১. ওৱাদসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৪১-১৪৪. ভিক্খুনিৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে – লাভিনো হোন্তীতি এত্থ ন তেসং ভিক্খুনিযো দেন্তি, ন দাপেন্তি, মহাকুলেহি পব্বজিতা পন কুলধীতৰো অত্তনো সন্তিকং আগতানং ঞাতিমনুস্সানং ‘‘কুতো অয্যে ওৱাদং উদ্দেসং পৰিপুচ্ছং লভথা’’তি পুচ্ছন্তানং ‘‘অসুকো চ অসুকো চ থেৰো ওৱদতী’’তি অসীতিমহাসাৱকে উদ্দিসিত্ৱা কথানুসাৰেন তেসং সীলসুতাচাৰজাতিগোত্তাদিভেদং ৱিজ্জমানগুণং কথযন্তি. এৱৰূপা হি ৱিজ্জমানগুণা কথেতুং ৱট্টন্তি. ততো পসন্নচিত্তা মনুস্সা থেৰানং চীৱৰাদিভেদং মহন্তং লাভসক্কাৰং অভিহৰিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘লাভিনো হোন্তি চীৱৰ…পে… পৰিক্খাৰান’’ন্তি.
ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱাতি তেসং কিৰ সন্তিকে তাসু একা ভিক্খুনীপি ন আগচ্ছতি, লাভতণ্হায পন আকড্ঢিযমানহদযা তাসং উপস্সযং অগমংসু. তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা’’তি. তাপি ভিক্খুনিযো চলচিত্ততায তেসং ৱচনং অকংসুযেৱ. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো তা ভিক্খুনিযো…পে… নিসীদিংসূ’’তি. তিৰচ্ছানকথন্তি সগ্গমগ্গগমনেপি তিৰচ্ছানভূতং ৰাজকথাদিমনেকৱিধং নিৰত্থককথং. ইদ্ধোতি সমিদ্ধো, সহিতত্থো গম্ভীৰো বহুৰসো লক্খণপটিৱেধসংযুত্তোতি অধিপ্পাযো.
১৪৫-১৪৭. অনুজানামি ভিক্খৱেতি এত্থ যস্মা তে ভিক্খূ ‘‘মা তুম্হে ভিক্খৱে ভিক্খুনিযো ওৱদিত্থা’’তি ৱুচ্চমানা অদিট্ঠসচ্চত্তা তথাগতে আঘাতং বন্ধিত্ৱা অপাযুপগা ভৱেয্যুং, তস্মা নেসং তং অপাযুপগতং পৰিহৰন্তো ভগৱা অঞ্ঞেনেৱ উপাযেন তে ভিক্খুনোৱাদতো পৰিবাহিৰে কত্তুকামো ইমং ভিক্খুনোৱাদকসম্মুতিং অনুজানীতি ৱেদিতব্বো. এৱং ইধ পৰিবাহিৰে কত্তুকামতায অনুজানিত্ৱা পৰতো কৰোন্তোৱ ‘‘অনুজানামি ভিক্খৱে অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগত’’ন্তিআদিমাহ. ইমানি হি অট্ঠঙ্গানি ছব্বগ্গিযানং সুপিনন্তেনপি ন ভূতপুব্বানীতি.
তত্থ সীলমস্স অত্থীতি সীলৱা. ইদানি যঞ্চ তং সীলং, যথা চ তং তস্স অত্থি নাম হোতি, তং দস্সেন্তো ‘‘পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো’’তিআদিমাহ. তত্থ পাতিমোক্খোৱ সংৱৰো পাতিমোক্খসংৱৰো. পাতিমোক্খসংৱৰেন সংৱুতো সমন্নাগতোতি পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো.
ৱিহৰতীতি ৱত্ততি. ৱুত্তঞ্হেতং ৱিভঙ্গে –
‘‘পাতিমোক্খন্তি সীলং পতিট্ঠা আদি চৰণং সংযমো সংৱৰো মোক্খং পমোক্খং কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা; সংৱৰোতি কাযিকো অৱীতিক্কমো ৱাচসিকো অৱীতিক্কমো কাযিকৱাচসিকো অৱীতিক্কমো. সংৱুতোতি ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেন উপেতো হোতি সমুপেতো উপগতো সমুপগতো উপপন্নো সমুপপন্নো সম্পন্নো সমন্নাগতো, তেন ৱুচ্চতি ‘পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো’তি. ৱিহৰতীতি ইৰিযতি ৱত্ততি পালেতি যপেতি যাপেতি চৰতি ৱিহৰতি, তেন ৱুচ্চতি ‘ৱিহৰতী’’’তি (ৱিভ. ৫১১-৫১২).
আচাৰগোচৰসম্পন্নোতি মিচ্ছাজীৱপটিসেধকেন ন ৱেড়ুদানাদিনা আচাৰেন, ৱেসিযাদিঅগোচৰং পহায সদ্ধাসম্পন্নকুলাদিনা চ গোচৰেন সম্পন্নো. অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱীতি অপ্পমত্তকেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, তানি ৱজ্জানি ভযতো দস্সনসীলোতি ৱুত্তং হোতি. সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসূতি অধিসীলসিক্খাদিভাৱেন তিধা ঠিতেসু সিক্খাপদেসু তং তং সিক্খাপদং সমাদায সম্মা আদায সাধুকং গহেত্ৱা অৱিজহন্তো সিক্খতীতি অত্থো. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন যো ইচ্ছতি, তেন ৱিসুদ্ধিমগ্গতো গহেতব্বো.
বহু সুতমস্সাতি বহুস্সুতো. সুতং ধাৰেতীতি সুতধৰো; যদস্স তং বহু সুতং নাম, তং ন সুতমত্তমেৱ; অথ খো নং ধাৰেতীতি অত্থো. মঞ্জূসাযং ৱিয ৰতনং সুতং সন্নিচিতমস্মিন্তি সুতসন্নিচযো. এতেন যং সো সুতং ধাৰেতি, তস্স মঞ্জূসায গোপেত্ৱা সন্নিচিতৰতনস্সেৱ চিৰকালেনাপি অৱিনাসনং দস্সেতি. ইদানি তং সুতং সৰূপতো দস্সেন্তো ‘‘যে তে ধম্মা’’তিআদিমাহ, তং ৱেৰঞ্জকণ্ডে ৱুত্তনযমেৱ. ইদং পনেত্থ নিগমনং – তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি, তস্মা বহুস্সুতো. ধাতা, তস্মা সুতধৰো. ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা, দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; তস্মা সুতসন্নিচযো. তত্থ ৱচসা পৰিচিতাতি ৱাচায পগুণা কতা. মনসানুপেক্খিতাতি মনসা অনুপেক্খিতা, আৱজ্জন্তস্স দীপসহস্সেন ওভাসিতা ৱিয হোন্তি. দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধাতি অত্থতো চ কাৰণতো চ পঞ্ঞায সুট্ঠু পটিৱিদ্ধা সুপচ্চক্খকতা হোন্তি.
অযং পন বহুস্সুতো নাম তিৱিধো হোতি – নিস্সযমুচ্চনকো, পৰিসুপট্ঠাপকো, ভিক্খুনোৱাদকোতি. তত্থ নিস্সযমুচ্চনকেন উপসম্পদায পঞ্চৱস্সেন সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন দ্ৱে মাতিকা পগুণা ৱাচুগ্গতা কাতব্বা পক্খদিৱসেসু ধম্মসাৱনত্থায সুত্তন্ততো চত্তাৰো ভাণৱাৰা, সম্পত্তানং পৰিকথনত্থায অন্ধকৱিন্দমহাৰাহুলোৱাদঅম্বট্ঠসদিসো একো কথামগ্গো, সঙ্ঘভত্তমঙ্গলামঙ্গলেসু অনুমোদনত্থায তিস্সো অনুমোদনা, উপোসথপৱাৰণাদিজাননত্থং কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযো, সমণধম্মকৰণত্থং সমাধিৱসেন ৱা ৱিপস্সনাৱসেন ৱা অৰহত্তপৰিযোসানমেকং কম্মট্ঠানং, এত্তকং উগ্গহেতব্বং. এত্তাৱতা হি অযং বহুস্সুতো হোতি চাতুদ্দিসো, যত্থ কত্থচি অত্তনো ইস্সৰিযেন ৱসিতুং লভতি.
পৰিসুপট্ঠাপকেন উপসম্পদায দসৱস্সেন সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন পৰিসং অভিৱিনযে ৱিনেতুং দ্ৱে ৱিভঙ্গা পগুণা ৱাচুগ্গতা কাতব্বা, অসক্কোন্তেন তীহি জনেহি সদ্ধিং পৰিৱত্তনক্খমা কাতব্বা, কম্মাকম্মঞ্চ খন্ধকৱত্তঞ্চ উগ্গহেতব্বং. পৰিসায পন অভিধম্মে ৱিনযনত্থং সচে মজ্ঝিমভাণকো হোতি মূলপণ্ণাসকো উগ্গহেতব্বো, দীঘভাণকেন মহাৱগ্গো, সংযুত্তভাণকেন হেট্ঠিমা ৱা তযো ৱগ্গা মহাৱগ্গো ৱা, অঙ্গুত্তৰভাণকেন হেট্ঠা ৱা উপৰি ৱা উপড্ঢনিকাযো উগ্গহেতব্বো, অসক্কোন্তেন তিকনিপাততো পট্ঠায হেট্ঠা উগ্গহেতুম্পি ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘একং উগ্গণ্হন্তেন চতুক্কনিপাতং ৱা পঞ্চকনিপাতং ৱা গহেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. জাতকভাণকেন সাট্ঠকথং জাতকং উগ্গহেতব্বং, ততো ওৰং ন ৱট্টতি. ধম্মপদম্পি সহ ৱত্থুনা উগ্গহেতুং ৱট্টতীতি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. ততো ততো সমুচ্চযং কত্ৱা মূলপণ্ণাসকমত্তং ৱট্টতি, ন ৱট্টতীতি? ‘‘ন ৱট্টতী’’তি কুৰুন্দট্ঠকথাযং পটিক্খিত্তং, ইতৰাসু ৱিচাৰণাযেৱ নত্থি. অভিধম্মে কিঞ্চি উগ্গহেতব্বন্তি ন ৱুত্তং. যস্স পন সাট্ঠকথম্পি ৱিনযপিটকং অভিধম্মপিটকঞ্চ পগুণং, সুত্তন্তে চ ৱুত্তপ্পকাৰো গন্থো নত্থি, পৰিসং উপট্ঠাপেতুং ন লভতি. যেন পন সুত্তন্ততো ৱিনযতো চ ৱুত্তপ্পমাণো গন্থো উগ্গহিতো, অযং পৰিসুপট্ঠাপকো বহুস্সুতো হোতি দিসাপামোক্খো যেনকামঙ্গমো, পৰিসং উপট্ঠাপেতুং লভতি.
ভিক্খুনোৱাদকেন পন সাট্ঠকথানি তীণি পিটকানি উগ্গহেতব্বানি, অসক্কোন্তেন চতূসু নিকাযেসু একস্স অট্ঠকথা পগুণা কাতব্বা, একনিকাযেন হি সেসনিকাযেসুপি পঞ্হং কথেতুং সক্খিস্সতি. সত্তসু পকৰণেসু চতুপ্পকৰণস্স অট্ঠকথা পগুণা কাতব্বা, তত্থ লদ্ধনযেন হি সেসপকৰণেসু পঞ্হং কথেতুং সক্খিস্সতি. ৱিনযপিটকং পন নানত্থং নানাকাৰণং, তস্মা তং সদ্ধিং অট্ঠকথায পগুণং কাতব্বমেৱ. এত্তাৱতা হি ভিক্খুনোৱাদকো বহুস্সুতো নাম হোতীতি.
উভযানি খো পনস্সাতিআদি পন যস্মা অঞ্ঞস্মিং সকলে নৱঙ্গেপি বাহুস্সচ্চে সতি সাট্ঠকথং ৱিনযপিটকং ৱিনা ন ৱট্টতিযেৱ, তস্মা ৱিসুং ৱুত্তং. তত্থ ৱিত্থাৰেনাতি উভতোৱিভঙ্গেন সদ্ধিং. স্ৱাগতানীতি সুট্ঠু আগতানি. যথা আগতানি পন স্ৱাগতানি হোন্তি, তং দস্সেতুং ‘‘সুৱিভত্তানী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ সুৱিভত্তানীতি সুট্ঠু ৱিভত্তানি পদপচ্চাভট্ঠসঙ্কৰদোসৱিৰহিতানি. সুপ্পৱত্তীনীতি পগুণানি ৱাচুগ্গতানি. সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসোতি খন্ধকপৰিৱাৰতো আহৰিতব্বসুত্তৱসেন সুট্ঠু ৱিনিচ্ছিতানি. অনুব্যঞ্জনসোতি অক্খৰপদপাৰিপূৰিযা চ সুৱিনিচ্ছিতানি অখণ্ডানি অৱিপৰীতক্খৰানি. এতেন অট্ঠকথা দীপিতা, অট্ঠকথাতো হি এস ৱিনিচ্ছযো হোতীতি.
কল্যাণৱাচোতি সিথিলধনিতাদীনং যথাৱিধানৱচনেন পৰিমণ্ডলপদব্যঞ্জনায পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগড়ায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা. কল্যাণৱাক্কৰণোতি মধুৰস্সৰো, মাতুগামো হি সৰসম্পত্তিৰতো, তস্মা পৰিমণ্ডলপদব্যঞ্জনম্পি ৱচনং সৰসম্পত্তিৰহিতং হীড়েতি. যেভুয্যেন ভিক্খুনীনং পিযো হোতি মনাপোতি সব্বাসং পিযো নাম দুল্লভো, বহুতৰানং পন পণ্ডিতানং ভিক্খুনীনং সীলাচাৰসম্পত্তিযা পিযো হোতি মনৱড্ঢনকো. পটিবলো হোতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুন্তি সুত্তঞ্চ কাৰণঞ্চ দস্সেন্তো ৱট্টভযেন তজ্জেত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং তাদিসং ধম্মং দেসেতুং সমত্থো হোতি. কাসাযৱত্থৱসনাযাতি কাসাযৱত্থনিৱত্থায. গৰুধম্মন্তি গিহিকালে ভিক্খুনিযা কাযসংসগ্গং ৱা সিক্খমানাসামণেৰীসু মেথুনধম্মং ৱা অনজ্ঝাপন্নপুব্বো হোতি. মাতুগামো হি পুব্বে কতমনুস্সৰন্তো সংৱৰে ঠিতস্সাপি ধম্মদেসনায গাৰৱং ন কৰোতি. অথ ৱা তস্মিযেৱ অসদ্ধম্মে চিত্তং উপ্পাদেতি. ৱীসতিৱস্সো ৱাতি উপসম্পদায ৱীসতিৱস্সো ততো অতিৰেকৱস্সো ৱা. এৱৰূপো হি ৱিসভাগেহি ৱত্থূহি পুনপ্পুনং সমাগচ্ছন্তোপি দহৰো ৱিয সহসা সীলৱিনাসং ন পাপুণাতি, অত্তনো ৱযং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অযুত্তট্ঠানে ছন্দৰাগং ৱিনেতুং পটিবলো হোতি, তেন ৱুত্তং – ‘‘ৱীসতিৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকৱীসতিৱস্সো ৱা’’তি.
এত্থ চ ‘‘সীলৱা’’তিআদি একমঙ্গং, ‘‘বহুস্সুতো হোতী’’তিআদি দুতিযং, ‘‘উভযানি খো পনস্সা’’তিআদি ততিযং, ‘‘কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো’’তি চতুত্থং, ‘‘যেভুয্যেন ভিক্খুনীনং পিযো হোতি মনাপো’’তি পঞ্চমং, ‘‘পটিবলো হোতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতু’’ন্তি ছট্ঠং, ‘‘ন খো পনেত’’ন্তিআদি সত্তমং, ‘‘ৱীসতিৱস্সো’’তিআদি অট্ঠমন্তি ৱেদিতব্বং.
১৪৮. ঞত্তিচতুত্থেনাতি পুব্বে ৱত্থুস্মিং ৱুত্তেনেৱ. গৰুধম্মেহীতি গৰুকেহি ধম্মেহি, তে হি গাৰৱং কত্ৱা ভিক্খুনীহি সম্পটিচ্ছিতব্বত্তা গৰুধম্মাতি ৱুচ্চন্তি. একতোউপসম্পন্নাযাতি এত্থ ভিক্খুনীনং সন্তিকে একতোউপসম্পন্নায, যো গৰুধম্মেন ওৱদতি, তস্স দুক্কটং. ভিক্খূনং সন্তিকে উপসম্পন্নায পন যথাৱত্থুকমেৱ.
১৪৯. পৰিৱেণং সম্মজ্জিত্ৱাতি সচে পাতো অসম্মট্ঠং সম্মট্ঠম্পি ৱা পুন তিণপণ্ণাদীহি উক্লাপং পাদপ্পহাৰেহি চ ৱিকিণ্ণৱালিকং জাতং, সম্মজ্জিতব্বং. অসম্মট্ঠঞ্হি তং দিস্ৱা ‘‘অয্যো অত্তনো নিস্সিতকে দহৰভিক্খূপি ৱত্তপটিপত্তিযং ন যোজেতি, ধম্মংযেৱ কথেতী’’তি তা ভিক্খুনিযো অসোতুকামা ৱিয ভৱেয্যুং. তেন ৱুত্তং – ‘‘পৰিৱেণং সম্মজ্জিত্ৱা’’তি. অন্তোগামতো পন ভিক্খুনিযো আগচ্ছন্তিযো পিপাসিতা চ কিলন্তা চ হোন্তি, তা পানীযঞ্চ হত্থপাদমুখসীতলকৰণঞ্চ পচ্চাসীসন্তি, তস্মিঞ্চ অসতি পুৰিমনযেনেৱ অগাৰৱং জনেত্ৱা অসোতুকামাপি হোন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠপেত্ৱা’’তি.
আসনন্তি নীচপীঠকফলকতট্টিককটসাৰকাদিভেদং অন্তমসো সাখাভঙ্গম্পি ‘‘ইদং তাসং আসনং ভৱিস্সতী’’তি এৱং আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা. ধম্মদেসনাপত্তিমোচনত্থং পন দুতিযো ইচ্ছিতব্বো. তেন ৱুত্তং – ‘‘দুতিযং গহেত্ৱা নিসীদিতব্ব’’ন্তি. নিসীদিতব্বন্তি ন ৱিহাৰপচ্চন্তে, অথ খো ৱিহাৰমজ্ঝে উপোসথাগাৰস্স ৱা ভোজনসালায ৱা দ্ৱাৰে সব্বেসং ওসৰণট্ঠানে নিসীদিতব্বং. সমগ্গাত্থাতি সব্বা আগতত্থাতি অত্থো. ৱত্তন্তীতি আগচ্ছন্তি; পগুণা ৱাচুগ্গতাতি অত্থো. নিয্যাদেতব্বোতি অপ্পেতব্বো. ওসাৰেতব্বোতি পাড়ি ৱত্তব্বা. ৱস্সসতূপসম্পন্নাযাতিআদি ৱত্তব্বপাড়িদস্সনং.
তত্থ সামীচিকম্মন্তি মগ্গসম্পদানবীজনপানীযাপুচ্ছনাদিকং অনুচ্ছৱিকৱত্তং. এত্থ চ ভিক্খুনিযা ভিক্খুস্স অভিৱাদনং নাম অন্তোগামে ৱা বহিগামে ৱা অন্তোৱিহাৰে ৱা বহিৱিহাৰে ৱা অন্তৰঘৰে ৱা ৰথিকায ৱা অন্তমসো ৰাজুস্সাৰণাযপি ৱত্তমানায দেৱে ৱস্সমানে সকদ্দমায ভূমিযা ছত্তপত্তহত্থাযপি হত্থিঅস্সাদীহি অনুবদ্ধাযপি কাতব্বমেৱ. একাবদ্ধায পাড়িযা ভিক্খাচাৰং পৱিসন্তে দিস্ৱা একস্মিং ঠানে ‘‘ৱন্দামি অয্যা’’তি ৱন্দিতুং ৱট্টতি. সচে অন্তৰন্তৰা দ্ৱাদসহত্থে মুঞ্চিত্ৱা গচ্ছন্তি, ৱিসুং ৱিসুং ৱন্দিতব্বা. মহাসন্নিপাতে নিসিন্নে একস্মিংযেৱ ঠানে ৱন্দিতুং ৱট্টতি. এস নযো অঞ্জলিকম্মেপি. যত্থ কত্থচি নিসিন্নায পন পচ্চুট্ঠানং কাতব্বং, তস্স তস্স সামীচিকম্মস্স অনুৰূপে পদেসে চ কালে চ তং তং কাতব্বং.
সক্কত্ৱাতি যথা কতো সুকতো হোতি, এৱং কত্ৱা. গৰুংকত্ৱাতি তত্থ গাৰৱং জনেত্ৱা. মানেত্ৱাতি মনেন পিযং কত্ৱা. পূজেত্ৱাতি ইমেসংযেৱ তিণ্ণং কিচ্চানং কৰণেন পূজেত্ৱা. অনতিক্কমনীযোতি ন অতিক্কমিতব্বো.
অভিক্খুকে আৱাসেতি এত্থ সচে ভিক্খুনুপস্সযতো অড্ঢযোজনব্ভন্তৰে ওৱাদদাযকা ভিক্খূ ন ৱসন্তি, অযং অভিক্খুকো আৱাসো নাম. এত্থ ৱস্সং ন ৱসিতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘অভিক্খুকো নাম আৱাসো ন সক্কা হোতি ওৱাদায ৱা সংৱাসায ৱা গন্তু’’ন্তি (পাচি. ১০৪৮). ন চ সক্কা ততো পৰং পচ্ছাভত্তং গন্ত্ৱা ধম্মং সুত্ৱা আগন্তুং. সচে তত্থ ৱস্সং ৱসিতুং অনিচ্ছমানা ভিক্খুনিযো ঞাতকা ৱা উপট্ঠাকা ৱা এৱংৱদন্তি – ‘‘ৱসথ, অয্যে, মযং ভিক্খূ আনেস্সামা’’তি ৱট্টতি. সচে পন ৱুত্তপ্পমাণে পদেসে ৱস্সং উপগন্তুকামা ভিক্খূ আগন্ত্ৱা সাখামণ্ডপেপি একৰত্তং ৱুত্থা হোন্তি; ন নিমন্তিতা হুত্ৱা গন্তুকামা. এত্তাৱতাপি সভিক্খুকো আৱাসো হোতি, এত্থ ৱস্সং উপগন্তুং ৱট্টতি. উপগচ্ছন্তীহি চ পক্খস্স তেৰসিযংযেৱ ভিক্খূ যাচিতব্বা – ‘‘মযং অয্যা তুম্হাকং ওৱাদেন ৱসিস্সামা’’তি. যতো পন উজুনা মগ্গেন অড্ঢযোজনে ভিক্খূনং ৱসনট্ঠানং, তেন পন মগ্গেন গচ্ছন্তীনং জীৱিতন্তৰাযো ৱা ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযো ৱা হোতি, অঞ্ঞেন মগ্গেন গচ্ছন্তীনং অতিৰেকড্ঢযোজনং হোতি, অযং অভিক্খুকাৱাসট্ঠানেযেৱ তিট্ঠতি. সচে পন ততো গাৱুতমত্তে অঞ্ঞো ভিক্খুনুপস্সযো খেমট্ঠানে হোতি, তাহি ভিক্খুনীহি তা ভিক্খুনিযো যাচিত্ৱা পুন গন্ত্ৱা ভিক্খূ যাচিতব্বা ‘‘অয্যা অম্হাকং উজুমগ্গে অন্তৰাযো অত্থি, অঞ্ঞেন মগ্গেন অতিৰেকড্ঢযোজনং হোতি. অন্তৰামগ্গে পন অম্হাকং উপস্সযতো গাৱুতমত্তে অঞ্ঞো ভিক্খুনুপস্সযো অত্থি, অয্যানং সন্তিকা তত্থ আগতওৱাদেন ৱসিস্সামা’’তি. তেহি ভিক্খূহি সম্পটিচ্ছিতব্বং. ততো তাহি ভিক্খুনীহি তং ভিক্খুনুপস্সযং আগন্ত্ৱা উপোসথো কাতব্বো, তা ৱা ভিক্খুনিযো দিস্ৱা অত্তনো উপস্সযমেৱ গন্ত্ৱা কাতুম্পি ৱট্টতি.
সচে পন ৱস্সং উপগন্তুকামা ভিক্খূ চাতুদ্দসে ৱিহাৰং আগচ্ছন্তি, ভিক্খুনীহি চ ‘‘ইধ অয্যা ৱস্সং ৱসিস্সথা’’তি পুচ্ছিতা ‘‘আমা’’তি ৱত্ৱা পুন তাহি ‘‘তেনহি অয্যা মযম্পি তুম্হাকং ওৱাদং অনুজীৱন্তিযো ৱসিস্সামা’’তি ৱুত্তা দুতিযদিৱসে গামে ভিক্খাচাৰসম্পদং অপস্সন্তা ‘‘ন সক্কা ইধ ৱসিতু’’ন্তি পক্কমন্তি. অথ তা ভিক্খুনিযো উপোসথদিৱসে ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ভিক্খূ ন পস্সন্তি, এত্থ কিং কাতব্বন্তি? যত্থ ভিক্খূ ৱসন্তি, তত্থ গন্ত্ৱা পচ্ছিমিকায ৱস্সং উপগন্তব্বং. ‘‘পচ্ছিমিকায ৱস্সং উপগন্তুং আগমিস্সন্তী’’তি ৱা আভোগং কত্ৱা আগতানং সন্তিকে ওৱাদেন ৱসিতব্বং. সচে পন পচ্ছিমিকাযপি ন কেচি আগচ্ছন্তি, অন্তৰামগ্গে চ ৰাজভযং ৱা চোৰভযং ৱা দুব্ভিক্খং ৱা হোতি, অভিক্খুকাৱাসে ৱসন্তিযা আপত্তি, ৱস্সচ্ছেদং কত্ৱা গচ্ছন্তিযাপি আপত্তি, সা ৰক্খিতব্বা. আপদাসু হি অভিক্খুকে আৱাসে ৱসন্তিযা অনাপত্তি ৱুত্তা. সচে আগন্ত্ৱা ৱস্সং উপগতা ভিক্খূ পুন কেনচি কাৰণেন পক্কমন্তি, ৱসিতব্বমেৱ. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘অনাপত্তি ৱস্সূপগতা ভিক্খূ পক্কন্তা ৱা হোন্তি ৱিব্ভন্তা ৱা কালঙ্কতা ৱা পক্খসঙ্কন্তা ৱা আপদাসু উম্মত্তিকায আদিকম্মিকাযা’’তি. পৱাৰেন্তিযা পন যত্থ ভিক্খূ অত্থি, তত্থ গন্ত্ৱা পৱাৰেতব্বং.
অন্ৱদ্ধমাসন্তি অদ্ধমাসে অদ্ধমাসে. দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বাতি দ্ৱে ধম্মা ইচ্ছিতব্বা. উপোসথপুচ্ছকন্তি উপোসথপুচ্ছনং, তত্থ পন্নৰসিকে উপোসথে পক্খস্স চাতুদ্দসিযং চাতুদ্দসিকে তেৰসিযং গন্ত্ৱা উপোসথো পুচ্ছিতব্বো. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘পক্খস্স তেৰসিযংযেৱ গন্ত্ৱা ‘অযং উপোসথো চাতুদ্দসিকো পন্নৰসিকো’তি পুচ্ছিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. উপোসথদিৱসে ওৱাদত্থায উপসঙ্কমিতব্বং. পাটিপদদিৱসতো পন পট্ঠায ধম্মসৱনত্থায গন্তব্বং. ইতি ভগৱা অঞ্ঞস্স কম্মস্স ওকাসং অদত্ৱা নিৰন্তৰং ভিক্খুনীনং ভিক্খূনং সন্তিকে গমনমেৱ পঞ্ঞপেসি. কস্মা? মন্দপঞ্ঞত্তা মাতুগামস্স. মন্দপঞ্ঞো হি মাতুগামো, তস্মা নিচ্চং ধম্মসৱনং বহূপকাৰং. এৱঞ্চ সতি ‘‘যং মযং জানাম, তমেৱ অয্যা জানন্তী’’তি মানং অকত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং পযিৰূপাসমানা সাত্থিকং পব্বজ্জং কৰিস্সন্তি, তস্মা ভগৱা এৱমকাসি. ভিক্খুনিযোপি ‘‘যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জিস্সামা’’তি সব্বাযেৱ নিৰন্তৰং ৱিহাৰং উপসঙ্কমিংসু. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘তেন খো পন সমযেন সব্বো ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদং গচ্ছতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি ‘জাযাযো ইমা ইমেসং, জাৰিযো ইমা ইমেসং, ইদানিমে ইমাহি সদ্ধিং অভিৰমিস্সন্তী’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং – ‘ন, ভিক্খৱে, সব্বেন ভিক্খুনিসঙ্ঘেন ওৱাদো গন্তব্বো, গচ্ছেয্য চে, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি ভিক্খৱে চতূহি পঞ্চহি ভিক্খুনীহি ওৱাদং গন্তু’ন্তি. পুনপি তথেৱ উজ্ঝাযিংসু. পুন ভগৱা ‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দ্ৱে তিস্সো ভিক্খুনিযো ওৱাদং গন্তু’’’ন্তি আহ.
তস্মা ভিক্খুনিসঙ্ঘেন দ্ৱে তিস্সো ভিক্খুনিযো যাচিত্ৱা পেসেতব্বা – ‘‘এথয্যে, ভিক্খুসঙ্ঘং ওৱাদূপসঙ্কমনং যাচথ, ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্যা…পে… ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪১৩). তাহি ভিক্খুনীহি আৰামং গন্তব্বং. ততো ওৱাদপটিগ্গাহকং একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা সো ভিক্খু একায ভিক্খুনিযা এৱমস্স ৱচনীযো ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ অয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. তেন ভিক্খুনা পাতিমোক্খুদ্দেসকো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো ভন্তে ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ ভন্তে ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো ‘‘অত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো’’তি. সচে হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো ‘‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি.
সচে ন হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘‘কো আযস্মা উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতু’’ন্তি. সচে কোচি ভিক্খু উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং, সো চ হোতি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, সম্মন্নিত্ৱা ৱত্তব্বো – ‘‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি.
সচে পন কোচি ন উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱত্তব্বো – ‘‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি. এত্তাৱতা হি সকলং সিক্খত্তযসঙ্গহং সাসনমাৰোচিতং হোতি. তেন ভিক্খুনা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা পাটিপদে ভিক্খুনীনং আৰোচেতব্বং. ভিক্খুনিসঙ্ঘেনপি তা ভিক্খুনিযো পেসেতব্বা ‘‘গচ্ছথয্যে, পুচ্ছথ ‘কিং অয্য লভতি ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’’ন্তি. তাহি ‘‘সাধু অয্যে’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা আৰামং গন্ত্ৱা তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱত্তব্বং – ‘‘কিং অয্য লভতি ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. তেন ৱত্তব্বং – ‘‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি. তাহি ‘‘সাধু অয্যা’’তি সম্পটিচ্ছিতব্বং. একতো আগতানং ৱসেন চেতং ৱুত্তং, তাসু পন একায ভিক্খুনিযা ৱত্তব্বঞ্চ সম্পটিচ্ছিতব্বঞ্চ, ইতৰা তস্সা সহাযিকা.
সচে পন ভিক্খুনিসঙ্ঘো ৱা ভিক্খুসঙ্ঘো ৱা ন পূৰতি, উভযতোপি ৱা গণমত্তমেৱ পুগ্গলমত্তং ৱা হোতি, একা ভিক্খুনী ৱা বহূহি ভিক্খুনুপস্সযেহি ওৱাদত্থায পেসিতা হোতি, তত্ৰাযং ৱচনক্কমো – ‘‘ভিক্খুনিযো অয্য ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দন্তি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচন্তি, লভন্তু কিৰ অয্য ভিক্খুনিযো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. ‘‘অহং অয্য ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দামি; ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচামি, লভামহং অয্য ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্য অয্যানং পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ অয্য ভিক্খুনীসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. ‘‘ভিক্খুনিযো অয্য অয্যানং পাদে ৱন্দন্তি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচন্তি, লভন্তু কিৰ অয্য ভিক্খুনিযো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. ‘‘অহং অয্য অয্যানং পাদে ৱন্দামি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচামি, লভামহং অয্য ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্য অয্যস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ অয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. ‘‘ভিক্খুনিযো অয্য অয্যস্স পাদে ৱন্দন্তি; ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচন্তি, লভন্তু কিৰ অয্য ভিক্খুনিযো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. ‘‘অহং অয্য অয্যস্স পাদে ৱন্দামি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচামি, লভামহং অয্য ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ অয্য ভিক্খুনিযো চ ভিক্খুনী চ ভিক্খুসঙ্ঘস্স অয্যানং অয্যস্স পাদে ৱন্দতি ৱন্দন্তি ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি যাচন্তি যাচতি, লভতু কিৰ লভন্তু কিৰ লভতু কিৰ অয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ ভিক্খুনিযো চ ভিক্খুনী চ ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
তেনপি ভিক্খুনা উপোসথকালে এৱং ৱত্তব্বং – ‘‘ভিক্খুনিযো ভন্তে ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দন্তি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচন্তি, লভন্তু কিৰ ভন্তে ভিক্খুনিযো ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি. ‘‘ভিক্খুনী ভন্তে ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ ভন্তে ভিক্খুনী ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো ভন্তে, ভিক্খুনিযো ভন্তে, ভিক্খুনী ভন্তে আযস্মন্তানং পাদে ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কিৰ ভন্তে ভিক্খুনী ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ ভন্তে, ভিক্খুনিযো চ ভিক্খুনী চ ভিক্খুসঙ্ঘস্স আযস্মন্তানং পাদে ৱন্দতি ৱন্দন্তি ৱন্দতি, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি যাচন্তি যাচতি, লভতু কিৰ লভন্তু কিৰ লভতু কিৰ ভন্তে ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ ভিক্খুনিযো চ ভিক্খুনী চ ওৱাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.
পাতিমোক্খুদ্দেসকেনাপি সচে সম্মতো ভিক্খু অত্থি, পুৰিমনযেনেৱ তং ভিক্খুনিযো, তং ভিক্খুনী, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ ভিক্খুনিযো চ ভিক্খুনী চ উপসঙ্কমন্তু উপসঙ্কমতু উপসঙ্কমতূতি ৱত্তব্বং. সচে নত্থি, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ ভিক্খুনিযো চ ভিক্খুনী চ সম্পাদেতু সম্পাদেন্তু সম্পাদেতূতি ৱত্তব্বং.
ওৱাদপটিগ্গাহকেন পাটিপদে পচ্চাহৰিত্ৱা তথেৱ ৱত্তব্বং. ওৱাদং পন বালগিলানগমিকে ঠপেত্ৱা অঞ্ঞো সচেপি আৰঞ্ঞকো হোতি, অপ্পটিগ্গহেতুং ন লভতি. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা –
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা বালং ঠপেত্ৱা গিলানং ঠপেত্ৱা গমিকং অৱসেসেহি ওৱাদং গহেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪১৪).
তত্থ যো চাতুদ্দসিকপন্নৰসিকেসু ৱা উপোসথেসু পাটিপদে ৱা গন্তুকামো, সো গমিকো দুতিযপক্খদিৱসে গচ্ছন্তোপি অগ্গহেতুং ন লভতি, ‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন গহেতব্বো, যো ন গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৪১৪) ৱুত্তং আপত্তিং আপজ্জতিযেৱ. ওৱাদং গহেত্ৱা চ উপোসথগ্গে অনাৰোচেতুং ৱা পাটিপদে ভিক্খুনীনং অপচ্চাহৰিতুং ৱা ন ৱট্টতি. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন আৰোচেতব্বো. যো ন আৰোচেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৪১৫).
অপৰম্পি ৱুত্তং –
‘‘ন, ভিক্খৱে, ওৱাদো ন পচ্চাহৰিতব্বো. যো ন পচ্চাহৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৪১৫).
তত্থ আৰঞ্ঞকেন পচ্চাহৰণত্থং সঙ্কেতো কাতব্বো. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞকেন ভিক্খুনা ওৱাদং গহেতুং, সঙ্কেতঞ্চ কাতুং, অত্ৰ পটিহৰিস্সামী’’তি. তস্মা আৰঞ্ঞকো ভিক্খু সচে ভিক্খুনীনং ৱসনগামে ভিক্খং লভতি, তত্থেৱ চৰিত্ৱা ভিক্খুনিযো দিস্ৱা আৰোচেত্ৱা গন্তব্বং. নো চস্স তত্থ ভিক্খা সুলভা হোতি, সামন্তগামে চৰিত্ৱা ভিক্খুনীনং গামং আগম্ম তথেৱ কাতব্বং. সচে দূৰং গন্তব্বং হোতি, সঙ্কেতো কাতব্বো – ‘‘অহং অমুকং নাম তুম্হাকং গামদ্ৱাৰে সভং ৱা মণ্ডপং ৱা ৰুক্খমূলং ৱা উপসঙ্কমিস্সামি, তত্থ আগচ্ছেয্যাথা’’তি. ভিক্খুনীহি তত্থ গন্তব্বং, অগন্তুং ন লব্ভতি. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘ন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনিযা সঙ্কেতং ন গন্তব্বং. যা ন গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৪১৫).
উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বন্তি এত্থ ভিক্খুনীহি চাতুদ্দসে অত্তনা পৱাৰেত্ৱা উপোসথে ভিক্খুসঙ্ঘে পৱাৰেতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অজ্জতনায পৱাৰেত্ৱা অপৰজ্জু ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪২৭).
ভিক্খুনিখন্ধকে ৱুত্তনযেনেৱ চেত্থ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘তেন খো পন সমযেন সব্বো ভিক্খুনিসঙ্ঘো পৱাৰেন্তো কোলাহলমকাসি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, একং ভিক্খুনিং ব্যত্তং পটিবলং সম্মন্নিতুং ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বা. পঠমং ভিক্খুনী যাচিতব্বা, যাচিত্ৱা ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, অয্যে সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুনিং সম্মন্নেয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, অয্যে সঙ্ঘো, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুনিং সম্মন্নেয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. যস্সা অয্যায খমতি ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা সম্মুতি ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং, সা তুণ্হস্স; যস্সা নক্খমতি, সা ভাসেয্য.
‘‘সম্মতা সঙ্ঘেন ইত্থন্নামা ভিক্খুনী ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স অত্থায ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতুং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি (চূড়ৱ. ৪২৭).
তায সম্মতায ভিক্খুনিযা ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদায ভিক্খুসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেতি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা. ৱদতয্য ভিক্খুসঙ্ঘো ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতি. দুতিযম্পি অয্য, ততিযম্পি অয্য, ভিক্খুনিসঙ্ঘো…পে… পটিকৰিস্সতী’’তি.
সচে ভিক্খুনিসঙ্ঘো ন পূৰতি, ‘‘ভিক্খুনিযো অয্য ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেন্তি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতয্য ভিক্খুসঙ্ঘো ভিক্খুনিযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তিযো পটিকৰিস্সন্তী’’তি চ, ‘‘অহং অয্য ভিক্খুসঙ্ঘং পৱাৰেমি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতু মং অয্য ভিক্খুসঙ্ঘো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি চ এৱং তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং.
সচে ভিক্খুসঙ্ঘো ন পূৰতি, ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্যা অয্যে পৱাৰেতি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদন্তয্যা ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতী’’তি চ, ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্য অয্যং পৱাৰেতি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতয্যো ভিক্খুনিসঙ্ঘং অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তো পটিকৰিস্সতী’’তি চ এৱং তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং.
উভিন্নং অপাৰিপূৰিযা ‘‘ভিক্খুনিযো অয্যা অয্যে পৱাৰেন্তি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদন্তয্যা ভিক্খুনিযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তিযো পটিকৰিস্সন্তী’’তি চ, ‘‘ভিক্খুনিযো অয্য অয্যং পৱাৰেন্তি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতয্যো ভিক্খুনিযো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তিযো পটিকৰিস্সন্তী’’তি চ, ‘‘অহং অয্যা অয্যে পৱাৰেমি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদন্তু মং অয্যা অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি চ, ‘‘অহং অয্য অয্যং পৱাৰেমি – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা, ৱদতু মং অয্যো অনুকম্পং উপাদায, পস্সন্তী পটিকৰিস্সামী’’তি চ এৱং তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং.
মানত্তচৰণঞ্চ উপসম্পদাপৰিযেসনা চ যথাঠানেযেৱ আৱি ভৱিস্সতি.
ন ভিক্খুনিযা কেনচি পৰিযাযেনাতি দসহি ৱা অক্কোসৱত্থূহি অঞ্ঞেন ৱা কেনচি পৰিযাযেন ভিক্খু নেৱ অক্কোসিতব্বো, ন পৰিভাসিতব্বো, ন ভযেন তজ্জেতব্বো. ওৱটোতি পিহিতো ৱাৰিতো পটিক্খিত্তো. ৱচনযেৱ ৱচনপথো. অনোৱটোতি অপিহিতো অৱাৰিতো অপ্পটিক্খিত্তো. তস্মা ভিক্খুনিযা আধিপচ্চট্ঠানে জেট্ঠকট্ঠানে ঠত্ৱা ‘‘এৱং অভিক্কম, এৱং পটিক্কম, এৱং নিৱাসেহি, এৱং পাৰুপাহী’’তি কেনচি পৰিযাযেন নেৱ ভিক্খু ওৱদিতব্বো, ন অনুসাসিতব্বো. দোসং পন দিস্ৱা ‘‘পুব্বে মহাথেৰা ন এৱং অভিক্কমন্তি, ন পটিক্কমন্তি, ন নিৱাসেন্তি, ন পাৰুপন্তি, ঈদিসং কাসাৱম্পি ন ধাৰেন্তি, ন এৱং অক্খীনি অঞ্জেন্তী’’তিআদিনা নযেন ৱিজ্জমানদোসং দস্সেতুং ৱট্টতি. ভিক্খূহি পন ‘‘অযং ৱুড্ঢসমণী এৱং নিৱাসেতি, এৱং পাৰুপতি, মা এৱং নিৱাসেহি, মা এৱং পাৰুপাহি, মা তিলকম্মপণ্ণকম্মাদীনি কৰোহী’’তি যথাসুখং ভিক্খুনিং ওৱদিতুং অনুসাসিতুং ৱট্টতি.
সমগ্গম্হয্যাতি ভণন্তন্তি ‘‘সমগ্গা অম্হ অয্য’’ ইতি ভণন্তং ভিক্খুনিসঙ্ঘং. অঞ্ঞং ধম্মং ভণতীতি অঞ্ঞং সুত্তন্তং ৱা অভিধম্মং ৱা. সমগ্গম্হয্যাতি ৱচনেন হি ওৱাদং পচ্চাসীসন্তি, তস্মা ঠপেত্ৱা ওৱাদং অঞ্ঞং ধম্মং ভণন্তস্স দুক্কটং. ওৱাদং অনিয্যাদেত্ৱাতি এসো ভগিনিযো ওৱাদোতি অৱত্ৱা.
১৫০. অধম্মকম্মেতিআদীসু ভিক্খুনোৱাদকসম্মুতিকম্মং কম্মন্তি ৱেদিতব্বং. তত্থ অধম্মকম্মে দ্ৱিন্নং নৱকানং ৱসেন অট্ঠাৰস পাচিত্তিযানি. ধম্মকম্মে দুতিযস্স নৱকস্স অৱসানপদে অনাপত্তি, সেসেসু সত্তৰস দুক্কটানি.
১৫২. উদ্দেসং দেন্তোতি অট্ঠন্নং গৰুধম্মানং পাড়িং উদ্দিসন্তো. পৰিপুচ্ছং দেন্তোতি তস্সাযেৱ পগুণায গৰুধম্মপাড়িযা অট্ঠকথং কথেন্তোতি অত্থো. ওসাৰেহি অয্যাতি ৱুচ্চমানো ওসাৰেতীতি এৱং ৱুচ্চমানো অট্ঠগৰুধম্মপাড়িং ওসাৰেতীতি অত্থো. এৱং উদ্দেসং দেন্তো, পৰিপুচ্ছং দেন্তো, যো চ ওসাৰেহীতি ৱুচ্চমানো অট্ঠ গৰুধম্মে ভণতি, তস্স পাচিত্তিযেন অনাপত্তি. অঞ্ঞং ধম্মং ভণন্তস্স দুক্কটেন অনাপত্তি. পঞ্হং পুচ্ছতি, পঞ্হং পুট্ঠো কথেতীতি ভিক্খুনী গৰুধম্মনিস্সিতং ৱা খন্ধাদিনিস্সিতং ৱা পঞ্হং পুচ্ছতি, তং যো ভিক্খু কথেতি, তস্সাপি অনাপত্তি. অঞ্ঞস্সত্থায ভণন্তন্তি চতুপৰিসতিং ধম্মং দেসেন্তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো সুণন্তি, তত্ৰাপি ভিক্খুস্স অনাপত্তি. সিক্খমানায সামণেৰিযাতি এতাসং দেসেন্তস্সাপি অনাপত্তি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.
পদসোধম্মসমুট্ঠানং – ৱাচতো চ ৱাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং তিৱেদনন্তি.
ওৱাদসিক্খাপদং পঠমং.