২. কোসিযৱগ্গো

১. কোসিযসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৪২. তেন সমযেনাতি কোসিযসিক্খাপদং. তত্থ সন্থৰিত্ৱা কতং হোতীতি সমে ভূমিভাগে কোসিযংসূনি উপৰূপৰি সন্থৰিত্ৱা কঞ্জিকাদীহি সিঞ্চিত্ৱা কতং হোতি. একেনপি কোসিযংসুনা মিস্সিত্ৱাতি তিট্ঠতু অত্তনো ৰুচিৱসেন মিস্সিতং, সচেপি তস্স কৰণট্ঠানে ৱাতো একং কোসিযংসুং আনেত্ৱা পাতেতি, এৱম্পি মিস্সেত্ৱা কতমেৱ হোতীতি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

ছসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মৱচীকম্মং,

তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

কোসিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুদ্ধকাড়কসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৪৭. তেন সমযেনাতি সুদ্ধকাড়কসিক্খাপদং. তত্থ সুদ্ধকাড়কানন্তি সুদ্ধানং কাড়কানং, অঞ্ঞেহি অমিস্সিতকাড়কানন্তি অত্থো. সেসং উত্তানত্থমেৱ. সমুট্ঠানাদীনিপি কোসিযসিক্খাপদসদিসানেৱাতি.

সুদ্ধকাড়কসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৫২. তেন সমযেনাতি দ্ৱেভাগসিক্খাপদং. তত্থ অন্তে আদিযিত্ৱাতি সন্থতস্স অন্তে অনুৱাতং ৱিয দস্সেত্ৱা ওদাতং অল্লিযাপেত্ৱা.

দ্ৱে ভাগাতি দ্ৱে কোট্ঠাসা. আদাতব্বাতি গহেতব্বা. গোচৰিযানন্তি কপিলৱণ্ণানং. দ্ৱে তুলা আদাতব্বাতি চতূহি তুলাহি কাৰেতুকামং সন্ধায ৱুত্তং. অত্থতো পন যত্তকেহি এড়কলোমেহি কাতুকামো হোতি, তেসু দ্ৱে কোট্ঠাসা কাড়কানং একো ওদাতানং, একো গোচৰিযানন্তি ইদমেৱ দস্সিতং হোতীতি ৱেদিতব্বং. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

সমুট্ঠানাদীনিপি কোসিযসিক্খাপদসদিসানেৱ. কেৱলং ইদং আদায অনাদায চ কৰণতো কিৰিযাকিৰিযং ৱেদিতব্বন্তি.

দ্ৱেভাগসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ছব্বস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৫৭. তেন সমযেনাতি ছব্বস্সসিক্খাপদং. তত্থ ঊহদন্তিপি উম্মিহন্তিপীতি সন্থতানং উপৰি ৱচ্চম্পি পস্সাৱম্পি কৰোন্তীতি ৱুত্তং হোতি.

দিন্না সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সন্থতসম্মুতীতি এৱং লদ্ধসম্মুতিকো ভিক্খু যাৱ ৰোগো ন ৱূপসম্মতি, তাৱ যং যং ঠানং গচ্ছতি, তত্থ তত্থ সন্থতং কাতুং লভতি. সচে অৰোগো হুত্ৱা পুন মূলব্যাধিনাৱ গিলানো হোতি, সোযেৱ পৰিহাৰো, নত্থঞ্ঞং সম্মুতিকিচ্চন্তি ফুস্সদেৱত্থেৰো আহ. উপতিস্সত্থেৰো পন ‘‘সো ৱা ব্যাধি পটিকুপ্পতু, অঞ্ঞো ৱা, ‘সকিং গিলানো’তি নামং লদ্ধং লদ্ধমেৱ, পুন সম্মুতিকিচ্চং নত্থী’’তি আহ.

ওৰেন চে ছন্নং ৱস্সানন্তি ছন্নং ৱস্সানং ওৰিমভাগে, অন্তোতি অত্থো. পদভাজনে পন সঙ্খ্যামত্তদস্সনত্থং ‘‘ঊনকছব্বস্সানী’’তি ৱুত্তং.

অনাপত্তি ছব্বস্সানি কৰোতীতি যদা ছব্বস্সানি পৰিপুণ্ণানি হোন্তি, তদা সন্থতং কৰোতি. দুতিযপদেপি ‘‘যদা অতিৰেকছব্বস্সানি হোন্তি, তদা কৰোতী’’তি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. ন হি সো ছব্বস্সানি কৰোতীতি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

সমুট্ঠানাদীনি কোসিযসিক্খাপদসদিসানেৱাতি.

ছব্বস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. নিসীদনসন্থতসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৬৫. তেন সমযেনাতি নিসীদনসন্থতসিক্খাপদং. তত্থ ইচ্ছামহং ভিক্খৱেতি ভগৱা কিৰ তং তেমাসং ন কিঞ্চি বোধনেয্যসত্তং অদ্দস, তস্মা এৱমাহ. এৱং সন্তেপি তন্তিৱসেন ধম্মদেসনা কত্তব্বা সিযা. যস্মা পনস্স এতদহোসি – ‘‘মযি ওকাসং কাৰেত্ৱা পটিসল্লীনে ভিক্খূ অধম্মিকং কতিকৱত্তং কৰিস্সন্তি, তং উপসেনো ভিন্দিস্সতি. অহং তস্স পসীদিত্ৱা ভিক্খূনং দস্সনং অনুজানিস্সামি, ততো মং পস্সিতুকামা বহূ ভিক্খূ ধুতঙ্গানি সমাদিযিস্সন্তি, অহঞ্চ তেহি উজ্ঝিতসন্থতপচ্চযা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামী’’তি, তস্মা এৱমাহ. এৱং বহূনি হি এত্থ আনিসংসানীতি.

সপৰিসো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি থেৰো কিৰ ‘‘ন, ভিক্খৱে, ঊনদসৱস্সেন উপসম্পাদেতব্বো, যো উপসম্পাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ৭৫) ইমস্মিং খন্ধকসিক্খাপদে ‘‘কথঞ্হি নাম ত্ৱং মোঘপুৰিস অঞ্ঞেহি ওৱদিযো অনুসাসিযো অঞ্ঞং ওৱদিতুং অনুসাসিতুং মঞ্ঞিস্সসী’’তি এৱমাদিনা নযেন গৰহং লভিত্ৱা ‘‘সত্থা ময্হং পৰিসং নিস্সায গৰহং অদাসি, সো দানাহং ভগৱন্তং তেনেৱ পুণ্ণচন্দসস্সিৰীকেন সব্বাকাৰপৰিপুণ্ণেন মুখেন ব্ৰহ্মঘোসং নিচ্ছাৰেত্ৱা পৰিসংযেৱ নিস্সায সাধুকাৰং দাপেস্সামী’’তি সুহদযো কুলপুত্তো অতিৰেকযোজনসতং পটিক্কমিত্ৱা পৰিসং চিনিত্ৱা পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি পৰিৱুতো পুন ভগৱন্তং উপসঙ্কমন্তো. তেন ৱুত্তং – ‘‘সপৰিসো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমী’’তি. ন হি সক্কা বুদ্ধানং অঞ্ঞথা আৰাধেতুং অঞ্ঞত্ৰ ৱত্তসম্পত্তিযা.

ভগৱতো অৱিদূৰে নিসিন্নোতি ৱত্তসম্পত্তিযা পৰিসুদ্ধভাৱেন নিৰাসঙ্কো সীহো ৱিয কঞ্চনপব্বতস্স ভগৱতো অৱিদূৰে নিসিন্নো. এতদৱোচাতি কথাসমুট্ঠাপনত্থং এতং অৱোচ. মনাপানি তে ভিক্খু পংসুকূলানীতি ভিক্খু তৱ ইমানি পংসুকূলানি মনাপানি, অত্তনো ৰুচিযা খন্তিযা গহিতানীতি অত্থো. ন খো মে, ভন্তে, মনাপানীতি, ভন্তে ন মযা অত্তনো ৰুচিযা গহিতানি, গলগ্গাহেন ৱিয মত্থকতাড়নেন ৱিয চ গাহিতোম্হীতি দস্সেতি.

পঞ্ঞাযিস্সতীতি পঞ্ঞাতো অভিঞ্ঞাতো ভৱিস্সতি, তত্থ সন্দিস্সিস্সতীতি ৱুত্তং হোতি. ন মযং অপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেস্সামাতি মযং সাৱকা নাম অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞপেস্সাম, বুদ্ধৱিসযো হি এসো যদিদং ‘‘পাচিত্তিযং দুক্কট’’ন্তিআদিনা নযেন অপঞ্ঞত্তসিক্খাপদপঞ্ঞপনং পঞ্ঞত্তসমুচ্ছিন্দনং ৱা. সমাদাযাতি তং তং সিক্খাপদং সমাদিযিত্ৱা, ‘‘সাধু সুট্ঠূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তেসু সব্বসিক্খাপদেসু সিক্খিস্সামাতি দস্সেতি. তস্স আৰদ্ধচিত্তো পুনপি ‘‘সাধু সাধূ’’তি সাধুকাৰমদাসি.

৫৬৬. অনুঞ্ঞাতাৱুসোতি অনুঞ্ঞাতং, আৱুসো. পিহেন্তাতি পিহযন্তা. সন্থতানি উজ্ঝিত্ৱাতি সন্থতে চতুত্থচীৱৰসঞ্ঞিতায সব্বসন্থতানি উজ্ঝিত্ৱা. ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসীতি ভগৱা সন্থতানি ৱিপ্পকিণ্ণানি দিস্ৱা ‘‘সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনে কাৰণং নত্থি, পৰিভোগুপাযং নেসং দস্সেস্সামী’’তি ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি.

৫৬৭. সকিং নিৱত্থম্পি সকিং পাৰুতম্পীতি সকিং নিসিন্নঞ্চেৱ নিপন্নঞ্চ. সামন্তাতি একপস্সতো ৱট্টং ৱা চতুৰস্সং ৱা ছিন্দিত্ৱা গহিতট্ঠানং যথা ৱিদত্থিমত্তং হোতি, এৱং গহেতব্বং, সন্থৰন্তেন পন পাড়িযং ৱুত্তনযেনেৱ একদেসে ৱা সন্থৰিতব্বং, ৱিজটেত্ৱা ৱা মিস্সকং কত্ৱা সন্থৰিতব্বং, এৱং থিৰতৰং হোতীতি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

সমুট্ঠানাদীনি কিৰিযাকিৰিযত্তা ইমস্স সিক্খাপদস্স দ্ৱেভাগসিক্খাপদসদিসানীতি.

ইমেসু পন পঞ্চসু সন্থতেসু পুৰিমানি তীণি ৱিনযকম্মং কত্ৱা পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টন্তি, পচ্ছিমানি দ্ৱে ৱট্টন্তীতি ৱেদিতব্বানীতি.

নিসীদনসন্থতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. এড়কলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৭১. তেন সমযেনাতি এড়কলোমসিক্খাপদং. তত্থ উপ্পণ্ডেসুন্তি ‘‘কিত্তকেন, ভন্তে, কীতানী’’তিআদীনি ৱদন্তা অৱহসিংসু. ঠিতকোৱ আসুম্ভীতি যথা মনুস্সা অৰঞ্ঞতো মহন্তং দাৰুভাৰং আনেত্ৱা কিলন্তা ঠিতকাৱ পাতেন্তি, এৱং পাতেসীতি অত্থো.

৫৭২. সহত্থাতি সহত্থেন, অত্তনা হৰিতব্বানীতি ৱুত্তং হোতি. বহিতিযোজনং পাতেতীতি তিযোজনতো বহি পাতেতি. অনন্তৰাযেন পতনকে হত্থতো মুত্তমত্তে লোমগণনায নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযানি. সচে বহিতিযোজনে ৰুক্খে ৱা থম্ভে ৱা পটিহঞ্ঞিত্ৱা পুন অন্তো পতন্তি, অনাপত্তি. ভূমিযং পতিত্ৱা ঠত্ৱা ঠত্ৱা ৱট্টমানা এড়কলোমভণ্ডিকা পুন অন্তো পৱিসতি, আপত্তিযেৱ. অন্তো ঠত্ৱা হত্থেন ৱা পাদেন ৱা যট্ঠিযা ৱা ৱট্টেতি ঠত্ৱা ৱা অঠত্ৱা ৱা ৱট্টমানা ভণ্ডিকা গচ্ছতু, আপত্তিযেৱ. ‘‘অঞ্ঞো হৰিস্সতী’’তি ঠপেতি, তেন হৰিতেপি আপত্তিযেৱ. সুদ্ধচিত্তেন ঠপিতং ৱাতো ৱা অঞ্ঞো ৱা অত্তনো ধম্মতায বহি পাতেতি, আপত্তিযেৱ. সউস্সাহত্তা অচিত্তকত্তা চ সিক্খাপদস্স. কুৰুন্দিযাদীসু পন ‘‘এত্থ অনাপত্তী’’তি ৱুত্তা, সা অনাপত্তি পাড়িযা ন সমেতি. উভতোভণ্ডিকং একাবদ্ধং কত্ৱা একং ভণ্ডিকং অন্তোসীমায একং বহিসীমায কৰোন্তো ঠপেতি, ৰক্খতি তাৱ. একাবদ্ধে কাজেপি এসেৱ নযো. যদি পন অবন্ধিত্ৱা কাজকোটিযং ঠপিতমত্তমেৱ হোতি, ন ৰক্খতি. একাবদ্ধেপি পৰিৱত্তেত্ৱা ঠপিতে আপত্তিযেৱ.

অঞ্ঞস্স যানে ৱাতি এত্থ গচ্ছন্তে যানে ৱা হত্থিপিট্ঠিআদীসু ৱা সামিকস্স অজানন্তস্সেৱ হৰিস্সতীতি ঠপেতি, তস্মিং তিযোজনং অতিক্কন্তে আপত্তি. অগচ্ছন্তেপি এসেৱ নযো. সচে পন অগচ্ছন্তে যানে ৱা হত্থিপিট্ঠিযাদীসু ৱা ঠপেত্ৱা অভিৰুহিত্ৱা সাৰেতি, হেট্ঠা ৱা গচ্ছন্তো চোদেতি, পক্কোসন্তো ৱা অনুবন্ধাপেতি, ‘‘অঞ্ঞং হৰাপেতী’’তি ৱচনতো অনাপত্তি. কুৰুন্দিযাদীসু পন ‘‘আপত্তী’’তি ৱুত্তং, তং ‘‘অঞ্ঞং হৰাপেতী’’তি ইমিনা ন সমেতি. অদিন্নাদানে পন সুঙ্কঘাতে আপত্তি হোতি. যা হি তত্থ আপত্তি, সা ইধ অনাপত্তি. যা ইধ আপত্তি, সা তত্থ অনাপত্তি. তং ঠানং পত্ৱা অঞ্ঞৱিহিতো ৱা চোৰাদীহি ৱা উপদ্দুতো গচ্ছতি, আপত্তিযেৱ. সব্বত্থ লোমগণনায আপত্তিপৰিচ্ছেদো ৱেদিতব্বো.

৫৭৫. তিযোজনং ৱাসাধিপ্পাযো গন্ত্ৱা ততো পৰং হৰতীতি যত্থ গতো, তত্থ উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীনং ৱা পচ্চযাদীনং ৱা অলাভেন ততো পৰং অঞ্ঞত্থ গচ্ছতি, ততোপি অঞ্ঞত্থাতি এৱং যোজনসতম্পি হৰন্তস্স অনাপত্তি. অচ্ছিন্নং পটিলভিত্ৱাতি চোৰা অচ্ছিন্দিত্ৱা নিৰত্থকভাৱং ঞত্ৱা পটিদেন্তি, তং হৰন্তস্স অনাপত্তি. নিস্সট্ঠং পটিলভিত্ৱাতি ৱিনযকম্মকতং পটিলভিত্ৱাতি অত্থো.

কতভণ্ডন্তি কতংভণ্ডং কম্বলকোজৱসন্থতাদিং যং কিঞ্চি অন্তমসো সুত্তকেন বদ্ধমত্তম্পি. যো পন তনুকপত্তত্থৱিকন্তৰে ৱা আযোগঅংসবদ্ধককাযবন্ধনাদীনং অন্তৰেসু ৱা পিপ্ফলিকাদীনং মলৰক্খণত্থং সিপাটিকায ৱা অন্তমসো ৱাতাবাধিকো কণ্ণচ্ছিদ্দেপি লোমানি পক্খিপিত্ৱা গচ্ছতি, আপত্তিযেৱ. সুত্তকেন পন বন্ধিত্ৱা পক্খিত্তং কতভণ্ডট্ঠানে তিট্ঠতি, ৱেণিং কত্ৱা হৰতি, ইদং নিধানমুখং নাম, আপত্তিযেৱাতি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

সমুট্ঠানাদীসু ইদং এড়কলোমসমুট্ঠানং নাম, কাযতো চ কাযচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

এড়কলোমসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. এড়কলোমধোৱাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৭৬. তেন সমযেনাতি এড়কলোমধোৱাপনসিক্খাপদং. তত্থ ৰিঞ্চন্তীতি উজ্ঝন্তি ৱিস্সজ্জেন্তি, ন সক্কোন্তি অনুযুঞ্জিতুন্তি ৱুত্তং হোতি. সেসমেত্থ পুৰাণচীৱৰসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ সদ্ধিং সমুট্ঠানাদীহীতি.

এড়কলোমধোৱাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. ৰূপিযসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৮২. তেন সমযেনাতি ৰূপিযসিক্খাপদং. তত্থ পটিৱিসোতি কোট্ঠাসো.

৫৮৩-৪. জাতৰূপৰজতন্তি এত্থ জাতৰূপন্তি সুৱণ্ণস্স নামং. তং পন যস্মা তথাগতস্স ৱণ্ণসদিসং হোতি, তস্মা ‘‘সত্থুৱণ্ণো ৱুচ্চতী’’তি পদভাজনে ৱুত্তং. তস্সত্থো – ‘‘যো সত্থুৱণ্ণো লোহৱিসেসো, ইদং জাতৰূপং নামা’’তি ৰজতং পন ‘‘সঙ্খো, সিলা, পৱাল, ৰজতং, জাতৰূপ’’ন্তিআদীসু (পাচি. ৫০৬) ৰূপিযং ৱুত্তং. ইধ পন যং কিঞ্চি ৱোহাৰগমনীযং কহাপণাদি অধিপ্পেতং. তেনেৱস্স পদভাজনে ‘‘কহাপণো লোহমাসকো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ কহাপণোতি সোৱণ্ণমযো ৱা ৰূপিযমযো ৱা পাকতিকো ৱা. লোহমাসকোতি তম্বলোহাদীহি কতমাসকো. দাৰুমাসকোতি সাৰদাৰুনা ৱা ৱেড়ুপেসিকায ৱা অন্তমসো তালপণ্ণেনাপি ৰূপং ছিন্দিত্ৱা কতমাসকো. জতুমাসকোতি লাখায ৱা নিয্যাসেন ৱা ৰূপং সমুট্ঠাপেত্ৱা কতমাসকো. ‘‘যে ৱোহাৰং গচ্ছন্তী’’তি ইমিনা পন পদেন যো যো যত্থ যত্থ জনপদে যদা যদা ৱোহাৰং গচ্ছতি, অন্তমসো অট্ঠিমযোপি চম্মমযোপি ৰুক্খফলবীজমযোপি সমুট্ঠাপিতৰূপোপি অসমুট্ঠাপিতৰূপোপি সব্বো সঙ্গহিতো.

ইচ্চেতং সব্বম্পি ৰজতং জাতৰূপং জাতৰূপমাসকো, ৱুত্তপ্পভেদো সব্বোপি ৰজতমাসকোতি চতুব্বিধং নিস্সগ্গিযৱত্থু হোতি. মুত্তা, মণি, ৱেড়ুৰিযো, সঙ্খো, সিলা, পৱাল, লোহিতঙ্কো, মসাৰগল্লং, সত্ত ধঞ্ঞানি, দাসিদাসখেত্তৱত্থুপুপ্ফাৰামফলাৰামাদযোতি ইদং দুক্কটৱত্থু. সুত্তং ফালো পটকো কপ্পাসো অনেকপ্পকাৰং অপৰণ্ণং সপ্পিনৱনীততেলমধুফাণিতাদিভেসজ্জঞ্চ ইদং কপ্পিযৱত্থু. তত্থ নিস্সগ্গিযৱত্থুং অত্তনো ৱা সঙ্ঘগণপুগ্গলচেতিযানং ৱা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টতি. অত্তনো অত্থায সম্পটিচ্ছতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং হোতি, সেসানং অত্থায দুক্কটং. দুক্কটৱত্থুং সব্বেসম্পি অত্থায সম্পটিচ্ছতো দুক্কটমেৱ. কপ্পিযৱত্থুম্হি অনাপত্তি. সব্বম্পি নিক্খিপনত্থায ভণ্ডাগাৰিকসীসেন সম্পটিচ্ছতো উপৰি ৰতনসিক্খাপদে আগতৱসেন পাচিত্তিযং.

উগ্গণ্হেয্যাতি গণ্হেয্য. যস্মা পন গণ্হন্তো আপত্তিং আপজ্জতি, তেনস্স পদভাজনে ‘‘সযং গণ্হাতি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং. এস নযো সেসপদেসুপি.

তত্থ জাতৰূপৰজতভণ্ডেসু কহাপণমাসকেসু চ একং গণ্হতো ৱা গণ্হাপযতো ৱা একা আপত্তি. সহস্সং চেপি একতো গণ্হাতি, গণ্হাপেতি, ৱত্থুগণনায আপত্তিযো. মহাপচ্চৰিযং পন কুৰুন্দিযঞ্চ সিথিলবদ্ধায থৱিকায সিথিলপূৰিতে ৱা ভাজনে ৰূপগণনায আপত্তি. ঘনবদ্ধে পন ঘনপূৰিতে ৱা একাৱ আপত্তীতি ৱুত্তং.

উপনিক্খিত্তসাদিযনে পন ‘‘ইদং অয্যস্স হোতূ’’তি ৱুত্তে সচেপি চিত্তেন সাদিযতি, গণ্হিতুকামো হোতি, কাযেন ৱা ৱাচায ৱা ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, অনাপত্তি. কাযৱাচাহি ৱা অপ্পটিক্খিপিত্ৱাপি সুদ্ধচিত্তো হুত্ৱা ‘‘নযিদং অম্হাকং কপ্পতী’’তি ন সাদিযতি, অনাপত্তিযেৱ. তীসু দ্ৱাৰেসু হি যেন কেনচি পটিক্খিত্তং পটিক্খিত্তমেৱ হোতি. সচে পন কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন অধিৱাসেতি, কাযৱাচাহি কত্তব্বস্স পটিক্খেপস্স অকৰণতো অকিৰিযসমুট্ঠানং কাযদ্ৱাৰে চ ৱচীদ্ৱাৰে চ আপত্তিং আপজ্জতি, মনোদ্ৱাৰে পন আপত্তি নাম নত্থি.

একো সতং ৱা সহস্সং ৱা পাদমূলে ঠপেতি ‘‘তুয্হিদং হোতূ’’তি, ভিক্খূ ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, উপাসকো পৰিচ্চত্তং মযা তুম্হাকন্তি গতো, অঞ্ঞো তত্থ আগন্ত্ৱা পুচ্ছতি – ‘‘কিং, ভন্তে, ইদ’’ন্তি? যং তেন অত্তনা চ ৱুত্তং, তং আচিক্খিতব্বং. সো চে ৱদতি – ‘‘গোপযিস্সামি, ভন্তে, গুত্তট্ঠানং দস্সেথা’’তি, সত্তভূমিকম্পি পাসাদং অভিৰুহিত্ৱা ‘‘ইদং গুত্তট্ঠান’’ন্তি আচিক্খিতব্বং, ‘‘ইধ নিক্খিপাহী’’তি ন ৱত্তব্বং. এত্তাৱতা কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতং হোতি. দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা ৰক্খন্তেন ৱসিতব্বং. সচে কিঞ্চি ৱিক্কাযিকভণ্ডং পত্তং ৱা চীৱৰং ৱা আগচ্ছতি, ‘‘ইদং গহেস্সথ ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘উপাসক অত্থি অম্হাকং ইমিনা অত্থো, ৱত্থু চ এৱৰূপং নাম সংৱিজ্জতি, কপ্পিযকাৰকো নত্থী’’তি ৱত্তব্বং. সচে সো ৱদতি, ‘‘অহং কপ্পিযকাৰকো ভৱিস্সামি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা দেথা’’তি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ওকাসে ঠপিত’’ন্তি ৱত্তব্বং, ‘‘ইদং গণ্হা’’তি ন ৱত্তব্বং. এৱম্পি কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতমেৱ হোতি, সো চে তং গহেত্ৱা তস্স কপ্পিযভণ্ডং দেতি, ৱট্টতি. সচে অধিকং গণ্হাতি, ‘‘ন মযং তৱ ভণ্ডং গণ্হাম, ‘‘নিক্খমাহী’’তি ৱত্তব্বো.

সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্বন্তি এত্থ যস্মা ৰূপিযং নাম অকপ্পিযং, ‘‘তস্মা নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা’’তি ন ৱুত্তং. যস্মা পন তং পটিগ্গহিতমত্তমেৱ ন তেন কিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডং চেতাপিতং, তস্মা উপাযেন পৰিভোগদস্সনত্থং ‘‘সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. কপ্পিযং আচিক্খিতব্বং সপ্পি ৱাতি ‘‘পব্বজিতানং সপ্পি ৱা তেলং ৱা ৱট্টতি উপাসকা’’তি এৱং আচিক্খিতব্বং.

ৰূপিযপটিগ্গাহকং ঠপেত্ৱা সব্বেহেৱ পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি সব্বেহি ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. ৰূপিযপটিগ্গাহকেন ভাগো ন গহেতব্বো. অঞ্ঞেসং ভিক্খূনং ৱা আৰামিকানং ৱা পত্তভাগম্পি লভিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি, অন্তমসো মক্কটাদীহি ততো হৰিত্ৱা অৰঞ্ঞে ঠপিতং ৱা তেসং হত্থতো গড়িতং ৱা তিৰচ্ছানগতপৰিগ্গহিতম্পি পংসুকূলম্পি ন ৱট্টতিযেৱ, ততো আহটেন ফাণিতেন সেনাসনধূপনম্পি ন ৱট্টতি. সপ্পিনা ৱা তেলেন ৱা পদীপং কত্ৱা দীপালোকে নিপজ্জিতুং কসিণপৰিকম্মম্পি কাতুং, পোত্থকম্পি ৱাচেতুং ন ৱট্টতি. তেলমধুফাণিতেহি পন সৰীৰে ৱণং মক্খেতুং ন ৱট্টতিযেৱ. তেন ৱত্থুনা মঞ্চপীঠাদীনি ৱা গণ্হন্তি, উপোসথাগাৰং ৱা ভোজনসালং ৱা কৰোন্তি, পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. ছাযাপি গেহপৰিচ্ছেদেন ঠিতা ন ৱট্টতি, পৰিচ্ছেদাতিক্কন্তা আগন্তুকত্তা ৱট্টতি. তং ৱত্থুং ৱিস্সজ্জেত্ৱা কতেন মগ্গেনপি সেতুনাপি নাৱাযপি উড়ুম্পেনপি গন্তুং ন ৱট্টতি, তেন ৱত্থুনা খনাপিতায পোক্খৰণিযা উব্ভিদোদকং পাতুং ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱা ন ৱট্টতি. অন্তো উদকে পন অসতি অঞ্ঞং আগন্তুকং উদকং ৱা ৱস্সোদকং ৱা পৱিট্ঠং ৱট্টতি. কীতায যেন উদকেন সদ্ধিং কীতা তং আগন্তুকম্পি ন ৱট্টতি, তং ৱত্থুং উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা সঙ্ঘো পচ্চযে পৰিভুঞ্জতি, তেপি পচ্চযা তস্স ন ৱট্টন্তি. আৰামো গহিতো হোতি, সোপি পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. যদি ভূমিপি বীজম্পি অকপ্পিযং নেৱ ভূমিং ন ফলং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. সচে ভূমিংযেৱ কিণিত্ৱা অঞ্ঞানি বীজানি ৰোপিতানি ফলং ৱট্টতি, অথ বীজানি কিণিত্ৱা কপ্পিযভূমিযং ৰোপিতানি, ফলং ন ৱট্টতি, ভূমিযং নিসীদিতুং ৱা নিপজ্জিতুং ৱা ৱট্টতি.

সচে সো ছড্ডেতীতি যত্থ কত্থচি খিপতি, অথাপি ন ছড্ডেতি, সযং গহেত্ৱা গচ্ছতি, ন ৱাৰেতব্বো. নো চে ছড্ডেতীতি অথ নেৱ গহেত্ৱা গচ্ছতি, ন ছড্ডেতি, কিং ময্হং ইমিনা ব্যাপাৰেনাতি যেন কামং পক্কমতি, ততো যথাৱুত্তলক্খণো ৰূপিযছড্ডকো সম্মন্নিতব্বো.

যো ন ছন্দাগতিন্তিআদীসু লোভৱসেন তং ৱত্থুং অত্তনো ৱা কৰোন্তো অত্তানং ৱা উক্কংসেন্তো ছন্দাগতিং নাম গচ্ছতি. দোসৱসেন ‘‘নেৱাযং মাতিকং জানাতি, ন ৱিনয’’ন্তি পৰং অপসাদেন্তো দোসাগতিং নাম গচ্ছতি. মোহৱসেন মুট্ঠপমুট্ঠস্সতিভাৱং আপজ্জন্তো মোহাগতিং নাম গচ্ছতি. ৰূপিযপটিগ্গাহকস্স ভযেন ছড্ডেতুং অৱিসহন্তো ভযাগতিং নাম গচ্ছতি. এৱং অকৰোন্তো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ন ভযাগতিং গচ্ছতীতি ৱেদিতব্বো.

৫৮৫. অনিমিত্তং কত্ৱাতি নিমিত্তং অকত্ৱা, অক্খীনি নিম্মীলেত্ৱা নদিযা ৱা পপাতে ৱা ৱনগহনে ৱা গূথং ৱিয অনপেক্খেন পতিতোকাসং অসমন্নাহৰন্তেন পাতেতব্বন্তি অত্থো. এৱং জিগুচ্ছিতব্বেপি ৰূপিযে ভগৱা পৰিযাযেন ভিক্খূনং পৰিভোগং আচিক্খি. ৰূপিযপটিগ্গাহকস্স পন কেনচি পৰিযাযেন ততো উপ্পন্নপচ্চযপৰিভোগো ন ৱট্টতি. যথা চাযং এতস্স ন ৱট্টতি, এৱং অসন্তসম্ভাৱনায ৱা কুলদূসককম্মেন ৱা কুহনাদীহি ৱা উপ্পন্নপচ্চযা নেৱ তস্স ন অঞ্ঞস্স ৱট্টন্তি, ধম্মেন সমেন উপ্পন্নাপি অপ্পচ্চৱেক্খিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টন্তি.

চত্তাৰো হি পৰিভোগা – থেয্যপৰিভোগো, ইণপৰিভোগো, দাযজ্জপৰিভোগো, সামিপৰিভোগোতি. তত্থ সঙ্ঘমজ্ঝেপি নিসীদিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স দুস্সীলস্স পৰিভোগো ‘‘থেয্যপৰিভোগো’’ নাম. সীলৱতো অপ্পচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো ‘‘ইণপৰিভোগো’’ নাম. তস্মা চীৱৰং পৰিভোগে পৰিভোগে পচ্চৱেক্খিতব্বং, পিণ্ডপাতো আলোপে আলোপে. তথা অসক্কোন্তেন পুৰেভত্তপচ্ছাভত্তপুৰিমযামপচ্ছিমযামেসু. সচস্স অপ্পচ্চৱেক্খতোৱ অৰুণো উগ্গচ্ছতি, ইণপৰিভোগট্ঠানে তিট্ঠতি. সেনাসনম্পি পৰিভোগে পৰিভোগে পচ্চৱেক্খিতব্বং, ভেসজ্জস্স পটিগ্গহণেপি পৰিভোগেপি সতিপচ্চযতা ৱট্টতি, এৱং সন্তেপি পটিগ্গহণে সতিং কত্ৱা পৰিভোগে অকৰোন্তস্সেৱ আপত্তি, পটিগ্গহণে পন সতিং অকত্ৱা পৰিভোগে কৰোন্তস্স অনাপত্তি.

চতুব্বিধা হি সুদ্ধি – দেসনাসুদ্ধি, সংৱৰসুদ্ধি, পৰিযেট্ঠিসুদ্ধি, পচ্চৱেক্খণসুদ্ধীতি. তত্থ দেসনাসুদ্ধি নাম পাতিমোক্খসংৱৰসীলং, তঞ্হি দেসনায সুজ্ঝনতো ‘‘দেসনাসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. সংৱৰসুদ্ধি নাম ইন্দ্ৰিযসংৱৰসীলং, তঞ্হি ন পুন এৱং কৰিস্সামীতি চিত্তাধিট্ঠানসংৱৰেনেৱ সুজ্ঝনতো ‘‘সংৱৰসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. পৰিযেট্ঠিসুদ্ধি নাম আজীৱপাৰিসুদ্ধিসীলং, তঞ্হি অনেসনং পহায ধম্মেন সমেন পচ্চযে উপ্পাদেন্তস্স পৰিযেসনায সুদ্ধত্তা ‘‘পৰিযেট্ঠিসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. পচ্চৱেক্খণসুদ্ধি নাম পচ্চযপৰিভোগসন্নিস্সিতসীলং, তঞ্হি ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো চীৱৰং পটিসেৱতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৩; অ. নি. ৬.৫৮) নযেন ৱুত্তেন পচ্চৱেক্খণেন সুজ্ঝনতো ‘‘পচ্চৱেক্খণসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পটিগ্গহণে পন সতিং অকত্ৱা পৰিভোগে কৰোন্তস্স অনাপত্তী’’তি.

সত্তন্নং সেক্খানং পচ্চযপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো নাম, তে হি ভগৱতো পুত্তা, তস্মা পিতুসন্তকানং পচ্চযানং দাযাদা হুত্ৱা তে পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তি. কিং পন তে ভগৱতো পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তি, গিহীনং পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তীতি? গিহীহি দিন্নাপি ভগৱতা অনুঞ্ঞাতত্তা ভগৱতো সন্তকা হোন্তি, তস্মা তে ভগৱতো পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তীতি (ম. নি. ১.২৯) ৱেদিতব্বং, ধম্মদাযাদসুত্তঞ্চেত্থ সাধকং.

খীণাসৱানং পৰিভোগো সামিপৰিভোগো নাম, তে হি তণ্হায দাসব্যং অতীতত্তা সামিনো হুত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তীতি. ইমেসু পৰিভোগেসু সামিপৰিভোগো চ দাযজ্জপৰিভোগো চ সব্বেসম্পি ৱট্টতি. ইণপৰিভোগো ন ৱট্টতি, থেয্যপৰিভোগে কথাযেৱ নত্থি.

অপৰেপি চত্তাৰো পৰিভোগা – লজ্জিপৰিভোগো, অলজ্জিপৰিভোগো, ধম্মিযপৰিভোগো, অধম্মিযপৰিভোগোতি.

তত্থ অলজ্জিনো লজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগো ৱট্টতি, আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো. লজ্জিনো অলজ্জিনা সদ্ধিং যাৱ ন জানাতি, তাৱ ৱট্টতি. আদিতো পট্ঠায হি অলজ্জী নাম নত্থি, তস্মা যদাস্স অলজ্জীভাৱং জানাতি তদা ৱত্তব্বো ‘‘তুম্হে কাযদ্ৱাৰে চ ৱচীদ্ৱাৰে চ ৱীতিক্কমং কৰোথ, তং অপ্পতিৰূপং মা এৱমকত্থা’’তি. সচে অনাদিযিত্ৱা কৰোতিযেৱ, যদি তেন সদ্ধিং পৰিভোগং কৰোতি, সোপি অলজ্জীযেৱ হোতি. যোপি অত্তনো ভাৰভূতেন অলজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগং কৰোতি, সোপি নিৱাৰেতব্বো. সচে ন ওৰমতি, অযম্পি অলজ্জীযেৱ হোতি. এৱং একো অলজ্জী অলজ্জীসতম্পি কৰোতি. অলজ্জিনো পন অলজ্জিনাৱ সদ্ধিং পৰিভোগে আপত্তি নাম নত্থি. লজ্জিনো লজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগো দ্ৱিন্নং খত্তিযকুমাৰানং সুৱণ্ণপাতিযং ভোজনসদিসোতি.

ধম্মিযাধম্মিযপৰিভোগো পচ্চযৱসেন ৱেদিতব্বো. তত্থ সচে পুগ্গলোপি অলজ্জী পিণ্ডপাতোপি অধম্মিযো, উভো জেগুচ্ছা. পুগ্গলো অলজ্জী পিণ্ডপাতো ধম্মিযো, পুগ্গলং জিগুচ্ছিত্ৱা পিণ্ডপাতো ন গহেতব্বো. মহাপচ্চৰিযং পন দুস্সীলো সঙ্ঘতো উদ্দেসভত্তাদীনি লভিত্ৱা সঙ্ঘস্সেৱ দেতি, এতানি যথাদানমেৱ গতত্তা ৱট্টন্তীতি ৱুত্তং. পুগ্গলো লজ্জী পিণ্ডপাতো অধম্মিযো, পিণ্ডপাতো জেগুচ্ছো ন গহেতব্বো. পুগ্গলো লজ্জী, পিণ্ডপাতোপি ধম্মিযো, ৱট্টতি.

অপৰে দ্ৱে পগ্গহা; দ্ৱে চ পৰিভোগা – লজ্জিপগ্গহো, অলজ্জিপগ্গহো; ধম্মপৰিভোগো আমিসপৰিভোগোতি.

তত্থ অলজ্জিনো লজ্জিং পগ্গহেতুং ৱট্টতি, ন সো আপত্তিযা কাৰেতব্বো. সচে পন লজ্জী অলজ্জিং পগ্গণ্হাতি, অনুমোদনায অজ্ঝেসতি, ধম্মকথায অজ্ঝেসতি, কুলেসু উপত্থম্ভেতি. ইতৰোপি ‘‘অম্হাকং আচৰিযো ঈদিসো চ ঈদিসো চা’’তি তস্স পৰিসতি ৱণ্ণং ভাসতি, অযং সাসনং ওসক্কাপেতি অন্তৰধাপেতীতি ৱেদিতব্বো.

ধম্মপৰিভোগ-আমিসপৰিভোগেসু পন যত্থ আমিসপৰিভোগো ৱট্টতি, তত্থ ধম্মপৰিভোগোপি ৱট্টতি. যো পন কোটিযং ঠিতো গন্থো তস্স পুগ্গলস্স অচ্চযেন নস্সিস্সতি, তং ধম্মানুগ্গহেন উগ্গণ্হিতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং.

তত্ৰিদং ৱত্থু – মহাভযে কিৰ একস্সেৱ ভিক্খুনো মহানিদ্দেসো পগুণো অহোসি. অথ চতুনিকাযিকতিস্সত্থেৰস্স উপজ্ঝাযো মহাতিপিটকত্থেৰো নাম মহাৰক্খিতত্থেৰং আহ – ‘‘আৱুসো মহাৰক্খিত, এতস্স সন্তিকে মহানিদ্দেসং গণ্হাহী’’তি. ‘‘পাপো কিৰাযং, ভন্তে, ন গণ্হামী’’তি. ‘‘গণ্হাৱুসো, অহং তে সন্তিকে নিসীদিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে, তুম্হেসু নিসিন্নেসু গণ্হিস্সামী’’তি পট্ঠপেত্ৱা ৰত্তিন্দিৱং নিৰন্তৰং পৰিযাপুণন্তো ওসানদিৱসে হেট্ঠামঞ্চে ইত্থিং দিস্ৱা ‘‘ভন্তে, সুতংযেৱ মে পুব্বে, সচাহং এৱং জানেয্যং, ন ঈদিসস্স সন্তিকে ধম্মং পৰিযাপুণেয্য’’ন্তি আহ. তস্স পন সন্তিকে বহূ মহাথেৰা উগ্গণ্হিত্ৱা মহানিদ্দেসং পতিট্ঠাপেসুং.

৫৮৬. ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞীতি এত্থ সব্বম্পি জাতৰূপৰজতং ৰূপিযসঙ্গহমেৱ গতন্তি ৱেদিতব্বং.

ৰূপিযে ৱেমতিকোতি ‘‘সুৱণ্ণং নু খো, খৰপত্তং নু খো’’তিআদিনা নযেন সংসযজাতো.

ৰূপিযে অৰূপিযসঞ্ঞীতি সুৱণ্ণাদীসু খৰপত্তাদিসঞ্ঞী. অপিচ পুঞ্ঞকামা ৰাজোৰোধাদযো ভত্তখজ্জকগন্ধপিণ্ডাদীসু পক্খিপিত্ৱা হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং দেন্তি, চোড়ভিক্খায চৰন্তানং দস্সন্তে বদ্ধকহাপণাদীহিযেৱ সদ্ধিং চোড়কানি দেন্তি, ভিক্খূ ভত্তাদিসঞ্ঞায ৱা চোড়কসঞ্ঞায ৱা পটিগ্গণ্হন্তি, এৱম্পি ৰূপিযে অৰূপিযসঞ্ঞী ৰূপিযং গণ্হাতীতি ৱেদিতব্বো. পটিগ্গণ্হন্তেন পন ‘‘ইমস্মিং গেহে ইদং লদ্ধ’’ন্তি সল্লক্খেতব্বং. যেন হি অস্সতিযা দিন্নং হোতি, সো সতিং পটিলভিত্ৱা পুন আগচ্ছতি, অথস্স ৱত্তব্বং – ‘‘তৱ চোড়কং পস্সাহী’’তি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱ.

সমুট্ঠানাদীসু ছসমুট্ঠানং, সিযা কিৰিযং গহণেন আপজ্জনতো, সিযা অকিৰিযং পটিক্খেপস্স অকৰণতো ৰূপিযঅঞ্ঞৱাদকউপস্সুতিসিক্খাপদানি হি তীণি একপৰিচ্ছেদানি, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

ৰূপিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৮৭. তেন সমযেনাতি ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদং. তত্থ নানপ্পকাৰকন্তি কতাকতাদিৱসেন অনেকৱিধং. ৰূপিযসংৱোহাৰন্তি জাতৰূপৰজতপৰিৱত্তনং. সমাপজ্জন্তীতি পটিগ্গহণস্সেৱ পটিক্খিতত্তা পটিগ্গহিতপৰিৱত্তনে দোসং অপস্সন্তা কৰোন্তি.

৫৮৯. সীসূপগন্তিআদীসু সীসং উপগচ্ছতীতি সীসূপগং, পোত্থকেসু পন ‘‘সীসূপক’’ন্তি লিখিতং, যস্স কস্সচি সীসালঙ্কাৰস্সেতং অধিৱচনং. এস নযো সব্বত্থ. কতেন কতন্তিআদীসু সুদ্ধো ৰূপিযসংৱোহাৰোযেৱ.

ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞীতিআদিম্হি পুৰিমসিক্খাপদে ৱুত্তৱত্থূসু নিস্সগ্গিযৱত্থুনা নিস্সগ্গিযৱত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুৰিমসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, অপৰাপৰপৰিৱত্তনে ইমিনা নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযমেৱ. নিস্সগ্গিযৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুং ৱা কপ্পিযৱত্থুং ৱা চেতাপেন্তস্সপি এসেৱ নযো. যো হি অযং অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী ৰূপিযং চেতাপেতীতিআদি দুতিযো তিকো ৱুত্তো, তস্সানুলোমত্তা অৱুত্তোপি অযমপৰোপি ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী অৰূপিযং চেতাপেতীতিআদি তিকো ৱেদিতব্বো. অত্তনো ৱা হি অৰূপিযেন পৰস্স ৰূপিযং চেতাপেয্য অত্তনো ৱা ৰূপিযেন পৰস্স অৰূপিযং, উভযথাপি ৰূপিযসংৱোহাৰো কতোযেৱ হোতি, তস্মা পাড়িযং একন্তেন ৰূপিযপক্খে একোযেৱ তিকো ৱুত্তোতি.

দুক্কটৱত্থুনা পন নিস্সগ্গিযৱত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুৰিমসিক্খাপদেন দুক্কটং, পচ্ছা পৰিৱত্তনে ইমিনা নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, গৰুকস্স চেতাপিতত্তা. দুক্কটৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুমেৱ, কপ্পিযৱত্থুং ৱা চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুৰিমসিক্খাপদেন দুক্কটং, পচ্ছা পৰিৱত্তনেপি ইমিনা দুক্কটমেৱ. কস্মা? অকপ্পিযৱত্থুনা চেতাপিতত্তা. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘সচে কযৱিক্কযং সমাপজ্জেয্য, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি ভাসিতং, তং দুব্ভাসিতং. কস্মা? ন হি দানগ্গহণতো অঞ্ঞো কযৱিক্কযো নাম অত্থি, কযৱিক্কযসিক্খাপদঞ্চ কপ্পিযৱত্থুনা কপ্পিযৱত্থুপৰিৱত্তনমেৱ সন্ধায ৱুত্তং, তঞ্চ খো অঞ্ঞত্ৰ সহধম্মিকেহি. ইদং সিক্খাপদং ৰূপিযেন চ ৰূপিযাৰূপিযচেতাপনং অৰূপিযেন চ ৰূপিযচেতাপনং. দুক্কটৱত্থুনা পন দুক্কটৱত্থুনো চেতাপনং নেৱ ইধ ন তত্থ পাড়িযং ৱুত্তং, ন চেত্থ অনাপত্তি ভৱিতুং অৰহতি. তস্মা যথেৱ দুক্কটৱত্থুনো পটিগ্গহণে দুক্কটং, তথেৱ তস্স ৱা তেন ৱা চেতাপনেপি দুক্কটং যুত্তন্তি ভগৱতো অধিপ্পাযঞ্ঞূহি ৱুত্তং.

কপ্পিযৱত্থুনা পন নিস্সগ্গিযৱত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুৰিমসিক্খাপদেন অনাপত্তি, পচ্ছা পৰিৱত্তনে ইমিনা নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘অৰূপিযে অৰূপিযসঞ্ঞী ৰূপিযং চেতাপেতি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি. তেনেৱ কপ্পিযৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুং চেতাপেন্তস্স মূলপটিগ্গহণে তথেৱ অনাপত্তি, পচ্ছা পৰিৱত্তনে ইমিনা দুক্কটং. কস্মা? অকপ্পিযস্স চেতাপিতত্তা. কপ্পিযৱত্থুনা পন কপ্পিযৱত্থুং অঞ্ঞত্ৰ সহধম্মিকেহি চেতাপেন্তস্স মূলগ্গহণে পুৰিমসিক্খাপদেন অনাপত্তি, পচ্ছা পৰিৱত্তনে উপৰি কযৱিক্কযসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. কযৱিক্কযং মোচেত্ৱা গণ্হন্তস্স উপৰিসিক্খাপদেনপি অনাপত্তি, ৱড্ঢিং পযোজেন্তস্স দুক্কটং.

ইমস্স চ ৰূপিযসংৱোহাৰস্স গৰুকভাৱদীপকং ইদং পত্তচতুক্কং ৱেদিতব্বং. যো হি ৰূপিযং উগ্গণ্হিত্ৱা তেন অযবীজং সমুট্ঠাপেতি, তং কোট্টাপেত্ৱা তেন লোহেন পত্তং কাৰেতি, অযং পত্তো মহাঅকপ্পিযো নাম, ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতুং. সচে হি তং ৱিনাসেত্ৱা থালকং কাৰেতি, তম্পি অকপ্পিযং. ৱাসিং কাৰেতি, তায ছিন্নং দন্তকট্ঠম্পি অকপ্পিযং. বড়িসং কাৰোতি, তেন মাৰিতা মচ্ছাপি অকপ্পিযা. ৱাসিফলং তাপেত্ৱা উদকং ৱা খীৰং ৱা উণ্হাপেতি, তম্পি অকপ্পিযমেৱ.

যো পন ৰূপিযং উগ্গণ্হিত্ৱা তেন পত্তং কিণাতি, অযম্পি পত্তো অকপ্পিযো. ‘‘পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পতী’’তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. সক্কা পন কপ্পিযো কাতুং, সো হি মূলে মূলসামিকানং পত্তে চ পত্তসামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতি. কপ্পিযভণ্ডং দত্ৱা গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি.

যোপি ৰূপিযং উগ্গণ্হাপেত্ৱা কপ্পিযকাৰকেন সদ্ধিং কম্মাৰকুলং গন্ত্ৱা পত্তং দিস্ৱা ‘‘অযং ময্হং ৰুচ্চতী’’তি ৱদতি. কপ্পিযকাৰকো চ তং ৰূপিযং দত্ৱা কম্মাৰং সঞ্ঞাপেতি, অযম্পি পত্তো কপ্পিযৱোহাৰেন গহিতোপি দুতিযপত্তসদিসোযেৱ, মূলস্স সম্পটিচ্ছিতত্তা অকপ্পিযো. কস্মা সেসানং ন কপ্পতীতি? মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তা.

যো পন ৰূপিযং অসম্পটিচ্ছিত্ৱা ‘‘থেৰস্স পত্তং কিণিত্ৱা দেহী’’তি পহিতকপ্পিযকাৰকেন সদ্ধিং কম্মাৰকুলং গন্ত্ৱা পত্তং দিস্ৱা ‘‘ইমে কহাপণে গহেত্ৱা ইমং দেহী’’তি কহাপণে দাপেত্ৱা গহিতো, অযং পত্তো এতস্সেৱ ভিক্খুনো ন ৱট্টতি দুব্বিচাৰিতত্তা, অঞ্ঞেসং পন ৱট্টতি, মূলস্স অসম্পটিচ্ছিতত্তা.

মহাসুমত্থেৰস্স কিৰ উপজ্ঝাযো অনুৰুদ্ধত্থেৰো নাম অহোসি. সো অত্তনো এৱৰূপং পত্তং সপ্পিস্স পূৰেত্ৱা সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জি. তিপিটকচূড়নাগত্থেৰস্সপি সদ্ধিৱিহাৰিকানং এৱৰূপো পত্তো অহোসি. তং থেৰোপি সপ্পিস্স পূৰাপেত্ৱা সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জাপেসীতি. ইদং অকপ্পিযপত্তচতুক্কং.

সচে পন ৰূপিযং অসম্পটিচ্ছিত্ৱা ‘‘থেৰস্স পত্তং কিণিত্ৱা দেহী’’তি পহিতকপ্পিযকাৰকেন সদ্ধিং কম্মাৰকুলং গন্ত্ৱা পত্তং দিস্ৱা ‘‘অযং ময্হং ৰুচ্চতী’’তি ৱা ‘‘ইমাহং গহেস্সামী’’তি ৱা ৱদতি, কপ্পিযকাৰকো চ তং ৰূপিযং দত্ৱা কম্মাৰং সঞ্ঞাপেতি, অযং পত্তো সব্বকপ্পিযো বুদ্ধানম্পি পৰিভোগাৰহোতি.

৫৯১. অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞীতি খৰপত্তাদীসু সুৱণ্ণাদিসঞ্ঞী. আপত্তি দুক্কটস্সাতি সচে তেন অৰূপিযং চেতাপেতি দুক্কটাপত্তি হোতি. এস নযো ৱেমতিকে. অৰূপিযসঞ্ঞিস্স পন পঞ্চহি সহধম্মিকেহি সদ্ধি ‘‘ইদং গহেত্ৱা ইদং দেথা’’তি কযৱিক্কযং কৰোন্তস্সাপি অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৱ.

ছসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কযৱিক্কযসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৯৩. তেন সমযেনাতি কযৱিক্কযসিক্খাপদং. তত্থ কতি হিপি ত্যাযন্তি কতি তে অযং, হিকাৰো পনেত্থ পদপূৰণো, পিকাৰো গৰহাযং, অযং দুব্বলসঙ্ঘাটি তৱ কতি দিৱসানি ভৱিস্সতীতি অত্থো. অথ ৱা কতিহম্পি ত্যাযন্তিপি পাঠো. তত্থ কতিহন্তি কতি অহানি, কতি দিৱসানীতি ৱুত্তং হোতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ. কতিহিপি ম্যাযন্তি ইদম্পি এতেনেৱ নযেন ৱেদিতব্বং. গিহীপি নং গিহিস্সাতি এত্থ নন্তি নামত্থে নিপাতো, গিহী নাম গিহিস্সাতি ৱুত্তং হোতি.

৫৯৪. নানপ্পকাৰকন্তি চীৱৰাদীনং কপ্পিযভণ্ডানং ৱসেন অনেকৱিধং. তেনেৱস্স পদভাজনে চীৱৰং আদিং কত্ৱা দসিকসুত্তপৰিযোসানং কপ্পিযভণ্ডমেৱ দস্সিতং. অকপ্পিযভণ্ডপৰিৱত্তনঞ্হি কযৱিক্কযসঙ্গহং ন গচ্ছতি. কযৱিক্কযন্তি কযঞ্চেৱ ৱিক্কযঞ্চ. ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তিআদিনা হি নযেন পৰস্স কপ্পিযভণ্ডং গণ্হন্তো কযং সমাপজ্জতি, অত্তনো কপ্পিযভণ্ডং দেন্তো ৱিক্কযং.

৫৯৫. অজ্ঝাচৰতীতি অভিভৱিত্ৱা চৰতি, ৱীতিক্কমৱাচং ভাসতীতি অত্থো. যতো কযিতঞ্চ হোতি ৱিক্কযিতঞ্চাতি যদা কযিতঞ্চ হোতি পৰভণ্ডং অত্তনো হত্থগতং কৰোন্তেন, ৱিক্কীতঞ্চ অত্তনো ভণ্ডং পৰহত্থগতং কৰোন্তেন. ‘‘ইমিনা ইম’’ন্তিআদিৱচনানুৰূপতো পন পাঠে পঠমং অত্তনো ভণ্ডং দস্সিতং.

নিস্সজ্জিতব্বন্তি এৱং পৰস্স হত্থতো কযৱসেন গহিতকপ্পিযভণ্ডং নিস্সজ্জিতব্বং. অযঞ্হি কযৱিক্কযো ঠপেত্ৱা পঞ্চ সহধম্মিকে অৱসেসেহি গিহিপব্বজিতেহি অন্তমসো মাতাপিতূহিপি সদ্ধিং ন ৱট্টতি.

তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – ৱত্থেন ৱা ৱত্থং হোতু ভত্তেন ৱা ভত্তং, যং কিঞ্চি কপ্পিযং ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি ৱদতি, দুক্কটং. এৱং ৱত্ৱা মাতুযাপি অত্তনো ভণ্ডং দেতি, দুক্কটং. ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি ৱুত্তো ৱা ‘‘ইমং দেহি, ইমং তে দস্সামী’’তি ৱত্ৱা ৱা মাতুযাপি ভণ্ডং অত্তনা গণ্হাতি, দুক্কটং. অত্তনো ভণ্ডে পৰহত্থং পৰভণ্ডে চ অত্তনো হত্থং সম্পত্তে নিস্সগ্গিযং. মাতৰং পন পিতৰং ৱা ‘‘ইমং দেহী’’তি ৱদতো ৱিঞ্ঞত্তি ন হোতি. ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি ৱদতো সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনং ন হোতি. অঞ্ঞাতকং ‘‘ইমং দেহী’’তি ৱদতো ৱিঞ্ঞত্তি হোতি. ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি ৱদতো সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনং হোতি. ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি কযৱিক্কযং আপজ্জতো নিস্সগ্গিযং. তস্মা কপ্পিযভণ্ডং পৰিৱত্তেন্তেন মাতাপিতূহিপি সদ্ধিং কযৱিক্কযং অঞ্ঞাতকেহি সদ্ধিং তিস্সো আপত্তিযো মোচেন্তেন পৰিৱত্তেতব্বং.

তত্ৰাযং পৰিৱত্তনৱিধি – ভিক্খুস্স পাথেয্যতণ্ডুলা হোন্তি, সো অন্তৰামগ্গে ভত্তহত্থং পুৰিসং দিস্ৱা ‘‘অম্হাকং তণ্ডুলা অত্থি, ন চ নো ইমেহি অত্থো, ভত্তেন পন অত্থো’’তি ৱদতি. পুৰিসো তণ্ডুলে গহেত্ৱা ভত্তং দেতি, ৱট্টতি. তিস্সোপি আপত্তিযো ন হোন্তি. অন্তমসো নিমিত্তকম্মমত্তম্পি ন হোতি. কস্মা? মূলস্স অত্থিতায. পৰতো চ ৱুত্তমেৱ ‘‘ইদং অম্হাকং অত্থি, অম্হাকঞ্চ ইমিনা চ ইমিনা চ অত্থোতি ভণতী’’তি. যো পন এৱং অকত্ৱা ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি পৰিৱত্তেতি; যথাৱত্থুকমেৱ. ৱিঘাসাদং দিস্ৱা ‘‘ইমং ওদনং ভুঞ্জিত্ৱা, ৰজনং ৱা দাৰূনি ৱা আহৰা’’তি ৱদতি, ৰজনছল্লিগণনায দাৰুগণনায চ নিস্সগ্গিযানি হোন্তি. ‘‘ইমং ওদনং ভুঞ্জিত্ৱা ইদং নাম কৰোথা’’তি দন্তকাৰাদীহি সিপ্পিকেহি ধমকৰণাদীসু তং তং পৰিক্খাৰং কাৰেতি, ৰজকেহি ৱা ৱত্থং ধোৱাপেতি; যথাৱত্থুকমেৱ. ন্হাপিতেন কেসে ছিন্দাপেতি, কম্মকাৰেহি নৱকম্মং কাৰেতি; যথাৱত্থুকমেৱ. সচে পন ‘‘ইদং ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা ইদং কৰোথা’’তি ন ৱদতি ‘‘ইদং ভত্তং ভুঞ্জ ভুত্তোসি ভুঞ্জিস্সসি, ইদং নাম কৰোহী’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. এত্থ চ কিঞ্চাপি ৱত্থধোৱনে ৱা কেসচ্ছেদনে ৱা ভূমিসোধনাদিনৱকম্মে ৱা পৰভণ্ডং অত্তনো হত্থগতং নিস্সজ্জিতব্বং নাম নত্থি. মহাঅট্ঠকথাযং পন দড়্হং কত্ৱা ৱুত্তত্তা ন সক্কা এতং পটিক্খিপিতুং, তস্মা যথা নিস্সগ্গিযৱত্থুম্হি পৰিভুত্তে ৱা নট্ঠে ৱা পাচিত্তিযং দেসেতি, এৱমিধাপি দেসেতব্বং.

৫৯৬. কযৱিক্কযে কযৱিক্কযসঞ্ঞীতিআদিম্হি যো কযৱিক্কযং সমাপজ্জতি, সো তস্মিং কযৱিক্কযসঞ্ঞী ৱা ভৱতু ৱেমতিকো ৱা, ন কযৱিক্কযসঞ্ঞী ৱা নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযমেৱ. চূড়ত্তিকে দ্ৱীসু পদেসু দুক্কটমেৱাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো.

৫৯৭. অগ্ঘং পুচ্ছতীতি ‘‘অযং তৱ পত্তো কিং অগ্ঘতী’’তি পুচ্ছতি. ‘‘ইদং নামা’’তি ৱুত্তে পন সচে তস্স কপ্পিযভণ্ডং মহগ্ঘং হোতি, এৱঞ্চ নং পটিৱদতি ‘‘উপাসক, মম ইদং ৱত্থু মহগ্ঘং, তৱ পত্তং অঞ্ঞস্স দেহী’’তি. তং সুত্ৱা ইতৰো ‘‘অঞ্ঞং থালকম্পি দস্সামী’’তি ৱদতি গণ্হিতুং ৱট্টতি, ‘‘ইদং অম্হাকং অত্থী’’তি ৱুত্তলক্খণে পততি. সচে সো পত্তো মহগ্ঘো, ভিক্খুনো ৱত্থু অপ্পগ্ঘং, পত্তসামিকো চস্স অপ্পগ্ঘভাৱং ন জানাতি, পত্তো ন গহেতব্বো, ‘‘মম ৱত্থু অপ্পগ্ঘ’’ন্তি আচিক্খিতব্বং. মহগ্ঘভাৱং ঞত্ৱা ৱঞ্চেত্ৱা গণ্হন্তো হি গহিতভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা কাৰেতব্বতং আপজ্জতি. সচে পত্তসামিকো ‘‘হোতু, ভন্তে, সেসং মম পুঞ্ঞং ভৱিস্সতী’’তি দেতি, ৱট্টতি.

কপ্পিযকাৰকস্স আচিক্খতীতি যস্স হত্থতো ভণ্ডং গণ্হাতি, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং অন্তমসো তস্স পুত্তভাতিকম্পি কপ্পিযকাৰকং কত্ৱা ‘‘ইমিনা ইমং নাম গহেত্ৱা দেহী’’তি আচিক্খতি. সো চে ছেকো হোতি, পুনপ্পুনং অপনেত্ৱা ৱিৱদিত্ৱা গণ্হাতি, তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং. নো চে ছেকো হোতি, ন জানাতি গহেতুং, ৱাণিজকো তং ৱঞ্চেতি, ‘‘মা গণ্হা’’তি ৱত্তব্বো.

ইদং অম্হাকন্তিআদিম্হি ‘‘ইদং পটিগ্গহিতং তেলং ৱা সপ্পি ৱা অম্হাকং অত্থি, অম্হাকঞ্চ অঞ্ঞেন অপ্পটিগ্গহিতকেন অত্থো’’তি ভণতি. সচে সো তং গহেত্ৱা অঞ্ঞং দেতি, পঠমং অত্তনো তেলং ন মিনাপেতব্বং. কস্মা? নাড়িযঞ্হি অৱসিট্ঠতেলং হোতি, তং পচ্ছা মিনন্তস্স অপ্পটিগ্গহিতকং দূসেয্যাতি. সেসং উত্তানমেৱ.

ছসমুট্ঠানং, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

কযৱিক্কযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো কোসিযৱগ্গো দুতিযো.