৭. সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকং

ছসক্যপব্বজ্জাকথা

৩৩০. সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকে অভিঞ্ঞাতা অভিঞ্ঞাতাতি পাকটা পাকটা. সক্যকুমাৰা নাম কাড়ুদাযিপ্পভুতযো দস দূতা সদ্ধিং পৰিৱাৰেহি অঞ্ঞে চ বহূ জনা. অম্হাকন্তি অম্হেসু; অম্হাকং কুলতোতি ৱা ৱুত্তং হোতি. ঘৰাৱাসত্থং অনুসাসিস্সামীতি ঘৰাৱাসে যং কত্তব্বং, তং জানাপেস্সামি. উদকং নিন্নেতব্বন্তি যথা উদকং সব্বট্ঠানে সমং হোতি, এৱং কাতব্বং. নিদ্ধাপেতব্বন্তি তিণানি উদ্ধৰিতব্বানি. ভুসিকা উদ্ধৰাপেতব্বাতি সুখুমপলালমিস্সধঞ্ঞা পলালিকা পলাপেতব্বা. ওপুনাপেতব্বন্তি সুখুমপলালং অপনেতব্বং. ত্ৱঞ্ঞেৱ ঘৰাৱাসত্থেন উপজানাহীতি ত্ৱঞ্ঞেৱ ঘৰাৱাসত্থং জানাহি. অহং তযা যথাসুখং পব্বজাহীতি এত্থ অহং তযা সদ্ধিং পব্বজিস্সামীতি সহাযসিনেহেন সহসা ৱত্তুকামো হুত্ৱা পুন ৰজ্জসিৰিলোভেন পৰিকড্ঢিযমানহদযো ‘‘অহং তযা’’তি এত্তকমেৱ ৱত্ৱা সেসং ৱত্তুং নাসক্খীতি এৱমত্থো ৱেদিতব্বো.

৩৩১. নিপ্পাতিতাতি নিক্খমিতা. মানস্সিনোতি মানস্সযিনো; মাননিস্সিতাতি ৱুত্তং হোতি.

৩৩২. যস্সন্তৰতো ন সন্তি কোপাতি ততিযমগ্গেন সমূহতত্তা যস্স চিত্তে কোপা ন সন্তি. যস্মা পন ভৱোতি সম্পত্তি, ৱিভৱোতি ৱিপত্তি; তথা ভৱোতি ৱুড্ঢি, ৱিভৱোতি হানি; ভৱোতি সস্সতং, ৱিভৱোতি উচ্ছেদো; ভৱোতি পুঞ্ঞং, ৱিভৱোতি পাপং; ৱিভৱোতি চ অভৱোতি চ অত্থতো একমেৱ, তস্মা ইতিভৱাভৱতঞ্চ ৱীতিৱত্তোতি এত্থ যা এসা সম্পত্তিৱিপত্তিৱুড্ঢিহানিসস্সতুচ্ছেদপুঞ্ঞপাপৱসেন ইতি অনেকপ্পকাৰা ভৱাভৱতা ৱুচ্চতি; চতূহিপি মগ্গেহি যথাসম্ভৱং তেন তেন নযেন তং ইতিভৱাভৱতঞ্চ ৱীতিৱত্তোতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. নানুভৱন্তীতি ন সম্পাপুণন্তি; তস্স দস্সনং দেৱানম্পি দুল্লভন্তি অধিপ্পাযো.

৩৩৩. অহিমেখলিকাতি অহিং কটিযং বন্ধিত্ৱা. উচ্ছঙ্গেতি অঙ্কে.

৩৩৪. সম্মন্নতীতি সম্মানেতি. যং তুমো কৰিস্সতীতি যং সো কৰিস্সতি.

ছসক্যপব্বজ্জাকথা নিট্ঠিতা.

পকাসনীযকম্মাদিকথা

৩৩৬. খেড়াসকস্সাতি এত্থ মিচ্ছাজীৱেন উপ্পন্নপচ্চযা অৰিযেহি ৱন্তব্বা খেড়সদিসা, তথাৰূপে পচ্চযে অযং অজ্ঝোহৰতীতি কত্ৱা খেড়াসকোতি ভগৱতা ৱুত্তো.

৩৪০. পত্থদ্ধেন কাযেনাতি পোত্থকৰূপসদিসেন নিচ্চলেন কাযেন.

৩৪২. মযং খো ভণে ৰাজঞাতকা নামাতি ৰাজা অম্হে জানাতীতি ৰাজঞাতকস্স ভাৱেন অত্তানং উক্কংসন্তো আহ. পহট্ঠকণ্ণৱালোতি বন্ধনে নিচ্চলে কত্ৱা.

দুক্খঞ্হি কুঞ্জৰ নাগমাসদোতি ভো কুঞ্জৰ বুদ্ধনাগং আসাদনং ৱধকচিত্তেন উপগমনং নাম দুক্খং. নাগহতস্সাতি বুদ্ধনাগং ঘাতকস্স.

পটিকুটিযোৱ ওসক্কীতি তথাগতাভিমুখোযেৱ পিট্ঠিমেহি পাদেহি অৱসক্কি. অলক্খিকোতি এত্থ ন লক্খেতীতি অলক্খিকো; ন জানাতীতি অত্থো, অহং পাপকম্মং কৰোমীতি ন জানাতি. ন লক্খিতব্বোতি ৱা অলক্খিকো; ন পস্সিতব্বোতি অত্থো.

৩৪৩. তিকভোজনন্তি এত্থ তীহি জনেহি ভুঞ্জিতব্বভোজনং. তং পঞ্ঞাপেস্সামীতি তং অনুজানিস্সামি. গণভোজনে পন যথাধম্মো কাৰেতব্বোতি. পঞ্চৱত্থুযাচনকথা সঙ্ঘাদিসেসৱণ্ণনাযং ৱুত্তা. কপ্পন্তি আযুকপ্পং. ব্ৰহ্মং পুঞ্ঞন্তি সেট্ঠং পুঞ্ঞং. কপ্পং সগ্গম্হীতি আযুকপ্পমেৱ.

পকাসনীযকম্মাদিকথা নিট্ঠিতা.

সঙ্ঘভেদককথা

৩৪৪. অথ খো দেৱদত্তো সঙ্ঘং ভিন্দিত্ৱাতি সো কিৰ এৱং সলাকং গাহেত্ৱা তত্থেৱ আৱেণিকং উপোসথং কত্ৱা গতো, তেনেতং ৱুত্তং.

৩৪৫. পিট্ঠি মে আগিলাযতীতি চিৰনিসজ্জায ৱেদনাভিভূতা বাধতি. তমহং আযমিস্সামীতি তং অহং পসাৰেস্সামি. আদেসনাপাটিহাৰিযানুসাসনী নাম ‘‘এৱম্পি তে মনো, তথাপি তে মনো’’তি এৱং পৰস্স চিত্তং জানিত্ৱা তদনুৰূপা ধম্মদেসনা.

৩৪৬. মমানুকুব্বন্তি মমানুকিৰিযং কুৰুমানো. কপণোতি দুক্খিতো. মহাৱৰাহস্সাতি মহানাগস্স. মহিং ৱিকুব্বতোতি পথৱিং পদালেন্তস্স. ভিসং ঘসমানস্সাতি ভিসং খাদন্তস্স. নদীসু জগ্গতোতি এত্থ সো কিৰ হত্থিনাগো সাযন্হসমযং তং নদিনামকং পোক্খৰণিং ওগাহেত্ৱা কিলন্তো সব্বৰত্তিং ৱীতিনামেসি, জালিকং কৰোতি, তেন ৱুত্তং ‘‘নদীসু জগ্গতো’’তি.

৩৪৭. সুতাতি সোতা. অসন্দিদ্ধো চ অক্খাতীতি নিস্সন্দেহো হুত্ৱা অক্খাতি অনুসন্ধিৱসেন যোজেত্ৱা যোজেত্ৱা.

৩৫০. অপাযে নিব্বত্তিস্সতীতি আপাযিকো. এৱং নেৰযিকো. কপ্পং ঠস্সতীতি কপ্পট্ঠো. ইদানি বুদ্ধসহস্সেনাপি তিকিচ্ছিতুং ন সক্কাতি অতেকিচ্ছো.

মা জাতু কোচি লোকস্মিন্তি মা কদাচিপি কোচি সত্তো লোকস্মিং. উদপজ্জথাতি উপপজ্জথ. জলংৱ যসসা অট্ঠাতি যসসা জলন্তো ৱিয ঠিতো. দেৱদত্তোতি মে সুতন্তি ‘‘ঈদিসো দেৱদত্তো’’তি ভগৱতা সুতম্পি অত্থি, তদেৱ গহেত্ৱা ইদং ৱুত্তং. সো পমাদমনুচিণ্ণোতি এত্থ পমাদং অনুচিনাতীতি অনুচিণ্ণো, পমাদো অপ্পহীনোতি অত্থো. আসজ্জ নন্তি পাপকেন চিত্তেন পত্ৱা, ৱিসোসেত্ৱাতি ৱা অত্থো. অৱীচিনিৰযং পত্তোতি ইদং পন আসীসাযং অতীতৱচনং. ভেস্মাতি ভযানকো.

সঙ্ঘভেদককথা নিট্ঠিতা.

উপালিপঞ্হাকথা

৩৫১. একতো উপালি একোতি ধম্মৱাদিপক্খে একো. একতো দ্ৱেতি অধম্মৱাদিপক্খে দ্ৱে. চতুত্থো অনুস্সাৱেতীতি সঙ্ঘং ভিন্দিস্সামীতি অধম্মৱাদিচতুত্থো হুত্ৱা অনুস্সাৱেতি; অনুনযন্তো সাৱেতি ‘‘ন তুম্হাকংযেৱ নৰকভযং অত্থি, অম্হাকম্পি অত্থি, ন অম্হাকং অৱীচিমগ্গো পিহিতো, ন মযং অকুসলা ন ভাযাম. যদি হি অযং অধম্মো অৱিনযো অসত্থুসাসনং ৱা ভৱেয্য, ন মযং গণ্হেয্যামা’’তিআদিনা নযেন ‘‘অধম্মং ধম্মো’’তি এৱং অট্ঠাৰস ভেদকৰৱত্থূনি বোধেতীতি অত্থো. সলাকং গাহেতীতি এৱং অনুস্সাৱেত্ৱা পন ‘‘ইদং গণ্হথ, ইদং ৰোচেথা’’তি ৱদন্তো সলাকং গাহেতি.

একতো উপালি দ্ৱে হোন্তীতিআদীসুপি এসেৱ নযো. এৱং খো উপালি সঙ্ঘৰাজি চেৱ হোতি সঙ্ঘভেদো চাতি এৱং হোতি; ন পন এত্তাৱতা সঙ্ঘো ভিন্নো হোতি.

ভিক্খু খো উপালি পকতত্তো সমানসংৱাসকো সমানসীমাযং ঠিতো সঙ্ঘং ভিন্দতীতি এত্থ সিযা এৱং ‘‘দেৱদত্তো কথং পকতত্তো’’তি. কথং তাৱ ন পকতত্তো, ৰঞ্ঞো ঘাতাপিতত্তা ৰুহিৰুপ্পাদস্স চ কতত্তাতি? তত্থ ৱদাম – আণত্তিযা তাৱ ৱিৰদ্ধত্তা ৰঞ্ঞো ঘাতাপনং নত্থি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, কুমাৰ, পিতৰং হন্ত্ৱা ৰাজা হোহি, অহং ভগৱন্তং হন্ত্ৱা বুদ্ধো ভৱিস্সামী’’তি এৱঞ্হি তস্স আণত্তি. কুমাৰো পন ৰাজা হুত্ৱা পচ্ছা পিতৰং মাৰেসি; এৱং তাৱ আণত্তিযা ৱিৰদ্ধত্তা ৰঞ্ঞো ঘাতাপনং নত্থি. ৰুহিৰুপ্পাদে পন কতমত্তেযেৱ ৰুহিৰুপ্পাদপচ্চযা ভগৱতা অভব্বতা ন ৱুত্তা, ন চ সক্কা ভগৱতো ৱচনং ৱিনাযেৱ তস্স অভব্বতা আৰোপেতুং.

‘‘ৰুহিৰুপ্পাদকো, ভিক্খৱে, অনুপসম্পন্নো ন উপসম্পাদেতব্বো, উপসম্পন্নো নাসেতব্বো’’তি –

ইদং পন ভগৱতা সঙ্ঘভেদতো পচ্ছা ৱুত্তং, তস্মা পকতত্তেনেৱ তেন সঙ্ঘো ভিন্নোতি.

অধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তীতিআদীসু অট্ঠাৰসসু ভেদকৰৱত্থূসু সুত্তন্তপৰিযাযেন তাৱ দস কুসলকম্মপথা ধম্মো, দস অকুসলকম্মপথা অধম্মো. তথা চত্তাৰো সতিপট্ঠানা, চত্তাৰো সম্মপ্পধানা, চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা, পঞ্চিন্দ্ৰিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা, অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোতি সত্ততিংস বোধিপক্খিযধম্মা ধম্মো নাম; তযো সতিপট্ঠানা, তযো সম্মপ্পধানা, তযো ইদ্ধিপাদা, ছ ইন্দ্ৰিযানি, ছ বলানি, অট্ঠ বোজ্ঝঙ্গা, নৱঙ্গিকো মগ্গোতি চ চত্তাৰো উপাদানা, পঞ্চ নীৱৰণা, সত্ত অনুসযা, অট্ঠ মিচ্ছত্তাতি চ অযং অধম্মো.

তত্থ যংকিঞ্চি একং অধম্মকোট্ঠাসং গহেত্ৱা ‘‘ইমং অধম্মং ধম্মোতি কৰিস্সাম; এৱং অম্হাকং আচৰিযকুলং নিস্সায নিয্যানিকং ভৱিস্সতি, মযঞ্চ লোকে পাকটা ভৱিস্সামা’’তি তং অধম্মং ‘‘ধম্মো অয’’ন্তি কথযন্তা অধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তি নাম. তথেৱ ধম্মকোট্ঠাসেসু চ একং গহেত্ৱা অযং অধম্মোতি কথেন্তা ধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তি নাম. ৱিনযপৰিযাযেন পন ভূতেন ৱত্থুনা চোদেত্ৱা সাৰেত্ৱা যথাপটিঞ্ঞায কাতব্বং কম্মং ধম্মো নাম, অভূতেন ৱত্থুনা অচোদেত্ৱা অসাৰেত্ৱা অপটিঞ্ঞায কাতব্বং কম্মং অধম্মো নাম.

সুত্তন্তপৰিযাযেন ৰাগৱিনযো দোসৱিনযো মোহৱিনযো সংৱৰো পহানং পটিসঙ্খাতি অযং ৱিনযো নাম, ৰাগাদীনং অৱিনযো অসংৱৰো অপ্পহানং অপ্পটিসঙ্খাতি অযং অৱিনযো নাম. ৱিনযপৰিযাযেন ৱত্থুসম্পত্তি ঞত্তিসম্পত্তি অনুস্সাৱনসম্পত্তি সীমাসম্পত্তি পৰিসাসম্পত্তীতি অযং ৱিনযো নাম, ৱত্থুৱিপত্তি…পে… পৰিসাৱিপত্তীতি অযং অৱিনযো নাম.

সুত্তন্তপৰিযাযেন চত্তাৰো সতিপট্ঠানা… অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোতি ইদং ভাসিতং লপিতং তথাগতেন; তযো সতিপট্ঠানা, তযো সম্মপ্পধানা, তযো ইদ্ধিপাদা, ছ ইন্দ্ৰিযানি, ছ বলানি, অট্ঠ বোজ্ঝঙ্গা, নৱঙ্গিকো মগ্গোতি ইদং অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন. ৱিনযপৰিযাযেন চত্তাৰো পাৰাজিকা, তেৰস সঙ্ঘাদিসেসা, দ্ৱে অনিযতা, তিংস নিস্সগ্গিযা পাচিত্তিযাতি ইদং ভাসিতং লপিতং তথাগতেন; তযো পাৰাজিকা, চুদ্দস সঙ্ঘাদিসেসা, তযো অনিযতা, একত্তিংস নিস্সগ্গিযা পাচিত্তিযাতি ইদং অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন.

সুত্তন্তপৰিযাযেন দেৱসিকং ফলসমাপত্তিসমাপজ্জনং, মহাকৰুণাসমাপত্তিসমাপজ্জনং, বুদ্ধচক্খুনা লোকৱোলোকনং, অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন সুত্তন্তদেসনা, জাতককথাতি ইদং আচিণ্ণং; ন দেৱসিকং ফলসমাপত্তিসমাপজ্জনং…পে… ন জাতককথাতি ইদং অনাচিণ্ণং. ৱিনযপৰিযাযেন নিমন্তিতস্স ৱস্সাৱাসং ৱসিত্ৱা অপলোকেত্ৱা চাৰিযপক্কমনং, পৱাৰেত্ৱা চাৰিযপক্কমনং, আগন্তুকেহি সদ্ধিং পঠমং পটিসন্থাৰকৰণন্তি ইদং আচিণ্ণং; তস্সেৱ আচিণ্ণস্স অকৰণং অনাচিণ্ণং নাম.

সুত্তন্তপৰিযাযেন চত্তাৰো সতিপট্ঠানা…পে… অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোতি ইদং পঞ্ঞত্তং নাম; তযো সতিপট্ঠানা…পে… নৱঙ্গিকো মগ্গোতি ইদং অপঞ্ঞত্তং নাম. ৱিনযপৰিযাযেন চত্তাৰো পাৰাজিকা…পে… তিংস নিস্সগ্গিযা পাচিত্তিযাতি ইদং পঞ্ঞত্তং নাম; তযো পাৰাজিকা…পে… একত্তিংস নিস্সগ্গিযা পাচিত্তিযাতি ইদং অপঞ্ঞত্তং নাম.

‘‘অনাপত্তি অজানন্তস্স, অথেয্যচিত্তস্স, ন মৰণাধিপ্পাযস্স, অনুল্লপনাধিপ্পাযস্স, ন মোচনাধিপ্পাযস্সা’’তি তত্থ তত্থ ৱুত্তা অনাপত্তি অনাপত্তি নাম. ‘‘জানন্তস্স, থেয্যচিত্তস্সা’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তা আপত্তি আপত্তি নাম. পঞ্চাপত্তিক্খন্ধা লহুকাপত্তি নাম, দ্ৱে আপত্তিক্খন্ধা গৰুকাপত্তি নাম. ছ আপত্তিক্খন্ধা সাৱসেসাপত্তি নাম, একো পাৰাজিকাপত্তিক্খন্ধো অনৱসেসাপত্তি নাম. দ্ৱে আপত্তিক্খন্ধা দুট্ঠুল্লাপত্তি নাম, পঞ্চাপত্তিক্খন্ধা অদুট্ঠুল্লাপত্তি নাম.

পুৰিমনযেনেৱ পনেত্থ ৱুত্তপ্পকাৰং ধম্মং ‘‘অধম্মো অয’’ন্তি কথযন্তা ‘‘ধম্মং অধম্মো’’তি দীপেন্তি নাম. অৱিনযং ‘‘ৱিনযো অয’’ন্তি…পে… অদুট্ঠুল্লাপত্তিং ‘‘দুট্ঠুল্লাপত্তি অয’’ন্তি কথযন্তা ‘‘অদুট্ঠুল্লাপত্তিং দুট্ঠুল্লাপত্তী’’তি দীপেন্তি নাম. এৱং ‘‘অধম্মং ধম্মো’’তি ৱা…পে… ‘‘অদুট্ঠুল্লাপত্তিং দুট্ঠুল্লাপত্তী’’তি ৱা দীপেত্ৱা পক্খং লভিত্ৱা চতুন্নং সঙ্ঘকম্মানং অঞ্ঞতৰং সঙ্ঘকম্মং একসীমাযং ৱিসুং কৰোন্তেহি সঙ্ঘো ভিন্নো নাম হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘তে ইমেহি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি অপকস্সন্তী’’তিআদি.

তত্থ অপকস্সন্তীতি পৰিসং আকড্ঢন্তি, ৱিজটেন্তি, একমন্তং উস্সাৰেন্তি চ. অৱপকাসন্তীতি অতি ৱিয পকাসেন্তি যথা ৱিসংসট্ঠাৱ হোন্তি, এৱং কৰোন্তি. আৱেনিন্তি ৱিসুং. এত্তাৱতা খো উপালি সঙ্ঘো ভিন্নো হোতীতি এৱং অট্ঠাৰসসু ভেদকৰৱত্থূসু যংকিঞ্চি একম্পি ৱত্থুং দীপেত্ৱা তেন তেন কাৰণেন ‘‘ইমং গণ্হথ, ইমং ৰোচেথা’’তি সঞ্ঞাপেত্ৱা সলাকং গাহাপেত্ৱা ৱিসুং সঙ্ঘকম্মে কতে সঙ্ঘো ভিন্নো হোতি. পৰিৱাৰে পন ‘‘পঞ্চহি উপালি আকাৰেহি সঙ্ঘো ভিজ্জতী’’তিআদি ৱুত্তং, তস্স ইমিনা ইধ ৱুত্তেন সঙ্ঘভেদলক্খণেন অত্থতো নানাকৰণং নত্থি. তং পনস্স নানাকৰণাভাৱং তত্থেৱ পকাসযিস্সাম. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

উপালিপঞ্হাকথা নিট্ঠিতা.

সঙ্ঘভেদকক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.