নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ৱিনযপিটকে

চূড়ৱগ্গ-অট্ঠকথা

১. কম্মক্খন্ধকং

তজ্জনীযকম্মকথা

১. চূড়ৱগ্গস্স পঠমে কম্মক্খন্ধকে তাৱ পণ্ডুকলোহিতকাতি পণ্ডুকো চেৱ লোহিতকো চাতি ছব্বগ্গিযেসু দ্ৱে জনা; তেসং নিস্সিতকাপি পণ্ডুকলোহিতকাত্ৱেৱ পঞ্ঞাযন্তি. বলৱাবলৱং পটিমন্তেথাতি সুট্ঠুবলৱং পটিৱদথ. অলমত্থতৰাতি সমত্থতৰা.

তজ্জনীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

অধম্মকম্মদ্ৱাদসককথা

৪. অসম্মুখা কতন্তিআদীসু সঙ্ঘধম্মৱিনযপুগ্গলসম্মুখানং ৱিনা কতং, চুদিতকং অপ্পটিপুচ্ছিত্ৱা কতং, তস্সেৱ অপ্পটিঞ্ঞায কতং. অদেসনাগামিনিযাতি পাৰাজিকাপত্তিযা ৱা সঙ্ঘাদিসেসাপত্তিযা ৱা. এত্থ পুৰিমকেসু তীসু তিকেসু নৱ পদা অধম্মেনকতং ৱগ্গেনকতন্তি ইমেহি সদ্ধিং একেকং গহেত্ৱা নৱ তিকা ৱুত্তা. এৱং সব্বেপি দ্ৱাদস তিকা হোন্তি. পটিপক্খৱসেন সুক্কপক্খেসুপি এতেযেৱ দ্ৱাদস তিকা ৱুত্তা.

৬. অননুলোমিকেহি গিহিসংসগ্গেহীতি পব্বজিতানং অননুচ্ছৱিকেহি সহসোকিতাদীহি গিহিসংসগ্গেহি.

তিণ্ণং, ভিক্খৱে, ভিক্খূনন্তিআদি একেকেনাপি অঙ্গেন তজ্জনীযকম্মং কাতুং ৱট্টতীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. তজ্জনীযস্স হি ৱিসেসেন ভণ্ডনকাৰকত্তং অঙ্গং, নিযস্সস্স অভিণ্হাপত্তিকত্তং, পব্বাজনীযস্স কুলদূসকত্তং ৱুত্তং. ইমেসু পন তীসু অঙ্গেসু যেন কেনচি সব্বানিপি কাতুং ৱট্টতি. যদি এৱং যং চম্পেয্যক্খন্ধকে ৱুত্তং – ‘‘তজ্জনীযকম্মাৰহস্স নিযস্সকম্মং কৰোতি…পে… উপসম্পদাৰহং অব্ভেতি; এৱং খো উপালি অধম্মকম্মং হোতি অৱিনযকম্মং, এৱঞ্চ পন সঙ্ঘো সাতিসাৰো হোতী’’তি ইদং ৱিৰুজ্ঝতীতি. ইদঞ্চ ন ৱিৰুজ্ঝতি. কস্মা? ৱচনত্থনানত্ততো, ‘‘তজ্জনীযকম্মাৰহস্সা’’তি ইমস্স হি ৱচনস্স কম্মসন্নিট্ঠানং অত্থো. ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৱে’’তিআদিৱচনস্স অঙ্গসম্ভৱো, তস্মা যদা সঙ্ঘেন সন্নিপতিত্ৱা ‘‘ইদং নাম ইমস্স ভিক্খুনো কম্মং কৰোমা’’তি সন্নিট্ঠানং কতং হোতি, তদা কম্মাৰহো নাম হোতি. তস্স ইমিনা লক্খণেন তজ্জনীযাদিকম্মাৰহস্স নিযস্সকম্মাদিকৰণং অধম্মকম্মঞ্চেৱ অৱিনযকম্মঞ্চাতি ৱেদিতব্বং. যস্স পন ভণ্ডনকাৰকাদীসু অঙ্গেসু অঞ্ঞতৰং অঙ্গং অত্থি, তস্স আকঙ্খমানো সঙ্ঘো যথানুঞ্ঞাতেসু অঙ্গেসু চ কম্মেসু চ যেন কেনচি অঙ্গেন যংকিঞ্চি কম্মং ৱৱত্থপেত্ৱা তং ভিক্খুং কম্মাৰহং কত্ৱা কম্মং কৰেয্য. অযমেত্থ ৱিনিচ্ছযো. এৱং পুব্বেনাপৰং সমেতি.

তত্থ কিঞ্চাপি তজ্জনীযকম্মে ভণ্ডনকাৰকৱসেন কম্মৱাচা ৱুত্তা, অথ খো বালস্স অব্যত্তস্স আপত্তিবহুলস্স তজ্জনীযকম্মং কৰোন্তেন বালঅব্যত্তৱসেনেৱ কম্মৱাচা কাতব্বা. এৱঞ্হি ভূতেন ৱত্থুনা কতং কম্মং হোতি, ন চ অঞ্ঞস্স কম্মস্স ৱত্থুনা. কস্মা? যস্মা ইদম্পি অনুঞ্ঞাতন্তি. এস নযো সব্বত্থ. অট্ঠাৰস সম্মাৱত্তনৱত্থূনি পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে ৱণ্ণযিস্সাম.

অধম্মকম্মদ্ৱাদসককথা নিট্ঠিতা.

নপ্পটিপ্পস্সম্ভেতব্বঅট্ঠাৰসকাদিকথা

৮. লোমং পাতেন্তীতি পন্নলোমা হোন্তি; ভিক্খূ অনুৱত্তন্তীতি অত্থো. নেত্থাৰং ৱত্তন্তীতি নিত্থৰন্তানং এতন্তি নেত্থাৰং; যেন সক্কা নিস্সাৰণা নিত্থৰিতুং, তং অট্ঠাৰসৱিধং সম্মাৱত্তনং ৱত্তন্তীতি অত্থো. কিত্তকং কালং ৱত্তং পূৰেতব্বন্তি? দস ৱা পঞ্চ ৱা দিৱসানি. ইমস্মিঞ্হি কম্মক্খন্ধকে এত্তকেন ৱত্তং পূৰিতমেৱ হোতি.

নপ্পটিপ্পস্সম্ভেতব্বঅট্ঠাৰসকাদিকথা নিট্ঠিতা.

নিযস্সকম্মকথা

১১. সেয্যসকৱত্থুস্মিং – অপিস্সু ভিক্খূ পকতাতি অপিস্সু ভিক্খূ নিচ্চং ব্যাৱটা হোন্তি. সেসং তজ্জনীযে ৱুত্তসদিসমেৱ.

নিযস্সকম্মকথা নিট্ঠিতা.

পব্বাজনীযকম্মকথা

২১. অস্সজিপুনব্বসুকৱত্থু সঙ্ঘাদিসেসৱণ্ণনাযং ৱুত্তং.

২৭. কাযিকেন দৱেনাতিআদীসু পনেত্থ কাযিকো দৱো নাম কাযকীড়া ৱুচ্চতি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. কাযিকো অনাচাৰো নাম কাযদ্ৱাৰে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদৱীতিক্কমো ৱুচ্চতি. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. কাযিকং উপঘাতিকং নাম কাযদ্ৱাৰে পঞ্ঞত্তসিক্খাপদস্স অসিক্খনভাৱেন উপহননং ৱুচ্চতি; নাসনং ৱিনাসনন্তি অত্থো. সেসদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. কাযিকো মিচ্ছাজীৱো নাম পটিক্খিত্তৱেজ্জকম্মাদিৱসেন তেলপচনঅৰিট্ঠপচনাদীনি. ৱাচসিকো মিচ্ছাজীৱো নাম গিহীনং সাসনসম্পটিচ্ছনাৰোচনাদীনি. কাযিকৱাচসিকো নাম তদুভযং. সেসং তজ্জনীযে ৱুত্তনযমেৱ.

পব্বাজনীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

পটিসাৰণীযকম্মকথা

৩৩. সুধম্মৱত্থুস্মিং পন – অনপলোকেত্ৱাতি ন আপুচ্ছিত্ৱা. এতদৱোচাতি কিং তে গহপতি থেৰানং পটিযত্তন্তি সব্বং ৱিৱৰাপেত্ৱা দিস্ৱা এতং অৱোচ. একা চ খো ইধ নত্থি যদিদং তিলসংগুড়িকাতি যা অযং তিলসক্খলিকা নাম ৱুচ্চতি, সা নত্থীতি অত্থো. তস্স কিৰ গহপতিনো ৱংসে আদিম্হি একো পূৱিযো অহোসি. তেন নং থেৰো জাতিযা খুংসেতুকামো এৱমাহ. যদেৱ কিঞ্চীতি এৱং বহুং বুদ্ধৱচনং ৰতনং পহায কিঞ্চিদেৱ তিলসংগুড়িকাৱচনং ভাসিতং. কুক্কুটপোতকউদাহৰণেন ইদং দস্সেতি ‘‘যথা সো নেৱ কাকৱস্সিতং ন কুক্কুটৱস্সিতং অকাসি, এৱং তযাপি নেৱ ভিক্খুৱচনং ন গিহিৱচনং ৱুত্ত’’ন্তি.

পটিসাৰণীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

অধম্মকম্মাদিদ্ৱাদসককথা

৩৭. অসম্মুখা কতন্তিআদযো তিকা ৱুত্তপ্পকাৰা এৱ.

৩৯. অঙ্গসমন্নাগমো পুৰিমেহি অসদিসো. তত্থ যথা লাভং ন লভন্তি; এৱং পৰিসক্কন্তো পৰক্কমন্তো অলাভায পৰিসক্কতি নাম. এস নযো অনত্থাদীসু. তত্থ অনত্থোতি অত্থভঙ্গো. অনাৱাসোতি তস্মিং ঠানে অৱসনং. গিহীনং বুদ্ধস্স অৱণ্ণন্তি গিহীনং সন্তিকে বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি. ধম্মিকং পটিস্সৱং ন সচ্চাপেতীতি যথা সচ্চো হোতি, এৱং ন কৰোতি; ৱস্সাৱাসং পটিস্সুণিত্ৱা ন গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৱা এৱৰূপং কৰোতি. পঞ্চন্নং ভিক্খৱেতিআদি একঙ্গেনপি কম্মাৰহভাৱদস্সনত্থং ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানত্থঞ্চেৱ, তজ্জনীযে চ ৱুত্তনযমেৱ.

অধম্মকম্মাদিদ্ৱাদসককথা নিট্ঠিতা.

আপত্তিযা অদস্সনে উক্খেপনীযকম্মকথা

৪৬. ছন্নৱত্থুস্মিং – আৱাসপৰম্পৰঞ্চ ভিক্খৱে সংসথাতি সব্বাৱাসেসু আৰোচেথ.

৫০. ভণ্ডনকাৰকোতিআদীসু ভণ্ডনাদিপচ্চযা আপন্নং আপত্তিং ৰোপেত্ৱা তস্সা অদস্সনেযেৱ কম্মং কাতব্বং. তিকা ৱুত্তপ্পকাৰা এৱ.

৫১. সম্মাৱত্তনাযং পনেত্থ তেচত্তালীস ৱত্তানি. তত্থ ন অনুদ্ধংসেতব্বোতি ন চোদেতব্বো. ন ভিক্খু ভিক্খূহীতি অঞ্ঞো ভিক্খু অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি ন ভিন্দিতব্বো. ন গিহিদ্ধজোতি ওদাতৱত্থানি অচ্ছিন্নদসপুপ্ফদসানি চ ন ধাৰেতব্বানি. ন তিত্থিযদ্ধজোতি কুসচীৰাদীনি ন ধাৰেতব্বানি. ন আসাদেতব্বোতি ন অপসাদেতব্বো. অন্তো ৱা বহি ৱাতি ৱিহাৰস্স অন্তো ৱা বহি ৱা. ন তিত্থিযাদিপদত্তযং উত্তানমেৱ. সেসং সব্বং পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে ৱণ্ণযিস্সাম. সেসং তজ্জনীযে ৱুত্তনযমেৱ. আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খেপনীযকম্মং ইমিনা সদিসমেৱ.

৬৫. অৰিট্ঠৱত্থু খুদ্দকৱণ্ণনাযং ৱুত্তং. ‘‘ভণ্ডনকাৰকো’’তিআদীসু যং দিট্ঠিং নিস্সায ভণ্ডনাদীনি কৰোতি, তস্সা অপ্পটিনিস্সগ্গেযেৱ কম্মং কাতব্বং. সেসং তজ্জনীযে ৱুত্তনযমেৱ. সম্মাৱত্তনাযম্পি হি ইধ তেচত্তালীসংযেৱ ৱত্তানীতি.

আপত্তিযা অদস্সনে উক্খেপনীযকম্মকথা নিট্ঠিতা.

কম্মক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পাৰিৱাসিকক্খন্ধকং

পাৰিৱাসিকৱত্তকথা

৭৫. পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে – পাৰিৱাসিকাতি পৰিৱাসং পৰিৱসন্তা. তত্থ চতুব্বিধো পৰিৱাসো – অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, সুদ্ধন্তপৰিৱাসো, সমোধানপৰিৱাসোতি. তেসু ‘‘যো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞোপি অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে আকঙ্খতি পব্বজ্জং, আকঙ্খতি উপসম্পদং, তস্স চত্তাৰো মাসে পৰিৱাসো দাতব্বো’’তি (মহাৱ. ৮৬) এৱং মহাখন্ধকে ৱুত্তো তিত্থিযপৰিৱাসো অপ্পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো নাম. তত্থ যং ৱত্তব্বং তং ৱুত্তমেৱ. অযং পন ইধ অনধিপ্পেতো. সেসা তযো যেন সঙ্ঘাদিসেসাপত্তি আপন্না চেৱ হোতি পটিচ্ছাদিতা চ, তস্স দাতব্বা. তেসু যং ৱত্তব্বং তং সমুচ্চযক্খন্ধকে ৱক্খাম. এতে পন ইধ অধিপ্পেতা. তস্মা এতেসু যংকিঞ্চি পৰিৱাসং পৰিৱসন্তা ‘‘পাৰিৱাসিকা’’তি ৱেদিতব্বা.

পকতত্তানং ভিক্খূনন্তি ঠপেত্ৱা নৱকতৰং পাৰিৱাসিকং অৱসেসানং অন্তমসো মূলাযপটিকস্সনাৰহাদীনম্পি. অভিৱাদনপচ্চুট্ঠানন্তি যং তে অভিৱাদনাদিং কৰোন্তি, তং সাদিযন্তি, সম্পটিচ্ছন্তি; ন পটিক্খিপন্তীতি অত্থো. তত্থ সামীচিকম্মন্তি ঠপেত্ৱা অভিৱাদনাদীনি অঞ্ঞস্স অনুচ্ছৱিকস্স বীজনৱাতদানাদিনো আভিসমাচাৰিকস্সেতং অধিৱচনং. আসনাভিহাৰন্তি আসনস্স অভিহৰণং, আসনং গহেত্ৱা অভিগমনং পঞ্ঞাপনমেৱ ৱা. সেয্যাভিহাৰেপি এসেৱ নযো. পাদোদকন্তি পাদধোৱনউদকং. পাদপীঠন্তি ধোতপাদট্ঠপনকং. পাদকথলিকন্তি অধোতপাদট্ঠপনকং পাদঘংসনং ৱা. আপত্তি দুক্কটস্সাতি সদ্ধিৱিহাৰিকানম্পি সাদিযন্তস্স দুক্কটমেৱ, তস্মা তে ৱত্তব্বা – ‘‘অহং ৱিনযকম্মং কৰোমি, ময্হং ৱত্তং মা কৰোথ, মা মং গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছথা’’তি. সচে সদ্ধাপব্বজিতা কুলপুত্তা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, তুম্হাকং ৱিনযকম্মং কৰোথা’’তি ৱত্ৱা ৱত্তং কৰোন্তি, গামপ্পৱেসনম্পি আপুচ্ছন্তিযেৱ, ৱাৰিতকালতো পট্ঠায অনাপত্তি. মিথু যথাৱুড্ঢন্তি পাৰিৱাসিকভিক্খূনং অঞ্ঞমঞ্ঞং যো যো ৱুড্ঢো তেন তেন নৱকতৰস্স সাদিতুং.

পঞ্চ যথাৱুড্ঢন্তি পকতত্তেহিপি সদ্ধিং ৱুড্ঢপটিপাটিযা এৱ. তস্মা পাতিমোক্খে উদ্দিস্সমানে হত্থপাসে নিসীদিতুং ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘পাড়িযা অনিসীদিত্ৱা পাড়িং ৱিহায হত্থপাসং অমুঞ্চন্তেন নিসীদিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. পাৰিসুদ্ধিউপোসথে কৰীযমানে সঙ্ঘনৱকট্ঠানে নিসীদিত্ৱা তত্থেৱ নিসিন্নেন অত্তনো পাড়িযা পাৰিসুদ্ধিউপোসথো কাতব্বো. পৱাৰণাযপি সঙ্ঘনৱকট্ঠানে নিসীদিত্ৱা তত্থেৱ নিসিন্নেন অত্তনো পাড়িযা পৱাৰেতব্বং. সঙ্ঘেন ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ভাজীযমানং ৱস্সিকসাটিকম্পি অত্তনো পত্তট্ঠানে গহেতুং ৱট্টতি.

ওণোজনন্তি ৱিস্সজ্জনং ৱুচ্চতি. সচে হি পাৰিৱাসিকস্স দ্ৱে তীণি উদ্দেসভত্তাদীনি পাপুণন্তি, অঞ্ঞা চস্স পুগ্গলিকভত্তপচ্চাসা হোতি, তানি পটিপাটিযা গহেত্ৱা ‘‘ভন্তে, হেট্ঠা গাহেথ, অজ্জ ময্হং ভত্তপচ্চাসা অত্থি, স্ৱে গণ্হিস্সামী’’তি ৱত্ৱা ৱিস্সজ্জেতব্বানি. এৱং তানি পুনদিৱসেসু গণ্হিতুং লভতি. পুনদিৱসে সব্বপঠমং এতস্স দাতব্বন্তি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. যদি পন ন গণ্হাতি ন ৱিস্সজ্জেতি, পুনদিৱসে ন লভতি, ইদং ওণোজনং নাম পাৰিৱাসিকস্সেৱ ওদিস্স অনুঞ্ঞাতং. কস্মা? তস্স হি সঙ্ঘনৱকট্ঠানে নিসিন্নস্স ভত্তগ্গে যাগুখজ্জকাদীনি পাপুণন্তি ৱা ন ৱা, তস্মা সো ‘‘ভিক্খাহাৰেন মা কিলমিত্থা’’তি ইদমস্স সঙ্গহকৰণত্থায ওদিস্স অনুঞ্ঞাতং.

ভত্তন্তি আগতাগতেহি ৱুড্ঢপটিপাটিযা গহেত্ৱা গন্তব্বং ৱিহাৰে সঙ্ঘস্স চতুস্সালভত্তং, এতং যথাৱুড্ঢং লভতি. পাড়িযা পন গন্তুং ৱা ঠাতুং ৱা ন লভতি, তস্মা পাড়িতো ওসক্কিত্ৱা হত্থপাসে ঠিতেন হত্থং পসাৰেত্ৱা যথা সেনো নিপতিত্ৱা গণ্হাতি, এৱং গণ্হিতব্বং. আৰামিকসমণুদ্দেসেহি আহৰাপেতুং ন লভতি. সচে সযমেৱ আহৰন্তি, ৱট্টতি. ৰঞ্ঞো মহাপেড়ভত্তেপি এসেৱ নযো. চতুস্সালভত্তে পন সচে ওণোজনং কত্তুকামো হোতি, অত্তনো অত্থায উক্খিত্তে পিণ্ডে ‘‘অজ্জ মে ভত্তং অত্থি, স্ৱে গণ্হিস্সামী’’তি ৱত্তব্বং. পুনদিৱসে দ্ৱে পিণ্ডে লভতীতি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. উদ্দেসভত্তাদীনিপি পাড়িতো ওসক্কিত্ৱাৱ গহেতব্বানি. যত্থ পন নিসীদাপেত্ৱা পৰিৱিসন্তি, তত্থ সামণেৰানং জেট্ঠকেন ভিক্খূনং সঙ্ঘনৱকেন হুত্ৱা নিসীদিতব্বং.

৭৬. ইদানি যা অযং সম্মাৱত্তনা ৱুত্তা, তত্থ ন উপসম্পাদেতব্বন্তি উপজ্ঝাযেন হুত্ৱা ন উপসম্পাদেতব্বং; ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা পন উপসম্পাদেতুং ৱট্টতি. আচৰিযেন হুত্ৱাপি কম্মৱাচা ন সাৱেতব্বা, অঞ্ঞস্মিং অসতি ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা সাৱেতুং ৱট্টতি. ন নিস্সযোতি আগন্তুকানং নিস্সযো ন দাতব্বো. যেহিপি পকতিযাৱ নিস্সযো গহিতো, তে ৱত্তব্বা – ‘‘অহং ৱিনযকম্মং কৰোমি, অসুকত্থেৰস্স নাম সন্তিকে নিস্সযং গণ্হথ, ময্হং ৱত্তং মা কৰোথ, মা মং গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছথা’’তি. সচে এৱং ৱুত্তেপি কৰোন্তিযেৱ, ৱাৰিতকালতো পট্ঠায কৰোন্তেসুপি অনাপত্তি.

ন সামণেৰোতি অঞ্ঞো সামণেৰো ন গহেতব্বো. উপজ্ঝং দত্ৱা গহিতসামণেৰাপি ৱত্তব্বা – ‘‘অহং ৱিনযকম্মং কৰোমি, ময্হং ৱত্তং মা কৰোথ, মা মং গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছথা’’তি. সচে এৱং ৱুত্তেপি কৰোন্তিযেৱ, ৱাৰিতকালতো পট্ঠায কৰোন্তেসুপি অনাপত্তি. ভিক্খুনোৱাদকসম্মুতি নাম আধিপচ্চট্ঠানভূতাতি পটিক্খিত্তা, তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘস্স ৱত্তব্বং – ‘‘ভন্তে, অহং ৱিনযকম্মং কৰোমি, ভিক্খুনোৱাদকং জানাথা’’তি, পটিবলস্স ৱা ভিক্খুস্স ভাৰো কাতব্বো. আগতা ভিক্খুনিযো ‘‘সঙ্ঘসন্তিকং গচ্ছথ, সঙ্ঘো ৱো ওৱাদদাযকং জানিস্সতী’’তি ৱা ‘‘অহং ৱিনযকম্মং কৰোমি, অসুকভিক্খুস্স নাম সন্তিকং গচ্ছথ, সো ৱো ওৱাদং দস্সতী’’তি ৱা ৱত্তব্বা.

সা আপত্তীতি সুক্কৱিস্সট্ঠিযা পৰিৱাসে দিন্নে সুক্কৱিস্সট্ঠি নাপজ্জিতব্বা. অঞ্ঞা ৱা তাদিসিকাতি কাযসংসগ্গাদিগৰুকাপত্তি. ততো ৱা পাপিট্ঠতৰাতি পাৰাজিকাপত্তি; সত্তসু হি আপত্তীসু দুব্ভাসিতাপত্তি পাপিট্ঠা; দুক্কটাপত্তি পাপিট্ঠতৰা; দুক্কটাপত্তি পাপিট্ঠা, পাটিদেসনীযাপত্তি পাপিট্ঠতৰাতি এৱং পাচিত্তিযথুল্লচ্চযসঙ্ঘাদিসেসপাৰাজিকাপত্তীসু নযো নেতব্বো. তাসং ৱত্থূসুপি দুব্ভাসিতৱত্থু পাপিট্ঠং, দুক্কটৱত্থু পাপিট্ঠতৰন্তি পুৰিমনযেনেৱ ভেদো ৱেদিতব্বো. পণ্ণত্তিৱজ্জসিক্খাপদে পন ৱত্থুপি আপত্তিপি পাপিট্ঠা. লোকৱজ্জে উভযম্পি পাপিট্ঠতৰং.

কম্মন্তি পৰিৱাসকম্মৱাচা ৱুচ্চতি. তং কম্মং ‘‘অকতং দুক্কট’’ন্তিআদীহি ৱা ‘‘কিং ইদং কম্মং নাম কসিকম্মং গোৰক্খকম্ম’’ন্তিআদীহি ৱা ৱচনেহি ন গৰহিতব্বং. কম্মিকাতি যেহি ভিক্খূহি কম্মং কতং, তে ৱুচ্চন্তি, তে ‘‘বালা অব্যত্তা’’তিআদীহি ৱচনেহি ন গৰহিতব্বা. ন সৱচনীযং কাতব্বন্তি পলিবোধত্থায ৱা পক্কোসনত্থায ৱা সৱচনীযং ন কাতব্বং, পলিবোধত্থায হি কৰোন্তো ‘‘অহং আযস্মন্তং ইমস্মিং ৱত্থুস্মিং সৱচনীযং কৰোমি, ইমম্হা আৱাসা একপদম্পি মা পক্কামি, যাৱ ন তং অধিকৰণং ৱূপসন্তং হোতী’’তি এৱং কৰোতি. পক্কোসনত্থায কৰোন্তো ‘‘অহং তে সৱচনীযং কৰোমি, এহি মযা সদ্ধিং ৱিনযধৰানং সম্মুখীভাৱং গচ্ছামা’’তি এৱং কৰোতি; তদুভযম্পি ন কাতব্বং.

ন অনুৱাদোতি ৱিহাৰে জেট্ঠকট্ঠানং ন কাতব্বং. পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৱা ধম্মজ্ঝেসকেন ৱা ন ভৱিতব্বং. নাপি তেৰসসু সম্মুতীসু একসম্মুতিৱসেনাপি ইস্সৰিযকম্মং কাতব্বং. ন ওকাসোতি ‘‘কৰোতু মে আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৱত্তুকামো’’তি এৱং পকতত্তস্স ওকাসো ন কাৰেতব্বো, ৱত্থুনা ৱা আপত্তিযা ৱা ন চোদেতব্বো, ‘‘অযং পুব্বে তে দোসো’’তি ন সাৰেতব্বো. ন ভিক্খূহি সম্পযোজেতব্বন্তি অঞ্ঞমঞ্ঞং যোজেত্ৱা কলহো ন কাৰেতব্বো.

পুৰতোতি সঙ্ঘত্থেৰেন হুত্ৱা পুৰতো ন গন্তব্বং, দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং মুঞ্চিত্ৱা এককেন গন্তব্বং. নিসীদনেপি এসেৱ নযো. আসনপৰিযন্তোতি ভত্তগ্গাদীসু সঙ্ঘনৱকাসনং ৱুচ্চতি; স্ৱাস্স দাতব্বো, তত্থ নিসীদিতব্বং. সেয্যাপৰিযন্তোতি সেয্যানং পৰিযন্তো, সব্বলামকং মঞ্চপীঠং. অযঞ্হি ৱস্সগ্গেন অত্তনো পত্তট্ঠানে সেয্যং গহেতুং ন লভতি. সব্বভিক্খূহি ৱিচিনিত্ৱা গহিতাৱসেসা মঙ্কুলগূথভৰিতা ৱেত্তলতাদিৱিনদ্ধা লামকসেয্যা অস্স দাতব্বা. ৱিহাৰপৰিযন্তোতি যথা চ সেয্যা, এৱং ৱসনআৱাসোপি ৱস্সগ্গেন অত্তনো পত্তট্ঠানে তস্স ন ৱট্টতি. সব্বভিক্খূহি ৱিচিনিত্ৱা গহিতাৱসেসা পন ৰজোহতভূমি জতুকমূসিকভৰিতা পণ্ণসালা অস্স দাতব্বা. সচে পকতত্তা সব্বে ৰুক্খমূলিকা অব্ভোকাসিকা চ হোন্তি, ছন্নং ন উপেন্তি, সব্বেপি এতেহি ৱিস্সট্ঠাৱাসা নাম হোন্তি. তেসু যং ইচ্ছতি, তং লভতি. ৱস্সূপনাযিকদিৱসে পচ্চযং একপস্সে ঠত্ৱা ৱস্সগ্গেন গণ্হিতুং লভতি. সেনাসনং ন লভতি, নিবদ্ধৱস্সাৱাসিকং সেনাসনং গণ্হিতুকামেন ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা গহেতব্বং.

তেন চ সো সাদিতব্বোতি যং অস্স আসনাদিপৰিযন্তং ভিক্খূ দেন্তি, সো এৱ সাদিতব্বো. পুৰেসমণেন ৱা পচ্ছাসমণেন ৱাতি ঞাতিপৱাৰিতট্ঠানে ‘‘এত্তকে ভিক্খূ গহেত্ৱা আগচ্ছথা’’তি নিমন্তিতেন ‘‘ভন্তে, অসুকং নাম কুলং ভিক্খূ নিমন্তেসি, এথ তত্থ গচ্ছামা’’তি এৱং সংৱিধায ভিক্খূ পুৰেসমণে ৱা পচ্ছাসমণে ৱা কত্ৱা ন গন্তব্বং. ‘‘ভন্তে, অসুকস্মিং নাম গামে মনুস্সা ভিক্খূনং আগমনং ইচ্ছন্তি, সাধু ৱতস্স সচে তেসং সঙ্গহং কৰেয্যাথা’’তি এৱং পন পৰিযাযেন কথেতুং ৱট্টতি.

ন আৰঞ্ঞিকঙ্গন্তি আগতাগতানং আৰোচেতুং হৰাযমানেন আৰঞ্ঞিকধুতঙ্গং ন সমাদাতব্বং. যেনাপি পকতিযা সমাদিন্নং, তেন দুতিযং ভিক্খুং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে অৰুণং উট্ঠাপেতব্বং, ন চ এককেন ৱত্থব্বং. তথা ভত্তগ্গাদীসু আসনপৰিযন্তে নিসজ্জায হৰাযমানেন পিণ্ডপাতিকধুতঙ্গম্পি ন সমাদাতব্বং. যো পন পকতিযাৱ পিণ্ডপাতিকো তস্স পটিসেধো নত্থি.

ন চ তপ্পচ্চযাতি ‘‘নীহটভত্তো হুত্ৱা ৱিহাৰেযেৱ নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জন্তো ৰত্তিযো গণযিস্সামি, গচ্ছতো মে ভিক্খুং দিস্ৱা অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো সিযা’’তি ইমিনা কাৰণেন পিণ্ডপাতো ন নীহৰাপেতব্বো. মা মং জানিংসূতি ‘‘মা মং একভিক্খুপি জানাতূ’’তি চ ইমিনা অজ্ঝাসযেন ৱিহাৰে সামণেৰেহি পচাপেত্ৱা ভুঞ্জিতুম্পি ন লভতি. গামং পিণ্ডায পৱিসিতব্বমেৱ. গিলানস্স পন নৱকম্মআচৰিযুপজ্ঝাযকিচ্চাদিপসুতস্স ৱা ৱিহাৰেযেৱ অচ্ছিতুং ৱট্টতি. সচেপি গামে অনেকসতা ভিক্খূ ৱিচৰন্তি, ন সক্কা হোতি আৰোচেতুং, গামকাৱাসং গন্ত্ৱা সভাগট্ঠানে ৱসিতুং ৱট্টতি.

আগন্তুকেনাতি কঞ্চি ৱিহাৰং গতেন তত্থ ভিক্খূনং আৰোচেতব্বং. সচে সব্বে একট্ঠানে ঠিতে পস্সতি, একট্ঠানে ঠিতেনেৱ আৰোচেতব্বং. অথ ৰুক্খমূলাদীসু ৱিসুং ৱিসুং ঠিতা হোন্তি, তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. সঞ্চিচ্চ অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চ হোতি, ৱত্তভেদে চ দুক্কটং. অথ ৱিচিনন্তো একচ্চে ন পস্সতি, ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতি, ন ৱত্তভেদদুক্কটং.

আগন্তুকস্সাতি অত্তনো ৱসনৱিহাৰং আগতস্সাপি একস্স ৱা বহূনং ৱা ৱুত্তনযেনেৱ আৰোচেতব্বং. ৰত্তিচ্ছেদৱত্তভেদাপি চেত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. সচে আগন্তুকা মুহুত্তং ৱিস্সমিত্ৱা ৱা অৱিস্সমিত্ৱা এৱ ৱা ৱিহাৰমজ্ঝেন গচ্ছন্তি, তেসম্পি আৰোচেতব্বং. সচে তস্স অজানন্তস্সেৱ গচ্ছন্তি, অযঞ্চ পন গতকালে জানাতি, গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. সম্পাপুণিতুং অসক্কোন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতি, ন ৱত্তভেদদুক্কটং. যেপি অন্তোৱিহাৰং অপ্পৱিসিত্ৱা উপচাৰসীমং ওক্কমিত্ৱা গচ্ছন্তি, অযঞ্চ নেসং ছত্তসদ্দং ৱা উক্কাসিতসদ্দং ৱা খিপিতসদ্দং ৱা সুত্ৱাৱ আগন্তুকভাৱং জানাতি, গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. গতকালে জানন্তেনপি অনুবন্ধিত্ৱা আৰোচেতব্বমেৱ. সম্পাপুণিতুং অসক্কোন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতি, ন ৱত্তভেদদুক্কটং. যোপি ৰত্তিংযেৱ আগন্ত্ৱা ৰত্তিংযেৱ গচ্ছতি, সোপিস্স ৰত্তিচ্ছেদং কৰোতি, অঞ্ঞাতত্তা পন ৱত্তভেদদুক্কটং নত্থি. সচে অজানিত্ৱাৱ অব্ভানং কৰোতি, অকতমেৱ হোতীতি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. তস্মা অধিকা ৰত্তিযো গহেত্ৱা কাতব্বং, অযং অপণ্ণকপটিপদা.

নদীআদীসু নাৱায গচ্ছন্তম্পি পৰতীৰে ঠিতম্পি আকাসেন গচ্ছন্তম্পি পব্বততলঅৰঞ্ঞাদীসু দূৰে ঠিতম্পি ভিক্খুং দিস্ৱা সচে ‘‘ভিক্খূ’’তি ৱৱত্থানং অত্থি, নাৱাদীহি ৱা গন্ত্ৱা মহাসদ্দং কত্ৱা ৱা ৱেগেন অনুবন্ধিত্ৱা ৱা আৰোচেতব্বং, অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচে ৱাযমন্তোপি সম্পাপুণিতুং ৱা সাৱেতুং ৱা ন সক্কোতি, ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতি, ন ৱত্তভেদদুক্কটং. সঙ্ঘসেনাভযত্থেৰো পন ৱিসযাৱিসযেন কথেতি – ‘‘ৱিসযে কিৰ অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ হোতি, অৱিসযে পন উভযম্পি নত্থী’’তি. কৰৱীকতিস্সত্থেৰো ‘‘সমণো অযন্তি ৱৱত্থানমেৱ পমাণং, সচেপি অৱিসযো হোতি, ৱত্তভেদদুক্কটমেৱ নত্থি, ৰত্তিচ্ছেদো পন হোতিযেৱা’’তি আহ.

উপোসথেতি ‘‘উপোসথং সম্পাপুণিস্সামা’’তি আগন্তুকা ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, ইদ্ধিযা গচ্ছন্তাপি উপোসথভাৱং ঞত্ৱা ওতৰিত্ৱা উপোসথং কৰোন্তি, তস্মা আগন্তুকসোধনত্থং উপোসথদিৱসে আৰোচেতব্বং. পৱাৰণাযপি এসেৱ নযো. গিলানোতি গন্তুং অসমত্থো. দূতেনাতি এত্থ অনুপসম্পন্নং পেসেতুং ন ৱট্টতি, ভিক্খুং পেসেত্ৱা আৰোচাপেতব্বং.

অভিক্খুকো আৱাসোতি সুঞ্ঞৱিহাৰো; যত্থ একোপি ভিক্খু নত্থি, তত্থ ৱাসত্থায ন গন্তব্বং. ন হি তত্থ ৱুত্থৰত্তিযো গণনূপিকা হোন্তি, পকতত্তেন পন সদ্ধিং ৱট্টতি. দসৱিধন্তৰাযে পন সচেপি ৰত্তিযো গণনূপিকা ন হোন্তি, অন্তৰাযতো পৰিমুচ্চনত্থায গন্তব্বমেৱ. তেন ৱুত্তং – ‘‘অঞ্ঞত্ৰ অন্তৰাযা’’তি. নানাসংৱাসকেহি সদ্ধিং ৱিনযকম্মং কাতুং ন ৱট্টতি. তেসং অনাৰোচনেপি ৰত্তিচ্ছেদো নত্থি, অভিক্খুকাৱাসসদিসমেৱ হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘যত্থস্সু ভিক্খূ নানাসংৱাসকা’’তি. সেসং উপোসথক্খন্ধকে ৱুত্তনযমেৱ.

৮১. একচ্ছন্নে আৱাসেতিআদীসু আৱাসো নাম ৱসনত্থায কতসেনাসনং. অনাৱাসো নাম চেতিযঘৰং বোধিঘৰং সম্মুঞ্জনিঅট্টকো দাৰুঅট্টকো পানীযমাড়ো ৱচ্চকুটি দ্ৱাৰকোট্ঠকোতি এৱমাদি. ততিযপদেন তদুভযম্পি গহিতং. এতেসু যত্থ কত্থচি একচ্ছন্নে ছদনতো উদকপতনট্ঠানপৰিচ্ছিন্নে ওকাসে উক্খিত্তকো ৱসিতুং ন লভতি. ‘‘পাৰিৱাসিকো পন অন্তোআৱাসেযেৱ ন লভতী’’তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘অৱিসেসেন উদকপাতেন ৱাৰিত’’ন্তি ৱুত্তং. কুৰুন্দিযং ‘‘এতেসু এত্তকেসু পঞ্চৱণ্ণচ্ছদনবদ্ধট্ঠানেসু পাৰিৱাসিকস্স চ উক্খিত্তকস্স চ পকতত্তেন সদ্ধিং উদকপাতেন ৱাৰিত’’ন্তি ৱুত্তং. তস্মা নানূপচাৰেপি একচ্ছন্নে ন ৱট্টতি. সচে পনেত্থ তদহুপসম্পন্নেপি পকতত্তে পঠমং পৱিসিত্ৱা নিপন্নে সট্ঠিৱস্সোপি পাৰিৱাসিকো পচ্ছা পৱিসিত্ৱা জানন্তো নিপজ্জতি, ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. অজানন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদোৱ ন ৱত্তভেদদুক্কটং. সচে পন তস্মিং পঠমং নিপন্নে পচ্ছা পকতত্তো পৱিসিত্ৱা নিপজ্জতি, পাৰিৱাসিকো চ জানাতি, ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. নো চে জানাতি, ৰত্তিচ্ছেদোৱ ন ৱত্তভেদদুক্কটং.

ৱুট্ঠাতব্বং নিমন্তেতব্বোতি তদহুপসম্পন্নম্পি দিস্ৱা ৱুট্ঠাতব্বমেৱ; ৱুট্ঠায চ ‘‘অহং ইমিনা সুখনিসিন্নো ৱুট্ঠাপিতো’’তি পৰম্মুখেন ন গন্তব্বং, ‘‘ইদং আচৰিয-আসনং, এত্থ নিসীদথা’’তি এৱং নিমন্তেতব্বোযেৱ. নৱকেন পন ‘‘মহাথেৰং ওবদ্ধং কৰোমী’’তি পাৰিৱাসিকত্থেৰস্স সন্তিকং ন গন্তব্বং. একাসনেতি সমানৱস্সিকাসনে মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা. ন ছমাযং নিসিন্নেতি পকতত্তে ভূমিযং নিসিন্নে ইতৰেন অন্তমসো তিণসন্থাৰেপি উচ্চতৰে ৱালিকাতলেপি ৱা ন নিসীদিতব্বং, দ্ৱাদসহত্থং পন উপচাৰং মুঞ্চিত্ৱা নিসীদিতুং ৱট্টতি. একচঙ্কমেতি সহাযেন ৱিয সদ্ধিং চঙ্কমন্তো একস্মিং চঙ্কমে.

ছমাযং চঙ্কমন্তন্তি ছমাযং চঙ্কমন্তে, অযমেৱ ৱা পাঠো. অযং পনেত্থ অত্থো – অকতপৰিচ্ছেদায ভূমিযা চঙ্কমন্তে পৰিচ্ছেদং কত্ৱা ৱালিকং আকিৰিত্ৱা আলম্বনং যোজেত্ৱা কতচঙ্কমে নীচেপি ন চঙ্কমিতব্বং, কো পন ৱাদো ইট্ঠকাচযসম্পন্নে ৱেদিকাপৰিক্খিত্তেতি! সচে পন পাকাৰপৰিক্খিত্তো হোতি দ্ৱাৰকোট্ঠকযুত্তো পব্বতন্তৰৱনন্তৰগুম্বন্তৰেসু ৱা সুপ্পটিচ্ছন্নো, তাদিসে চঙ্কমে চঙ্কমিতুং ৱট্টতি. অপ্পটিচ্ছন্নেপি উপচাৰং মুঞ্চিত্ৱা ৱট্টতি.

ৱুড্ঢতৰেনাতি এত্থ সচে ৱুড্ঢতৰে পাৰিৱাসিকে পঠমং নিপন্নে ইতৰো জানন্তো পচ্ছা নিপজ্জতি, ৰত্তিচ্ছেদো চস্স হোতি ৱত্তভেদে চ দুক্কটং. ৱুড্ঢতৰস্স পন ৰত্তিচ্ছেদোৱ ন ৱত্তভেদদুক্কটং. অজানিত্ৱা নিপজ্জতি, দ্ৱিন্নম্পি ৱত্তভেদো নত্থি, ৰত্তিচ্ছেদো পন হোতি. অথ নৱকপাৰিৱাসিকে পঠমং নিপন্নে ৱুড্ঢতৰো পচ্ছা নিপজ্জতি, নৱকো চ জানাতি, ৰত্তি চস্স ছিজ্জতি, ৱত্তভেদে চ দুক্কটং হোতি. ৱুড্ঢতৰস্স ৰত্তিচ্ছেদোৱ ন ৱত্তভেদো. নো চে জানাতি, দ্ৱিন্নম্পি ৱত্তভেদো নত্থি, ৰত্তিচ্ছেদো পন হোতি. সচে দ্ৱেপি অপচ্ছাপুৰিমং নিপজ্জন্তি, ৱুড্ঢতৰস্স ৰত্তিচ্ছেদোৱ ইতৰস্স ৱত্তভেদোপীতি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. দ্ৱে পাৰিৱাসিকা সমৱস্সা, একো পঠমং নিপন্নো, একো জানন্তোৱ পচ্ছা নিপজ্জতি, ৰত্তি চ ছিজ্জতি, ৱত্তভেদে চ দুক্কটং. পঠমং নিপন্নস্স ৰত্তিচ্ছেদোৱ ন ৱত্তভেদো. সচে পচ্ছা নিপজ্জন্তোপি ন জানাতি, দ্ৱিন্নম্পি ৱত্তভেদো নত্থি, ৰত্তিচ্ছেদো পন হোতি. সচে দ্ৱেপি অপচ্ছাপুৰিমং নিপজ্জন্তি, দ্ৱিন্নম্পি ৰত্তিচ্ছেদোযেৱ, ন ৱত্তভেদো. সচে হি দ্ৱে পাৰিৱাসিকা একতো ৱসেয্যুং, তে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স অজ্ঝাচাৰং ঞত্ৱা অগাৰৱা ৱা ৱিপ্পটিসাৰিনো ৱা হুত্ৱা পাপিট্ঠতৰং ৱা আপত্তিং আপজ্জেয্যুং ৱিব্ভমেয্যুং ৱা, তস্মা নেসং সহসেয্যা সব্বপ্পকাৰেন পটিক্খিত্তা. সেসং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. মূলাযপটিকস্সনাৰহাদযো চেত্থ পাৰিৱাসিকানং পকতত্তট্ঠানে ঠিতাতি ৱেদিতব্বা.

পাৰিৱাসিকচতুত্থো চে, ভিক্খৱে, পৰিৱাসন্তি এত্থ পাৰিৱাসিকং চতুত্থং কত্ৱা অঞ্ঞস্স পৰিৱাসদানাদীনি কাতুং ন ৱট্টতি. এতেস্ৱেৱাযং গণপূৰকো ন হোতি, সেসসঙ্ঘকম্মেসু হোতি. গণে পন অপ্পহোন্তে ৱত্তং নিক্খিপাপেত্ৱা গণপূৰকো কাতব্বোতি.

৮৩. ইমং পন ৱত্তকথং সুত্ৱা ৱিনযধৰউপালিত্থেৰস্স ৰহোগতস্স এৱং পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘ভগৱতা বহু পাৰিৱাসিকৱত্তং পঞ্ঞত্তং, কতিহি নু খো এত্থ কাৰণেহি ৰত্তিচ্ছেদো হোতী’’তি! সো ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা তমত্থং পুচ্ছি. ভগৱা চস্স ব্যাকাসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো আযস্মা উপালি…পে… ৰত্তিচ্ছেদা’’তি. তত্থ সহৱাসোতি য্ৱাযং পকতত্তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নেতিআদিনা নযেন ৱুত্তো একতো ৱাসো. ৱিপ্পৱাসোতি এককস্সেৱ ৱাসো. অনাৰোচনাতি আগন্তুকাদীনং অনাৰোচনা. এতেসু তীসু একেকেন কাৰণেন ৰত্তিচ্ছেদো হোতি.

৮৪. ন সক্কোন্তীতি সঙ্ঘস্স মহন্ততায তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা সব্বেসং আৰোচেতুং অসক্কোন্তা সোধেতুং ন সক্কোন্তি. পৰিৱাসং নিক্খিপামি, ৱত্তং নিক্খিপামীতি ইমেসু দ্ৱীসু পদেসু একেনাপি নিক্খিত্তোৱ হোতি পৰিৱাসো; দ্ৱীহি সুনিক্খিত্তোযেৱ. সমাদানেপি এসেৱ নযো. এৱং ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স মানত্তং গণ্হতো পুন ৱত্তসমাদানকিচ্চং নত্থি, সমাদিন্নৱত্তোযেৱ হেস তস্মাস্স ছাৰত্তং মানত্তং দাতব্বং, চিণ্ণমানত্তো অব্ভেতব্বো. এৱং অনাপত্তিকো হুত্ৱা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠিতো তিস্সো সিক্খা পূৰেত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সতীতি.

পাৰিৱাসিকৱত্তকথা নিট্ঠিতা.

মূলাযপটিকস্সনাৰহৱত্তকথা

৮৬. মূলাযপটিকস্সনাৰহা ভিক্খূ সাদিযন্তি পকতত্তানন্তি ঠপেত্ৱা নৱকতৰং মূলাযপটিকস্সনাৰহং অৱসেসানং অন্তমসো পাৰিৱাসিকাদীনম্পি. ইমেসঞ্হি পাৰিৱাসিকমূলাযপটিকস্সনাৰহমানত্তাৰহমানত্তাচাৰিকব্ভানাৰহানং পঞ্চন্নং ঠপেত্ৱা অত্তনো অত্তনো নৱকতৰং, সেসা সব্বে পকতত্তা এৱ. কস্মা? মিথু যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনাদীনং অনুঞ্ঞাতত্তা. তেন ৱুত্তং – ‘‘অৱসেসানং অন্তমসো পাৰিৱাসিকাদীনম্পী’’তি. মূলাযপটিকস্সনাৰহাদিলক্খণং পন নেসং পৰতো আৱিভৱিস্সতি. সেসমেত্থ ইতো পৰেসু চ মানত্তাৰহাদিৱত্তেসু পাৰিৱাসিকৱত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.

৮৭. মূলাযপটিকস্সনাৰহচতুত্থো চেতিআদীসুপি যথেৱ পাৰিৱাসিকো; এৱং এতেপি এতেসু ৱিনযকম্মেসু গণপূৰকা ন হোন্তি, সেসসঙ্ঘকম্মেসু হোন্তি.

মূলাযপটিকস্সনাৰহৱত্তকথা নিট্ঠিতা.

মানত্তচাৰিকৱত্তকথা

৯০. মানত্তচাৰিকস্স ৱত্তেসু ‘‘দেৱসিকং আৰোচেতব্ব’’ন্তি ৱিসেসো.

৯২. ৰত্তিচ্ছেদেসু ঊনে গণেতি এত্থ গণোতি চত্তাৰো ৱা অতিৰেকা ৱা; তস্মা সচেপি তীহি ভিক্খূহি সদ্ধিং ৱসতি, ৰত্তিচ্ছেদো হোতিযেৱ. মানত্তনিক্খেপসমাদানেসু ৱুত্তসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

মানত্তচাৰিকৱত্তকথা নিট্ঠিতা.

পাৰিৱাসিকক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সমুচ্চযক্খন্ধকং

সুক্কৱিস্সট্ঠিকথা

৯৭. সমুচ্চযক্খন্ধকে – ছাৰত্তং মানত্তন্তি এত্থ চতুব্বিধং মানত্তং – অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং, পটিচ্ছন্নমানত্তং, পক্খমানত্তং, সমোধানমানত্তন্তি. তত্থ অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম – যং অপ্পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসং অদত্ৱা কেৱলং আপত্তিং আপন্নভাৱেনেৱ মানত্তাৰহস্স মানত্তং দিয্যতি. পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম – যং পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স দিয্যতি. পক্খমানত্তং নাম – যং পটিচ্ছন্নায ৱা অপ্পটিচ্ছন্নায ৱা আপত্তিযা অদ্ধমাসং ভিক্খুনীনং দিয্যতি. সমোধানমানত্তং নাম – যং ওধায একতো কত্ৱা দিয্যতি. তেসু ইদং ‘‘অপ্পটিচ্ছন্নায ছাৰত্তং মানত্ত’’ন্তি ৱচনতো ‘‘অপ্পটিচ্ছন্নমানত্ত’’ন্তি ৱেদিতব্বং. তং দেন্তেন সচে একং আপত্তিং আপন্নো হোতি, ইধ ৱুত্তনযেন দাতব্বং. সচে দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা ততুত্তৰিং ৱা আপন্নো, যথেৱ ‘‘একং আপত্তি’’ন্তি ৱুত্তং; এৱং ‘‘দ্ৱে আপত্তিযো, তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৱত্তব্বং. ততুত্তৰি পন সচেপি সতং ৱা সহস্সং ৱা হোতি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৱত্তব্বং. নানাৱত্থুকাযোপি একতো কত্ৱা দাতব্বা, তাসং দানৱিধিং পৰিৱাসদানে কথযিস্সাম.

এৱং আপত্তিৱসেন কম্মৱাচং কত্ৱা দিন্নে মানত্তে ‘‘এৱমেতং ধাৰযামী’’তি কম্মৱাচাপৰিযোসানে মাড়কসীমাযমেৱ ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি ৱুত্তনযেন ৱত্তং সমাদাতব্বং. ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা তত্থেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেতব্বং, আৰোচেন্তেন চ এৱং আৰোচেতব্বং –

‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং অপ্পটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা অপ্পটিচ্ছন্নায ছাৰত্তং মানত্তং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা অপ্পটিচ্ছন্নায ছাৰত্তং মানত্তং অদাসি. সোহং মানত্তং চৰামি, ৱেদযামহং, ভন্তে ‘ৱেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি.

ইমঞ্চ পন অত্থং গহেত্ৱা যায কাযচি ভাসায আৰোচেতুং ৱট্টতিযেৱ. আৰোচেত্ৱা সচে নিক্খিপিতুকামো, ৱুত্তনযেনেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে নিক্খিপিতব্বং. মাড়কতো ভিক্খূসু নিক্খন্তেসু একস্সপি সন্তিকে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. মাড়কতো নিক্খমিত্ৱা সতিং পটিলভন্তেন সহগচ্ছন্তস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি পক্কন্তো, অঞ্ঞস্স যস্স মাড়কে নাৰোচিতং, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. আৰোচেন্তেন পন অৱসানে ‘‘ৱেদযতীতি মং আযস্মা ধাৰেতূ’’তি ৱত্তব্বং. দ্ৱিন্নং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তা ধাৰেন্তূ’’তি, তিণ্ণং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি ৱত্তব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি.

সচে অপ্পভিক্খুকো ৱিহাৰো হোতি, সভাগা ভিক্খূ ৱসন্তি, ৱত্তং অনিক্খিপিত্ৱা অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৰত্তিযো গণেতব্বা. অথ ন সক্কা সোধেতুং, ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা পচ্চূসসমযে চতূহি পঞ্চহি ৱা ভিক্খূহি সদ্ধিং পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপতো, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা মহামগ্গতো ওক্কম্ম গুম্বেন ৱা ৱতিযা ৱা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিতব্বং. অন্তোঅৰুণেযেৱ ৱুত্তনযেন ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা আৰোচেতব্বং. সচে অঞ্ঞো কোচি ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন তং ঠানং আগচ্ছতি, সচে এস তং পস্সতি, সদ্দং ৱাস্স সুণাতি, আৰোচেতব্বং. অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদো চ.

অথ দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা অজানন্তস্সেৱ গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদো হোতি এৱ, ৱত্তভেদো পন নত্থি. আৰোচিতকালতো পট্ঠায চ একং ভিক্খুং ঠপেত্ৱা সেসেহি সতি কৰণীযে গন্তুম্পি ৱট্টতি. অৰুণে উট্ঠিতে তস্স ভিক্খুস্স সন্তিকে ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি কেনচি কম্মেন পুৰেঅৰুণেযেৱ গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৱিহাৰতো নিক্খন্তং ৱা আগন্তুকং ৱা যং পঠমং পস্সতি, তস্স সন্তিকে আৰোচেত্ৱা ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. অযঞ্চ যস্মা গণস্স আৰোচেত্ৱা ভিক্খূনঞ্চ অত্থিভাৱং সল্লক্খেত্ৱাৱ ৱসি, তেনস্স ঊনে গণে চৰণদোসো ৱা ৱিপ্পৱাসো ৱা ন হোতি. সচে ন কঞ্চি পস্সতি, ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অত্তনা সদ্ধিং গতভিক্খূসু একস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বন্তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পন ‘‘যং পঠমং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং; অযং নিক্খিত্তৱত্তস্স পৰিহাৰো’’তি আহ.

এৱং ছাৰত্তং মানত্তং অখণ্ডং চৰিত্ৱা যত্থ সিযা ৱীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো, তত্থ সো ভিক্খু অব্ভেতব্বো. অব্ভেন্তেহি চ পঠমং অব্ভানাৰহো কাতব্বো. অযঞ্হি নিক্খিত্তৱত্তত্তা পকতত্তট্ঠানে ঠিতো, পকতত্তস্স চ অব্ভানং কাতুং ন ৱট্টতি, তস্মা ৱত্তং সমাদাপেতব্বো. ৱত্তে সমাদিন্নে অব্ভানাৰহো হোতি. তেনাপি ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা আৰোচেত্ৱা অব্ভানং যাচিতব্বং. অনিক্খিত্তৱত্তস্স পুন ৱত্তসমাদানকিচ্চং নত্থি. সো হি ছাৰত্তাতিক্কমেনেৱ অব্ভানাৰহো হোতি, তস্মা সো অব্ভেতব্বো. তত্ৰ য্ৱাযং ‘‘এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, অব্ভেতব্বো’’তি পাড়িযংযেৱ অব্ভানৱিধি ৱুত্তো, অযঞ্চ একাপত্তিৱসেন ৱুত্তো. সচে পন দ্ৱে তিস্সো সম্বহুলা ৱা একৱত্থুকা ৱা নানাৱত্থুকা ৱা আপত্তিযো হোন্তি, তাসং ৱসেন কম্মৱাচা কাতব্বা. এৱং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং দাতব্বং. পটিচ্ছন্নমানত্তং পন যস্মা পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স দাতব্বং হোতি, তস্মা নং পৰিৱাসকথাযংযেৱ কথযিস্সাম.

পৰিৱাসকথা

১০২. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং দেতূ’’তিআদিনা নযেন পাড়িযং অনেকেহি আকাৰেহি পৰিৱাসো চ মানত্তঞ্চ ৱুত্তং. তস্স যস্মা আগতাগতট্ঠানে ৱিনিচ্ছযো ৱুচ্চমানো পাড়ি ৱিয অতিৱিত্থাৰং আপজ্জতি, ন চ সক্কা হোতি সুখেন পৰিগ্গহেতুং, তস্মা নং সমোধানেত্ৱা ইধেৱ দস্সযিস্সাম.

অযঞ্হি ইধ অধিপ্পেতো পৰিৱাসো নাম – পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, সুদ্ধন্তপৰিৱাসো, সমোধানপৰিৱাসোতি তিৱিধো হোতি. তত্থ পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো তাৱ যথাপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বো. কস্সচি হি একাহপটিচ্ছন্না আপত্তি হোতি যথা অযং উদাযিত্থেৰস্স, কস্সচি দ্ৱীহাদিপটিচ্ছন্না যথা পৰতো আগতা উদাযিত্থেৰস্সেৱ, কস্সচি একা আপত্তি হোতি যথা অযং, কস্সচি দ্ৱে তিস্সো ততুত্তৰি ৱা যথা পৰতো আগতা, তস্মা পটিচ্ছন্নপৰিৱাসং দেন্তেন পঠমং তাৱ পটিচ্ছন্নভাৱো জানিতব্বো.

অযঞ্হি আপত্তি নাম দসহাকাৰেহি পটিচ্ছন্না হোতি. তত্থাযং মাতিকা – আপত্তি চ হোতি আপত্তিসঞ্ঞী চ, পকতত্তো চ হোতি পকতত্তসঞ্ঞী চ, অনন্তৰাযিকো চ হোতি অনন্তৰাযিকসঞ্ঞী চ, পহু চ হোতি পহুসঞ্ঞী চ, ছাদেতুকামো চ হোতি ছাদেতি চাতি.

তত্থ আপত্তি চ হোতি আপত্তিসঞ্ঞী চাতি যং আপন্নো, সা আপত্তিযেৱ হোতি. সোপি চ তত্থ আপত্তিসঞ্ঞীযেৱ. ইতি জানন্তো ছাদেতি, ছন্নাৱ হোতি. অথ পনাযং তত্থ অনাপত্তিসঞ্ঞী, অচ্ছন্না হোতি, অনাপত্তি পন আপত্তিসঞ্ঞাযপি অনাপত্তিসঞ্ঞাযপি ছাদেন্তেনাপি অচ্ছাদিতাৱ হোতি. লহুকং ৱা গৰুকাতি গৰুকং ৱা লহুকাতি ছাদেতি, অলজ্জিপক্খে তিট্ঠতি, আপত্তি পন অচ্ছন্না হোতি. গৰুকং লহুকাতি মঞ্ঞমানো দেসেতি, নেৱ দেসিতা হোতি, ন ছন্না. গৰুকং গৰুকাতি ঞত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. গৰুকলহুকভাৱং ন জানাতি, আপত্তিং ছাদেমীতি ছাদেতি, ছন্নাৱ হোতি.

পকতত্তোতি তিৱিধং উক্খেপনীযকম্মং অকতো – সো চে পকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. অথ ‘‘ময্হং সঙ্ঘেন কম্মং কত’’ন্তি অপকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, অচ্ছন্না হোতি. অপকতত্তেন পকতত্তসঞ্ঞিনা ৱা অপকতত্তসঞ্ঞিনা ৱা ছাদিতাপি অচ্ছন্নাৱ হোতি. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘আপজ্জতি গৰুকং সাৱসেসং,

ছাদেতি অনাদৰিযং পটিচ্চ;

ন ভিক্খুনী নো চ ফুসেয্য ৱজ্জং,

পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পৰি. ৪৮১);

অযঞ্হি পঞ্হো উক্খিত্তকেন কথিতো.

অনন্তৰাযিকোতি যস্স দসসু অন্তৰাযেসু একোপি নত্থি, সো চে অনন্তৰাযিকসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. সচেপি সো ভীৰুকজাতিকতায অন্ধকাৰে অমনুস্সচণ্ডমিগভযেন অন্তৰাযিকসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, অচ্ছন্নাৱ হোতি. যস্স হি পব্বতৱিহাৰে ৱসন্তস্স কন্দৰং ৱা নদিং ৱা অতিক্কমিত্ৱা আৰোচেতব্বং হোতি, অন্তৰামগ্গে চ চণ্ডৱাড়অমনুস্সাদিভযং অত্থি, মগ্গে অজগৰা নিপজ্জন্তি, নদী পূৰা হোতি, একস্মিং পন সতিযেৱ অন্তৰাযে অন্তৰাযিকসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, অচ্ছন্নাৱ হোতি. অন্তৰাযিকস্স পন অন্তৰাযিকসঞ্ঞায ৱা অনন্তৰাযিকসঞ্ঞায ৱা ছাদযতো অচ্ছন্নাৱ হোতি.

পহূতি যো সক্কোতি ভিক্খুনো সন্তিকং গন্তুঞ্চেৱ আৰোচেতুঞ্চ; সো চে পহুসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. সচস্স মুখে অপ্পমত্তকো গণ্ডো ৱা হোতি, হনুকৱাতো ৱা ৱিজ্ঝতি, দন্তো ৱা ৰুজ্জতি, ভিক্খা ৱা মন্দা লদ্ধা হোতি, তাৱতকেন পন নেৱ ৱত্তুং ন সক্কোতি ন গন্তুং; অপিচ খো ন সক্কোমীতি সঞ্ঞী হোতি, অযং পহু হুত্ৱা অপ্পহুসঞ্ঞী নাম. ইমিনা ছাদিতাপি অচ্ছাদিতা. অপ্পহুনা পন ৱত্তুং ৱা গন্তুং ৱা অসমত্থেন পহুসঞ্ঞিনা ৱা অপ্পহুসঞ্ঞিনা ৱা ছাদিতা হোতু, অচ্ছাদিতাৱ.

ছাদেতুকামো চ হোতি ছাদেতি চাতি ইদং উত্তানত্থমেৱ. সচে পন ছাদেস্সামীতি ধুৰনিক্খেপং কত্ৱা পুৰেভত্তে ৱা পচ্ছাভত্তে ৱা পঠমযামাদীসু ৱা লজ্জিধম্মং ওক্কমিত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ আৰোচেতি, অযং ছাদেতুকামো ন ছাদেতি নাম.

যস্স পন অভিক্খুকে ঠানে ৱসন্তস্স আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা সভাগস্স ভিক্খুনো আগমনং আগমেন্তস্স সভাগসন্তিকং ৱা গচ্ছন্তস্স অদ্ধমাসোপি মাসোপি অতিক্কমতি, অযং ন ছাদেতুকামো ছাদেতি নাম, অযম্পি অচ্ছন্নাৱ হোতি.

যো পন আপন্নমত্তোৱ অগ্গিং অক্কন্তপুৰিসো ৱিয সহসা অপক্কমিত্ৱা সভাগট্ঠানং গন্ত্ৱা আৱি কৰোতি, অযং ন ছাদেতুকামোৱ ন ছাদেতি নাম. সচে পন সভাগং দিস্ৱাপি ‘‘অযং মে উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা’’তি লজ্জায নাৰোচেতি, ছন্নাৱ হোতি আপত্তি. উপজ্ঝাযাদিভাৱো হি ইধ অপ্পমাণং অৱেৰিসভাগমত্তমেৱ পমাণং, তস্মা অৱেৰিসভাগস্স সন্তিকে আৰোচেতব্বা.

যো পন ৱিসভাগো হোতি সুত্ৱা পকাসেতুকামো, এৱৰূপস্স উপজ্ঝাযস্সাপি সন্তিকে ন আৰোচেতব্বা. তত্থ পুৰেভত্তং ৱা আপত্তিং আপন্নো হোতু পচ্ছাভত্তং ৱা, দিৱা ৱা ৰত্তিং ৱা যাৱ অৰুণং ন উগ্গচ্ছতি তাৱ আৰোচেতব্বং. উদ্ধস্তে অৰুণে পটিচ্ছন্না হোতি, পটিচ্ছাদনপচ্চযা চ দুক্কটং আপজ্জতি. সভাগসঙ্ঘাদিসেসং আপন্নস্স পন সন্তিকে আৱি কাতুং ন ৱট্টতি. সচে আৱি কৰোতি, আপত্তি আৱিকতা হোতি, দুক্কটা পন ন মুচ্চতি, তস্মা সুদ্ধস্স সন্তিকে আৱিকাতব্বা. আৱিকৰোন্তো চ ‘‘তুয্হং সন্তিকে একং আপত্তিং আৱিকৰোমী’’তি ৱা ‘‘আচিক্খামী’’তি ৱা ‘‘আৰোচেমী’’তি ৱা ‘‘মম একং আপত্তিং আপন্নভাৱং জানাহী’’তি ৱা ৱদতু, ‘‘একং গৰুকাপত্তিং আৱিকৰোমী’’তিআদিনা ৱা নযেন ৱদতু, সব্বেহিপি আকাৰেহি অপ্পটিচ্ছন্নাৱ হোতীতি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. সচে পন লহুকাপত্তিং আৱিকৰোমীতিআদিনা নযেন ৱদতি, পটিচ্ছন্না হোতি, ৱত্থুং আৰোচেতি, আপত্তিং আৰোচেতি, উভযং আৰোচেতি, তিৱিধেনাপি আৰোচিতাৱ হোতি. ইতি ইমানি দস কাৰণানি উপলক্খেত্ৱা পটিচ্ছন্নপৰিৱাসং দেন্তেন পঠমমেৱ পটিচ্ছন্নভাৱো জানিতব্বো.

ততো পটিচ্ছন্নদিৱসে চ আপত্তিযো চ সল্লক্খেত্ৱা সচে একাহপটিচ্ছন্না হোতি – ‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্ন’’ন্তি এৱং যাচাপেত্ৱা ইধ ৱুত্তনযেনেৱ কম্মৱাচং ৱত্ৱা পৰিৱাসো দাতব্বো. অথ দ্ৱীহতীহাদিপটিচ্ছন্না হোতি, দ্ৱীহপটিচ্ছন্নং তীহপটিচ্ছন্নং চতূহপটিচ্ছন্নং পঞ্চাহপটিচ্ছন্নং ছাহপটিচ্ছন্নং সত্তাহপটিচ্ছন্নং অট্ঠাহপটিচ্ছন্নং নৱাহপটিচ্ছন্নং দসাহপটিচ্ছন্নং একাদসাহপটিচ্ছন্নং দ্ৱাদসাহপঅচ্ছন্নং তেৰসাহপটিচ্ছন্নং চুদ্দসাহপটিচ্ছন্নন্তি এৱং যাৱ চুদ্দস দিৱসানি দিৱসৱসেন যোজনা কাতব্বা. পঞ্চদস দিৱসানি পটিচ্ছন্নায পক্খপটিচ্ছন্নন্তি ৱত্ৱা যোজনা কাতব্বা. ততো যাৱ একূনতিংসতিমো দিৱসো, তাৱ অতিৰেকপক্খপটিচ্ছন্নন্তি.

ততো মাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকমাসপটিচ্ছন্নং দ্ৱেমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকদ্ৱেমাসপটিচ্ছন্নং তেমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকতেমাসপটিচ্ছন্নং চতুমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকচতুমাসপটিচ্ছন্নং পঞ্চমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকপঞ্চমাসপটিচ্ছন্নং ছমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকছমাসপটিচ্ছন্নং সত্তমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকসত্তমাসপটিচ্ছন্নং অট্ঠমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকঅট্ঠমাসপটিচ্ছন্নং নৱমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকনৱমাসপটিচ্ছন্নং দসমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকদসমাসপটিচ্ছন্নং একাদসমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকএকাদসমাসপটিচ্ছন্নন্তি এৱং যোজনা কাতব্বা. সংৱচ্ছৰে পৰিপুণ্ণে একসংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি. ততো পৰং অতিৰেকএকসংৱচ্ছৰ… দ্ৱেসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকদ্ৱেসংৱচ্ছৰ… তিসংৱচ্ছৰ… অতিৰকেতিসংৱচ্ছৰ… চতুসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকচতুসংৱচ্ছৰ… পঞ্চসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকপঞ্চসংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি এৱং যাৱ সট্ঠিসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকসট্ঠিসংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি ৱা ততো ৱা ভিয্যোপি ৱত্ৱা যোজনা কাতব্বা.

সচে পন দ্ৱে তিস্সো ততুত্তৰি ৱা আপত্তিযো হোন্তি, যথা ইধ একং আপত্তিন্তি ৱুত্তং; এৱং দ্ৱে আপত্তিযো তিস্সো আপত্তিযোতি ৱত্তব্বং. ততো পৰং পন সতং ৱা হোতু সহস্সং ৱা, সম্বহুলাতি ৱত্তুং ৱট্টতি. নানাৱত্থুকাসুপি ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং – একং সুক্কৱিস্সট্ঠিং, একং কাযসংসগ্গং, একং দুট্ঠুল্লৱাচং, একং অত্তকামং, একং সঞ্চৰিত্তং, একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং গণনৱসেন ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৱত্থুকাযো একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং ৱত্থুকিত্তনৱসেন ৱা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং নামমত্তৱসেন ৱা যোজনা কাতব্বা.

তত্থ নামং দুৱিধং – সজাতিসাধাৰণঞ্চ সব্বসাধাৰণঞ্চ. তত্থ সঙ্ঘাদিসেসোতি সজাতিসাধাৰণং, আপত্তীতি সব্বসাধাৰণং; তস্মা ‘‘সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং সব্বসাধাৰণনামৱসেনপি ৱত্তুং ৱট্টতি. ইদঞ্হি সব্বম্পি পৰিৱাসাদিকং ৱিনযকম্মং ৱত্থুৱসেন গোত্তৱসেন নামৱসেন আপত্তিৱসেন চ কাতুং ৱট্টতিযেৱ.

তত্থ ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ. ‘‘কাযসংসগ্গো’’তি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ, তত্থ ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠিং কাযসংসগ্গ’’ন্তিআদিনা ৱচনেনাপি ‘‘নানাৱত্থুকাযো’’তি ৱচনেনাপি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ গহিতং হোতি. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ৱচনেনাপি ‘‘আপত্তিযো’’তি ৱচনেনাপি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ গহিতা হোতি. ইধ পন একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠি’’ন্তি নামম্পি ৱত্থুগোত্তানিপি গহিতানেৱ. যথা চ ইধ ‘‘অযং উদাযি ভিক্খূ’’তি ৱুত্তং; এৱং যো যো আপন্নো হোতি, তস্স তস্স নামং গহেত্ৱা ‘‘অযং ইত্থন্নামো ভিক্খূ’’তি কম্মৱাচা কাতব্বা.

কম্মৱাচাপৰিযোসানে চ তেন ভিক্খুনা মাড়কসীমাযমেৱ ‘‘পৰিৱাসং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং সমাদাতব্বং. সমাদিযিত্ৱা তত্থেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেতব্বং, আৰোচেন্তেন চ এৱং আৰোচেতব্বং –

‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং অদাসি, সোহং পৰিৱসামি – ‘ৱেদযামহং, ভন্তে, ৱেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি.

ইমঞ্চ পনত্থং গহেত্ৱা যায কাযচি ভাসায আৰোচেতুং ৱট্টতিযেৱ. আৰোচেত্ৱা সচে নিক্খিপিতুকামো, ৱুত্তনযেনেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে নিক্খিপিতব্বং. মাড়কতো ভিক্খূসু নিক্খন্তেসু একস্সাপি সন্তিকে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. মাড়কতো নিক্খমিত্ৱা সতিং পটিলভন্তেন সহগচ্ছন্তস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি পক্কন্তো, অঞ্ঞস্স যস্স মাড়কে নাৰোচিতং, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. আৰোচেন্তেন চ অৱসানে ‘‘ৱেদযতীতি মং আযস্মা ধাৰেতূ’’তি ৱত্তব্বং. দ্ৱিন্নং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তা ধাৰেন্তূ’’তি, তিণ্ণং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি ৱত্তব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি.

সচে অপ্পভিক্খুকো ৱিহাৰো হোতি, সভাগা ভিক্খূ ৱসন্তি, ৱত্তং অনিক্খিপিত্ৱা ৱিহাৰেযেৱ ৰত্তিপৰিগ্গহো কাতব্বো. অথ ন সক্কা সোধেতুং, ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা পচ্চূসসমযে একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং মানত্তৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেনেৱ উপচাৰসীমং অতিক্কমিত্ৱা মহামগ্গা ওক্কম্ম পটিচ্ছন্নে ঠানে নিসীদিত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা তস্স ভিক্খুনো পৰিৱাসো আৰোচেতব্বো. আৰোচেন্তেন সচে নৱকতৰো হোতি, ‘‘আৱুসো’’তি ৱত্তব্বং. সচে ৱুড্ঢতৰো, ‘‘ভন্তে’’তি ৱত্তব্বং. সচে অঞ্ঞো কোচি ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন তং ঠানং আগচ্ছতি, সচে এস তং পস্সতি, সদ্দং ৱাস্স সুণাতি, আৰোচেতব্বং; অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদো চ. অথ দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা অজানন্তস্সেৱ গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদোযেৱ হোতি, ৱত্তভেদো পন নত্থি.

উগ্গতে অৰুণে ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে সো ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন পক্কন্তো হোতি, যং অঞ্ঞং সব্বপঠমং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. সচে পন কঞ্চি ন পস্সতি, ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অত্তনা সদ্ধিং গতভিক্খুস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বন্তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পন ‘‘যং পঠমং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং, অযং নিক্খিত্তৱত্তস্স পৰিহাৰো’’তি আহ.

এৱং যত্তকানি দিৱসানি আপত্তি পটিচ্ছন্না হোতি, তত্তকানি ততো অধিকতৰানি ৱা কুক্কুচ্চৱিনোদনত্থায পৰিৱসিত্ৱা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা মানত্তং যাচিতব্বং. অযঞ্হি ৱত্তে সমাদিন্নে এৱ মানত্তাৰহো হোতি নিক্খিত্তৱত্তেন পৰিৱুত্থত্তা. অনিক্খিত্তৱত্তস্স পন পুন সমাদানকিচ্চং নত্থি, সো হি পটিচ্ছন্নদিৱসাতিক্কমেনেৱ মানত্তাৰহো হোতি, তস্মা তস্স মানত্তং দাতব্বমেৱ. ইদং পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম. তং দেন্তেন সচে একাপত্তি হোতি, পাড়িযং ৱুত্তনযেনেৱ দাতব্বং. অথ দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা ‘‘সোহং পৰিৱুত্থপৰিৱাসো সঙ্ঘং দ্ৱিন্নং আপত্তীনং তিস্সন্নং আপত্তীনং একাহপটিচ্ছন্নানং ছাৰত্তং মানত্তং যাচামী’’তি পৰিৱাসে ৱুত্তনযেনেৱ আপত্তিযো চ দিৱসে চ সল্লক্খেত্ৱা যোজনা কাতব্বা.

অপ্পটিচ্ছন্নাপত্তিং পটিচ্ছন্নাপত্তিযা সমোধানেত্ৱাপি দাতুং ৱট্টতি. কথং? পটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং ৱসিত্ৱা –

‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং অদাসি, সোহং পৰিৱুত্থপৰিৱাসো. অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং অপ্পটিচ্ছন্নং. সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তাসং আপত্তীনং সঞ্চেতনিকানং সুক্কৱিস্সট্ঠীনং পটিচ্ছন্নায চ অপ্পটিচ্ছন্নায চ ছাৰত্তং মানত্তং যাচামী’’তি.

অথস্স তদনুৰূপং কম্মৱাচং কত্ৱা মানত্তং দাতব্বং. সচে পটিচ্ছন্না দ্ৱে, অপ্পটিচ্ছন্না একা ‘‘পটিচ্ছন্নানঞ্চ অপ্পটিচ্ছন্নায চা’’তি ৱত্তব্বং. অথ পটিচ্ছন্না একা, অপ্পটিচ্ছন্না দ্ৱে, ‘‘পটিচ্ছন্নায চ অপ্পটিচ্ছন্নানঞ্চা’’তি ৱত্তব্বং. সচে পটিচ্ছন্নাপি দ্ৱে, অপ্পটিচ্ছন্নাপি দ্ৱে, ‘‘পটিচ্ছন্নানঞ্চ অপ্পটিচ্ছন্নানঞ্চা’’তি ৱত্তব্বং. সব্বত্থ অনুৰূপং কম্মৱাচং কত্ৱা মানত্তং দাতব্বং. চিণ্ণমানত্তস্স চ তদনুৰূপমেৱ কম্মৱাচং কত্ৱা অব্ভানং কাতব্বং. ইধ পন একাপত্তিৱসেন ৱুত্তং. ইতি যং পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসাৱসানে মানত্তং দিয্যতি, ইদং পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম. এৱমেত্থ একেনেৱ যোজনামুখেন পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো চ পটিচ্ছন্নমানত্তঞ্চ ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. পক্খমানত্তং সমোধানমানত্তঞ্চ অৱসেসপৰিৱাসকথাৱসানে কথযিস্সাম.

সুদ্ধন্তপৰিৱাসো সমোধানপৰিৱাসোতি হি দ্ৱে পৰিৱাসা অৱসেসা. তত্থ ‘‘সুদ্ধন্তপৰিৱাসো’’ নাম পৰতো অধম্মিকমানত্তচাৰাৱসানে ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপন্নো হোতি, আপত্তিপৰিযন্তং ন জানাতি, ৰত্তিপৰিযন্তং ন জানাতী’’তি ইমস্মিং ৱত্থুস্মিং অনুঞ্ঞাতপৰিৱাসো. সো দুৱিধো – চূড়সুদ্ধন্তো, মহাসুদ্ধন্তোতি. দুৱিধোপি চেস ৰত্তিপৰিচ্ছেদং সকলং ৱা একচ্চং ৱা অজানন্তস্স চ অস্সৰন্তস্স চ তত্থ ৱেমতিকস্স চ দাতব্বো. আপত্তিপৰিযন্তং পন এত্তকা অহং আপত্তিযো আপন্নোতি জানাতু ৱা মা ৱা, অকাৰণমেতং.

তত্থ যো উপসম্পদতো পট্ঠায অনুলোমক্কমেন ৱা আৰোচিতদিৱসতো পট্ঠায পটিলোমক্কমেন ৱা ‘‘অসুকঞ্চ অসুকঞ্চ দিৱসং ৱা পক্খং ৱা মাসং ৱা সংৱচ্ছৰং ৱা তৱ সুদ্ধভাৱং জানাসী’’তি পুচ্ছিযমানো ‘‘আম, ভন্তে, জানামি, এত্তকং নাম কালং অহং সুদ্ধো’’তি ৱদতি, তস্স দিন্নো সুদ্ধন্তপৰিৱাসো ‘‘চূড়সুদ্ধন্তো’’তি ৱুচ্চতি.

তং গহেত্ৱা পৰিৱসন্তেন যত্তকং কালং অত্তনো সুদ্ধিং জানাতি, তত্তকং অপনেত্ৱা অৱসেসং মাসং ৱা দ্ৱেমাসং ৱা পৰিৱসিতব্বং. সচে মাসমত্তং অসুদ্ধোম্হীতি সল্লক্খেত্ৱা অগ্গহেসি পৰিৱসন্তো চ পুন অঞ্ঞং মাসং সৰতি, তম্পি মাসং পৰিৱসিতব্বমেৱ. পুন পৰিৱাসদানকিচ্চং নত্থি. অথ দ্ৱেমাসং অসুদ্ধোম্হীতি সল্লক্খেত্ৱা অগ্গহেসি, পৰিৱসন্তো চ মাসমত্তমেৱাহং অসুদ্ধোম্হীতি সন্নিট্ঠানং কৰোতি, মাসমেৱ পৰিৱসিতব্বং. পুন পৰিৱাসদানকিচ্চং নত্থি. অযঞ্হি সুদ্ধন্তপৰিৱাসো নাম উদ্ধম্পি আৰোহতি, হেট্ঠাপি ওৰোহতি, ইদমস্স লক্খণং. অঞ্ঞস্মিং পন আপত্তিৱুট্ঠানে ইদং লক্খণং – যো অপ্পটিচ্ছন্নং আপত্তিং পটিচ্ছন্নাতি ৱিনযকম্মং কৰোতি, তস্স আপত্তি ৱুট্ঠাতি. যো পটিচ্ছন্নং অপ্পটিচ্ছন্নাতি ৱিনযকম্মং কৰোতি, তস্স ন ৱুট্ঠাতি. অচিৰপটিচ্ছন্নং চিৰপটিচ্ছন্নাতি কৰোন্তস্সাপি ৱুট্ঠাতি. চিৰপটিচ্ছন্নং অচিৰপটিচ্ছন্নাতি কৰোন্তস্স ন ৱুট্ঠাতি. একং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা সম্বহুলাতি কৰোন্তস্সাপি ৱুট্ঠাতি, একং ৱিনা সম্বহুলানং অভাৱতো. সম্বহুলা পন আপজ্জিত্ৱা একং আপজ্জিন্তি কৰোন্তস্স ন ৱুট্ঠাতি.

যো পন যথাৱুত্তেন অনুলোমপটিলোমনযেন পুচ্ছিযমানোপি ৰত্তিপৰিযন্তং ন জানাতি নেৱ সৰতি ৱেমতিকো ৱা হোতি, তস্স দিন্নো সুদ্ধন্তপৰিৱাসো ‘‘মহাসুদ্ধন্তো’’তি ৱুচ্চতি. তং গহেত্ৱা গহিতদিৱসতো পট্ঠায যাৱ উপসম্পদদিৱসো, তাৱ ৰত্তিযো গণেত্ৱা পৰিৱসিতব্বং. অযং উদ্ধং নাৰোহতি, হেট্ঠা পন ওৰোহতি. তস্মা সচে পৰিৱসন্তো ৰত্তিপৰিচ্ছেদে সন্নিট্ঠানং কৰোতি, মাসো ৱা সংৱচ্ছৰো ৱা ময্হং আপন্নস্সাতি মাসং ৱা সংৱচ্ছৰং ৱা পৰিৱসিতব্বং. পৰিৱাসযাচনদানলক্খণং পনেত্থ পৰতো পাড়িযং আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. কম্মৱাচাপৰিযোসানে ৱত্তসমাদানমানত্তঅব্ভানানি ৱুত্তনযানেৱ. অযং সুদ্ধন্তপৰিৱাসো নাম.

‘‘সমোধানপৰিৱাসো’’ নাম তিৱিধো হোতি – ওধানসমোধানো, অগ্ঘসমোধানো, মিস্সকসমোধানোতি. তত্থ ‘‘ওধানসমোধানো’’ নাম – অন্তৰাপত্তিং আপজ্জিত্ৱা পটিচ্ছাদেন্তস্স পৰিৱুত্থদিৱসে ওধুনিত্ৱা মক্খেত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা মূলদিৱসপৰিচ্ছেদে পচ্ছা আপন্নং আপত্তিং সমোদহিত্ৱা দাতব্বপৰিৱাসো ৱুচ্চতি. সো পৰতো ‘‘তেন হি ভিক্খৱে সঙ্ঘো উদাযিং ভিক্খুং অন্তৰা একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায মূলায পটিকস্সিত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা সমোধানপৰিৱাসং দেতূ’’তি ইতো পট্ঠায ৱিত্থাৰতো পাড়িযংযেৱ আগতো.

অযং পনেত্থ ৱিনিচ্ছযো – যো পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসং গহেত্ৱা পৰিৱসন্তো ৱা মানত্তাৰহো ৱা মানত্তং চৰন্তো ৱা অব্ভানাৰহো ৱা অঞ্ঞং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা সমা ৱা ঊনতৰা ৱা ৰত্তিযো পটিচ্ছাদেতি, তস্স মূলাযপটিকস্সনেন তে পৰিৱুত্থদিৱসে চ মানত্তচিণ্ণদিৱসে চ সব্বে ওধুনিত্ৱা অদিৱসে কত্ৱা পচ্ছা আপন্নাপত্তিং মূলাপত্তিযং সমোধায পৰিৱাসো দাতব্বো. তেন সচে মূলাপত্তি পক্খপটিচ্ছন্না, অন্তৰাপত্তি ঊনকপক্খপটিচ্ছন্না, পুন পক্খমেৱ পৰিৱাসো পৰিৱসিতব্বো. অথাপি অন্তৰাপত্তি পক্খপটিচ্ছন্নাৱ পক্খমেৱ পৰিৱসিতব্বং. এতেনুপাযেন যাৱ সট্ঠিৱস্সপটিচ্ছন্না মূলাপত্তি, তাৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. সট্ঠিৱস্সানি পৰিৱসিত্ৱা মানত্তাৰহো হুত্ৱাপি হি একদিৱসং অন্তৰাপত্তিং পটিচ্ছাদেত্ৱা পুনপি সট্ঠিৱস্সানি পৰিৱাসাৰহো হোতি.

সচে পন অন্তৰাপত্তি মূলাপত্তিতো অতিৰেকপটিচ্ছন্না হোতি, তত্থ ‘‘কিং কাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তে মহাসুমত্থেৰো আহ – ‘‘অতেকিচ্ছো অযং পুগ্গলো, অতেকিচ্ছো নাম আৱিকাৰাপেত্ৱা ৱিস্সজ্জেতব্বো’’তি. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ – ‘‘কস্মা অতেকিচ্ছো নাম, ননু অযং সমুচ্চযক্খন্ধকো নাম বুদ্ধানং ঠিতকালসদিসো, আপত্তি নাম পটিচ্ছন্না ৱা হোতু অপ্পটিচ্ছন্না ৱা সমকঊনতৰঅতিৰেকপটিচ্ছন্না ৱা ৱিনযধৰস্স কম্মৱাচং যোজেতুং সমত্থভাৱোযেৱেত্থ পমাণং, তস্মা যা অতিৰেকপটিচ্ছন্না হোতি, তং মূলাপত্তিং কত্ৱা তত্থ ইতৰং সমোধায পৰিৱাসো দাতব্বো’’তি. অযং ‘‘ওধানসমোধানো’’ নাম.

‘‘অগ্ঘসমোধানো’’ নাম সম্বহুলাসু আপত্তীসু যা একা ৱা দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা সম্বহুলা ৱা আপত্তিযো সব্বচিৰপটিচ্ছন্নাযো, তাসং অগ্ঘেন সমোধায তাসং ৰত্তিপৰিচ্ছেদৱসেন অৱসেসানং ঊনতৰপটিচ্ছন্নানং আপত্তীনং পৰিৱাসো দিয্যতি. অযং ৱুচ্চতি অগ্ঘসমোধানো. সোপি পৰতো ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপন্নো হোতি, একা আপত্তি একাহপটিচ্ছন্না একা আপত্তি দ্ৱীহপটিচ্ছন্না’’তিআদিনা নযেন পাড়িযং আগতোযেৱ.

যস্স পন সতং আপত্তিযো দসাহপটিচ্ছন্না, অপৰম্পি সতং আপত্তিযো দসাহপটিচ্ছন্নাতি এৱং দসক্খত্তুং কত্ৱা আপত্তিসহস্সং দিৱসসতপটিচ্ছন্নং হোতি, তেন কিং কাতব্বন্তি? সব্বং সমোদহিত্ৱা দস দিৱসে পৰিৱসিতব্বং. এৱং একেনেৱ দসাহেন দিৱসসতম্পি পৰিৱসিতমেৱ হোতি. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘দসসতং ৰত্তিসতং, আপত্তিযো ছাদযিত্ৱান;

দস ৰত্তিযো ৱসিত্ৱান, মুচ্চেয্য পাৰিৱাসিকো’’তি. (পৰি. ৪৭৭);

অযং অগ্ঘসমোধানো নাম.

‘‘মিস্সকসমোধানো’’ নাম – যো নানাৱত্থুকা আপত্তিযো একতো কত্ৱা দিয্যতি. তত্ৰাযং নযো –

‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একং সুক্কৱিস্সট্ঠিং, একং কাযসংসগ্গং, একং দুট্ঠুল্লৱাচং, একং অত্তকামং, একং সঞ্চৰিত্তং, একং কুটিকাৰং, একং ৱিহাৰকাৰং, একং দুট্ঠদোসং, একং অঞ্ঞভাগিযং, একং সঙ্ঘভেদং, একং ভেদানুৱত্তকং, একং দুব্বচং, একং কুলদূসকং, সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তাসং আপত্তীনং সমোধানপৰিৱাসং যাচামী’’তি –

তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৱা তদনুৰূপায কম্মৱাচায পৰিৱাসো দাতব্বো.

এত্থ চ সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৱত্থুকাযোতিপি সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিন্তিপি এৱং পুব্বে ৱুত্তনযেন ৱত্থুৱসেনপি গোত্তৱসেনপি নামৱসেনপি আপত্তিৱসেনপি যোজেত্ৱা কম্মৱাচং কাতুং ৱট্টতিযেৱাতি অযং মিস্সকসমোধানো. সব্বপৰিৱাসকম্মৱাচাৱসানে পন নিক্খিত্তানিক্খিত্তৱত্তাদিকথা পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বাতি.

পৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.

ইদানি যং ৱুত্তং ‘‘পক্খমানত্তঞ্চ সমোধানমানত্তঞ্চ অৱসেসপৰিৱাসকথাৱসানে কথযিস্সামা’’তি, তস্সোকাসো সম্পত্তো, তস্মা ৱুচ্চতি – ‘‘পক্খমানত্ত’’ন্তি ভিক্খুনিযা দাতব্বমানত্তং. তং পন পটিচ্ছন্নাযপি অপ্পটিচ্ছন্নাযপি আপত্তিযা অড্ঢমাসমেৱ দাতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্ব’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪০৩). তং পন ভিক্খুনীহি অত্তনো সীমং সোধেত্ৱা ৱিহাৰসীমায ৱা ৱিহাৰসীমং সোধেতুং অসক্কোন্তীহি খণ্ডসীমায ৱা সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন চতুৱগ্গগণং সন্নিপাতাপেত্ৱা দাতব্বং. সচে একা আপত্তি হোতি একিস্সা ৱসেন, সচে দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা সম্বহুলা ৱা একৱত্থুকা ৱা নানাৱত্থুকা ৱা তাসং তাসং ৱসেন ৱত্থুগোত্তনামআপত্তীসু যং যং ইচ্ছতি তং তং আদায যোজনা কাতব্বা.

তত্ৰিদং একাপত্তিৱসেন মুখমত্তদস্সনং, তায আপন্নায ভিক্খুনিযা ভিক্খুনিসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খুনীনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘অহং, অয্যে, একং আপত্তিং আপজ্জিং গামন্তৰং, সাহং, অয্যে, একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং যাচামী’’তি.

এৱং তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৱা ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামা ভিক্খুনী একং আপত্তিং আপজ্জি গামন্তৰং, সা সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং যাচতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং দদেয্য, এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো, অযং…পে… দুতিযম্পি… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি. সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো…পে… দেতি… দিন্নং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী; এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

কম্মৱাচাপৰিযোসানে ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা ভিক্খুমানত্তকথায ৱুত্তনযেনেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিত্তৱত্তং ৱসিতুকামায তত্থেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে ৱা পক্কন্তাসু ভিক্খুনীসু একভিক্খুনিযা ৱা দুতিযিকায ৱা সন্তিকে ৱুত্তনযেনেৱ নিক্খিপিতব্বং. অঞ্ঞিস্সা পন আগন্তুকায সন্তিকে আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি. পুন সমাদিযিত্ৱা অৰুণং উট্ঠাপেন্তিযা পন ভিক্খুনীনংযেৱ সন্তিকে ৱসিতুং ন লভতি. ‘‘উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্ব’’ন্তি হি ৱুত্তং. তস্মা অস্সা আচৰিযুপজ্ঝাযাহি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সঙ্গাহকপক্খে ঠিতো একো মহাথেৰো ৱা ধম্মকথিকো ৱা ভিক্খু ৱত্তব্বো – ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা ৱিনযকম্মং কত্তব্বমত্থি, তত্ৰ নো অয্যা, চত্তাৰো ভিক্খূ পেসেথা’’তি. সঙ্গহং অকাতুং ন লব্ভতি, পেসেস্সামীতি ৱত্তব্বং. চতূহি পকতত্তভিক্খুনীহি মানত্তচাৰিনিং ভিক্খুনিং গহেত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ নিক্খমিত্ৱা গামূপচাৰতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা মগ্গা ওক্কম্ম গুম্বৱতিআদীহি পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিতব্বং. ৱিহাৰূপচাৰতোপি দ্ৱে লেড্ডুপাতা অতিক্কমিতব্বা চতূহি পকতত্তভিক্খূহিপি তত্থ গন্তব্বং. গন্ত্ৱা পন ভিক্খুনীহি সদ্ধিং ন একট্ঠানে নিসীদিতব্বং, পটিক্কমিত্ৱা অৱিদূৰট্ঠানে নিসীদিতব্বং. কুৰুন্দিমহাপচ্চৰীসু পন ‘‘ভিক্খুনীহিপি ব্যত্তং একং ৱা দ্ৱে ৱা উপাসিকাযো ভিক্খূহিপি একং ৱা দ্ৱে ৱা উপাসকে অত্তৰক্খণত্থায গহেত্ৱা গন্তব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. কুৰুন্দিযংযেৱ চ ভিক্খুনুপস্সযস্স চ ৱিহাৰস্স চ উপচাৰং মুঞ্চিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, গামস্সাতি ন ৱুত্তং.

এৱং নিসিন্নেসু পন ভিক্খূসু চ ভিক্খুনীসু চ তায ভিক্খুনিযা ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা ভিক্খুনীসঙ্ঘস্স তাৱ এৱং আৰোচেতব্বং –

‘‘অহং, অয্যে, একং আপত্তিং আপজ্জিং গামন্তৰং, সাহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং অদাসি, সাহং পক্খমানত্তং চৰামি, ‘ৱেদযামহং, অয্যে, ৱেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি.

ততো ভিক্খুসঙ্ঘস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা এৱং আৰোচেতব্বং – ‘‘অহং, অয্যা, একং আপত্তিং আপজ্জিং …পে… ৱেদযামহং, অয্যা, ৱেদযতীতি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি. ইধাপি যায কাযচি ভাসায আৰোচেতুং ৱট্টতি.

আৰোচেত্ৱা চ ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৱ সন্তিকে নিসীদিতব্বং, আৰোচিতকালতো পট্ঠায ভিক্খূনং গন্তুং ৱট্টতি. সচে সাসঙ্কং হোতি, ভিক্খুনিযো তত্থেৱ ঠানং পচ্চাসীসন্তি, ঠাতব্বং. সচে অঞ্ঞো ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা তং ঠানং এতি, পস্সন্তিযা আৰোচেতব্বং. নো চে আৰোচেতি, ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচে অজানন্তিযা এৱ উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতি, ন ৱত্তভেদদুক্কটং. সচে ভিক্খুনিযো উপজ্ঝাযাদীনং ৱত্তকৰণত্থং পগেৱ গন্তুকামা হোন্তি, ৰত্তিৱিপ্পৱাসগণওহীযনগামন্তৰাপত্তিৰক্খণত্থং একং ভিক্খুনিং ঠপেত্ৱা গন্তব্বং. তায অৰুণে উট্ঠিতে তস্সা সন্তিকে ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. এতেনুপাযেন অখণ্ডা পঞ্চদস ৰত্তিযো মানত্তং চৰিতব্বং.

অনিক্খিত্তৱত্তায পন পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে ৱুত্তনযেনেৱ সম্মা ৱত্তিতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – ‘‘আগন্তুকস্স আৰোচেতব্ব’’ন্তি এত্থ যত্তকা পুৰেভত্তং ৱা পচ্ছাভত্তং ৱা তং গামং ভিক্খূ ৱা ভিক্খুনিযো ৱা আগচ্ছন্তি, সব্বেসং আৰোচেতব্বং. অনাৰোচেন্তিযা ৰত্তিচ্ছেদো চ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচেপি ৰত্তিং কোচি ভিক্খু তং গামূপচাৰং ওক্কমিত্ৱা গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদো হোতিযেৱ, অজাননপচ্চযা পন ৱত্তভেদতো মুচ্চতি. কুৰুন্দিআদীসু পন অনিক্খিত্তৱত্তভিক্খূনং ৱুত্তনযেনেৱ কথেতব্বন্তি ৱুত্তং. তং পাৰিৱাসিকৱত্তাদীনং উপচাৰসীমায পৰিচ্ছিন্নত্তা যুত্ততৰং দিস্সতি. উপোসথে আৰোচেতব্বং, পৱাৰণায আৰোচেতব্বং, চতুন্নং ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ দেৱসিকং আৰোচেতব্বং. সচে ভিক্খূনং তস্মিং গামে ভিক্খাচাৰো সম্পজ্জতি, তত্থেৱ গন্তব্বং. নো চে সম্পজ্জতি, অঞ্ঞত্ৰ চৰিত্ৱাপি তত্ৰ আগন্ত্ৱা অত্তানং দস্সেত্ৱা গন্তব্বং. বহিগামে ৱা সঙ্কেতট্ঠানং কাতব্বং – ‘‘অসুকস্মিং নাম ঠানে অম্হে পস্সিস্সসী’’তি. তায সঙ্কেতট্ঠানং গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. সঙ্কেতট্ঠানে অদিস্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. ৱিহাৰে সব্বভিক্খূনং আৰোচেতব্বং. সচে সব্বেসং সক্কা ন হোতি আৰোচেতুং, বহিউপচাৰসীমায ঠত্ৱা ভিক্খুনিযো পেসেতব্বা. তাহি আনীতানং চতুন্নং ভিক্খূনং আৰোচেতব্বং. সচে ৱিহাৰো দূৰো হোতি সাসঙ্কো, উপাসকে চ উপাসিকাযো চ গহেত্ৱা গন্তব্বং. সচে পন অযং একা ৱসতি, ৰত্তিৱিপ্পৱাসং আপজ্জতি, তস্মাস্সা একা পকতত্তা ভিক্খুনী সম্মন্নিত্ৱা দাতব্বা একচ্ছন্নে ৱসনত্থায.

এৱং অখণ্ডং মানত্তং চৰিত্ৱা ৱীসতিগণে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ৱুত্তনযেনেৱ অব্ভানং কাতব্বং. সচে মানত্তং চৰমানা অন্তৰাপত্তিং আপজ্জতি, মূলায পটিকস্সিত্ৱা তস্সা আপত্তিযা মানত্তং দাতব্বন্তি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. ইদং ‘‘পক্খমানত্তং’’ নাম.

‘‘সমোধানমানত্তং’’ পন তিৱিধং হোতি – ওধানসমোধানং, অগ্ঘসমোধানং, মিস্সকসমোধানন্তি. তত্থ যদেতং পৰতো উদাযিত্থেৰস্স পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসং পৰিৱসন্তস্স পৰিৱাসে চ মানত্তাৰহট্ঠানে চ অন্তৰাপত্তিং আপজ্জিত্ৱা মূলাযপটিকস্সিতস্স ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো তিস্সন্নং আপত্তীনং ছাৰত্তং মানত্তং দেতূ’’তি মানত্তং অনুঞ্ঞাতং, ইদং ‘‘ওধানসমোধানং’’ নাম. ইদঞ্হি পুনপ্পুনং মূলাযপটিকস্সনেন পৰিৱুত্থদিৱসে ওধুনিত্ৱা পুৰিমাপত্তীহি সদ্ধিং সমোধায দিন্নং, তস্মা ওধানসমোধানন্তি ৱুচ্চতি. কুৰুন্দিযং পন ‘‘সমোধানপৰিৱাসং ৱুত্থস্স দাতব্বং মানত্তং সমোধানমানত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. তম্পি তেন পৰিযাযেন যুজ্জতি.

অগ্ঘসমোধানং পন মিস্সকসমোধানঞ্চ অগ্ঘসমোধানমিস্সকসমোধানপৰিৱাসাৱসানে দাতব্বমানত্তমেৱ ৱুচ্চতি, তং পৰিৱাসকম্মৱাচানুসাৰেন যোজেত্ৱা দাতব্বং. এত্তাৱতা যং ৱুত্তং ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং দেতূতিআদিনা নযেন পাড়িযং অনেকেহি আকাৰেহি পৰিৱাসো চ মানত্তঞ্চ ৱুত্তং, তস্স যস্মা আগতাগতঠানে ৱিনিচ্ছযো ৱুচ্চমানো পাড়ি ৱিয অতিৱিত্থাৰং আপজ্জতি, ন চ সক্কা হোতি সুখেন পৰিগ্গহেতুং, তস্মা নং সমোধানেত্ৱা ইধেৱ দস্সেস্সামা’’তি, তদিদং অত্থতো সম্পাদিতং হোতি.

পটিচ্ছন্নপৰিৱাসকথা

১০২. ইদানি যা তাৱ অযং পটিচ্ছন্নায একিস্সা আপত্তিযা ৱসেন পাড়ি ৱুত্তা, সা উত্তানত্থাৱ.

১০৮. ততো পৰং দ্ৱীহতীহচতূহপঞ্চাহপটিচ্ছন্নানং ৱসেন পাড়িং ৱত্ৱা পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায পৰিৱাসতো পট্ঠায অন্তৰাপত্তি দস্সিতা. যস্মা পন তং আপত্তিং আপন্নো মূলাযপটিকস্সনাৰহো নাম হোতি, তস্মাস্স তত্থ মূলাযপটিকস্সনং অনুঞ্ঞাতং. সচে পন নিক্খিত্তৱত্তো আপজ্জতি, মূলাযপটিকস্সনাৰহো ন হোতি. কস্মা? যস্মা ন সো পৰিৱসন্তো আপন্নো, পকতত্তট্ঠানে ঠিতো আপন্নো, তস্মা তস্সা আপত্তিযা ৱিসুং মানত্তং চৰিতব্বং. সচে পটিচ্ছন্না হোতি পৰিৱাসোপি ৱসিতব্বো. যঞ্চেতং মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং, তস্মিম্পি কতে পৰিৱুত্থদিৱসা মক্খিতা হোন্তি. ইতি পৰিৱাসে অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা পুন মানত্তাৰহস্স অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং, তস্মিম্পি কতে পৰিৱুত্থদিৱসা মক্খিতাৱ হোন্তি. ততো পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স তাসং তিস্সন্নম্পি আপত্তীনং সমোধানমানত্তং দস্সিতং. ততো মানত্তচাৰিকস্স অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং. তস্মিং পন পটিকস্সনে কতে মানত্তচিণ্ণদিৱসাপি পৰিৱুত্থদিৱসাপি মক্খিতাৱ হোন্তি. ততো অব্ভানাৰহস্স অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং. তস্মিম্পি কতে সব্বে তে মক্খিতাৱ হোন্তি. ততো পৰং সব্বা অন্তৰাপত্তিযো যোজেত্ৱা অব্ভানকম্মং দস্সিতং. এৱং পটিচ্ছন্নৱাৰে একাহপটিচ্ছন্নাদিৱসেন পঞ্চ, অন্তৰাপত্তিৱসেন চতস্সোতি নৱ কম্মৱাচা দস্সিতা হোন্তি.

পটিচ্ছন্নপৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.