৫. সম্পসাদনীযসুত্তং
সাৰিপুত্তসীহনাদো
১৪১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা নাড়ন্দাযং ৱিহৰতি পাৱাৰিকম্বৱনে. অথ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এৱংপসন্নো অহং, ভন্তে, ভগৱতি, ন চাহু ন চ ভৱিস্সতি ন চেতৰহি ৱিজ্জতি অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো যদিদং সম্বোধিয’’ন্তি.
১৪২. ‘‘উড়াৰা খো তে অযং, সাৰিপুত্ত, আসভী ৱাচা ভাসিতা, একংসো গহিতো, সীহনাদো নদিতো – ‘এৱংপসন্নো অহং, ভন্তে, ভগৱতি; ন চাহু ন চ ভৱিস্সতি ন চেতৰহি ৱিজ্জতি অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো যদিদং সম্বোধিয’ন্তি. কিং তে [কিং নু (সী. পী.), কিং নু খো তে (স্যা.)], সাৰিপুত্ত, যে তে অহেসুং অতীতমদ্ধানং অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, সব্বে তে ভগৱন্তো চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতা – ‘এৱংসীলা তে ভগৱন্তো অহেসুং ইতিপি, এৱংধম্মা তে ভগৱন্তো অহেসুং ইতিপি, এৱংপঞ্ঞা তে ভগৱন্তো অহেসুং ইতিপি, এৱংৱিহাৰী তে ভগৱন্তো অহেসুং ইতিপি, এৱংৱিমুত্তা তে ভগৱন্তো অহেসুং ইতিপী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘কিং পন তে [কিং পন (সী. পী.)], সাৰিপুত্ত, যে তে ভৱিস্সন্তি অনাগতমদ্ধানং অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, সব্বে তে ভগৱন্তো চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতা, `এৱংসীলা তে ভগৱন্তো ভৱিস্সন্তি ইতিপি, এৱংধম্মা…পে… এৱংপঞ্ঞা… এৱংৱিহাৰী… এৱংৱিমুত্তা তে ভগৱন্তো ভৱিস্সন্তি ইতিপী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘কিং পন তে [কিং পন (সী. পী.)], সাৰিপুত্ত, অহং এতৰহি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতো – ‘এৱংসীলো ভগৱা ইতিপি, এৱংধম্মো…পে… এৱংপঞ্ঞো … এৱংৱিহাৰী… এৱংৱিমুত্তো ভগৱা ইতিপী’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এত্থ চ হি তে, সাৰিপুত্ত, অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু অৰহন্তেসু সম্মাসম্বুদ্ধেসু চেতোপৰিযঞাণং নত্থি. অথ কিং চৰহি তে অযং, সাৰিপুত্ত, উড়াৰা আসভী ৱাচা ভাসিতা, একংসো গহিতো, সীহনাদো নদিতো – ‘এৱংপসন্নো অহং, ভন্তে, ভগৱতি, ন চাহু ন চ ভৱিস্সতি ন চেতৰহি ৱিজ্জতি অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো যদিদং সম্বোধিয’’’ন্তি?
১৪৩. ‘‘ন খো মে [ন খো পনেতং (স্যা. ক.)], ভন্তে, অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু অৰহন্তেসু সম্মাসম্বুদ্ধেসু চেতোপৰিযঞাণং অত্থি. অপি চ, মে [মে ভন্তে (সী. পী. ক.)] ধম্মন্ৱযো ৱিদিতো. সেয্যথাপি, ভন্তে, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং দড়্হুদ্ধাপং [দড়্হুদ্দাপং (সী. পী. ক.)] দড়্হপাকাৰতোৰণং একদ্ৱাৰং. তত্ৰস্স দোৱাৰিকো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী অঞ্ঞাতানং নিৱাৰেতা, ঞাতানং পৱেসেতা. সো তস্স নগৰস্স সমন্তা অনুপৰিযাযপথং অনুক্কমমানো ন পস্সেয্য পাকাৰসন্ধিং ৱা পাকাৰৱিৱৰং ৱা অন্তমসো বিড়াৰনিক্খমনমত্তম্পি. তস্স এৱমস্স – ‘যে খো কেচি ওড়াৰিকা পাণা ইমং নগৰং পৱিসন্তি ৱা নিক্খমন্তি ৱা, সব্বে তে ইমিনাৱ দ্ৱাৰেন পৱিসন্তি ৱা নিক্খমন্তি ৱা’তি. এৱমেৱ খো মে, ভন্তে, ধম্মন্ৱযো ৱিদিতো. যে তে, ভন্তে, অহেসুং অতীতমদ্ধানং অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, সব্বে তে ভগৱন্তো পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা, সত্ত সম্বোজ্ঝঙ্গে যথাভূতং ভাৱেত্ৱা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝিংসু. যেপি তে, ভন্তে, ভৱিস্সন্তি অনাগতমদ্ধানং অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা, সব্বে তে ভগৱন্তো পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা, সত্ত সম্বোজ্ঝঙ্গে যথাভূতং ভাৱেত্ৱা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝিস্সন্তি. ভগৱাপি, ভন্তে, এতৰহি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো সত্ত সম্বোজ্ঝঙ্গে যথাভূতং ভাৱেত্ৱা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো.
১৪৪. ‘‘ইধাহং, ভন্তে, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিং ধম্মস্সৱনায. তস্স মে, ভন্তে, ভগৱা ধম্মং দেসেতি উত্তৰুত্তৰং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং. যথা যথা মে, ভন্তে, ভগৱা ধম্মং দেসেসি উত্তৰুত্তৰং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং, তথা তথাহং তস্মিং ধম্মে অভিঞ্ঞা ইধেকচ্চং ধম্মং ধম্মেসু নিট্ঠমগমং; সত্থৰি পসীদিং – ‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সাৱকসঙ্ঘো’তি.
কুসলধম্মদেসনা
১৪৫. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি কুসলেসু ধম্মেসু. তত্ৰিমে কুসলা ধম্মা সেয্যথিদং, চত্তাৰো সতিপট্ঠানা, চত্তাৰো সম্মপ্পধানা, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. ইধ, ভন্তে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, কুসলেসু ধম্মেসু. তং ভগৱা অসেসমভিজানাতি, তং ভগৱতো অসেসমভিজানতো উত্তৰি অভিঞ্ঞেয্যং নত্থি, যদভিজানং অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো অস্স, যদিদং কুসলেসু ধম্মেসু.
আযতনপণ্ণত্তিদেসনা
১৪৬. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি আযতনপণ্ণত্তীসু. ছযিমানি, ভন্তে, অজ্ঝত্তিকবাহিৰানি আযতনানি. চক্খুঞ্চেৱ ৰূপা [ৰূপানি (ক.)] চ, সোতঞ্চেৱ সদ্দা চ, ঘানঞ্চেৱ গন্ধা চ, জিৱ্হা চেৱ ৰসা চ, কাযো চেৱ ফোট্ঠব্বা চ, মনো চেৱ ধম্মা চ. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, আযতনপণ্ণত্তীসু. তং ভগৱা অসেসমভিজানাতি, তং ভগৱতো অসেসমভিজানতো উত্তৰি অভিঞ্ঞেয্যং নত্থি, যদভিজানং অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো অস্স যদিদং আযতনপণ্ণত্তীসু.
গব্ভাৱক্কন্তিদেসনা
১৪৭. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি গব্ভাৱক্কন্তীসু. চতস্সো ইমা, ভন্তে, গব্ভাৱক্কন্তিযো. ইধ, ভন্তে, একচ্চো অসম্পজানো মাতুকুচ্ছিং ওক্কমতি; অসম্পজানো মাতুকুচ্ছিস্মিং ঠাতি; অসম্পজানো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি. অযং পঠমা গব্ভাৱক্কন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সম্পজানো মাতুকুচ্ছিং ওক্কমতি; অসম্পজানো মাতুকুচ্ছিস্মিং ঠাতি; অসম্পজানো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি. অযং দুতিযা গব্ভাৱক্কন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সম্পজানো মাতুকুচ্ছিং ওক্কমতি; সম্পজানো মাতুকুচ্ছিস্মিং ঠাতি; অসম্পজানো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি. অযং ততিযা গব্ভাৱক্কন্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সম্পজানো মাতুকুচ্ছিং ওক্কমতি; সম্পজানো মাতুকুচ্ছিস্মিং ঠাতি; সম্পজানো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি. অযং চতুত্থা গব্ভাৱক্কন্তি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, গব্ভাৱক্কন্তীসু.
আদেসনৱিধাদেসনা
১৪৮. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি আদেসনৱিধাসু. চতস্সো ইমা, ভন্তে, আদেসনৱিধা. ইধ, ভন্তে, একচ্চো নিমিত্তেন আদিসতি – ‘এৱম্পি তে মনো, ইত্থম্পি তে মনো, ইতিপি তে চিত্ত’ন্তি. সো বহুং চেপি আদিসতি, তথেৱ তং হোতি, নো অঞ্ঞথা. অযং পঠমা আদেসনৱিধা.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো ন হেৱ খো নিমিত্তেন আদিসতি. অপি চ খো মনুস্সানং ৱা অমনুস্সানং ৱা দেৱতানং ৱা সদ্দং সুত্ৱা আদিসতি – ‘এৱম্পি তে মনো, ইত্থম্পি তে মনো, ইতিপি তে চিত্ত’ন্তি. সো বহুং চেপি আদিসতি, তথেৱ তং হোতি, নো অঞ্ঞথা. অযং দুতিযা আদেসনৱিধা.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো ন হেৱ খো নিমিত্তেন আদিসতি, নাপি মনুস্সানং ৱা অমনুস্সানং ৱা দেৱতানং ৱা সদ্দং সুত্ৱা আদিসতি. অপি চ খো ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দং সুত্ৱা আদিসতি – ‘এৱম্পি তে মনো, ইত্থম্পি তে মনো, ইতিপি তে চিত্ত’ন্তি. সো বহুং চেপি আদিসতি, তথেৱ তং হোতি, নো অঞ্ঞথা. অযং ততিযা আদেসনৱিধা.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো ন হেৱ খো নিমিত্তেন আদিসতি, নাপি মনুস্সানং ৱা অমনুস্সানং ৱা দেৱতানং ৱা সদ্দং সুত্ৱা আদিসতি, নাপি ৱিতক্কযতো ৱিচাৰযতো ৱিতক্কৱিপ্ফাৰসদ্দং সুত্ৱা আদিসতি. অপি চ খো অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিং সমাপন্নস্স [ৱিতক্কৱিচাৰসমাধিসমাপন্নস্স (স্যা. ক.) অ. নি. ৩.৬১ পস্সিতব্বং] চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানাতি – ‘যথা ইমস্স ভোতো মনোসঙ্খাৰা পণিহিতা. তথা ইমস্স চিত্তস্স অনন্তৰা ইমং নাম ৱিতক্কং ৱিতক্কেস্সতী’তি. সো বহুং চেপি আদিসতি, তথেৱ তং হোতি, নো অঞ্ঞথা. অযং চতুত্থা আদেসনৱিধা. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, আদেসনৱিধাসু.
দস্সনসমাপত্তিদেসনা
১৪৯. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি দস্সনসমাপত্তীসু. চতস্সো ইমা, ভন্তে, দস্সনসমাপত্তিযো. ইধ, ভন্তে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো মংসং ন্হাৰু অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং ৱক্কং হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং অন্তং অন্তগুণং উদৰিযং কৰীসং পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো অস্সু ৱসা খেড়ো সিঙ্ঘানিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি. অযং পঠমা দস্সনসমাপত্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা…পে… লসিকা মুত্ত’ন্তি. অতিক্কম্ম চ পুৰিসস্স ছৱিমংসলোহিতং অট্ঠিং পচ্চৱেক্খতি. অযং দুতিযা দস্সনসমাপত্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা…পে… লসিকা মুত্ত’ন্তি. অতিক্কম্ম চ পুৰিসস্স ছৱিমংসলোহিতং অট্ঠিং পচ্চৱেক্খতি. পুৰিসস্স চ ৱিঞ্ঞাণসোতং পজানাতি, উভযতো অব্বোচ্ছিন্নং ইধ লোকে পতিট্ঠিতঞ্চ পৰলোকে পতিট্ঠিতঞ্চ. অযং ততিযা দস্সনসমাপত্তি.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা…পে… লসিকা মুত্ত’ন্তি. অতিক্কম্ম চ পুৰিসস্স ছৱিমংসলোহিতং অট্ঠিং পচ্চৱেক্খতি. পুৰিসস্স চ ৱিঞ্ঞাণসোতং পজানাতি, উভযতো অব্বোচ্ছিন্নং ইধ লোকে অপ্পতিট্ঠিতঞ্চ পৰলোকে অপ্পতিট্ঠিতঞ্চ. অযং চতুত্থা দস্সনসমাপত্তি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, দস্সনসমাপত্তীসু.
পুগ্গলপণ্ণত্তিদেসনা
১৫০. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি পুগ্গলপণ্ণত্তীসু. সত্তিমে, ভন্তে, পুগ্গলা. উভতোভাগৱিমুত্তো পঞ্ঞাৱিমুত্তো কাযসক্খী দিট্ঠিপ্পত্তো সদ্ধাৱিমুত্তো ধম্মানুসাৰী সদ্ধানুসাৰী. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, পুগ্গলপণ্ণত্তীসু.
পধানদেসনা
১৫১. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি পধানেসু. সত্তিমে, ভন্তে সম্বোজ্ঝঙ্গা সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, পধানেসু.
পটিপদাদেসনা
১৫২. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি পটিপদাসু. চতস্সো ইমা, ভন্তে, পটিপদা দুক্খা পটিপদা দন্ধাভিঞ্ঞা, দুক্খা পটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞা, সুখা পটিপদা দন্ধাভিঞ্ঞা, সুখা পটিপদা খিপ্পাভিঞ্ঞাতি. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং পটিপদা দুক্খা দন্ধাভিঞ্ঞা, অযং, ভন্তে, পটিপদা উভযেনেৱ হীনা অক্খাযতি দুক্খত্তা চ দন্ধত্তা চ. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং পটিপদা দুক্খা খিপ্পাভিঞ্ঞা, অযং পন, ভন্তে, পটিপদা দুক্খত্তা হীনা অক্খাযতি. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং পটিপদা সুখা দন্ধাভিঞ্ঞা, অযং পন, ভন্তে, পটিপদা দন্ধত্তা হীনা অক্খাযতি. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং পটিপদা সুখা খিপ্পাভিঞ্ঞা, অযং পন, ভন্তে, পটিপদা উভযেনেৱ পণীতা অক্খাযতি সুখত্তা চ খিপ্পত্তা চ. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, পটিপদাসু.
ভস্সসমাচাৰাদিদেসনা
১৫৩. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি ভস্সসমাচাৰে. ইধ, ভন্তে, একচ্চো ন চেৱ মুসাৱাদুপসঞ্হিতং ৱাচং ভাসতি ন চ ৱেভূতিযং ন চ পেসুণিযং ন চ সাৰম্ভজং জযাপেক্খো; মন্তা মন্তা চ ৱাচং ভাসতি নিধানৱতিং কালেন. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, ভস্সসমাচাৰে.
‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি পুৰিসসীলসমাচাৰে. ইধ, ভন্তে, একচ্চো সচ্চো চস্স সদ্ধো চ, ন চ কুহকো, ন চ লপকো, ন চ নেমিত্তিকো, ন চ নিপ্পেসিকো, ন চ লাভেন লাভং নিজিগীসনকো [জিজিগিংসনকো (স্যা.), নিজিগিংসিতা (সী. পী.)], ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো, ভোজনে মত্তঞ্ঞূ, সমকাৰী, জাগৰিযানুযোগমনুযুত্তো, অতন্দিতো, আৰদ্ধৱীৰিযো, ঝাযী, সতিমা, কল্যাণপটিভানো, গতিমা, ধিতিমা, মতিমা, ন চ কামেসু গিদ্ধো, সতো চ নিপকো চ. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, পুৰিসসীলসমাচাৰে.
অনুসাসনৱিধাদেসনা
১৫৪. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি অনুসাসনৱিধাসু. চতস্সো ইমা ভন্তে অনুসাসনৱিধা – জানাতি, ভন্তে, ভগৱা অপৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা ‘অযং পুগ্গলো যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্নো ভৱিস্সতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’তি. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী ভৱিস্সতি, সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতী’তি. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো ভৱিস্সতি তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা’তি. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতী’তি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, অনুসাসনৱিধাসু.
পৰপুগ্গলৱিমুত্তিঞাণদেসনা
১৫৫. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি পৰপুগ্গলৱিমুত্তিঞাণে. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্নো ভৱিস্সতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো’তি. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী ভৱিস্সতি, সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতী’তি. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো ভৱিস্সতি তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা’তি. জানাতি, ভন্তে, ভগৱা পৰং পুগ্গলং পচ্চত্তং যোনিসোমনসিকাৰা – ‘অযং পুগ্গলো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতী’তি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, পৰপুগ্গলৱিমুত্তিঞাণে.
সস্সতৱাদদেসনা
১৫৬. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি সস্সতৱাদেসু. তযোমে, ভন্তে, সস্সতৱাদা. ইধ, ভন্তে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং, একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকানিপি জাতিসতানি অনেকানিপি জাতিসহস্সানি অনেকানিপি জাতিসতসহস্সানি, ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সো এৱমাহ – ‘অতীতংপাহং অদ্ধানং জানামি – সংৱট্টি ৱা লোকো ৱিৱট্টি ৱাতি. অনাগতংপাহং অদ্ধানং জানামি – সংৱট্টিস্সতি ৱা লোকো ৱিৱট্টিস্সতি ৱাতি. সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো. তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’ন্তি. অযং পঠমো সস্সতৱাদো.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং, একম্পি সংৱট্টৱিৱট্টং দ্ৱেপি সংৱট্টৱিৱট্টানি তীণিপি সংৱট্টৱিৱট্টানি চত্তাৰিপি সংৱট্টৱিৱট্টানি পঞ্চপি সংৱট্টৱিৱট্টানি দসপি সংৱট্টৱিৱট্টানি, ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সো এৱমাহ – ‘অতীতংপাহং অদ্ধানং জানামি সংৱট্টি ৱা লোকো ৱিৱট্টি ৱাতি. অনাগতংপাহং অদ্ধানং জানামি সংৱট্টিস্সতি ৱা লোকো ৱিৱট্টিস্সতি ৱাতি. সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো. তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’ন্তি. অযং দুতিযো সস্সতৱাদো.
‘‘পুন চপৰং, ভন্তে, ইধেকচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং, দসপি সংৱট্টৱিৱট্টানি ৱীসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি তিংসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি চত্তালীসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি, ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সো এৱমাহ – ‘অতীতংপাহং অদ্ধানং জানামি সংৱট্টিপি লোকো ৱিৱট্টিপীতি; অনাগতংপাহং অদ্ধানং জানামি সংৱট্টিস্সতিপি লোকো ৱিৱট্টিস্সতিপীতি. সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো. তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’ন্তি. অযং ততিযো সস্সতৱাদো, এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, সস্সতৱাদেসু.
পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণদেসনা
১৫৭. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণে. ইধ, ভন্তে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং, একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে, ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সন্তি, ভন্তে, দেৱা [সত্তা (স্যা.)], যেসং ন সক্কা গণনায ৱা সঙ্খানেন ৱা আযু সঙ্খাতুং. অপি চ, যস্মিং যস্মিং অত্তভাৱে অভিনিৱুট্ঠপুব্বো [অভিনিৱুত্থপুব্বো (সী. স্যা. পী.)] হোতি যদি ৱা ৰূপীসু যদি ৱা অৰূপীসু যদি ৱা সঞ্ঞীসু যদি ৱা অসঞ্ঞীসু যদি ৱা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীসু. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণে.
চুতূপপাতঞাণদেসনা
১৫৮. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি সত্তানং চুতূপপাতঞাণে. ইধ, ভন্তে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা. তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না. ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা. তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, সত্তানং চুতূপপাতঞাণে.
ইদ্ধিৱিধদেসনা
১৫৯. ‘‘অপৰং পন, ভন্তে, এতদানুত্তৰিযং, যথা ভগৱা ধম্মং দেসেতি ইদ্ধিৱিধাসু. দ্ৱেমা, ভন্তে, ইদ্ধিৱিধাযো – অত্থি, ভন্তে, ইদ্ধি সাসৱা সউপধিকা, ‘নো অৰিযা’তি ৱুচ্চতি. অত্থি, ভন্তে, ইদ্ধি অনাসৱা অনুপধিকা ‘অৰিযা’তি ৱুচ্চতি. ‘‘কতমা চ, ভন্তে, ইদ্ধি সাসৱা সউপধিকা, ‘নো অৰিযা’তি ৱুচ্চতি? ইধ, ভন্তে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায…পে… তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোতি. একোপি হুত্ৱা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোতি; আৱিভাৱং তিৰোভাৱং তিৰোকুট্টং তিৰোপাকাৰং তিৰোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছতি সেয্যথাপি আকাসে. পথৱিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং কৰোতি, সেয্যথাপি উদকে. উদকেপি অভিজ্জমানে গচ্ছতি, সেয্যথাপি পথৱিযং. আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমতি, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো. ইমেপি চন্দিমসূৰিযে এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে পাণিনা পৰামসতি পৰিমজ্জতি. যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেতি. অযং, ভন্তে, ইদ্ধি সাসৱা সউপধিকা, ‘নো অৰিযা’তি ৱুচ্চতি.
‘‘কতমা পন, ভন্তে, ইদ্ধি অনাসৱা অনুপধিকা, ‘অৰিযা’তি ৱুচ্চতি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৱিহৰেয্য’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৱিহৰতি. সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৱিহৰেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৱিহৰতি. সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৱিহৰেয্য’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৱিহৰতি. সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ পটিকূলসঞ্ঞী ৱিহৰেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৱিহৰতি. সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলঞ্চ অপ্পটিকূলঞ্চ তদুভযং অভিনিৱজ্জেত্ৱা উপেক্খকো ৱিহৰেয্যং সতো সম্পজানো’তি, উপেক্খকো তত্থ ৱিহৰতি সতো সম্পজানো. অযং, ভন্তে, ইদ্ধি অনাসৱা অনুপধিকা ‘অৰিযা’তি ৱুচ্চতি. এতদানুত্তৰিযং, ভন্তে, ইদ্ধিৱিধাসু. তং ভগৱা অসেসমভিজানাতি, তং ভগৱতো অসেসমভিজানতো উত্তৰি অভিঞ্ঞেয্যং নত্থি, যদভিজানং অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো অস্স যদিদং ইদ্ধিৱিধাসু.
অঞ্ঞথাসত্থুগুণদস্সনং
১৬০. ‘‘যং তং, ভন্তে, সদ্ধেন কুলপুত্তেন পত্তব্বং আৰদ্ধৱীৰিযেন থামৱতা পুৰিসথামেন পুৰিসৱীৰিযেন পুৰিসপৰক্কমেন পুৰিসধোৰয্হেন, অনুপ্পত্তং তং ভগৱতা. ন চ, ভন্তে, ভগৱা কামেসু কামসুখল্লিকানুযোগমনুযুত্তো হীনং গম্মং পোথুজ্জনিকং অনৰিযং অনত্থসংহিতং, ন চ অত্তকিলমথানুযোগমনুযুত্তো দুক্খং অনৰিযং অনত্থসংহিতং. চতুন্নঞ্চ ভগৱা ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.
অনুযোগদানপ্পকাৰো
১৬১. ‘‘সচে মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, অহেসুং অতীতমদ্ধানং অঞ্ঞে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰা সম্বোধিয’ন্তি, এৱং পুট্ঠো অহং, ভন্তে, ‘নো’তি ৱদেয্যং. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভৱিস্সন্তি অনাগতমদ্ধানং অঞ্ঞে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰা সম্বোধিয’ন্তি, এৱং পুট্ঠো অহং, ভন্তে, ‘নো’তি ৱদেয্যং. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অত্থেতৰহি অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ভগৱতা ভিয্যোভিঞ্ঞতৰো সম্বোধিয’ন্তি, এৱং পুট্ঠো অহং, ভন্তে, ‘নো’তি ৱদেয্যং.
‘‘সচে পন মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, অহেসুং অতীতমদ্ধানং অঞ্ঞে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ভগৱতা সমসমা সম্বোধিয’ন্তি, এৱং পুট্ঠো অহং, ভন্তে, ‘এৱ’ন্তি ৱদেয্যং. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ভৱিস্সন্তি অনাগতমদ্ধানং অঞ্ঞে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ভগৱতা সমসমা সম্বোধিয’ন্তি, এৱং পুট্ঠো অহং, ভন্তে, ‘‘এৱ’’ন্তি ৱদেয্যং. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অত্থেতৰহি অঞ্ঞে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ভগৱতা সমসমা সম্বোধিয’ন্তি, এৱং পুট্ঠো অহং ভন্তে ‘নো’তি ৱদেয্যং.
‘‘সচে পন মং, ভন্তে, এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিং পনাযস্মা সাৰিপুত্তো একচ্চং অব্ভনুজানাতি, একচ্চং ন অব্ভনুজানাতী’তি, এৱং পুট্ঠো অহং, ভন্তে, এৱং ব্যাকৰেয্যং – ‘সম্মুখা মেতং, আৱুসো, ভগৱতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘‘অহেসুং অতীতমদ্ধানং অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা মযা সমসমা সম্বোধিয’’ন্তি. সম্মুখা মেতং, আৱুসো, ভগৱতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘‘ভৱিস্সন্তি অনাগতমদ্ধানং অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা মযা সমসমা সম্বোধিয’’ন্তি. সম্মুখা মেতং, আৱুসো, ভগৱতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘‘অট্ঠানমেতং অনৱকাসো যং একিস্সা লোকধাতুযা দ্ৱে অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা অপুব্বং অচৰিমং উপ্পজ্জেয্যুং, নেতং ঠানং ৱিজ্জতী’’’তি.
‘‘কচ্চাহং, ভন্তে, এৱং পুট্ঠো এৱং ব্যাকৰমানো ৱুত্তৱাদী চেৱ ভগৱতো হোমি, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খামি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোমি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো [ৱাদানুপাতো (সী.)] গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি? ‘‘তগ্ঘ ত্ৱং, সাৰিপুত্ত, এৱং পুট্ঠো এৱং ব্যাকৰমানো ৱুত্তৱাদী চেৱ মে হোসি, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খসি, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোসি, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি.
অচ্ছৰিযঅব্ভুতং
১৬২. এৱং ৱুত্তে, আযস্মা উদাযী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে, তথাগতস্স অপ্পিচ্ছতা সন্তুট্ঠিতা সল্লেখতা. যত্ৰ হি নাম তথাগতো এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো, অথ চ পন নেৱত্তানং পাতুকৰিস্সতি! একমেকঞ্চেপি ইতো, ভন্তে, ধম্মং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অত্তনি সমনুপস্সেয্যুং, তে তাৱতকেনেৱ পটাকং পৰিহৰেয্যুং. অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে, তথাগতস্স অপ্পিচ্ছতা সন্তুট্ঠিতা সল্লেখতা. যত্ৰ হি নাম তথাগতো এৱং মহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো. অথ চ পন নেৱত্তানং পাতুকৰিস্সতী’’তি!
‘‘পস্স খো ত্ৱং, উদাযি, ‘তথাগতস্স অপ্পিচ্ছতা সন্তুট্ঠিতা সল্লেখতা. যত্ৰ হি নাম তথাগতো এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো, অথ চ পন নেৱত্তানং পাতুকৰিস্সতি’! একমেকঞ্চেপি ইতো, উদাযি, ধম্মং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অত্তনি সমনুপস্সেয্যুং, তে তাৱতকেনেৱ পটাকং পৰিহৰেয্যুং. পস্স খো ত্ৱং, উদাযি, ‘তথাগতস্স অপ্পিচ্ছতা সন্তুট্ঠিতা সল্লেখতা. যত্ৰ হি নাম তথাগতো এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো, অথ চ পন নেৱত্তানং পাতুকৰিস্সতী’’’তি!
১৬৩. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘তস্মা তিহ ত্ৱং, সাৰিপুত্ত, ইমং ধম্মপৰিযাযং অভিক্খণং ভাসেয্যাসি ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং. যেসম্পি হি, সাৰিপুত্ত, মোঘপুৰিসানং ভৱিস্সতি তথাগতে কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা, তেসমিমং ধম্মপৰিযাযং সুত্ৱা তথাগতে কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা, সা পহীযিস্সতী’’তি. ইতি হিদং আযস্মা সাৰিপুত্তো ভগৱতো সম্মুখা সম্পসাদং পৱেদেসি. তস্মা ইমস্স ৱেয্যাকৰণস্স সম্পসাদনীযং ত্ৱেৱ অধিৱচনন্তি.
সম্পসাদনীযসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.