৯. মহাসতিপট্ঠানসুত্তং

৩৭২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কুৰূসু ৱিহৰতি কম্মাসধম্মং নাম কুৰূনং নিগমো. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদ্দন্তে’’তি [ভদন্তেতি (সী. স্যা. পী.)] তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

উদ্দেসো

৩৭৩. ‘‘একাযনো অযং, ভিক্খৱে, মগ্গো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা, সোকপৰিদেৱানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায, যদিদং চত্তাৰো সতিপট্ঠানা.

‘‘কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং, ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং, চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং, ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

উদ্দেসো নিট্ঠিতো.

কাযানুপস্সনা আনাপানপব্বং

৩৭৪. ‘‘কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. সো সতোৱ অস্সসতি, সতোৱ পস্সসতি. দীঘং ৱা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি, দীঘং ৱা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি. ৰস্সং ৱা অস্সসন্তো ‘ৰস্সং অস্সসামী’তি পজানাতি, ৰস্সং ৱা পস্সসন্তো ‘ৰস্সং পস্সসামী’তি পজানাতি. ‘সব্বকাযপটিসংৱেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘সব্বকাযপটিসংৱেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো ভমকাৰো ৱা ভমকাৰন্তেৱাসী ৱা দীঘং ৱা অঞ্ছন্তো ‘দীঘং অঞ্ছামী’তি পজানাতি, ৰস্সং ৱা অঞ্ছন্তো ‘ৰস্সং অঞ্ছামী’তি পজানাতি এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু দীঘং ৱা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি, দীঘং ৱা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি, ৰস্সং ৱা অস্সসন্তো ‘ৰস্সং অস্সসামী’তি পজানাতি, ৰস্সং ৱা পস্সসন্তো ‘ৰস্সং পস্সসামী’তি পজানাতি. ‘সব্বকাযপটিসংৱেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘সব্বকাযপটিসংৱেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. ইতি অজ্ঝত্তং ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি. ‘অত্থি কাযো’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো [এৱম্পি (সী. স্যা. পী.)], ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

আনাপানপব্বং নিট্ঠিতং.

কাযানুপস্সনা ইৰিযাপথপব্বং

৩৭৫. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু গচ্ছন্তো ৱা ‘গচ্ছামী’তি পজানাতি, ঠিতো ৱা ‘ঠিতোম্হী’তি পজানাতি, নিসিন্নো ৱা ‘নিসিন্নোম্হী’তি পজানাতি, সযানো ৱা ‘সযানোম্হী’তি পজানাতি, যথা যথা ৱা পনস্স কাযো পণিহিতো হোতি, তথা তথা নং পজানাতি. ইতি অজ্ঝত্তং ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি. ‘অত্থি কাযো’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

ইৰিযাপথপব্বং নিট্ঠিতং.

কাযানুপস্সনা সম্পজানপব্বং

৩৭৬. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকাৰী হোতি, আলোকিতে ৱিলোকিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সমিঞ্জিতে পসাৰিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণে সম্পজানকাৰী হোতি, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকাৰী হোতি, উচ্চাৰপস্সাৱকম্মে সম্পজানকাৰী হোতি, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগৰিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৱে সম্পজানকাৰী হোতি. ইতি অজ্ঝত্তং ৱা…পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

সম্পজানপব্বং নিট্ঠিতং.

কাযানুপস্সনা পটিকূলমনসিকাৰপব্বং

৩৭৭. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো, মংসং ন্হাৰু অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং ৱক্কং, হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং, অন্তং অন্তগুণং উদৰিযং কৰীসং [কৰীসং মত্থলুঙ্গং (ক.)], পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো, অস্সু ৱসা খেড়ো সিঙ্ঘাণিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উভতোমুখা পুতোড়ি [মূতোড়ী (স্যা.), মুতোলি (পী.)] পূৰা নানাৱিহিতস্স ধঞ্ঞস্স, সেয্যথিদং সালীনং ৱীহীনং মুগ্গানং মাসানং তিলানং তণ্ডুলানং. তমেনং চক্খুমা পুৰিসো মুঞ্চিত্ৱা পচ্চৱেক্খেয্য – ‘ইমে সালী, ইমে ৱীহী ইমে মুগ্গা ইমে মাসা ইমে তিলা ইমে তণ্ডুলা’তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা…পে… মুত্ত’ন্তি.

ইতি অজ্ঝত্তং ৱা…পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

পটিকূলমনসিকাৰপব্বং নিট্ঠিতং.

কাযানুপস্সনা ধাতুমনসিকাৰপব্বং

৩৭৮. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং যথাঠিতং যথাপণিহিতং ধাতুসো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু আপোধাতু তেজোধাতু ৱাযোধাতূ’তি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো গোঘাতকো ৱা গোঘাতকন্তেৱাসী ৱা গাৱিং ৱধিত্ৱা চতুমহাপথে বিলসো ৱিভজিত্ৱা নিসিন্নো অস্স, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং যথাঠিতং যথাপণিহিতং ধাতুসো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু আপোধাতু তেজোধাতু ৱাযোধাতূ’তি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি…পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

ধাতুমনসিকাৰপব্বং নিট্ঠিতং.

কাযানুপস্সনা নৱসিৱথিকপব্বং

৩৭৯. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং একাহমতং ৱা দ্ৱীহমতং ৱা তীহমতং ৱা উদ্ধুমাতকং ৱিনীলকং ৱিপুব্বকজাতং. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা …পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং কাকেহি ৱা খজ্জমানং কুললেহি ৱা খজ্জমানং গিজ্ঝেহি ৱা খজ্জমানং কঙ্কেহি ৱা খজ্জমানং সুনখেহি ৱা খজ্জমানং ব্যগ্ঘেহি ৱা খজ্জমানং দীপীহি ৱা খজ্জমানং সিঙ্গালেহি ৱা [গিজ্ঝেহি ৱা খজ্জমানং, সুৱানেহি ৱা খজ্জমানং, সিগালেহি ৱা খজ্জমানং, (স্যা. পী.)] খজ্জমানং ৱিৱিধেহি ৱা পাণকজাতেহি খজ্জমানং. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা…পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং অট্ঠিকসঙ্খলিকং সমংসলোহিতং ন্হাৰুসম্বন্ধং…পে… অট্ঠিকসঙ্খলিকং নিমংসলোহিতমক্খিতং ন্হাৰুসম্বন্ধং…পে… অট্ঠিকসঙ্খলিকং অপগতমংসলোহিতং ন্হাৰুসম্বন্ধং…পে… অট্ঠিকানি অপগতসম্বন্ধানি [অপগতন্হাৰুসম্বন্ধানি (স্যা.)] দিসা ৱিদিসা ৱিক্খিত্তানি, অঞ্ঞেন হত্থট্ঠিকং অঞ্ঞেন পাদট্ঠিকং অঞ্ঞেন গোপ্ফকট্ঠিকং [‘‘অঞ্ঞেন গোপ্ফকট্ঠিক’’ন্তি ইদং সী. স্যা. পী. পোত্থকেসু নত্থি] অঞ্ঞেন জঙ্ঘট্ঠিকং অঞ্ঞেন ঊৰুট্ঠিকং অঞ্ঞেন কটিট্ঠিকং [অঞ্ঞেন কটট্ঠিকং অঞ্ঞেন পিট্ঠট্ঠিকং অঞ্ঞেন কণ্ডকট্ঠিকং অঞ্ঞেন ফাসুকট্ঠিকং অঞ্ঞেন উৰট্ঠিকং অঞ্ঞেন অংসট্ঠিকং অঞ্ঞেন বাহুট্ঠিকং (স্যা.)] অঞ্ঞেন ফাসুকট্ঠিকং অঞ্ঞেন পিট্ঠিট্ঠিকং অঞ্ঞেন খন্ধট্ঠিকং [অঞ্ঞেন কটট্ঠিকং অঞ্ঞেন পিট্ঠট্ঠিকং অঞ্ঞেন কণ্ডকট্ঠিকং অঞ্ঞেন ফাসুকট্ঠিকং অঞ্ঞেন উৰট্ঠিকং অঞ্ঞেন অংসট্ঠিকং অঞ্ঞেন বাহুট্ঠিকং (স্যা.)] অঞ্ঞেন গীৱট্ঠিকং অঞ্ঞেন হনুকট্ঠিকং অঞ্ঞেন দন্তট্ঠিকং অঞ্ঞেন সীসকটাহং. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা …পে… ৱিহৰতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং অট্ঠিকানি সেতানি সঙ্খৱণ্ণপটিভাগানি…পে… অট্ঠিকানি পুঞ্জকিতানি তেৰোৱস্সিকানি …পে… অট্ঠিকানি পূতীনি চুণ্ণকজাতানি. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি. ইতি অজ্ঝত্তং ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা কাযস্মিং ৱিহৰতি. ‘অত্থি কাযো’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি.

নৱসিৱথিকপব্বং নিট্ঠিতং.

চুদ্দস কাযানুপস্সনা নিট্ঠিতা.

ৱেদনানুপস্সনা

৩৮০. ‘‘কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সুখং ৱা ৱেদনং ৱেদযমানো ‘সুখং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. দুক্খং ৱা ৱেদনং ৱেদযমানো ‘দুক্খং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. অদুক্খমসুখং ৱা ৱেদনং ৱেদযমানো ‘অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. সামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘সামিসং সুখং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা সুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘নিৰামিসং সুখং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. সামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘সামিসং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা দুক্খং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘নিৰামিসং দুক্খং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. সামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘সামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি, নিৰামিসং ৱা অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযমানো ‘নিৰামিসং অদুক্খমসুখং ৱেদনং ৱেদযামী’তি পজানাতি. ইতি অজ্ঝত্তং ৱা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা ৱেদনাসু ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা ৱেদনাসু ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা ৱেদনাসু ৱিহৰতি. ‘অত্থি ৱেদনা’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি.

ৱেদনানুপস্সনা নিট্ঠিতা.

চিত্তানুপস্সনা

৩৮১. ‘‘কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সৰাগং ৱা চিত্তং ‘সৰাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৱীতৰাগং ৱা চিত্তং ‘ৱীতৰাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. সদোসং ৱা চিত্তং ‘সদোসং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৱীতদোসং ৱা চিত্তং ‘ৱীতদোসং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. সমোহং ৱা চিত্তং ‘সমোহং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৱীতমোহং ৱা চিত্তং ‘ৱীতমোহং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. সঙ্খিত্তং ৱা চিত্তং ‘সঙ্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৱিক্খিত্তং ৱা চিত্তং ‘ৱিক্খিত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. মহগ্গতং ৱা চিত্তং ‘মহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অমহগ্গতং ৱা চিত্তং ‘অমহগ্গতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. সউত্তৰং ৱা চিত্তং ‘সউত্তৰং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অনুত্তৰং ৱা চিত্তং ‘অনুত্তৰং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. সমাহিতং ৱা চিত্তং ‘সমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, অসমাহিতং ৱা চিত্তং ‘অসমাহিতং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ‘ৱিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ‘অৱিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি. ইতি অজ্ঝত্তং ৱা চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা চিত্তস্মিং ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা চিত্তস্মিং ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা চিত্তস্মিং ৱিহৰতি, ‘অত্থি চিত্ত’ন্তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি.

চিত্তানুপস্সনা নিট্ঠিতা.

ধম্মানুপস্সনা নীৱৰণপব্বং

৩৮২. ‘‘কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি পঞ্চসু নীৱৰণেসু. কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি পঞ্চসু নীৱৰণেসু?

‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স কামচ্ছন্দস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স কামচ্ছন্দস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স কামচ্ছন্দস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ব্যাপাদং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং ব্যাপাদো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ব্যাপাদং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং ব্যাপাদো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স ব্যাপাদস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স ব্যাপাদস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স ব্যাপাদস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধ’ন্তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধ’ন্তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স থিনমিদ্ধস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স থিনমিদ্ধস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স থিনমিদ্ধস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চ’ন্তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চ’ন্তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছা’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছা’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নায ৱিচিকিচ্ছায উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নায ৱিচিকিচ্ছায পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনায ৱিচিকিচ্ছায আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি ‘অত্থি ধম্মা’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি পঞ্চসু নীৱৰণেসু.

নীৱৰণপব্বং নিট্ঠিতং.

ধম্মানুপস্সনা খন্ধপব্বং

৩৮৩. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু. কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু – ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৱেদনা, ইতি ৱেদনায সমুদযো, ইতি ৱেদনায অত্থঙ্গমো; ইতি সঞ্ঞা, ইতি সঞ্ঞায সমুদযো, ইতি সঞ্ঞায অত্থঙ্গমো; ইতি সঙ্খাৰা, ইতি সঙ্খাৰানং সমুদযো, ইতি সঙ্খাৰানং অত্থঙ্গমো, ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি, ইতি অজ্ঝত্তং ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি. ‘অত্থি ধম্মা’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায, অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু.

খন্ধপব্বং নিট্ঠিতং.

ধম্মানুপস্সনা আযতনপব্বং

৩৮৪. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি ছসু অজ্ঝত্তিকবাহিৰেসু আযতনেসু. কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি ছসু অজ্ঝত্তিকবাহিৰেসু আযতনেসু?

‘‘ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুঞ্চ পজানাতি, ৰূপে চ পজানাতি, যঞ্চ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং তঞ্চ পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সংযোজনস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সংযোজনস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স সংযোজনস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সোতঞ্চ পজানাতি, সদ্দে চ পজানাতি, যঞ্চ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং তঞ্চ পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সংযোজনস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সংযোজনস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স সংযোজনস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘ঘানঞ্চ পজানাতি, গন্ধে চ পজানাতি, যঞ্চ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং তঞ্চ পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সংযোজনস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সংযোজনস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স সংযোজনস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘জিৱ্হঞ্চ পজানাতি, ৰসে চ পজানাতি, যঞ্চ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং তঞ্চ পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সংযোজনস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সংযোজনস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স সংযোজনস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘কাযঞ্চ পজানাতি, ফোট্ঠব্বে চ পজানাতি, যঞ্চ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং তঞ্চ পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সংযোজনস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সংযোজনস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স সংযোজনস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘মনঞ্চ পজানাতি, ধম্মে চ পজানাতি, যঞ্চ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সংযোজনং তঞ্চ পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সংযোজনস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সংযোজনস্স পহানং হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ পহীনস্স সংযোজনস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি. ‘অত্থি ধম্মা’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায, অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি ছসু অজ্ঝত্তিকবাহিৰেসু আযতনেসু.

আযতনপব্বং নিট্ঠিতং.

ধম্মানুপস্সনা বোজ্ঝঙ্গপব্বং

৩৮৫. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি সত্তসু বোজ্ঝঙ্গেসু. কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি সত্তসু বোজ্ঝঙ্গেসু? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সতিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সতিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো’তি পজানাতি, যথা চ অনুপ্পন্নস্স উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গস্স উপ্পাদো হোতি তঞ্চ পজানাতি, যথা চ উপ্পন্নস্স উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গস্স ভাৱনায পাৰিপূৰী হোতি তঞ্চ পজানাতি.

‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি ‘অত্থি ধম্মা’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি সত্তসু বোজ্ঝঙ্গেসু.

বোজ্ঝঙ্গপব্বং নিট্ঠিতং. [বোজ্ঝঙ্গপব্বং নিট্ঠিতং, পঠমভাণৱাৰং (স্যা.)]

ধম্মানুপস্সনা সচ্চপব্বং

৩৮৬. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি চতূসু অৰিযসচ্চেসু. কথঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি চতূসু অৰিযসচ্চেসু? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি.

পঠমভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.

দুক্খসচ্চনিদ্দেসো

৩৮৭. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, দুক্খং অৰিযসচ্চং? জাতিপি দুক্খা, জৰাপি দুক্খা, মৰণম্পি দুক্খং, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসাপি দুক্খা, অপ্পিযেহি সম্পযোগোপি দুক্খো, পিযেহি ৱিপ্পযোগোপি দুক্খো [অপ্পিযেহি…পে… ৱিপ্পযোগো দুক্খোতিপাঠো চেৱ তংনিদ্দেসো চ কত্থচি ন দিস্সতি, অট্ঠকথাযংপি তংসংৱণ্ণনা নত্থি], যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং, সঙ্খিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা [পঞ্চুপাদানক্খন্ধাপি (ক.)] দুক্খা.

৩৮৮. ‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, জাতি? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জাতি সঞ্জাতি ওক্কন্তি অভিনিব্বত্তি খন্ধানং পাতুভাৱো আযতনানং পটিলাভো, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, জাতি.

৩৮৯. ‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, জৰা? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জৰা জীৰণতা খণ্ডিচ্চং পালিচ্চং ৱলিত্তচতা আযুনো সংহানি ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকো, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, জৰা.

৩৯০. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, মৰণং? যং [অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] তেসং তেসং সত্তানং তম্হা তম্হা সত্তনিকাযা চুতি চৱনতা ভেদো অন্তৰধানং মচ্চু মৰণং কালকিৰিযা খন্ধানং ভেদো কড়েৱৰস্স নিক্খেপো জীৱিতিন্দ্ৰিযস্সুপচ্ছেদো, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মৰণং.

৩৯১. ‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সোকো? যো খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স সোকো সোচনা সোচিতত্তং অন্তোসোকো অন্তোপৰিসোকো, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সোকো.

৩৯২. ‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিদেৱো? যো খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আদেৱো পৰিদেৱো আদেৱনা পৰিদেৱনা আদেৱিতত্তং পৰিদেৱিতত্তং, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে পৰিদেৱো.

৩৯৩. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, দুক্খং? যং খো, ভিক্খৱে, কাযিকং দুক্খং কাযিকং অসাতং কাযসম্ফস্সজং দুক্খং অসাতং ৱেদযিতং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দুক্খং.

৩৯৪. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, দোমনস্সং? যং খো, ভিক্খৱে, চেতসিকং দুক্খং চেতসিকং অসাতং মনোসম্ফস্সজং দুক্খং অসাতং ৱেদযিতং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দোমনস্সং.

৩৯৫. ‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, উপাযাসো? যো খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আযাসো উপাযাসো আযাসিতত্তং উপাযাসিতত্তং, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, উপাযাসো.

৩৯৬. ‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো? ইধ যস্স তে হোন্তি অনিট্ঠা অকন্তা অমনাপা ৰূপা সদ্দা গন্ধা ৰসা ফোট্ঠব্বা ধম্মা, যে ৱা পনস্স তে হোন্তি অনত্থকামা অহিতকামা অফাসুককামা অযোগক্খেমকামা, যা তেহি সদ্ধিং সঙ্গতি সমাগমো সমোধানং মিস্সীভাৱো, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অপ্পিযেহি সম্পযোগো দুক্খো.

৩৯৭. ‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো? ইধ যস্স তে হোন্তি ইট্ঠা কন্তা মনাপা ৰূপা সদ্দা গন্ধা ৰসা ফোট্ঠব্বা ধম্মা, যে ৱা পনস্স তে হোন্তি অত্থকামা হিতকামা ফাসুককামা যোগক্খেমকামা মাতা ৱা পিতা ৱা ভাতা ৱা ভগিনী ৱা মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতিসালোহিতা ৱা, যা তেহি সদ্ধিং অসঙ্গতি অসমাগমো অসমোধানং অমিস্সীভাৱো, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পিযেহি ৱিপ্পযোগো দুক্খো.

৩৯৮. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং? জাতিধম্মানং, ভিক্খৱে, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘অহো ৱত মযং ন জাতিধম্মা অস্সাম, ন চ ৱত নো জাতি আগচ্ছেয্যা’তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং, ইদম্পি যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং. জৰাধম্মানং, ভিক্খৱে, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘অহো ৱত মযং ন জৰাধম্মা অস্সাম, ন চ ৱত নো জৰা আগচ্ছেয্যা’তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং, ইদম্পি যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং. ব্যাধিধম্মানং, ভিক্খৱে, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি ‘অহো ৱত মযং ন ব্যাধিধম্মা অস্সাম, ন চ ৱত নো ব্যাধি আগচ্ছেয্যা’তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং, ইদম্পি যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং. মৰণধম্মানং, ভিক্খৱে, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি ‘অহো ৱত মযং ন মৰণধম্মা অস্সাম, ন চ ৱত নো মৰণং আগচ্ছেয্যা’তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং, ইদম্পি যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং. সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মানং, ভিক্খৱে, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি ‘অহো ৱত মযং ন সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা অস্সাম, ন চ ৱত নো সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা আগচ্ছেয্যু’ন্তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং, ইদম্পি যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং.

৩৯৯. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, সঙ্খিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা? সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, সঙ্খিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দুক্খং অৰিযসচ্চং.

সমুদযসচ্চনিদ্দেসো

৪০০. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা.)] অৰিযসচ্চং? যাযং তণ্হা পোনোব্ভৱিকা [পোনোভৱিকা (সী. পী.)] নন্দীৰাগসহগতা [নন্দিৰাগসহগতা (সী. স্যা. পী.)] তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সেয্যথিদং – কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা.

‘‘সা খো পনেসা, ভিক্খৱে, তণ্হা কত্থ উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, কত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি? যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খু লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. সোতং লোকে…পে… ঘানং লোকে… জিৱ্হা লোকে… কাযো লোকে… মনো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘ৰূপা লোকে… সদ্দা লোকে… গন্ধা লোকে… ৰসা লোকে… ফোট্ঠব্বা লোকে… ধম্মা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণং লোকে… সোতৱিঞ্ঞাণং লোকে… ঘানৱিঞ্ঞাণং লোকে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং লোকে… কাযৱিঞ্ঞাণং লোকে… মনোৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘চক্খুসম্ফস্সো লোকে… সোতসম্ফস্সো লোকে… ঘানসম্ফস্সো লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সো লোকে… কাযসম্ফস্সো লোকে… মনোসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘ৰূপসঞ্ঞা লোকে… সদ্দসঞ্ঞা লোকে… গন্ধসঞ্ঞা লোকে… ৰসসঞ্ঞা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা লোকে… ধম্মসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘ৰূপসঞ্চেতনা লোকে… সদ্দসঞ্চেতনা লোকে… গন্ধসঞ্চেতনা লোকে… ৰসসঞ্চেতনা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা লোকে… ধম্মসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘ৰূপতণ্হা লোকে… সদ্দতণ্হা লোকে… গন্ধতণ্হা লোকে… ৰসতণ্হা লোকে… ফোট্ঠব্বতণ্হা লোকে… ধম্মতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘ৰূপৱিতক্কো লোকে… সদ্দৱিতক্কো লোকে… গন্ধৱিতক্কো লোকে… ৰসৱিতক্কো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিতক্কো লোকে… ধম্মৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি.

‘‘ৰূপৱিচাৰো লোকে… সদ্দৱিচাৰো লোকে… গন্ধৱিচাৰো লোকে… ৰসৱিচাৰো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিচাৰো লোকে… ধম্মৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি, এত্থ নিৱিসমানা নিৱিসতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং.

নিৰোধসচ্চনিদ্দেসো

৪০১. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, দুক্খনিৰোধং [দুক্খনিৰোধো (স্যা.)] অৰিযসচ্চং? যো তস্সাযেৱ তণ্হায অসেসৱিৰাগনিৰোধো চাগো পটিনিস্সগ্গো মুত্তি অনালযো.

‘‘সা খো পনেসা, ভিক্খৱে, তণ্হা কত্থ পহীযমানা পহীযতি, কত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি? যং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘কিঞ্চ লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং? চক্খু লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. সোতং লোকে…পে… ঘানং লোকে… জিৱ্হা লোকে… কাযো লোকে… মনো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘ৰূপা লোকে… সদ্দা লোকে… গন্ধা লোকে… ৰসা লোকে… ফোট্ঠব্বা লোকে… ধম্মা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণং লোকে… সোতৱিঞ্ঞাণং লোকে… ঘানৱিঞ্ঞাণং লোকে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং লোকে… কাযৱিঞ্ঞাণং লোকে… মনোৱিঞ্ঞাণং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘চক্খুসম্ফস্সো লোকে… সোতসম্ফস্সো লোকে… ঘানসম্ফস্সো লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সো লোকে… কাযসম্ফস্সো লোকে… মনোসম্ফস্সো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে … ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘ৰূপসঞ্ঞা লোকে… সদ্দসঞ্ঞা লোকে… গন্ধসঞ্ঞা লোকে… ৰসসঞ্ঞা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা লোকে… ধম্মসঞ্ঞা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘ৰূপসঞ্চেতনা লোকে… সদ্দসঞ্চেতনা লোকে… গন্ধসঞ্চেতনা লোকে… ৰসসঞ্চেতনা লোকে… ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা লোকে… ধম্মসঞ্চেতনা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘ৰূপতণ্হা লোকে… সদ্দতণ্হা লোকে… গন্ধতণ্হা লোকে… ৰসতণ্হা লোকে… ফোট্ঠব্বতণ্হা লোকে… ধম্মতণ্হা লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘ৰূপৱিতক্কো লোকে… সদ্দৱিতক্কো লোকে… গন্ধৱিতক্কো লোকে… ৰসৱিতক্কো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিতক্কো লোকে… ধম্মৱিতক্কো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি.

‘‘ৰূপৱিচাৰো লোকে… সদ্দৱিচাৰো লোকে… গন্ধৱিচাৰো লোকে… ৰসৱিচাৰো লোকে… ফোট্ঠব্বৱিচাৰো লোকে… ধম্মৱিচাৰো লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং, এত্থেসা তণ্হা পহীযমানা পহীযতি, এত্থ নিৰুজ্ঝমানা নিৰুজ্ঝতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং.

মগ্গসচ্চনিদ্দেসো

৪০২. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাদিট্ঠি? যং খো, ভিক্খৱে, দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাদিট্ঠি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাসঙ্কপ্পো? নেক্খম্মসঙ্কপ্পো অব্যাপাদসঙ্কপ্পো অৱিহিংসাসঙ্কপ্পো, অযং ৱুচ্চতি ভিক্খৱে, সম্মাসঙ্কপ্পো.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাৱাচা? মুসাৱাদা ৱেৰমণী [ৱেৰমণি (ক.)] পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণী ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণী সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণী, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাৱাচা.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাকম্মন্তো? পাণাতিপাতা ৱেৰমণী অদিন্নাদানা ৱেৰমণী কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাকম্মন্তো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাআজীৱো? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো মিচ্ছাআজীৱং পহায সম্মাআজীৱেন জীৱিতং কপ্পেতি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাআজীৱো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাৱাযামো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি; উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাৱাযামো.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সম্মাসতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাসতি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সম্মাসমাধি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাসমাধি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং.

৪০৩. ‘‘ইতি অজ্ঝত্তং ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি. সমুদযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, ৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি, সমুদযৱযধম্মানুপস্সী ৱা ধম্মেসু ৱিহৰতি. ‘অত্থি ধম্মা’তি ৱা পনস্স সতি পচ্চুপট্ঠিতা হোতি যাৱদেৱ ঞাণমত্তায পটিস্সতিমত্তায অনিস্সিতো চ ৱিহৰতি, ন চ কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি চতূসু অৰিযসচ্চেসু.

সচ্চপব্বং নিট্ঠিতং.

ধম্মানুপস্সনা নিট্ঠিতা.

৪০৪. ‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেয্য সত্তৱস্সানি, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা; সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা.

‘‘তিট্ঠন্তু, ভিক্খৱে, সত্তৱস্সানি. যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেয্য ছ ৱস্সানি…পে… পঞ্চ ৱস্সানি… চত্তাৰি ৱস্সানি… তীণি ৱস্সানি… দ্ৱে ৱস্সানি… একং ৱস্সং… তিট্ঠতু, ভিক্খৱে, একং ৱস্সং. যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেয্য সত্তমাসানি, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা; সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা.

‘‘তিট্ঠন্তু, ভিক্খৱে, সত্ত মাসানি. যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেয্য ছ মাসানি…পে… পঞ্চ মাসানি… চত্তাৰি মাসানি… তীণি মাসানি … দ্ৱে মাসানি… একং মাসং… অড্ঢমাসং… তিট্ঠতু, ভিক্খৱে, অড্ঢমাসো. যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ইমে চত্তাৰো সতিপট্ঠানে এৱং ভাৱেয্য সত্তাহং, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা; সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতাতি.

৪০৫. ‘‘একাযনো অযং, ভিক্খৱে, মগ্গো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা সোকপৰিদেৱানং সমতিক্কমায দুক্খদোমনস্সানং অত্থঙ্গমায ঞাযস্স অধিগমায নিব্বানস্স সচ্ছিকিৰিযায যদিদং চত্তাৰো সতিপট্ঠানাতি. ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্ত’’ন্তি. ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

মহাসতিপট্ঠানসুত্তং নিট্ঠিতং নৱমং.