে, আৱুসো, অলাভা, তস্স তে দুল্লদ্ধং, সত্থা চ তে সম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ত্ৱঞ্চ তস্মিং ধম্মে ন ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰসি, ন সামীচিপ্পটিপন্নো, ন অনুধম্মচাৰী, ৱোক্কম্ম চ তম্হা ধম্মা ৱত্তসী’তি. ইতি খো, চুন্দ, সত্থাপি তত্থ পাসংসো, ধম্মোপি তত্থ পাসংসো, সাৱকো চ তত্থ এৱং গাৰয্হো. যো খো, চুন্দ, এৱৰূপং সাৱকং এৱং ৱদেয্য – ‘এতাযস্মা তথা পটিপজ্জতু যথা তে সত্থাৰা ধম্মো দেসিতো পঞ্ঞত্তো’তি. যো চ সমাদপেতি, যঞ্চ সমাদপেতি, যো চ সমাদপিতো তথত্তায পটিপজ্জতি. সব্বে তে বহুং পুঞ্ঞং পসৱন্তি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হেতং, চুন্দ, হোতি স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে সুপ্পৱেদিতে নিয্যানিকে উপসমসংৱত্তনিকে সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতে.
১৬৯. ‘‘ইধ পন, চুন্দ, সত্থা চ হোতি সম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো, সাৱকো চ তস্মিং ধম্মে ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰতি সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচাৰী, সমাদায তং ধম্মং ৱত্ততি. সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘তস্স তে, আৱুসো, লাভা, তস্স তে সুলদ্ধং, সত্থা চ তে [সত্থা চ তে অৰহং (স্যা.)] সম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ত্ৱঞ্চ তস্মিং ধম্মে ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ৱিহৰসি সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচাৰী, সমাদায তং ধম্মং ৱত্তসী’তি. ইতি খো, চুন্দ, সত্থাপি তত্থ পাসংসো, ধম্মোপি তত্থ পাসংসো, সাৱকোপি তত্থ এৱং পাসংসো. যো খো, চুন্দ, এৱৰূপং সাৱকং এৱং ৱদেয্য – ‘অদ্ধাযস্মা ঞাযপ্পটিপন্নো ঞাযমাৰাধেস্সতী’তি. যো চ পসংসতি, যঞ্চ পসংসতি, যো চ পসংসিতো [পসত্থো (স্যা.)] ভিয্যোসো মত্তায ৱীৰিযং আৰভতি. সব্বে তে বহুং পুঞ্ঞং পসৱন্তি. তং কিস্স হেতু? এৱঞ্হেতং, চুন্দ, হোতি স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে সুপ্পৱেদিতে নিয্যানিকে উপসমসংৱত্তনিকে সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতে.
সাৱকানুতপ্পসত্থু
১৭০. ‘‘ইধ পন, চুন্দ, সত্থা চ লোকে উদপাদি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো, অৱিঞ্ঞাপিতত্থা চস্স হোন্তি সাৱকা সদ্ধম্মে, ন চ তেসং কেৱলং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং আৱিকতং হোতি উত্তানীকতং সব্বসঙ্গাহপদকতং সপ্পাটিহীৰকতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. অথ নেসং সত্থুনো অন্তৰধানং হোতি. এৱৰূপো খো, চুন্দ, সত্থা সাৱকানং কালঙ্কতো অনুতপ্পো হোতি. তং কিস্স হেতু? সত্থা চ নো লোকে উদপাদি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো, অৱিঞ্ঞাপিতত্থা চম্হ সদ্ধম্মে, ন চ নো কেৱলং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং আৱিকতং হোতি উত্তানীকতং সব্বসঙ্গাহপদকতং সপ্পাটিহীৰকতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. অথ নো সত্থুনো অন্তৰধানং হোতীতি. এৱৰূপো খো, চুন্দ, সত্থা সাৱকানং কালঙ্কতো অনুতপ্পো হোতি.
সাৱকাননুতপ্পসত্থু
১৭১. ‘‘ইধ পন, চুন্দ, সত্থা চ লোকে উদপাদি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ৱিঞ্ঞাপিতত্থা চস্স হোন্তি সাৱকা সদ্ধম্মে, কেৱলঞ্চ তেসং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং আৱিকতং হোতি উত্তানীকতং সব্বসঙ্গাহপদকতং সপ্পাটিহীৰকতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. অথ নেসং সত্থুনো অন্তৰধানং হোতি. এৱৰূপো খো, চুন্দ, সত্থা সাৱকানং কালঙ্কতো অননুতপ্পো হোতি. তং কিস্স হেতু? সত্থা চ নো লোকে উদপাদি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ৱিঞ্ঞাপিতত্থা চম্হ সদ্ধম্মে, কেৱলঞ্চ নো পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং আৱিকতং হোতি উত্তানীকতং সব্বসঙ্গাহপদকতং সপ্পাটিহীৰকতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. অথ নো সত্থুনো অন্তৰধানং হোতীতি. এৱৰূপো খো, চুন্দ, সত্থা সাৱকানং কালঙ্কতো অননুতপ্পো হোতি.
ব্ৰহ্মচৰিযঅপৰিপূৰাদিকথা
১৭২. ‘‘এতেহি চেপি, চুন্দ, অঙ্গেহি সমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি, নো চ খো সত্থা হোতি থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো. এৱং তং ব্ৰহ্মচৰিযং অপৰিপূৰং হোতি তেনঙ্গেন.
‘‘যতো চ খো, চুন্দ, এতেহি চেৱ অঙ্গেহি সমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি, সত্থা চ হোতি থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো. এৱং তং ব্ৰহ্মচৰিযং পৰিপূৰং হোতি তেনঙ্গেন.
১৭৩. ‘‘এতেহি চেপি, চুন্দ, অঙ্গেহি সমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি, সত্থা চ হোতি থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, নো চ খ্ৱস্স থেৰা ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা পত্তযোগক্খেমা. অলং সমক্খাতুং সদ্ধম্মস্স, অলং উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেহি সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেতুং. এৱং তং ব্ৰহ্মচৰিযং অপৰিপূৰং হোতি তেনঙ্গেন.
‘‘যতো চ খো, চুন্দ, এতেহি চেৱ অঙ্গেহি সমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি, সত্থা চ হোতি থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, থেৰা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা পত্তযোগক্খেমা. অলং সমক্খাতুং সদ্ধম্মস্স, অলং উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেহি সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেতুং. এৱং তং ব্ৰহ্মচৰিযং পৰিপূৰং হোতি তেনঙ্গেন.
১৭৪. ‘‘এতেহি চেপি, চুন্দ, অঙ্গেহি সমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি, সত্থা চ হোতি থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, থেৰা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা পত্তযোগক্খেমা. অলং সমক্খাতুং সদ্ধম্মস্স, অলং উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেহি সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেতুং. নো চ খ্ৱস্স মজ্ঝিমা ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি…পে… মজ্ঝিমা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি, নো চ খ্ৱস্স নৱা ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি…পে… নৱা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি, নো চ খ্ৱস্স থেৰা ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি…পে… থেৰা চস্স ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি, নো চ খ্ৱস্স মজ্ঝিমা ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি…পে… মজ্ঝিমা চস্স ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি, নো চ খ্ৱস্স নৱা ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি…পে… নৱা চস্স ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি, নো চ খ্ৱস্স উপাসকা সাৱকা হোন্তি গিহী ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনো…পে… উপাসকা চস্স সাৱকা হোন্তি গিহী ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনো, নো চ খ্ৱস্স উপাসকা সাৱকা হোন্তি গিহী ওদাতৱসনা কামভোগিনো…পে… উপাসকা চস্স সাৱকা হোন্তি গিহী ওদাতৱসনা কামভোগিনো, নো চ খ্ৱস্স উপাসিকা সাৱিকা হোন্তি গিহিনিযো ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনিযো…পে… উপাসিকা চস্স সাৱিকা হোন্তি গিহিনিযো ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনিযো, নো চ খ্ৱস্স উপাসিকা সাৱিকা হোন্তি গিহিনিযো ওদাতৱসনা কামভোগিনিযো…পে… উপাসিকা চস্স সাৱিকা হোন্তি গিহিনিযো ওদাতৱসনা কামভোগিনিযো, নো চ খ্ৱস্স ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং…পে… ব্ৰহ্মচৰিযঞ্চস্স হোতি ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং, নো চ খো লাভগ্গযসগ্গপ্পত্তং. এৱং তং ব্ৰহ্মচৰিযং অপৰিপূৰং হোতি তেনঙ্গেন.
‘‘যতো চ খো, চুন্দ, এতেহি চেৱ অঙ্গেহি সমন্নাগতং ব্ৰহ্মচৰিযং হোতি, সত্থা চ হোতি থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, থেৰা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা পত্তযোগক্খেমা. অলং সমক্খাতুং সদ্ধম্মস্স, অলং উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেহি সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেতুং. মজ্ঝিমা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি…পে… নৱা চস্স ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি…পে… থেৰা চস্স ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি…পে… মজ্ঝিমা চস্স ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি…পে… নৱা চস্স ভিক্খুনিযো সাৱিকা হোন্তি…পে… উপাসকা চস্স সাৱকা হোন্তি…পে… গিহী ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনো. উপাসকা চস্স সাৱকা হোন্তি গিহী ওদাতৱসনা কামভোগিনো…পে… উপাসিকা চস্স সাৱিকা হোন্তি গিহিনিযো ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনিযো…পে… উপাসিকা চস্স সাৱিকা হোন্তি গিহিনিযো ওদাতৱসনা কামভোগিনিযো…পে… ব্ৰহ্মচৰিযঞ্চস্স হোতি ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং, লাভগ্গপ্পত্তঞ্চ যসগ্গপ্পত্তঞ্চ. এৱং তং ব্ৰহ্মচৰিযং পৰিপূৰং হোতি তেনঙ্গেন.
১৭৫. ‘‘অহং খো পন, চুন্দ, এতৰহি সত্থা লোকে উপ্পন্নো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. ধম্মো চ স্ৱাক্খাতো সুপ্পৱেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৱত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৱেদিতো. ৱিঞ্ঞাপিতত্থা চ মে সাৱকা সদ্ধম্মে, কেৱলঞ্চ তেসং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং আৱিকতং উত্তানীকতং সব্বসঙ্গাহপদকতং সপ্পাটিহীৰকতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং. অহং খো পন, চুন্দ, এতৰহি সত্থা থেৰো ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো.
‘‘সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি থেৰা ভিক্খূ সাৱকা হোন্তি ৱিযত্তা ৱিনীতা ৱিসাৰদা পত্তযোগক্খেমা. অলং সমক্খাতুং সদ্ধম্মস্স, অলং উপ্পন্নং পৰপ্পৱাদং সহধম্মেহি সুনিগ্গহিতং নিগ্গহেত্ৱা সপ্পাটিহাৰিযং ধম্মং দেসেতুং. সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি মজ্ঝিমা ভিক্খূ সাৱকা…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি নৱা ভিক্খূ সাৱকা…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি থেৰা ভিক্খুনিযো সাৱিকা…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি মজ্ঝিমা ভিক্খুনিযো সাৱিকা…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি নৱা ভিক্খুনিযো সাৱিকা…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি উপাসকা সাৱকা গিহী ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনো…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি উপাসকা সাৱকা গিহী ওদাতৱসনা কামভোগিনো…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি উপাসিকা সাৱিকা গিহিনিযো ওদাতৱসনা ব্ৰহ্মচাৰিনিযো…পে… সন্তি খো পন মে, চুন্দ, এতৰহি উপাসিকা সাৱিকা গিহিনিযো ওদাতৱসনা কামভোগিনিযো…পে… এতৰহি খো পন মে, চুন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং ইদ্ধঞ্চেৱ ফীতঞ্চ ৱিত্থাৰিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৱ দেৱমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতং.
১৭৬. ‘‘যাৱতা খো, চুন্দ, এতৰহি সত্থাৰো লোকে উপ্পন্না, নাহং, চুন্দ, অঞ্ঞং একসত্থাৰম্পি সমনুপস্সামি এৱংলাভগ্গযসগ্গপ্পত্তং যথৰিৱাহং. যাৱতা খো পন, চুন্দ, এতৰহি সঙ্ঘো ৱা গণো ৱা লোকে উপ্পন্নো; নাহং, চুন্দ, অঞ্ঞং একং সংঘম্পি সমনুপস্সামি এৱংলাভগ্গযসগ্গপ্পত্তং যথৰিৱাযং, চুন্দ, ভিক্খুসঙ্ঘো. যং খো তং, চুন্দ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সব্বাকাৰসম্পন্নং সব্বাকাৰপৰিপূৰং অনূনমনধিকং স্ৱাক্খাতং কেৱলং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং সুপ্পকাসিত’ন্তি. ইদমেৱ তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সব্বাকাৰসম্পন্নং…পে… সুপ্পকাসিত’ন্তি.
‘‘উদকো [উদ্দকো (সী. স্যা. পী.)] সুদং, চুন্দ, ৰামপুত্তো এৱং ৱাচং ভাসতি – ‘পস্সং ন পস্সতী’তি. কিঞ্চ পস্সং ন পস্সতীতি? খুৰস্স সাধুনিসিতস্স তলমস্স পস্সতি, ধাৰঞ্চ খ্ৱস্স ন পস্সতি. ইদং ৱুচ্চতি – ‘পস্সং ন পস্সতী’তি. যং খো পনেতং, চুন্দ, উদকেন ৰামপুত্তেন ভাসিতং হীনং গম্মং পোথুজ্জনিকং অনৰিযং অনত্থসংহিতং খুৰমেৱ সন্ধায. যঞ্চ তং [যঞ্চেতং (স্যা. ক.)], চুন্দ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘পস্সং ন পস্সতী’তি, ইদমেৱ তং [ইদমেৱেতং (ক.)] সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘পস্সং ন পস্সতী’তি. কিঞ্চ পস্সং ন পস্সতীতি? এৱং সব্বাকাৰসম্পন্নং সব্বাকাৰপৰিপূৰং অনূনমনধিকং স্ৱাক্খাতং কেৱলং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং সুপ্পকাসিতন্তি, ইতি হেতং পস্সতি [সুপ্পকাসিতং, ইতি হেতং ন পস্সতীতি (স্যা. ক.)]. ইদমেত্থ অপকড্ঢেয্য, এৱং তং পৰিসুদ্ধতৰং অস্সাতি, ইতি হেতং ন পস্সতি [ন পস্সতীতি (স্যা. ক.)]. ইদমেত্থ উপকড্ঢেয্য, এৱং তং পৰিপূৰং [পৰিসুদ্ধতৰং (স্যা. ক.), পৰিপূৰতৰং (?)] অস্সাতি, ইতি হেতং ন পস্সতি. ইদং ৱুচ্চতি চুন্দ – ‘পস্সং ন পস্সতী’তি. যং খো তং, চুন্দ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সব্বাকাৰসম্পন্নং…পে… ব্ৰহ্মচৰিযং সুপ্পকাসিত’ন্তি. ইদমেৱ তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘সব্বাকাৰসম্পন্নং সব্বাকাৰপৰিপূৰং অনূনমনধিকং স্ৱাক্খাতং কেৱলং পৰিপূৰং ব্ৰহ্মচৰিযং সুপ্পকাসিত’ন্তি.
সঙ্গাযিতব্বধম্মো
১৭৭. তস্মাতিহ, চুন্দ, যে ৱো মযা ধম্মা অভিঞ্ঞা দেসিতা, তত্থ সব্বেহেৱ সঙ্গম্ম সমাগম্ম অত্থেন অত্থং ব্যঞ্জনেন ব্যঞ্জনং সঙ্গাযিতব্বং ন ৱিৱদিতব্বং, যথযিদং ব্ৰহ্মচৰিযং অদ্ধনিযং অস্স চিৰট্ঠিতিকং, তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. কতমে চ তে, চুন্দ, ধম্মা মযা অভিঞ্ঞা দেসিতা, যত্থ সব্বেহেৱ সঙ্গম্ম সমাগম্ম অত্থেন অত্থং ব্যঞ্জনেন ব্যঞ্জনং সঙ্গাযিতব্বং ন ৱিৱদিতব্বং, যথযিদং ব্ৰহ্মচৰিযং অদ্ধনিযং অস্স চিৰট্ঠিতিকং, তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং? সেয্যথিদং – চত্তাৰো সতিপট্ঠানা, চত্তাৰো সম্মপ্পধানা, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. ইমে খো তে, চুন্দ, ধম্মা মযা অভিঞ্ঞা দেসিতা. যত্থ সব্বেহেৱ সঙ্গম্ম সমাগম্ম অত্থেন অত্থং ব্যঞ্জনেন ব্যঞ্জনং সঙ্গাযিতব্বং ন ৱিৱদিতব্বং, যথযিদং ব্ৰহ্মচৰিযং অদ্ধনিযং অস্স চিৰট্ঠিতিকং, তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং.
সঞ্ঞাপেতব্বৱিধি
১৭৮. ‘‘তেসঞ্চ ৱো, চুন্দ, সমগ্গানং সম্মোদমানানং অৱিৱদমানানং সিক্খতং [সিক্খিতব্বং (বহূসু)] অঞ্ঞতৰো সব্ৰহ্মচাৰী সঙ্ঘে ধম্মং ভাসেয্য. তত্ৰ চে তুম্হাকং এৱমস্স – ‘অযং খো আযস্মা অত্থঞ্চেৱ মিচ্ছা গণ্হাতি, ব্যঞ্জনানি চ মিচ্ছা ৰোপেতী’তি. তস্স নেৱ অভিনন্দিতব্বং ন পটিক্কোসিতব্বং, অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ইমস্স নু খো, আৱুসো, অত্থস্স ইমানি ৱা ব্যঞ্জনানি এতানি ৱা ব্যঞ্জনানি কতমানি ওপাযিকতৰানি, ইমেসঞ্চ [ইমেসং ৱা (স্যা. পী. ক.), ইমেসং (সী.)] ব্যঞ্জনানং অযং ৱা অত্থো এসো ৱা অত্থো কতমো ওপাযিকতৰো’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘ইমস্স খো, আৱুসো, অত্থস্স ইমানেৱ ব্যঞ্জনানি ওপাযিকতৰানি, যা চেৱ [যঞ্চেৱ (সী. ক.), টীকা ওলোকেতব্বা] এতানি; ইমেসঞ্চ [ইমেদং (সব্বত্থ)] ব্যঞ্জনানং অযমেৱ অত্থো ওপাযিকতৰো, যা চেৱ [যঞ্চেৱ (সী. ক.), টীকা ওলোকেতব্বা] এসো’তি. সো নেৱ উস্সাদেতব্বো ন অপসাদেতব্বো, অনুস্সাদেত্ৱা অনপসাদেত্ৱা স্ৱেৱ সাধুকং সঞ্ঞাপেতব্বো তস্স চ অত্থস্স তেসঞ্চ ব্যঞ্জনানং নিসন্তিযা.
১৭৯. ‘‘অপৰোপি চে, চুন্দ, সব্ৰহ্মচাৰী সঙ্ঘে ধম্মং ভাসেয্য. তত্ৰ চে তুম্হাকং এৱমস্স – ‘অযং খো আযস্মা অত্থঞ্হি খো মিচ্ছা গণ্হাতি ব্যঞ্জনানি সম্মা ৰোপেতী’তি. তস্স নেৱ অভিনন্দিতব্বং ন পটিক্কোসিতব্বং, অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ইমেসং নু খো, আৱুসো, ব্যঞ্জনানং অযং ৱা অত্থো এসো ৱা অত্থো কতমো ওপাযিকতৰো’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘ইমেসং খো, আৱুসো, ব্যঞ্জনানং অযমেৱ অত্থো ওপাযিকতৰো, যা চেৱ এসো’তি. সো নেৱ উস্সাদেতব্বো ন অপসাদেতব্বো, অনুস্সাদেত্ৱা অনপসাদেত্ৱা স্ৱেৱ সাধুকং সঞ্ঞাপেতব্বো তস্সেৱ অত্থস্স নিসন্তিযা.
১৮০. ‘‘অপৰোপি চে, চুন্দ, সব্ৰহ্মচাৰী সঙ্ঘে ধম্মং ভাসেয্য. তত্ৰ চে তুম্হাকং এৱমস্স – ‘অযং খো আযস্মা অত্থঞ্হি খো সম্মা গণ্হাতি ব্যঞ্জনানি মিচ্ছা ৰোপেতী’তি. তস্স নেৱ অভিনন্দিতব্বং ন পটিক্কোসিতব্বং; অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘ইমস্স নু খো, আৱুসো, অত্থস্স ইমানি ৱা ব্যঞ্জনানি এতানি ৱা ব্যঞ্জনানি কতমানি ওপাযিকতৰানী’তি? সো চে এৱং ৱদেয্য – ‘ইমস্স খো, আৱুসো, অত্থস্স ইমানেৱ ব্যঞ্জনানি ওপযিকতৰানি, যানি চেৱ এতানী’তি. সো নেৱ উস্সাদেতব্বো ন অপসাদেতব্বো; অনুস্সাদেত্ৱা অনপসাদেত্ৱা স্ৱেৱ সাধুকং সঞ্ঞাপেতব্বো তেসঞ্ঞেৱ ব্যঞ্জনানং নিসন্তিযা.
১৮১. ‘‘অপৰোপি চে, চুন্দ, সব্ৰহ্মচাৰী সঙ্ঘে ধম্মং ভাসেয্য. তত্ৰ চে তুম্হাকং এৱমস্স – ‘অযং খো আযস্মা অত্থঞ্চেৱ সম্মা গণ্হাতি ব্যঞ্জনানি চ সম্মা ৰোপেতী’তি. তস্স ‘সাধূ’তি ভাসিতং অভিনন্দিতব্বং অনুমোদিতব্বং; তস্স ‘সাধূ’তি ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা সো এৱমস্স ৱচনীযো – ‘লাভা নো আৱুসো, সুলদ্ধং নো আৱুসো, যে মযং আযস্মন্তং তাদিসং সব্ৰহ্মচাৰিং পস্সাম এৱং অত্থুপেতং ব্যঞ্জনুপেত’ন্তি.
পচ্চযানুঞ্ঞাতকাৰণং
১৮২. ‘‘ন ৱো অহং, চুন্দ, দিট্ঠধম্মিকানংযেৱ আসৱানং সংৱৰায ধম্মং দেসেমি. ন পনাহং, চুন্দ, সম্পৰাযিকানংযেৱ আসৱানং পটিঘাতায ধম্মং দেসেমি. দিট্ঠধম্মিকানং চেৱাহং, চুন্দ, আসৱানং সংৱৰায ধম্মং দেসেমি; সম্পৰাযিকানঞ্চ আসৱানং পটিঘাতায. তস্মাতিহ, চুন্দ, যং ৱো মযা চীৱৰং অনুঞ্ঞাতং, অলং ৱো তং – যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতায, উণ্হস্স পটিঘাতায, ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপ [সিৰিংসপ (স্যা.)] সম্ফস্সানং পটিঘাতায, যাৱদেৱ হিৰিকোপীনপটিচ্ছাদনত্থং. যো ৱো মযা পিণ্ডপাতো অনুঞ্ঞাতো, অলং ৱো সো যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৱিহিংসূপৰতিযা ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহায, ইতি পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খামি, নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতি অনৱজ্জতা চ ফাসুৱিহাৰো চ [চাতি (বহূসু)]. যং ৱো মযা সেনাসনং অনুঞ্ঞাতং, অলং ৱো তং যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতায, উণ্হস্স পটিঘাতায, ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সানং পটিঘাতায, যাৱদেৱ উতুপৰিস্সযৱিনোদন পটিসল্লানাৰামত্থং. যো ৱো মযা গিলানপচ্চযভেসজ্জ পৰিক্খাৰো অনুঞ্ঞাতো, অলং ৱো সো যাৱদেৱ উপ্পন্নানং ৱেয্যাবাধিকানং ৱেদনানং পটিঘাতায অব্যাপজ্জপৰমতায [অব্যাপজ্ঝপৰমতাযাতি (সী. স্যা. পী.), অব্যাবজ্ঝপৰমতায (?)].
সুখল্লিকানুযোগো
১৮৩. ‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘সুখল্লিকানুযোগমনুযুত্তা সমণা সক্যপুত্তিযা ৱিহৰন্তী’তি. এৱংৱাদিনো [ৱদমানা (স্যা.)], চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘কতমো সো, আৱুসো, সুখল্লিকানুযোগো? সুখল্লিকানুযোগা হি বহূ অনেকৱিহিতা নানপ্পকাৰকা’তি.
‘‘চত্তাৰোমে, চুন্দ, সুখল্লিকানুযোগা হীনা গম্মা পোথুজ্জনিকা অনৰিযা অনত্থসংহিতা ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো?
‘‘ইধ, চুন্দ, একচ্চো বালো পাণে ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা অত্তানং সুখেতি পীণেতি. অযং পঠমো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘পুন চপৰং, চুন্দ, ইধেকচ্চো অদিন্নং আদিযিত্ৱা আদিযিত্ৱা অত্তানং সুখেতি পীণেতি. অযং দুতিযো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘পুন চপৰং, চুন্দ, ইধেকচ্চো মুসা ভণিত্ৱা ভণিত্ৱা অত্তানং সুখেতি পীণেতি. অযং ততিযো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘পুন চপৰং, চুন্দ, ইধেকচ্চো পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পৰিচাৰেতি. অযং চতুত্থো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘ইমে খো, চুন্দ, চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগা হীনা গম্মা পোথুজ্জনিকা অনৰিযা অনত্থসংহিতা ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্তন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘‘ইমে চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগে অনুযুত্তা সমণা সক্যপুত্তিযা ৱিহৰন্তী’তি. তে ৱো [তে (সী. পী.)] ‘মাহেৱং’ তিস্সু ৱচনীযা. ন তে ৱো সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং, অব্ভাচিক্খেয্যুং অসতা অভূতেন.
১৮৪. ‘‘চত্তাৰোমে, চুন্দ, সুখল্লিকানুযোগা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো?
‘‘ইধ, চুন্দ, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং পঠমো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘পুন চপৰং, চুন্দ, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং দুতিযো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘পুন চপৰং, চুন্দ, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ততিযো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘পুন চপৰং, চুন্দ, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং চতুত্থো সুখল্লিকানুযোগো.
‘‘ইমে খো, চুন্দ, চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘‘ইমে চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগে অনুযুত্তা সমণা সক্যপুত্তিযা ৱিহৰন্তী’তি. তে ৱো ‘এৱং’ তিস্সু ৱচনীযা. সম্মা তে ৱো ৱদমানা ৱদেয্যুং, ন তে ৱো অব্ভাচিক্খেয্যুং অসতা অভূতেন.
সুখল্লিকানুযোগানিসংসো
১৮৫. ‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘ইমে পনাৱুসো, চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগে অনুযুত্তানং ৱিহৰতং কতি ফলানি কতানিসংসা পাটিকঙ্খা’তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘ইমে খো, আৱুসো, চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগে অনুযুত্তানং ৱিহৰতং চত্তাৰি ফলানি চত্তাৰো আনিসংসা পাটিকঙ্খা. কতমে চত্তাৰো? ইধাৱুসো, ভিক্খু তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো. ইদং পঠমং ফলং, পঠমো আনিসংসো. পুন চপৰং, আৱুসো, ভিক্খু তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী হোতি, সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰোতি. ইদং দুতিযং ফলং, দুতিযো আনিসংসো. পুন চপৰং, আৱুসো, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো হোতি, তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. ইদং ততিযং ফলং, ততিযো আনিসংসো. পুন চপৰং, আৱুসো, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং চতুত্থং ফলং চতুত্থো আনিসংসো. ইমে খো, আৱুসো, চত্তাৰো সুখল্লিকানুযোগে অনুযুত্তানং ৱিহৰতং ইমানি চত্তাৰি ফলানি, চত্তাৰো আনিসংসা পাটিকঙ্খা’’তি.
খীণাসৱঅভব্বঠানং
১৮৬. ‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘অট্ঠিতধম্মা সমণা সক্যপুত্তিযা ৱিহৰন্তী’তি. এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘অত্থি খো, আৱুসো, তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সাৱকানং ধম্মা দেসিতা পঞ্ঞত্তা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযা. সেয্যথাপি, আৱুসো, ইন্দখীলো ৱা অযোখীলো ৱা গম্ভীৰনেমো সুনিখাতো অচলো অসম্পৱেধী. এৱমেৱ খো, আৱুসো, তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সাৱকানং ধম্মা দেসিতা পঞ্ঞত্তা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযা. যো সো, আৱুসো, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, অভব্বো সো নৱ ঠানানি অজ্ঝাচৰিতুং. অভব্বো, আৱুসো, খীণাসৱো ভিক্খু সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেতুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু অদিন্নং থেয্যসঙ্খাতং আদিযিতুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিতুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু সম্পজানমুসা ভাসিতুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু সন্নিধিকাৰকং কামে পৰিভুঞ্জিতুং সেয্যথাপি পুব্বে আগাৰিকভূতো; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু ছন্দাগতিং গন্তুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু দোসাগতিং গন্তুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু মোহাগতিং গন্তুং; অভব্বো খীণাসৱো ভিক্খু ভযাগতিং গন্তুং. যো সো, আৱুসো, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, অভব্বো সো ইমানি নৱ ঠানানি অজ্ঝাচৰিতু’’ন্তি.
পঞ্হাব্যাকৰণং
১৮৭. ‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘অতীতং খো অদ্ধানং আৰব্ভ সমণো গোতমো অতীৰকং ঞাণদস্সনং পঞ্ঞপেতি, নো চ খো অনাগতং অদ্ধানং আৰব্ভ অতীৰকং ঞাণদস্সনং পঞ্ঞপেতি, তযিদং কিংসু তযিদং কথংসূ’তি? তে চ অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অঞ্ঞৱিহিতকেন ঞাণদস্সনেন অঞ্ঞৱিহিতকং ঞাণদস্সনং পঞ্ঞপেতব্বং মঞ্ঞন্তি যথৰিৱ বালা অব্যত্তা. অতীতং খো, চুন্দ, অদ্ধানং আৰব্ভ তথাগতস্স সতানুসাৰি ঞাণং হোতি; সো যাৱতকং আকঙ্খতি তাৱতকং অনুস্সৰতি. অনাগতঞ্চ খো অদ্ধানং আৰব্ভ তথাগতস্স বোধিজং ঞাণং উপ্পজ্জতি – ‘অযমন্তিমা জাতি, নত্থিদানি পুনব্ভৱো’তি. ‘অতীতং চেপি, চুন্দ, হোতি অভূতং অতচ্ছং অনত্থসংহিতং, ন তং তথাগতো ব্যাকৰোতি. অতীতং চেপি, চুন্দ, হোতি ভূতং তচ্ছং অনত্থসংহিতং, তম্পি তথাগতো ন ব্যাকৰোতি. অতীতং চেপি চুন্দ, হোতি ভূতং তচ্ছং অত্থসংহিতং, তত্ৰ কালঞ্ঞূ তথাগতো হোতি তস্স পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণায. অনাগতং চেপি, চুন্দ, হোতি অভূতং অতচ্ছং অনত্থসংহিতং, ন তং তথাগতো ব্যাকৰোতি…পে… তস্স পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণায. পচ্চুপ্পন্নং চেপি, চুন্দ, হোতি অভূতং অতচ্ছং অনত্থসংহিতং, ন তং তথাগতো ব্যাকৰোতি. পচ্চুপ্পন্নং চেপি, চুন্দ, হোতি ভূতং তচ্ছং অনত্থসংহিতং, তম্পি তথাগতো ন ব্যাকৰোতি. পচ্চুপ্পন্নং চেপি, চুন্দ, হোতি ভূতং তচ্ছং অত্থসংহিতং, তত্ৰ কালঞ্ঞূ তথাগতো হোতি তস্স পঞ্হস্স ৱেয্যাকৰণায.
১৮৮. ‘‘ইতি খো, চুন্দ, অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু ধম্মেসু তথাগতো কালৱাদী [কালৱাদী সচ্চৱাদী (স্যা.)] ভূতৱাদী অত্থৱাদী ধম্মৱাদী ৱিনযৱাদী, তস্মা ‘তথাগতো’তি ৱুচ্চতি. যঞ্চ খো, চুন্দ, সদেৱকস্স লোকস্স সমাৰকস্স সব্ৰহ্মকস্স সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, সব্বং তথাগতেন অভিসম্বুদ্ধং, তস্মা ‘তথাগতো’তি ৱুচ্চতি. যঞ্চ, চুন্দ, ৰত্তিং তথাগতো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝতি, যঞ্চ ৰত্তিং অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযতি, যং এতস্মিং অন্তৰে ভাসতি লপতি নিদ্দিসতি. সব্বং তং তথেৱ হোতি নো অঞ্ঞথা, তস্মা ‘তথাগতো’তি ৱুচ্চতি. যথাৱাদী, চুন্দ, তথাগতো তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী. ইতি যথাৱাদী তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী, তস্মা ‘তথাগতো’তি ৱুচ্চতি. সদেৱকে লোকে, চুন্দ, সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায তথাগতো অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৱসৱত্তী, তস্মা ‘তথাগতো’তি ৱুচ্চতি.
অব্যাকতট্ঠানং
১৮৯. ‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কিং নু খো, আৱুসো, হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘অব্যাকতং খো, আৱুসো, ভগৱতা – ‘‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কিং পনাৱুসো, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘এতম্পি খো, আৱুসো, ভগৱতা অব্যাকতং – ‘‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কিং পনাৱুসো, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘অব্যাকতং খো এতং, আৱুসো, ভগৱতা – ‘‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কিং পনাৱুসো, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘এতম্পি খো, আৱুসো, ভগৱতা অব্যাকতং – ‘‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কস্মা পনেতং, আৱুসো, সমণেন গোতমেন অব্যাকত’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘ন হেতং, আৱুসো, অত্থসংহিতং ন ধম্মসংহিতং ন আদিব্ৰহ্মচৰিযকং ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি, তস্মা তং ভগৱতা অব্যাকত’ন্তি.
ব্যাকতট্ঠানং
১৯০. ‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কিং পনাৱুসো, সমণেন গোতমেন ব্যাকত’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘ইদং দুক্খন্তি খো, আৱুসো, ভগৱতা ব্যাকতং, অযং দুক্খসমুদযোতি খো, আৱুসো, ভগৱতা ব্যাকতং, অযং দুক্খনিৰোধোতি খো, আৱুসো, ভগৱতা ব্যাকতং, অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদাতি খো, আৱুসো, ভগৱতা ব্যাকত’ন্তি.
‘‘ঠানং খো পনেতং, চুন্দ, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘কস্মা পনেতং, আৱুসো, সমণেন গোতমেন ব্যাকত’ন্তি? এৱংৱাদিনো, চুন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘এতঞ্হি, আৱুসো, অত্থসংহিতং, এতং ধম্মসংহিতং, এতং আদিব্ৰহ্মচৰিযকং একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি. তস্মা তং ভগৱতা ব্যাকত’ন্তি.
পুব্বন্তসহগতদিট্ঠিনিস্সযা
১৯১. ‘‘যেপি তে, চুন্দ, পুব্বন্তসহগতা দিট্ঠিনিস্সযা, তেপি ৱো মযা ব্যাকতা, যথা তে ব্যাকাতব্বা. যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা, কিং ৱো অহং তে তথা [তত্থ (স্যা. ক.)] ব্যাকৰিস্সামি? যেপি তে, চুন্দ, অপৰন্তসহগতা দিট্ঠিনিস্সযা, তেপি ৱো মযা ব্যাকতা, যথা তে ব্যাকাতব্বা. যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা, কিং ৱো অহং তে তথা ব্যাকৰিস্সামি? কতমে চ তে, চুন্দ, পুব্বন্তসহগতা দিট্ঠিনিস্সযা, যে ৱো মযা ব্যাকতা, যথা তে ব্যাকাতব্বা. (যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা, কিং ৱো অহং তে তথা ব্যাকৰিস্সামি) [(যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা) সব্বত্থ]? সন্তি খো, চুন্দ, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. সন্তি পন, চুন্দ, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অসস্সতো অত্তা চ লোকো চ…পে… সস্সতো চ অসস্সতো চ অত্তা চ লোকো চ… নেৱ সস্সতো নাসস্সতো অত্তা চ লোকো চ… সযংকতো অত্তা চ লোকো চ… পৰংকতো অত্তা চ লোকো চ… সযংকতো চ পৰংকতো চ অত্তা চ লোকো চ… অসযংকাৰো অপৰংকাৰো অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. সস্সতং সুখদুক্খং… অসস্সতং সুখদুক্খং… সস্সতঞ্চ অসস্সতঞ্চ সুখদুক্খং… নেৱসস্সতং নাসস্সতং সুখদুক্খং… সযংকতং সুখদুক্খং… পৰংকতং সুখদুক্খং… সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ সুখদুক্খং… অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং সুখদুক্খং, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি.
১৯২. ‘‘তত্ৰ, চুন্দ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদামি – ‘অত্থি নু খো ইদং, আৱুসো, ৱুচ্চতি – ‘‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চা’’তি? যঞ্চ খো তে এৱমাহংসু – ‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. তং তেসং নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অঞ্ঞথাসঞ্ঞিনোপি হেত্থ, চুন্দ, সন্তেকে সত্তা. ইমাযপি খো অহং, চুন্দ, পঞ্ঞত্তিযা নেৱ অত্তনা সমসমং সমনুপস্সামি কুতো ভিয্যো. অথ খো অহমেৱ তত্থ ভিয্যো যদিদং অধিপঞ্ঞত্তি.
১৯৩. ‘‘তত্ৰ, চুন্দ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অসস্সতো অত্তা চ লোকো চ…পে… সস্সতো চ অসস্সতো চ অত্তা চ লোকো চ… নেৱসস্সতো নাসস্সতো অত্তা চ লোকো চ… সযংকতো অত্তা চ লোকো চ… পৰংকতো অত্তা চ লোকো চ… সযংকতো চ পৰংকতো চ অত্তা চ লোকো চ… অসযংকাৰো অপৰংকাৰো অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ… সস্সতং সুখদুক্খং… অসস্সতং সুখদুক্খং… সস্সতঞ্চ অসস্সতঞ্চ সুখদুক্খং… নেৱসস্সতং নাসস্সতং সুখদুক্খং… সযংকতং সুখদুক্খং… পৰংকতং সুখদুক্খং… সযংকতঞ্চ পৰংকতঞ্চ সুখদুক্খং… অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং সুখদুক্খং, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদামি – ‘অত্থি নু খো ইদং, আৱুসো, ৱুচ্চতি – ‘‘অসযংকাৰং অপৰংকাৰং অধিচ্চসমুপ্পন্নং সুখদুক্খ’’’ন্তি? যঞ্চ খো তে এৱমাহংসু – ‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. তং তেসং নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অঞ্ঞথাসঞ্ঞিনোপি হেত্থ, চুন্দ, সন্তেকে সত্তা. ইমাযপি খো অহং, চুন্দ, পঞ্ঞত্তিযা নেৱ অত্তনা সমসমং সমনুপস্সামি কুতো ভিয্যো. অথ খো অহমেৱ তত্থ ভিয্যো যদিদং অধিপঞ্ঞত্তি. ইমে খো তে, চুন্দ, পুব্বন্তসহগতা দিট্ঠিনিস্সযা, যে ৱো মযা ব্যাকতা, যথা তে ব্যাকাতব্বা. যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা, কিং ৱো অহং তে তথা ব্যাকৰিস্সামীতি [ব্যাকৰিস্সামীতি (সী. ক.)]?
অপৰন্তসহগতদিট্ঠিনিস্সযা
১৯৪. ‘‘কতমে চ তে, চুন্দ, অপৰন্তসহগতা দিট্ঠিনিস্সযা, যে ৱো মযা ব্যাকতা, যথা তে ব্যাকাতব্বা. (যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা, কিং ৱো অহং তে তথা ব্যাকৰিস্সামী) [( ) এত্থন্তৰে পাঠো সব্বত্থপি পৰিপুণ্ণো দিস্সতি]? সন্তি, চুন্দ, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. সন্তি পন, চুন্দ, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অৰূপী অত্তা হোতি…পে… ৰূপী চ অৰূপী চ অত্তা হোতি… নেৱৰূপী নাৰূপী অত্তা হোতি… সঞ্ঞী অত্তা হোতি… অসঞ্ঞী অত্তা হোতি… নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী অত্তা হোতি… অত্তা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. তত্ৰ, চুন্দ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদামি – ‘অত্থি নু খো ইদং, আৱুসো, ৱুচ্চতি – ‘‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা’’’তি? যঞ্চ খো তে এৱমাহংসু – ‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. তং তেসং নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অঞ্ঞথাসঞ্ঞিনোপি হেত্থ, চুন্দ, সন্তেকে সত্তা. ইমাযপি খো অহং, চুন্দ, পঞ্ঞত্তিযা নেৱ অত্তনা সমসমং সমনুপস্সামি কুতো ভিয্যো. অথ খো অহমেৱ তত্থ ভিয্যো যদিদং অধিপঞ্ঞত্তি.
১৯৫. ‘‘তত্ৰ, চুন্দ, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অৰূপী অত্তা হোতি…পে… ৰূপী চ অৰূপী চ অত্তা হোতি… নেৱৰূপীনাৰূপী অত্তা হোতি… সঞ্ঞী অত্তা হোতি… অসঞ্ঞী অত্তা হোতি… নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী অত্তা হোতি… অত্তা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা, ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. ত্যাহং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদামি – ‘অত্থি নু খো ইদং, আৱুসো, ৱুচ্চতি – ‘‘অত্তা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি ন হোতি পৰং মৰণা’’’তি? যঞ্চ খো তে, চুন্দ, এৱমাহংসু – ‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি. তং তেসং নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অঞ্ঞথাসঞ্ঞিনোপি হেত্থ, চুন্দ, সন্তেকে সত্তা. ইমাযপি খো অহং, চুন্দ, পঞ্ঞত্তিযা নেৱ অত্তনা সমসমং সমনুপস্সামি, কুতো ভিয্যো. অথ খো অহমেৱ তত্থ ভিয্যো যদিদং অধিপঞ্ঞত্তি. ইমে খো তে, চুন্দ, অপৰন্তসহগতা দিট্ঠিনিস্সযা, যে ৱো মযা ব্যাকতা, যথা তে ব্যাকাতব্বা. যথা চ তে ন ব্যাকাতব্বা, কিং ৱো অহং তে তথা ব্যাকৰিস্সামীতি [ব্যাকৰিস্সামীতি (সী. ক.)]?
১৯৬. ‘‘ইমেসঞ্চ, চুন্দ, পুব্বন্তসহগতানং দিট্ঠিনিস্সযানং ইমেসঞ্চ অপৰন্তসহগতানং দিট্ঠিনিস্সযানং পহানায সমতিক্কমায এৱং মযা চত্তাৰো সতিপট্ঠানা দেসিতা পঞ্ঞত্তা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, চুন্দ, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সী… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমেসঞ্চ চুন্দ, পুব্বন্তসহগতানং দিট্ঠিনিস্সযানং ইমেসঞ্চ অপৰন্তসহগতানং দিট্ঠিনিস্সযানং পহানায সমতিক্কমায. এৱং মযা ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানা দেসিতা পঞ্ঞত্তা’’তি.
১৯৭. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপৱাণো ভগৱতো পিট্ঠিতো ঠিতো হোতি ভগৱন্তং বীজযমানো. অথ খো আযস্মা উপৱাণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! পাসাদিকো ৱতাযং, ভন্তে, ধম্মপৰিযাযো; সুপাসাদিকো ৱতাযং ভন্তে, ধম্মপৰিযাযো, কো নামাযং ভন্তে ধম্মপৰিযাযো’’তি? ‘‘তস্মাতিহ ত্ৱং, উপৱাণ, ইমং ধম্মপৰিযাযং ‘পাসাদিকো’ ত্ৱেৱ নং ধাৰেহী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা উপৱাণো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
পাসাদিকসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.