৬. মহাগোৱিন্দসুত্তং

২৯৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. অথ খো পঞ্চসিখো গন্ধব্বপুত্তো অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণো কেৱলকপ্পং গিজ্ঝকূটং পব্বতং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো পঞ্চসিখো গন্ধব্বপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যং খো মে, ভন্তে, দেৱানং তাৱতিংসানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং, আৰোচেমি তং ভগৱতো’’তি. ‘‘আৰোচেহি মে ত্ৱং, পঞ্চসিখা’’তি ভগৱা অৱোচ.

দেৱসভা

২৯৪. ‘‘পুৰিমানি, ভন্তে, দিৱসানি পুৰিমতৰানি তদহুপোসথে পন্নৰসে পৱাৰণায পুণ্ণায পুণ্ণমায ৰত্তিযা কেৱলকপ্পা চ দেৱা তাৱতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা; মহতী চ দিব্বপৰিসা সমন্ততো নিসিন্না হোন্তি, চত্তাৰো চ মহাৰাজানো চতুদ্দিসা নিসিন্না হোন্তি; পুৰত্থিমায দিসায ধতৰট্ঠো মহাৰাজা পচ্ছিমাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৱে পুৰক্খত্ৱা; দক্খিণায দিসায ৱিৰূড়্হকো মহাৰাজা উত্তৰাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৱে পুৰক্খত্ৱা; পচ্ছিমায দিসায ৱিৰূপক্খো মহাৰাজা পুৰত্থাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৱে পুৰক্খত্ৱা; উত্তৰায দিসায ৱেস্সৱণো মহাৰাজা দক্খিণাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৱে পুৰক্খত্ৱা. যদা ভন্তে, কেৱলকপ্পা চ দেৱা তাৱতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা, মহতী চ দিব্বপৰিসা সমন্ততো নিসিন্না হোন্তি, চত্তাৰো চ মহাৰাজানো চতুদ্দিসা নিসিন্না হোন্তি, ইদং নেসং হোতি আসনস্মিং; অথ পচ্ছা অম্হাকং আসনং হোতি.

‘‘যে তে, ভন্তে, দেৱা ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিত্ৱা অধুনূপপন্না তাৱতিংসকাযং, তে অঞ্ঞে দেৱে অতিৰোচন্তি ৱণ্ণেন চেৱ যসসা চ. তেন সুদং, ভন্তে, দেৱা তাৱতিংসা অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা; ‘দিব্বা ৱত, ভো, কাযা পৰিপূৰেন্তি, হাযন্তি অসুৰকাযা’তি.

২৯৫. ‘‘অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱানং তাৱতিংসানং সম্পসাদং ৱিদিত্ৱা ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

‘মোদন্তি ৱত ভো দেৱা, তাৱতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মতং.

নৱে দেৱে চ পস্সন্তা, ৱণ্ণৱন্তে যসস্সিনে;

সুগতস্মিং ব্ৰহ্মচৰিযং, চৰিত্ৱান ইধাগতে.

তে অঞ্ঞে অতিৰোচন্তি, ৱণ্ণেন যসসাযুনা;

সাৱকা ভূৰিপঞ্ঞস্স, ৱিসেসূপগতা ইধ.

ইদং দিস্ৱান নন্দন্তি, তাৱতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মত’ন্তি.

‘‘তেন সুদং, ভন্তে, দেৱা তাৱতিংসা ভিয্যোসো মত্তায অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা; ‘দিব্বা ৱত, ভো, কাযা পৰিপূৰেন্তি, হাযন্তি অসুৰকাযা’’’তি.

অট্ঠ যথাভুচ্চৱণ্ণা

২৯৬. ‘‘অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱানং তাৱতিংসানং সম্পসাদং ৱিদিত্ৱা দেৱে তাৱতিংসে আমন্তেসি – ‘ইচ্ছেয্যাথ নো তুম্হে, মাৰিসা, তস্স ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে সোতু’ন্তি? ‘ইচ্ছাম মযং, মাৰিস, তস্স ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে সোতু’ন্তি. অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱানং তাৱতিংসানং ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে পযিৰুদাহাসি – ‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৱা তাৱতিংসা? যাৱঞ্চ সো ভগৱা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. এৱং বহুজনহিতায পটিপন্নং বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘স্ৱাক্খাতো খো পন তেন ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহি. এৱং ওপনেয্যিকস্স ধম্মস্স দেসেতাৰং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘ইদং কুসলন্তি খো পন তেন ভগৱতা সুপঞ্ঞত্তং, ইদং অকুসলন্তি সুপঞ্ঞত্তং. ইদং সাৱজ্জং ইদং অনৱজ্জং, ইদং সেৱিতব্বং ইদং ন সেৱিতব্বং, ইদং হীনং ইদং পণীতং, ইদং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগন্তি সুপঞ্ঞত্তং. এৱং কুসলাকুসলসাৱজ্জানৱজ্জসেৱিতব্বাসেৱিতব্বহীন-পণীতকণ্হসুক্কসপ্পটিভাগানং ধম্মানং পঞ্ঞপেতাৰং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘সুপঞ্ঞত্তা খো পন তেন ভগৱতা সাৱকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা, সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. সেয্যথাপি নাম গঙ্গোদকং যমুনোদকেন সংসন্দতি সমেতি, এৱমেৱ সুপঞ্ঞত্তা তেন ভগৱতা সাৱকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা, সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. এৱং নিব্বানগামিনিযা পটিপদায পঞ্ঞপেতাৰং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘অভিনিপ্ফন্নো [অভিনিপ্পন্নো (পী. ক.)] খো পন তস্স ভগৱতো লাভো অভিনিপ্ফন্নো সিলোকো, যাৱ মঞ্ঞে খত্তিযা সম্পিযাযমানৰূপা ৱিহৰন্তি, ৱিগতমদো খো পন সো ভগৱা আহাৰং আহাৰেতি. এৱং ৱিগতমদং আহাৰং আহৰযমানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘লদ্ধসহাযো খো পন সো ভগৱা সেখানঞ্চেৱ পটিপন্নানং খীণাসৱানঞ্চ ৱুসিতৱতং. তে ভগৱা অপনুজ্জ একাৰামতং অনুযুত্তো ৱিহৰতি. এৱং একাৰামতং অনুযুত্তং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘যথাৱাদী খো পন সো ভগৱা তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী, ইতি যথাৱাদী তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী. এৱং ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো খো পন সো ভগৱা ৱিগতকথংকথো পৰিযোসিতসঙ্কপ্পো অজ্ঝাসযং আদিব্ৰহ্মচৰিযং. এৱং তিণ্ণৱিচিকিচ্ছং ৱিগতকথংকথং পৰিযোসিতসঙ্কপ্পং অজ্ঝাসযং আদিব্ৰহ্মচৰিযং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা’তি.

২৯৭. ‘‘ইমে খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱানং তাৱতিংসানং ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে পযিৰুদাহাসি. তেন সুদং, ভন্তে, দেৱা তাৱতিংসা ভিয্যোসো মত্তায অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে সুত্ৱা. তত্ৰ, ভন্তে, একচ্চে দেৱা এৱমাহংসু – ‘অহো ৱত, মাৰিসা, চত্তাৰো সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে উপ্পজ্জেয্যুং ধম্মঞ্চ দেসেয্যুং যথৰিৱ ভগৱা. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি. একচ্চে দেৱা এৱমাহংসু – ‘তিট্ঠন্তু, মাৰিসা, চত্তাৰো সম্মাসম্বুদ্ধা, অহো ৱত, মাৰিসা, তযো সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে উপ্পজ্জেয্যুং ধম্মঞ্চ দেসেয্যুং যথৰিৱ ভগৱা. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি. একচ্চে দেৱা এৱমাহংসু – ‘তিট্ঠন্তু, মাৰিসা, তযো সম্মাসম্বুদ্ধা, অহো ৱত, মাৰিসা, দ্ৱে সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে উপ্পজ্জেয্যুং ধম্মঞ্চ দেসেয্যুং যথৰিৱ ভগৱা. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি.

২৯৮. ‘‘এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱে তাৱতিংসে এতদৱোচ – ‘অট্ঠানং খো এতং, মাৰিসা, অনৱকাসো, যং একিস্সা লোকধাতুযা দ্ৱে অৰহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা অপুব্বং অচৰিমং উপ্পজ্জেয্যুং, নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. অহো ৱত, মাৰিসা, সো ভগৱা অপ্পাবাধো অপ্পাতঙ্কো চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠেয্য. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি. অথ খো, ভন্তে, যেনত্থেন দেৱা তাৱতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা, তং অত্থং চিন্তযিত্ৱা তং অত্থং মন্তযিত্ৱা ৱুত্তৱচনাপি তং চত্তাৰো মহাৰাজানো তস্মিং অত্থে হোন্তি. পচ্চানুসিট্ঠৱচনাপি তং চত্তাৰো মহাৰাজানো তস্মিং অত্থে হোন্তি, সকেসু সকেসু আসনেসু ঠিতা অৱিপক্কন্তা.

তে ৱুত্তৱাক্যা ৰাজানো, পটিগ্গয্হানুসাসনিং;

ৱিপ্পসন্নমনা সন্তা, অট্ঠংসু সম্হি আসনেতি.

২৯৯. ‘‘অথ খো, ভন্তে, উত্তৰায দিসায উড়াৰো আলোকো সঞ্জাযি, ওভাসো পাতুৰহোসি অতিক্কম্মেৱ দেৱানং দেৱানুভাৱং. অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো দেৱে তাৱতিংসে আমন্তেসি – ‘যথা খো, মাৰিসা, নিমিত্তানি দিস্সন্তি, উড়াৰো আলোকো সঞ্জাযতি, ওভাসো পাতুভৱতি, ব্ৰহ্মা পাতুভৱিস্সতি; ব্ৰহ্মুনো হেতং পুব্বনিমিত্তং পাতুভাৱায, যদিদং আলোকো সঞ্জাযতি ওভাসো পাতুভৱতীতি.

‘যথা নিমিত্তা দিস্সন্তি, ব্ৰহ্মা পাতুভৱিস্সতি;

ব্ৰহ্মুনো হেতং নিমিত্তং, ওভাসো ৱিপুলো মহা’তি.

সনঙ্কুমাৰকথা

৩০০. ‘‘অথ খো, ভন্তে, দেৱা তাৱতিংসা যথাসকেসু আসনেসু নিসীদিংসু – ‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৱিপাকো ভৱিস্সতি, সচ্ছিকত্ৱাৱ নং গমিস্সামা’তি. চত্তাৰোপি মহাৰাজানো যথাসকেসু আসনেসু নিসীদিংসু – ‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৱিপাকো ভৱিস্সতি, সচ্ছিকত্ৱাৱ নং গমিস্সামা’তি. ইদং সুত্ৱা দেৱা তাৱতিংসা একগ্গা সমাপজ্জিংসু – ‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৱিপাকো ভৱিস্সতি, সচ্ছিকত্ৱাৱ নং গমিস্সামা’তি.

‘‘যদা, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো দেৱানং তাৱতিংসানং পাতুভৱতি, ওড়াৰিকং অত্তভাৱং অভিনিম্মিনিত্ৱা পাতুভৱতি. যো খো পন, ভন্তে, ব্ৰহ্মুনো পকতিৱণ্ণো, অনভিসম্ভৱনীযো সো দেৱানং তাৱতিংসানং চক্খুপথস্মিং. যদা, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো দেৱানং তাৱতিংসানং পাতুভৱতি, সো অঞ্ঞে দেৱে অতিৰোচতি ৱণ্ণেন চেৱ যসসা চ. সেয্যথাপি, ভন্তে, সোৱণ্ণো ৱিগ্গহো মানুসং ৱিগ্গহং অতিৰোচতি, এৱমেৱ খো, ভন্তে, যদা ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো দেৱানং তাৱতিংসানং পাতুভৱতি, সো অঞ্ঞে দেৱে অতিৰোচতি ৱণ্ণেন চেৱ যসসা চ. যদা, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো দেৱানং তাৱতিংসানং পাতুভৱতি, ন তস্সং পৰিসাযং কোচি দেৱো অভিৱাদেতি ৱা পচ্চুট্ঠেতি ৱা আসনেন ৱা নিমন্তেতি. সব্বেৱ তুণ্হীভূতা পঞ্জলিকা পল্লঙ্কেন নিসীদন্তি – ‘যস্সদানি দেৱস্স পল্লঙ্কং ইচ্ছিস্সতি ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো, তস্স দেৱস্স পল্লঙ্কে নিসীদিস্সতী’তি. যস্স খো পন, ভন্তে, দেৱস্স ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো পল্লঙ্কে নিসীদতি, উড়াৰং সো লভতি দেৱো ৱেদপটিলাভং, উড়াৰং সো লভতি দেৱো সোমনস্সপটিলাভং. সেয্যথাপি, ভন্তে, ৰাজা খত্তিযো মুদ্ধাৱসিত্তো অধুনাভিসিত্তো ৰজ্জেন, উড়াৰং সো লভতি ৱেদপটিলাভং, উড়াৰং সো লভতি সোমনস্সপটিলাভং, এৱমেৱ খো, ভন্তে, যস্স দেৱস্স ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো পল্লঙ্কে নিসীদতি, উড়াৰং সো লভতি দেৱো ৱেদপটিলাভং, উড়াৰং সো লভতি দেৱো সোমনস্সপটিলাভং. অথ, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো দেৱানং তাৱতিংসানং সম্পসাদং ৱিদিত্ৱা অন্তৰহিতো ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

‘মোদন্তি ৱত ভো দেৱা, তাৱতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মতং.

‘নৱে দেৱে চ পস্সন্তা, ৱণ্ণৱন্তে যসস্সিনে;

সুগতস্মিং ব্ৰহ্মচৰিযং, চৰিত্ৱান ইধাগতে.

‘তে অঞ্ঞে অতিৰোচন্তি, ৱণ্ণেন যসসাযুনা;

সাৱকা ভূৰিপঞ্ঞস্স, ৱিসেসূপগতা ইধ.

‘ইদং দিস্ৱান নন্দন্তি, তাৱতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মত’ন্তি.

৩০১. ‘‘ইমমত্থং, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো অভাসিত্থ. ইমমত্থং, ভন্তে, ব্ৰহ্মুনো সনঙ্কুমাৰস্স ভাসতো অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো সৰো হোতি ৱিস্সট্ঠো চ ৱিঞ্ঞেয্যো চ মঞ্জু চ সৱনীযো চ বিন্দু চ অৱিসাৰী চ গম্ভীৰো চ নিন্নাদী চ. যথাপৰিসং খো পন, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো সৰেন ৱিঞ্ঞাপেতি, ন চস্স বহিদ্ধা পৰিসায ঘোসো নিচ্ছৰতি. যস্স খো পন, ভন্তে, এৱং অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো সৰো হোতি, সো ৱুচ্চতি ‘ব্ৰহ্মস্সৰো’তি. অথ খো, ভন্তে, দেৱা তাৱতিংসা ব্ৰহ্মানং সনঙ্কুমাৰং এতদৱোচুং – ‘সাধু, মহাব্ৰহ্মে, এতদেৱ মযং সঙ্খায মোদাম; অত্থি চ সক্কেন দেৱানমিন্দেন তস্স ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চা ৱণ্ণা ভাসিতা; তে চ মযং সঙ্খায মোদামা’তি.

অট্ঠ যথাভুচ্চৱণ্ণা

৩০২. ‘‘অথ, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো সক্কং দেৱানমিন্দং এতদৱোচ – ‘সাধু, দেৱানমিন্দ, মযম্পি তস্স ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে সুণেয্যামা’তি. ‘এৱং মহাব্ৰহ্মে’তি খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো ব্ৰহ্মুনো সনঙ্কুমাৰস্স ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে পযিৰুদাহাসি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞতি, ভৱং মহাব্ৰহ্মা? যাৱঞ্চ সো ভগৱা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. এৱং বহুজনহিতায পটিপন্নং বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘স্ৱাক্খাতো খো পন তেন ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহি. এৱং ওপনেয্যিকস্স ধম্মস্স দেসেতাৰং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘ইদং কুসল’ন্তি খো পন তেন ভগৱতা সুপঞ্ঞত্তং, ‘ইদং অকুসল’ন্তি সুপঞ্ঞত্তং, ‘ইদং সাৱজ্জং ইদং অনৱজ্জং, ইদং সেৱিতব্বং ইদং ন সেৱিতব্বং, ইদং হীনং ইদং পণীতং, ইদং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগ’ন্তি সুপঞ্ঞত্তং. এৱং কুসলাকুসলসাৱজ্জানৱজ্জসেৱিতব্বাসেৱিতব্বহীনপণীতকণ্হসুক্কসপ্পটিভাগানং ধম্মানং পঞ্ঞাপেতাৰং. ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘সুপঞ্ঞত্তা খো পন তেন ভগৱতা সাৱকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. সেয্যথাপি নাম গঙ্গোদকং যমুনোদকেন সংসন্দতি সমেতি, এৱমেৱ সুপঞ্ঞত্তা তেন ভগৱতা সাৱকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. এৱং নিব্বানগামিনিযা পটিপদায পঞ্ঞাপেতাৰং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘অভিনিপ্ফন্নো খো পন তস্স ভগৱতো লাভো অভিনিপ্ফন্নো সিলোকো, যাৱ মঞ্ঞে খত্তিযা সম্পিযাযমানৰূপা ৱিহৰন্তি. ৱিগতমদো খো পন সো ভগৱা আহাৰং আহাৰেতি. এৱং ৱিগতমদং আহাৰং আহৰযমানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘লদ্ধসহাযো খো পন সো ভগৱা সেখানঞ্চেৱ পটিপন্নানং খীণাসৱানঞ্চ ৱুসিতৱতং, তে ভগৱা অপনুজ্জ একাৰামতং অনুযুত্তো ৱিহৰতি. এৱং একাৰামতং অনুযুত্তং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘যথাৱাদী খো পন সো ভগৱা তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী; ইতি যথাৱাদী তথাকাৰী, যথাকাৰী তথাৱাদী. এৱং ধম্মানুধম্মপ্পটিপ্পন্নং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা.

‘‘তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো খো পন সো ভগৱা ৱিগতকথংকথো পৰিযোসিতসঙ্কপ্পো অজ্ঝাসযং আদিব্ৰহ্মচৰিযং. এৱং তিণ্ণৱিচিকিচ্ছং ৱিগতকথংকথং পৰিযোসিতসঙ্কপ্পং অজ্ঝাসযং আদিব্ৰহ্মচৰিযং. ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থাৰং নেৱ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতৰহি, অঞ্ঞত্ৰ তেন ভগৱতা’তি.

৩০৩. ‘‘ইমে খো, ভন্তে, সক্কো দেৱানমিন্দো ব্ৰহ্মুনো সনঙ্কুমাৰস্স ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে পযিৰুদাহাসি. তেন সুদং, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো অত্তমনো হোতি পমুদিতো পীতিসোমনস্সজাতো ভগৱতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৱণ্ণে সুত্ৱা. অথ, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো ওড়াৰিকং অত্তভাৱং অভিনিম্মিনিত্ৱা কুমাৰৱণ্ণী হুত্ৱা পঞ্চসিখো দেৱানং তাৱতিংসানং পাতুৰহোসি. সো ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা আকাসে অন্তলিক্খে পল্লঙ্কেন নিসীদি. সেয্যথাপি, ভন্তে, বলৱা পুৰিসো সুপচ্চত্থতে ৱা পল্লঙ্কে সমে ৱা ভূমিভাগে পল্লঙ্কেন নিসীদেয্য, এৱমেৱ খো, ভন্তে, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা আকাসে অন্তলিক্খে পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৱা দেৱে তাৱতিংসে আমন্তেসি –

গোৱিন্দব্ৰাহ্মণৱত্থু

৩০৪. ‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৱা তাৱতিংসা, যাৱ দীঘৰত্তং মহাপঞ্ঞোৱ সো ভগৱা অহোসি. ভূতপুব্বং, ভো, ৰাজা দিসম্পতি নাম অহোসি. দিসম্পতিস্স ৰঞ্ঞো গোৱিন্দো নাম ব্ৰাহ্মণো পুৰোহিতো অহোসি. দিসম্পতিস্স ৰঞ্ঞো ৰেণু নাম কুমাৰো পুত্তো অহোসি. গোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স জোতিপালো নাম মাণৱো পুত্তো অহোসি. ইতি ৰেণু চ ৰাজপুত্তো জোতিপালো চ মাণৱো অঞ্ঞে চ ছ খত্তিযা ইচ্চেতে অট্ঠ সহাযা অহেসুং. অথ খো, ভো, অহোৰত্তানং অচ্চযেন গোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো কালমকাসি. গোৱিন্দে ব্ৰাহ্মণে কালঙ্কতে ৰাজা দিসম্পতি পৰিদেৱেসি – ‘‘যস্মিং ৱত, ভো, মযং সমযে গোৱিন্দে ব্ৰাহ্মণে সব্বকিচ্চানি সম্মা ৱোস্সজ্জিত্ৱা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতা সমঙ্গীভূতা পৰিচাৰেম, তস্মিং নো সমযে গোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো কালঙ্কতো’’তি. এৱং ৱুত্তে ভো ৰেণু ৰাজপুত্তো ৰাজানং দিসম্পতিং এতদৱোচ – ‘‘মা খো ত্ৱং, দেৱ, গোৱিন্দে ব্ৰাহ্মণে কালঙ্কতে অতিবাড়্হং পৰিদেৱেসি. অত্থি, দেৱ, গোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স জোতিপালো নাম মাণৱো পুত্তো পণ্ডিততৰো চেৱ পিতৰা, অলমত্থদসতৰো চেৱ পিতৰা; যেপিস্স পিতা অত্থে অনুসাসি, তেপি জোতিপালস্সেৱ মাণৱস্স অনুসাসনিযা’’তি. ‘‘এৱং কুমাৰা’’তি? ‘‘এৱং দেৱা’’তি.

মহাগোৱিন্দৱত্থু

৩০৫. ‘‘অথ খো, ভো, ৰাজা দিসম্পতি অঞ্ঞতৰং পুৰিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, যেন জোতিপালো নাম মাণৱো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা জোতিপালং মাণৱং এৱং ৱদেহি – ‘ভৱমত্থু ভৱন্তং জোতিপালং, ৰাজা দিসম্পতি ভৱন্তং জোতিপালং মাণৱং আমন্তযতি, ৰাজা দিসম্পতি ভোতো জোতিপালস্স মাণৱস্স দস্সনকামো’’’তি. ‘‘এৱং, দেৱা’’তি খো, ভো, সো পুৰিসো দিসম্পতিস্স ৰঞ্ঞো পটিস্সুত্ৱা যেন জোতিপালো মাণৱো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা জোতিপালং মাণৱং এতদৱোচ – ‘‘ভৱমত্থু ভৱন্তং জোতিপালং, ৰাজা দিসম্পতি ভৱন্তং জোতিপালং মাণৱং আমন্তযতি, ৰাজা দিসম্পতি ভোতো জোতিপালস্স মাণৱস্স দস্সনকামো’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো ভো জোতিপালো মাণৱো তস্স পুৰিসস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ৰাজা দিসম্পতি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা দিসম্পতিনা ৰঞ্ঞা সদ্ধিং সম্মোদি; সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো, ভো, জোতিপালং মাণৱং ৰাজা দিসম্পতি এতদৱোচ – ‘‘অনুসাসতু নো ভৱং জোতিপালো, মা নো ভৱং জোতিপালো অনুসাসনিযা পচ্চব্যাহাসি. পেত্তিকে তং ঠানে ঠপেস্সামি, গোৱিন্দিযে অভিসিঞ্চিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো, ভো, সো জোতিপালো মাণৱো দিসম্পতিস্স ৰঞ্ঞো পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভো, ৰাজা দিসম্পতি জোতিপালং মাণৱং গোৱিন্দিযে অভিসিঞ্চি, তং পেত্তিকে ঠানে ঠপেসি. অভিসিত্তো জোতিপালো মাণৱো গোৱিন্দিযে পেত্তিকে ঠানে ঠপিতো যেপিস্স পিতা অত্থে অনুসাসি তেপি অত্থে অনুসাসতি, যেপিস্স পিতা অত্থে নানুসাসি, তেপি অত্থে অনুসাসতি; যেপিস্স পিতা কম্মন্তে অভিসম্ভোসি, তেপি কম্মন্তে অভিসম্ভোতি, যেপিস্স পিতা কম্মন্তে নাভিসম্ভোসি, তেপি কম্মন্তে অভিসম্ভোতি. তমেনং মনুস্সা এৱমাহংসু – ‘‘গোৱিন্দো ৱত, ভো, ব্ৰাহ্মণো, মহাগোৱিন্দো ৱত, ভো, ব্ৰাহ্মণো’’তি. ইমিনা খো এৱং, ভো, পৰিযাযেন জোতিপালস্স মাণৱস্স গোৱিন্দো মহাগোৱিন্দোত্ৱেৱ সমঞ্ঞা উদপাদি.

ৰজ্জসংৱিভজনং

৩০৬. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ছ খত্তিযে এতদৱোচ – ‘‘দিসম্পতি খো, ভো, ৰাজা জিণ্ণো ৱুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৱিতং? ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং দিসম্পতিম্হি ৰঞ্ঞে কালঙ্কতে ৰাজকত্তাৰো ৰেণুং ৰাজপুত্তং ৰজ্জে অভিসিঞ্চেয্যুং. আযন্তু, ভোন্তো, যেন ৰেণু ৰাজপুত্তো তেনুপসঙ্কমথ; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুং ৰাজপুত্তং এৱং ৱদেথ – ‘‘মযং খো ভোতো ৰেণুস্স সহাযা পিযা মনাপা অপ্পটিকূলা, যংসুখো ভৱং তংসুখা মযং, যংদুক্খো ভৱং তংদুক্খা মযং. দিসম্পতি খো, ভো, ৰাজা জিণ্ণো ৱুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৱিতং? ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং দিসম্পতিম্হি ৰঞ্ঞে কালঙ্কতে ৰাজকত্তাৰো ভৱন্তং ৰেণুং ৰজ্জে অভিসিঞ্চেয্যুং. সচে ভৱং ৰেণু ৰজ্জং লভেথ, সংৱিভজেথ নো ৰজ্জেনা’’তি. ‘‘এৱং ভো’’তি খো, ভো, তে ছ খত্তিযা মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ৰেণু ৰাজপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুং ৰাজপুত্তং এতদৱোচুং – ‘‘মযং খো ভোতো ৰেণুস্স সহাযা পিযা মনাপা অপ্পটিকূলা; যংসুখো ভৱং তংসুখা মযং, যংদুক্খো ভৱং তংদুক্খা মযং. দিসম্পতি খো, ভো, ৰাজা জিণ্ণো ৱুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো, কো নু খো পন ভো জানাতি জীৱিতং? ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং দিসম্পতিম্হি ৰঞ্ঞে কালঙ্কতে ৰাজকত্তাৰো ভৱন্তং ৰেণুং ৰজ্জে অভিসিঞ্চেয্যুং. সচে ভৱং ৰেণু ৰজ্জং লভেথ, সংৱিভজেথ নো ৰজ্জেনা’’তি. ‘‘কো নু খো, ভো, অঞ্ঞো মম ৱিজিতে সুখো ভৱেথ [সুখা ভৱেয্যাথ (ক.), সুখং ভৱেয্যাথ, সুখমেধেয্যাথ (সী. পী.),সুখ মেধেথ (?)], অঞ্ঞত্ৰ ভৱন্তেভি? সচাহং, ভো, ৰজ্জং লভিস্সামি, সংৱিভজিস্সামি ৱো ৰজ্জেনা’’’তি.

৩০৭. ‘‘অথ খো, ভো, অহোৰত্তানং অচ্চযেন ৰাজা দিসম্পতি কালমকাসি. দিসম্পতিম্হি ৰঞ্ঞে কালঙ্কতে ৰাজকত্তাৰো ৰেণুং ৰাজপুত্তং ৰজ্জে অভিসিঞ্চিংসু. অভিসিত্তো ৰেণু ৰজ্জেন পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পৰিচাৰেতি. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ছ খত্তিযে এতদৱোচ – ‘‘দিসম্পতি খো, ভো, ৰাজা কালঙ্কতো. অভিসিত্তো ৰেণু ৰজ্জেন পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পৰিচাৰেতি. কো নু খো পন, ভো, জানাতি, মদনীযা কামা? আযন্তু, ভোন্তো, যেন ৰেণু ৰাজা তেনুপসঙ্কমথ; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুং ৰাজানং এৱং ৱদেথ – দিসম্পতি খো, ভো, ৰাজা কালঙ্কতো, অভিসিত্তো ভৱং ৰেণু ৰজ্জেন, সৰতি ভৱং তং ৱচন’’’ন্তি?

৩০৮. ‘‘‘এৱং, ভো’’তি খো, ভো, তে ছ খত্তিযা মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ৰেণু ৰাজা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুং ৰাজানং এতদৱোচুং – ‘‘দিসম্পতি খো, ভো, ৰাজা কালঙ্কতো, অভিসিত্তো ভৱং ৰেণু ৰজ্জেন, সৰতি ভৱং তং ৱচন’’ন্তি? ‘‘সৰামহং, ভো, তং ৱচনং [ৱচনন্তি (স্যা. ক.)]. কো নু খো, ভো, পহোতি ইমং মহাপথৱিং উত্তৰেন আযতং দক্খিণেন সকটমুখং সত্তধা সমং সুৱিভত্তং ৱিভজিতু’’ন্তি? ‘‘কো নু খো, ভো, অঞ্ঞো পহোতি, অঞ্ঞত্ৰ মহাগোৱিন্দেন ব্ৰাহ্মণেনা’’তি? অথ খো, ভো, ৰেণু ৰাজা অঞ্ঞতৰং পুৰিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, যেন মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং এৱং ৱদেহি – ‘ৰাজা তং, ভন্তে, ৰেণু আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং দেৱা’’তি খো, ভো, সো পুৰিসো ৰেণুস্স ৰঞ্ঞো পটিস্সুত্ৱা যেন মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘‘ৰাজা তং, ভন্তে, ৰেণু আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো তস্স পুৰিসস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ৰেণু ৰাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুনা ৰঞ্ঞা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো, ভো, মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং ৰেণু ৰাজা এতদৱোচ – ‘‘এতু, ভৱং গোৱিন্দো, ইমং মহাপথৱিং উত্তৰেন আযতং দক্খিণেন সকটমুখং সত্তধা সমং সুৱিভত্তং ৱিভজতূ’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ৰেণুস্স ৰঞ্ঞো পটিস্সুত্ৱা ইমং মহাপথৱিং উত্তৰেন আযতং দক্খিণেন সকটমুখং সত্তধা সমং সুৱিভত্তং ৱিভজি. সব্বানি সকটমুখানি পট্ঠপেসি [অট্ঠপেসি (সী. পী.)]. তত্ৰ সুদং মজ্ঝে ৰেণুস্স ৰঞ্ঞো জনপদো হোতি.

৩০৯. দন্তপুৰং কলিঙ্গানং [কালিঙ্গানং (স্যা. পী. ক.)], অস্সকানঞ্চ পোতনং.

মহেসযং [মাহিস্সতি (সী. স্যা. পী.)] অৱন্তীনং, সোৱীৰানঞ্চ ৰোৰুকং.

মিথিলা চ ৱিদেহানং, চম্পা অঙ্গেসু মাপিতা;

বাৰাণসী চ কাসীনং, এতে গোৱিন্দমাপিতাতি.

৩১০. ‘‘অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা যথাসকেন লাভেন অত্তমনা অহেসুং পৰিপুণ্ণসঙ্কপ্পা – ‘‘যং ৱত নো অহোসি ইচ্ছিতং, যং আকঙ্খিতং, যং অধিপ্পেতং, যং অভিপত্থিতং, তং নো লদ্ধ’’ন্তি.

‘‘সত্তভূ ব্ৰহ্মদত্তো চ, ৱেস্সভূ ভৰতো সহ;

ৰেণু দ্ৱে ধতৰট্ঠা চ, তদাসুং সত্ত ভাৰধা’তি.

পঠমভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.

কিত্তিসদ্দঅব্ভুগ্গমনং

৩১১. ‘‘অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা যেন মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুং – ‘‘যথা খো ভৱং গোৱিন্দো ৰেণুস্স ৰঞ্ঞো সহাযো পিযো মনাপো অপ্পটিকূলো. এৱমেৱ খো ভৱং গোৱিন্দো অম্হাকম্পি সহাযো পিযো মনাপো অপ্পটিকূলো, অনুসাসতু নো ভৱং গোৱিন্দো; মা নো ভৱং গোৱিন্দো অনুসাসনিযা পচ্চব্যাহাসী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো তেসং ছন্নং খত্তিযানং পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো সত্ত চ ৰাজানো খত্তিযে মুদ্ধাৱসিত্তে ৰজ্জে [মুদ্ধাভিসিত্তে ৰজ্জেন (স্যা.)] অনুসাসি, সত্ত চ ব্ৰাহ্মণমহাসালে সত্ত চ ন্হাতকসতানি মন্তে ৱাচেসি.

৩১২. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স অপৰেন সমযেন এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছি [অব্ভুগ্গঞ্ছি (সী. পী.)] – ‘‘সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’’তি. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘ময্হং খো এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং ব্ৰহ্মানং পস্সামি, ন ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্ৰহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্ৰহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্ৰাহ্মণানং ৱুদ্ধানং মহল্লকানং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযতি, কৰুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্ৰহ্মানং পস্সতি ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্ৰহ্মুনা সল্লপতি ব্ৰহ্মুনা মন্তেতী’তি. যংনূনাহং ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযেয্যং, কৰুণং ঝানং ঝাযেয্য’’ন্তি.

৩১৩. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন ৰেণু ৰাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুং ৰাজানং এতদৱোচ – ‘‘ময্হং খো, ভো, এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভো, ব্ৰহ্মানং পস্সামি, ন ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্ৰহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্ৰহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্ৰাহ্মণানং ৱুদ্ধানং মহল্লকানং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযতি, কৰুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্ৰহ্মুনা সল্লপতি ব্ৰহ্মুনা মন্তেতী’তি. ইচ্ছামহং, ভো, ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযিতুং, কৰুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্ৰ একেন ভত্তাভিহাৰেনা’’তি. ‘‘যস্সদানি ভৱং গোৱিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’তি.

৩১৪. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ছ খত্তিযে এতদৱোচ – ‘‘ময্হং খো, ভো, এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভো, ব্ৰহ্মানং পস্সামি, ন ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্ৰহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্ৰহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্ৰাহ্মণানং ৱুদ্ধানং মহল্লকানং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং, ‘যো ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযতি, কৰুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্ৰহ্মানং পস্সতি ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্ৰহ্মুনা সল্লপতি ব্ৰহ্মুনা মন্তেতী’তি. ইচ্ছামহং, ভো, ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযিতুং, কৰুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্ৰ একেন ভত্তাভিহাৰেনা’’তি. ‘‘যস্সদানি ভৱং গোৱিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’’তি.

৩১৫. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন তে সত্ত চ ব্ৰাহ্মণমহাসালা সত্ত চ ন্হাতকসতানি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে সত্ত চ ব্ৰাহ্মণমহাসালে সত্ত চ ন্হাতকসতানি এতদৱোচ – ‘‘ময্হং খো, ভো, এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভো, ব্ৰহ্মানং পস্সামি, ন ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্ৰহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্ৰহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্ৰাহ্মণানং ৱুদ্ধানং মহল্লকানং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযতি, কৰুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি, ব্ৰহ্মুনা সল্লপতি, ব্ৰহ্মুনা মন্তেতী’তি. তেন হি, ভো, যথাসুতে যথাপৰিযত্তে মন্তে ৱিত্থাৰেন সজ্ঝাযং কৰোথ, অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ মন্তে ৱাচেথ; ইচ্ছামহং, ভো, ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযিতুং, কৰুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্ৰ একেন ভত্তাভিহাৰেনা’’তি. ‘‘যস্স দানি ভৱং গোৱিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’তি.

৩১৬. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন চত্তাৰীসা ভৰিযা সাদিসিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা চত্তাৰীসা ভৰিযা সাদিসিযো এতদৱোচ – ‘‘ময্হং খো, ভোতী, এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভোতী, ব্ৰহ্মানং পস্সামি, ন ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্ৰহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্ৰহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্ৰাহ্মণানং ৱুদ্ধানং মহল্লকানং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং ‘যো ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযতি, কৰুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি, ব্ৰহ্মুনা সল্লপতি, ব্ৰহ্মুনা মন্তেতীতি, ইচ্ছামহং, ভোতী, ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযিতুং, কৰুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্ৰ একেন ভত্তাভিহাৰেনা’’তি. ‘‘যস্স দানি ভৱং গোৱিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’’তি.

৩১৭. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো পুৰত্থিমেন নগৰস্স নৱং সন্ধাগাৰং কাৰাপেত্ৱা ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযি, কৰুণং ঝানং ঝাযি; নাস্সুধ কোচি উপসঙ্কমতি [উপসঙ্কমি (পী.)] অঞ্ঞত্ৰ একেন ভত্তাভিহাৰেন. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স চতুন্নং মাসানং অচ্চযেন অহুদেৱ উক্কণ্ঠনা অহু পৰিতস্সনা – ‘‘সুতং খো পন মেতং ব্ৰাহ্মণানং ৱুদ্ধানং মহল্লকানং আচৰিযপাচৰিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে পটিসল্লীযতি, কৰুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্ৰহ্মানং পস্সতি, ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্ৰহ্মুনা সল্লপতি ব্ৰহ্মুনা মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং ব্ৰহ্মানং পস্সামি, ন ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছেমি ন ব্ৰহ্মুনা সল্লপামি ন ব্ৰহ্মুনা মন্তেমী’’’তি.

ব্ৰহ্মুনা সাকচ্ছা

৩১৮. ‘‘অথ খো, ভো, ব্ৰহ্মা সনঙ্কুমাৰো মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ, ব্ৰহ্মলোকে অন্তৰহিতো মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স সম্মুখে পাতুৰহোসি. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স অহুদেৱ ভযং অহু ছম্ভিতত্তং অহু লোমহংসো যথা তং অদিট্ঠপুব্বং ৰূপং দিস্ৱা. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ভীতো সংৱিগ্গো লোমহট্ঠজাতো ব্ৰহ্মানং সনঙ্কুমাৰং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘‘ৱণ্ণৱা যসৱা সিৰিমা, কো নু ত্ৱমসি মাৰিস;

অজানন্তা তং পুচ্ছাম, কথং জানেমু তং ময’’ন্তি.

‘‘মং ৱে কুমাৰং জানন্তি, ব্ৰহ্মলোকে সনন্তনং [সনন্তিচ (ক.)];

সব্বে জানন্তি মং দেৱা, এৱং গোৱিন্দ জানহি’’.

‘‘‘আসনং উদকং পজ্জং, মধুসাকঞ্চ [মধুপাকঞ্চ (সী. স্যা. পী.)] ব্ৰহ্মুনো;

অগ্ঘে ভৱন্তং পুচ্ছাম, অগ্ঘং কুৰুতু নো ভৱং’’.

‘‘পটিগ্গণ্হাম তে অগ্ঘং, যং ত্ৱং গোৱিন্দ ভাসসি;

দিট্ঠধম্মহিতত্থায, সম্পৰায সুখায চ;

কতাৱকাসো পুচ্ছস্সু, যং কিঞ্চি অভিপত্থিত’’ন্তি.

৩১৯. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘কতাৱকাসো খোম্হি ব্ৰহ্মুনা সনঙ্কুমাৰেন. কিং নু খো অহং ব্ৰহ্মানং সনঙ্কুমাৰং পুচ্ছেয্যং দিট্ঠধম্মিকং ৱা অত্থং সম্পৰাযিকং ৱা’তি? অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘কুসলো খো অহং দিট্ঠধম্মিকানং অত্থানং, অঞ্ঞেপি মং দিট্ঠধম্মিকং অত্থং পুচ্ছন্তি. যংনূনাহং ব্ৰহ্মানং সনঙ্কুমাৰং সম্পৰাযিকঞ্ঞেৱ অত্থং পুচ্ছেয্য’ন্তি. অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মানং সনঙ্কুমাৰং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘পুচ্ছামি ব্ৰহ্মানং সনঙ্কুমাৰং,

কঙ্খী অকঙ্খিং পৰৱেদিযেসু;

কত্থট্ঠিতো কিম্হি চ সিক্খমানো,

পপ্পোতি মচ্চো অমতং ব্ৰহ্মলোক’’ন্তি.

‘‘হিত্ৱা মমত্তং মনুজেসু ব্ৰহ্মে,

একোদিভূতো কৰুণেধিমুত্তো [কৰুণাধিমুত্তো (সী. স্যা. পী.)];

নিৰামগন্ধো ৱিৰতো মেথুনস্মা,

এত্থট্ঠিতো এত্থ চ সিক্খমানো;

পপ্পোতি মচ্চো অমতং ব্ৰহ্মলোক’’ন্তি.

৩২০. ‘‘হিত্ৱা মমত্ত’ন্তি অহং ভোতো আজানামি. ইধেকচ্চো অপ্পং ৱা ভোগক্খন্ধং পহায মহন্তং ৱা ভোগক্খন্ধং পহায অপ্পং ৱা ঞাতিপৰিৱট্টং পহায মহন্তং ৱা ঞাতিপৰিৱট্টং পহায কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি, ‘ইতি হিত্ৱা মমত্ত’ন্তি অহং ভোতো আজানামি. ‘একোদিভূতো’তি অহং ভোতো আজানামি. ইধেকচ্চো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং, ইতি একোদিভূতো’তি অহং ভোতো আজানামি. ‘কৰুণেধিমুত্তো’তি অহং ভোতো আজানামি. ইধেকচ্চো কৰুণাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধোতিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং কৰুণাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. ইতি ‘কৰুণেধিমুত্তো’তি অহং ভোতো আজানামি. আমগন্ধে চ খো অহং ভোতো ভাসমানস্স ন আজানামি.

‘‘কে আমগন্ধা মনুজেসু ব্ৰহ্মে,

এতে অৱিদ্ৱা ইধ ব্ৰূহি ধীৰ;

কেনাৱটা [কেনাৱুটা (স্যা.)] ৱাতি পজা কুৰুতু [কুৰুৰূ (স্যা.), কুৰুট্ঠৰূ (পী.), কুৰূৰু (?)],

আপাযিকা নিৱুতব্ৰহ্মলোকা’’তি.

‘‘কোধো মোসৱজ্জং নিকতি চ দুব্ভো,

কদৰিযতা অতিমানো উসূযা;

ইচ্ছা ৱিৱিচ্ছা পৰহেঠনা চ,

লোভো চ দোসো চ মদো চ মোহো;

এতেসু যুত্তা অনিৰামগন্ধা,

আপাযিকা নিৱুতব্ৰহ্মলোকা’’তি.

‘‘যথা খো অহং ভোতো আমগন্ধে ভাসমানস্স আজানামি. তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. ‘‘যস্সদানি ভৱং গোৱিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’তি.

ৰেণুৰাজআমন্তনা

৩২১. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন ৰেণু ৰাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰেণুং ৰাজানং এতদৱোচ – ‘‘অঞ্ঞং দানি ভৱং পুৰোহিতং পৰিযেসতু, যো ভোতো ৰজ্জং অনুসাসিস্সতি. ইচ্ছামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি.

‘‘আমন্তযামি ৰাজানং, ৰেণুং ভূমিপতিং অহং;

ত্ৱং পজানস্সু ৰজ্জেন, নাহং পোৰোহিচ্চে ৰমে’’.

‘‘সচে তে ঊনং কামেহি, অহং পৰিপূৰযামি তে;

যো তং হিংসতি ৱাৰেমি, ভূমিসেনাপতি অহং;

তুৱং পিতা অহং পুত্তো, মা নো গোৱিন্দ পাজহি’’ [পাজেহি (অট্ঠকথাযং সংৱণ্ণিতপাঠন্তৰং)].

‘‘নমত্থি ঊনং কামেহি, হিংসিতা মে ন ৱিজ্জতি;

অমনুস্সৱচো সুত্ৱা, তস্মাহং ন গহে ৰমে’’.

‘‘অমনুস্সো কথংৱণ্ণো, কিং তে অত্থং অভাসথ;

যঞ্চ সুত্ৱা জহাসি নো, গেহে অম্হে চ কেৱলী’’.

‘‘উপৱুত্থস্স মে পুব্বে, যিট্ঠুকামস্স মে সতো;

অগ্গি পজ্জলিতো আসি, কুসপত্তপৰিত্থতো’’.

‘‘ততো মে ব্ৰহ্মা পাতুৰহু, ব্ৰহ্মলোকা সনন্তনো;

সো মে পঞ্হং ৱিযাকাসি, তং সুত্ৱা ন গহে ৰমে’’.

‘‘সদ্দহামি অহং ভোতো, যং ত্ৱং গোৱিন্দ ভাসসি;

অমনুস্সৱচো সুত্ৱা, কথং ৱত্তেথ অঞ্ঞথা.

‘‘তে তং অনুৱত্তিস্সাম, সত্থা গোৱিন্দ নো ভৱং;

মণি যথা ৱেড়ুৰিযো, অকাচো ৱিমলো সুভো;

এৱং সুদ্ধা চৰিস্সাম, গোৱিন্দস্সানুসাসনে’’তি.

‘‘‘সচে ভৱং গোৱিন্দো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম. অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

ছ খত্তিযআমন্তনা

৩২২. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ছ খত্তিযে এতদৱোচ – ‘‘অঞ্ঞং দানি ভৱন্তো পুৰোহিতং পৰিযেসন্তু, যো ভৱন্তানং ৰজ্জে অনুসাসিস্সতি. ইচ্ছামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা একমন্তং অপক্কম্ম এৱং সমচিন্তেসুং – ‘‘ইমে খো ব্ৰাহ্মণা নাম ধনলুদ্ধা; যংনূন মযং মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং ধনেন সিক্খেয্যামা’’তি. তে মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহংসু – ‘‘সংৱিজ্জতি খো, ভো, ইমেসু সত্তসু ৰজ্জেসু পহূতং সাপতেয্যং, ততো ভোতো যাৱতকেন অত্থো, তাৱতকং আহৰীযত’’ন্তি. ‘‘অলং, ভো, মমপিদং পহূতং সাপতেয্যং ভৱন্তানংযেৱ ৱাহসা. তমহং সব্বং পহায অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সামি. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা একমন্তং অপক্কম্ম এৱং সমচিন্তেসুং – ‘‘ইমে খো ব্ৰাহ্মণা নাম ইত্থিলুদ্ধা; যংনূন মযং মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং ইত্থীহি সিক্খেয্যামা’’তি. তে মহাগোৱিন্দং ব্ৰাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহংসু – ‘‘সংৱিজ্জন্তি খো, ভো, ইমেসু সত্তসু ৰজ্জেসু পহূতা ইত্থিযো, ততো ভোতো যাৱতিকাহি অত্থো, তাৱতিকা আনীযত’’ন্তি. ‘‘অলং, ভো, মমপিমা [মমপিতা (ক.), মমপি (সী.)] চত্তাৰীসা ভৰিযা সাদিসিযো. তাপাহং সব্বা পহায অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সামি. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিযন্তি’’.

৩২৩. ‘‘সচে ভৱং গোৱিন্দো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতীতি.

‘‘সচে জহথ কামানি, যত্থ সত্তো পুথুজ্জনো;

আৰম্ভৱ্হো দড়্হা হোথ, খন্তিবলসমাহিতা.

‘‘এস মগ্গো উজুমগ্গো, এস মগ্গো অনুত্তৰো;

সদ্ধম্মো সব্ভি ৰক্খিতো, ব্ৰহ্মলোকূপপত্তিযাতি.

‘‘তেন হি ভৱং গোৱিন্দো সত্ত ৱস্সানি আগমেতু. সত্তন্নং ৱস্সানং অচ্চযেন মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিৰং খো, ভো, সত্ত ৱস্সানি, নাহং সক্কোমি, ভৱন্তে, সত্ত ৱস্সানি আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৱিতানং! গমনীযো সম্পৰাযো, মন্তাযং [মন্তায (বহূসু)] বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং, নত্থি জাতস্স অমৰণং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’’ন্তি. ‘‘তেন হি ভৱং গোৱিন্দো ছব্বস্সানি আগমেতু…পে… পঞ্চ ৱস্সানি আগমেতু… চত্তাৰি ৱস্সানি আগমেতু… তীণি ৱস্সানি আগমেতু… দ্ৱে ৱস্সানি আগমেতু… একং ৱস্সং আগমেতু, একস্স ৱস্সস্স অচ্চযেন মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিৰং খো, ভো, একং ৱস্সং, নাহং সক্কোমি ভৱন্তে একং ৱস্সং আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৱিতানং! গমনীযো সম্পৰাযো, মন্তাযং বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং, নত্থি জাতস্স অমৰণং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. ‘‘তেন হি ভৱং গোৱিন্দো সত্ত মাসানি আগমেতু, সত্তন্নং মাসানং অচ্চযেন মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিৰং খো, ভো, সত্ত মাসানি, নাহং সক্কোমি ভৱন্তে সত্ত মাসানি আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৱিতানং. গমনীযো সম্পৰাযো, মন্তাযং বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং, নত্থি জাতস্স অমৰণং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি.

‘‘‘তেন হি ভৱং গোৱিন্দো ছ মাসানি আগমেতু…পে… পঞ্চ মাসানি আগমেতু… চত্তাৰি মাসানি আগমেতু… তীণি মাসানি আগমেতু… দ্ৱে মাসানি আগমেতু… একং মাসং আগমেতু… অদ্ধমাসং আগমেতু, অদ্ধমাসস্স অচ্চযেন মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিৰং খো, ভো, অদ্ধমাসো, নাহং সক্কোমি ভৱন্তে অদ্ধমাসং আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৱিতানং! গমনীযো সম্পৰাযো, মন্তাযং বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং, নত্থি জাতস্স অমৰণং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. ‘‘তেন হি ভৱং গোৱিন্দো সত্তাহং আগমেতু, যাৱ মযং সকে পুত্তভাতৰো ৰজ্জেন [ৰজ্জে (স্যা.)] অনুসাসিস্সাম, সত্তাহস্স অচ্চযেন মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি. ‘‘ন চিৰং খো, ভো, সত্তাহং, আগমেস্সামহং ভৱন্তে সত্তাহ’’ন্তি.

ব্ৰাহ্মণমহাসালাদীনং আমন্তনা

৩২৪. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন তে সত্ত চ ব্ৰাহ্মণমহাসালা সত্ত চ ন্হাতকসতানি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে সত্ত চ ব্ৰাহ্মণমহাসালে সত্ত চ ন্হাতকসতানি এতদৱোচ – ‘‘অঞ্ঞং দানি ভৱন্তো আচৰিযং পৰিযেসন্তু, যো ভৱন্তানং মন্তে ৱাচেস্সতি. ইচ্ছামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স. তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. ‘‘মা ভৱং গোৱিন্দো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজি. পব্বজ্জা, ভো, অপ্পেসক্খা চ অপ্পলাভা চ; ব্ৰহ্মঞ্ঞং মহেসক্খঞ্চ মহালাভঞ্চা’’তি. ‘‘মা ভৱন্তো এৱং অৱচুত্থ – ‘‘পব্বজ্জা অপ্পেসক্খা চ অপ্পলাভা চ, ব্ৰহ্মঞ্ঞং মহেসক্খঞ্চ মহালাভঞ্চা’’তি. কো নু খো, ভো, অঞ্ঞত্ৰ মযা মহেসক্খতৰো ৱা মহালাভতৰো ৱা! অহঞ্হি, ভো, এতৰহি ৰাজাৱ ৰঞ্ঞং ব্ৰহ্মাৱ ব্ৰাহ্মণানং [ব্ৰহ্মানং (সী. পী. ক.)] দেৱতাৱ গহপতিকানং. তমহং সব্বং পহায অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সামি. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. ‘‘সচে ভৱং গোৱিন্দো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

ভৰিযানং আমন্তনা

৩২৫. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৱিন্দো ব্ৰাহ্মণো যেন চত্তাৰীসা ভৰিযা সাদিসিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা চত্তাৰীসা ভৰিযা সাদিসিযো এতদৱোচ – ‘‘যা ভোতীনং ইচ্ছতি, সকানি ৱা ঞাতিকুলানি গচ্ছতু অঞ্ঞং ৱা ভত্তাৰং পৰিযেসতু. ইচ্ছামহং, ভোতী, অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্ৰহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগাৰং অজ্ঝাৱসতা. পব্বজিস্সামহং, ভোতী, অগাৰস্মা অনগাৰিয’’ন্তি. ‘‘ত্ৱঞ্ঞেৱ নো ঞাতি ঞাতিকামানং, ত্ৱং পন ভত্তা ভত্তুকামানং. সচে ভৱং গোৱিন্দো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৱিস্সতী’’তি.

মহাগোৱিন্দপব্বজ্জা