৩. সমুচ্চযক্খন্ধকং
সুক্কৱিস্সট্ঠিকথা
৯৭. সমুচ্চযক্খন্ধকে – ছাৰত্তং মানত্তন্তি এত্থ চতুব্বিধং মানত্তং – অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং, পটিচ্ছন্নমানত্তং, পক্খমানত্তং, সমোধানমানত্তন্তি. তত্থ অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম – যং অপ্পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসং অদত্ৱা কেৱলং আপত্তিং আপন্নভাৱেনেৱ মানত্তাৰহস্স মানত্তং দিয্যতি. পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম – যং পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স দিয্যতি. পক্খমানত্তং নাম – যং পটিচ্ছন্নায ৱা অপ্পটিচ্ছন্নায ৱা আপত্তিযা অদ্ধমাসং ভিক্খুনীনং দিয্যতি. সমোধানমানত্তং নাম – যং ওধায একতো কত্ৱা দিয্যতি. তেসু ইদং ‘‘অপ্পটিচ্ছন্নায ছাৰত্তং মানত্ত’’ন্তি ৱচনতো ‘‘অপ্পটিচ্ছন্নমানত্ত’’ন্তি ৱেদিতব্বং. তং দেন্তেন সচে একং আপত্তিং আপন্নো হোতি, ইধ ৱুত্তনযেন দাতব্বং. সচে দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা ততুত্তৰিং ৱা আপন্নো, যথেৱ ‘‘একং আপত্তি’’ন্তি ৱুত্তং; এৱং ‘‘দ্ৱে আপত্তিযো, তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৱত্তব্বং. ততুত্তৰি পন সচেপি সতং ৱা সহস্সং ৱা হোতি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৱত্তব্বং. নানাৱত্থুকাযোপি একতো কত্ৱা দাতব্বা, তাসং দানৱিধিং পৰিৱাসদানে কথযিস্সাম.
এৱং আপত্তিৱসেন কম্মৱাচং কত্ৱা দিন্নে মানত্তে ‘‘এৱমেতং ধাৰযামী’’তি কম্মৱাচাপৰিযোসানে মাড়কসীমাযমেৱ ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি ৱুত্তনযেন ৱত্তং সমাদাতব্বং. ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা তত্থেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেতব্বং, আৰোচেন্তেন চ এৱং আৰোচেতব্বং –
‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং অপ্পটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা অপ্পটিচ্ছন্নায ছাৰত্তং মানত্তং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা অপ্পটিচ্ছন্নায ছাৰত্তং মানত্তং অদাসি. সোহং মানত্তং চৰামি, ৱেদযামহং, ভন্তে ‘ৱেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি.
ইমঞ্চ পন অত্থং গহেত্ৱা যায কাযচি ভাসায আৰোচেতুং ৱট্টতিযেৱ. আৰোচেত্ৱা সচে নিক্খিপিতুকামো, ৱুত্তনযেনেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে নিক্খিপিতব্বং. মাড়কতো ভিক্খূসু নিক্খন্তেসু একস্সপি সন্তিকে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. মাড়কতো নিক্খমিত্ৱা সতিং পটিলভন্তেন সহগচ্ছন্তস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি পক্কন্তো, অঞ্ঞস্স যস্স মাড়কে নাৰোচিতং, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. আৰোচেন্তেন পন অৱসানে ‘‘ৱেদযতীতি মং আযস্মা ধাৰেতূ’’তি ৱত্তব্বং. দ্ৱিন্নং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তা ধাৰেন্তূ’’তি, তিণ্ণং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি ৱত্তব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি.
সচে অপ্পভিক্খুকো ৱিহাৰো হোতি, সভাগা ভিক্খূ ৱসন্তি, ৱত্তং অনিক্খিপিত্ৱা অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৰত্তিযো গণেতব্বা. অথ ন সক্কা সোধেতুং, ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা পচ্চূসসমযে চতূহি পঞ্চহি ৱা ভিক্খূহি সদ্ধিং পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপতো, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা মহামগ্গতো ওক্কম্ম গুম্বেন ৱা ৱতিযা ৱা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিতব্বং. অন্তোঅৰুণেযেৱ ৱুত্তনযেন ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা আৰোচেতব্বং. সচে অঞ্ঞো কোচি ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন তং ঠানং আগচ্ছতি, সচে এস তং পস্সতি, সদ্দং ৱাস্স সুণাতি, আৰোচেতব্বং. অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদো চ.
অথ দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা অজানন্তস্সেৱ গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদো হোতি এৱ, ৱত্তভেদো পন নত্থি. আৰোচিতকালতো পট্ঠায চ একং ভিক্খুং ঠপেত্ৱা সেসেহি সতি কৰণীযে গন্তুম্পি ৱট্টতি. অৰুণে উট্ঠিতে তস্স ভিক্খুস্স সন্তিকে ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি কেনচি কম্মেন পুৰেঅৰুণেযেৱ গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৱিহাৰতো নিক্খন্তং ৱা আগন্তুকং ৱা যং পঠমং পস্সতি, তস্স সন্তিকে আৰোচেত্ৱা ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. অযঞ্চ যস্মা গণস্স আৰোচেত্ৱা ভিক্খূনঞ্চ অত্থিভাৱং সল্লক্খেত্ৱাৱ ৱসি, তেনস্স ঊনে গণে চৰণদোসো ৱা ৱিপ্পৱাসো ৱা ন হোতি. সচে ন কঞ্চি পস্সতি, ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অত্তনা সদ্ধিং গতভিক্খূসু একস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বন্তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পন ‘‘যং পঠমং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং; অযং নিক্খিত্তৱত্তস্স পৰিহাৰো’’তি আহ.
এৱং ছাৰত্তং মানত্তং অখণ্ডং চৰিত্ৱা যত্থ সিযা ৱীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো, তত্থ সো ভিক্খু অব্ভেতব্বো. অব্ভেন্তেহি চ পঠমং অব্ভানাৰহো কাতব্বো. অযঞ্হি নিক্খিত্তৱত্তত্তা পকতত্তট্ঠানে ঠিতো, পকতত্তস্স চ অব্ভানং কাতুং ন ৱট্টতি, তস্মা ৱত্তং সমাদাপেতব্বো. ৱত্তে সমাদিন্নে অব্ভানাৰহো হোতি. তেনাপি ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা আৰোচেত্ৱা অব্ভানং যাচিতব্বং. অনিক্খিত্তৱত্তস্স পুন ৱত্তসমাদানকিচ্চং নত্থি. সো হি ছাৰত্তাতিক্কমেনেৱ অব্ভানাৰহো হোতি, তস্মা সো অব্ভেতব্বো. তত্ৰ য্ৱাযং ‘‘এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, অব্ভেতব্বো’’তি পাড়িযংযেৱ অব্ভানৱিধি ৱুত্তো, অযঞ্চ একাপত্তিৱসেন ৱুত্তো. সচে পন দ্ৱে তিস্সো সম্বহুলা ৱা একৱত্থুকা ৱা নানাৱত্থুকা ৱা আপত্তিযো হোন্তি, তাসং ৱসেন কম্মৱাচা কাতব্বা. এৱং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং দাতব্বং. পটিচ্ছন্নমানত্তং পন যস্মা পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স দাতব্বং হোতি, তস্মা নং পৰিৱাসকথাযংযেৱ কথযিস্সাম.
পৰিৱাসকথা
১০২. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং দেতূ’’তিআদিনা নযেন পাড়িযং অনেকেহি আকাৰেহি পৰিৱাসো চ মানত্তঞ্চ ৱুত্তং. তস্স যস্মা আগতাগতট্ঠানে ৱিনিচ্ছযো ৱুচ্চমানো পাড়ি ৱিয অতিৱিত্থাৰং আপজ্জতি, ন চ সক্কা হোতি সুখেন পৰিগ্গহেতুং, তস্মা নং সমোধানেত্ৱা ইধেৱ দস্সযিস্সাম.
অযঞ্হি ইধ অধিপ্পেতো পৰিৱাসো নাম – পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো, সুদ্ধন্তপৰিৱাসো, সমোধানপৰিৱাসোতি তিৱিধো হোতি. তত্থ পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো তাৱ যথাপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বো. কস্সচি হি একাহপটিচ্ছন্না আপত্তি হোতি যথা অযং উদাযিত্থেৰস্স, কস্সচি দ্ৱীহাদিপটিচ্ছন্না যথা পৰতো আগতা উদাযিত্থেৰস্সেৱ, কস্সচি একা আপত্তি হোতি যথা অযং, কস্সচি দ্ৱে তিস্সো ততুত্তৰি ৱা যথা পৰতো আগতা, তস্মা পটিচ্ছন্নপৰিৱাসং দেন্তেন পঠমং তাৱ পটিচ্ছন্নভাৱো জানিতব্বো.
অযঞ্হি আপত্তি নাম দসহাকাৰেহি পটিচ্ছন্না হোতি. তত্থাযং মাতিকা – আপত্তি চ হোতি আপত্তিসঞ্ঞী চ, পকতত্তো চ হোতি পকতত্তসঞ্ঞী চ, অনন্তৰাযিকো চ হোতি অনন্তৰাযিকসঞ্ঞী চ, পহু চ হোতি পহুসঞ্ঞী চ, ছাদেতুকামো চ হোতি ছাদেতি চাতি.
তত্থ আপত্তি চ হোতি আপত্তিসঞ্ঞী চাতি যং আপন্নো, সা আপত্তিযেৱ হোতি. সোপি চ তত্থ আপত্তিসঞ্ঞীযেৱ. ইতি জানন্তো ছাদেতি, ছন্নাৱ হোতি. অথ পনাযং তত্থ অনাপত্তিসঞ্ঞী, অচ্ছন্না হোতি, অনাপত্তি পন আপত্তিসঞ্ঞাযপি অনাপত্তিসঞ্ঞাযপি ছাদেন্তেনাপি অচ্ছাদিতাৱ হোতি. লহুকং ৱা গৰুকাতি গৰুকং ৱা লহুকাতি ছাদেতি, অলজ্জিপক্খে তিট্ঠতি, আপত্তি পন অচ্ছন্না হোতি. গৰুকং লহুকাতি মঞ্ঞমানো দেসেতি, নেৱ দেসিতা হোতি, ন ছন্না. গৰুকং গৰুকাতি ঞত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. গৰুকলহুকভাৱং ন জানাতি, আপত্তিং ছাদেমীতি ছাদেতি, ছন্নাৱ হোতি.
পকতত্তোতি তিৱিধং উক্খেপনীযকম্মং অকতো – সো চে পকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. অথ ‘‘ময্হং সঙ্ঘেন কম্মং কত’’ন্তি অপকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, অচ্ছন্না হোতি. অপকতত্তেন পকতত্তসঞ্ঞিনা ৱা অপকতত্তসঞ্ঞিনা ৱা ছাদিতাপি অচ্ছন্নাৱ হোতি. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘আপজ্জতি গৰুকং সাৱসেসং,
ছাদেতি অনাদৰিযং পটিচ্চ;
ন ভিক্খুনী নো চ ফুসেয্য ৱজ্জং,
পঞ্হা মেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পৰি. ৪৮১);
অযঞ্হি পঞ্হো উক্খিত্তকেন কথিতো.
অনন্তৰাযিকোতি যস্স দসসু অন্তৰাযেসু একোপি নত্থি, সো চে অনন্তৰাযিকসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. সচেপি সো ভীৰুকজাতিকতায অন্ধকাৰে অমনুস্সচণ্ডমিগভযেন অন্তৰাযিকসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, অচ্ছন্নাৱ হোতি. যস্স হি পব্বতৱিহাৰে ৱসন্তস্স কন্দৰং ৱা নদিং ৱা অতিক্কমিত্ৱা আৰোচেতব্বং হোতি, অন্তৰামগ্গে চ চণ্ডৱাড়অমনুস্সাদিভযং অত্থি, মগ্গে অজগৰা নিপজ্জন্তি, নদী পূৰা হোতি, একস্মিং পন সতিযেৱ অন্তৰাযে অন্তৰাযিকসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, অচ্ছন্নাৱ হোতি. অন্তৰাযিকস্স পন অন্তৰাযিকসঞ্ঞায ৱা অনন্তৰাযিকসঞ্ঞায ৱা ছাদযতো অচ্ছন্নাৱ হোতি.
পহূতি যো সক্কোতি ভিক্খুনো সন্তিকং গন্তুঞ্চেৱ আৰোচেতুঞ্চ; সো চে পহুসঞ্ঞী হুত্ৱা ছাদেতি, ছন্না হোতি. সচস্স মুখে অপ্পমত্তকো গণ্ডো ৱা হোতি, হনুকৱাতো ৱা ৱিজ্ঝতি, দন্তো ৱা ৰুজ্জতি, ভিক্খা ৱা মন্দা লদ্ধা হোতি, তাৱতকেন পন নেৱ ৱত্তুং ন সক্কোতি ন গন্তুং; অপিচ খো ন সক্কোমীতি সঞ্ঞী হোতি, অযং পহু হুত্ৱা অপ্পহুসঞ্ঞী নাম. ইমিনা ছাদিতাপি অচ্ছাদিতা. অপ্পহুনা পন ৱত্তুং ৱা গন্তুং ৱা অসমত্থেন পহুসঞ্ঞিনা ৱা অপ্পহুসঞ্ঞিনা ৱা ছাদিতা হোতু, অচ্ছাদিতাৱ.
ছাদেতুকামো চ হোতি ছাদেতি চাতি ইদং উত্তানত্থমেৱ. সচে পন ছাদেস্সামীতি ধুৰনিক্খেপং কত্ৱা পুৰেভত্তে ৱা পচ্ছাভত্তে ৱা পঠমযামাদীসু ৱা লজ্জিধম্মং ওক্কমিত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ আৰোচেতি, অযং ছাদেতুকামো ন ছাদেতি নাম.
যস্স পন অভিক্খুকে ঠানে ৱসন্তস্স আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা সভাগস্স ভিক্খুনো আগমনং আগমেন্তস্স সভাগসন্তিকং ৱা গচ্ছন্তস্স অদ্ধমাসোপি মাসোপি অতিক্কমতি, অযং ন ছাদেতুকামো ছাদেতি নাম, অযম্পি অচ্ছন্নাৱ হোতি.
যো পন আপন্নমত্তোৱ অগ্গিং অক্কন্তপুৰিসো ৱিয সহসা অপক্কমিত্ৱা সভাগট্ঠানং গন্ত্ৱা আৱি কৰোতি, অযং ন ছাদেতুকামোৱ ন ছাদেতি নাম. সচে পন সভাগং দিস্ৱাপি ‘‘অযং মে উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা’’তি লজ্জায নাৰোচেতি, ছন্নাৱ হোতি আপত্তি. উপজ্ঝাযাদিভাৱো হি ইধ অপ্পমাণং অৱেৰিসভাগমত্তমেৱ পমাণং, তস্মা অৱেৰিসভাগস্স সন্তিকে আৰোচেতব্বা.
যো পন ৱিসভাগো হোতি সুত্ৱা পকাসেতুকামো, এৱৰূপস্স উপজ্ঝাযস্সাপি সন্তিকে ন আৰোচেতব্বা. তত্থ পুৰেভত্তং ৱা আপত্তিং আপন্নো হোতু পচ্ছাভত্তং ৱা, দিৱা ৱা ৰত্তিং ৱা যাৱ অৰুণং ন উগ্গচ্ছতি তাৱ আৰোচেতব্বং. উদ্ধস্তে অৰুণে পটিচ্ছন্না হোতি, পটিচ্ছাদনপচ্চযা চ দুক্কটং আপজ্জতি. সভাগসঙ্ঘাদিসেসং আপন্নস্স পন সন্তিকে আৱি কাতুং ন ৱট্টতি. সচে আৱি কৰোতি, আপত্তি আৱিকতা হোতি, দুক্কটা পন ন মুচ্চতি, তস্মা সুদ্ধস্স সন্তিকে আৱিকাতব্বা. আৱিকৰোন্তো চ ‘‘তুয্হং সন্তিকে একং আপত্তিং আৱিকৰোমী’’তি ৱা ‘‘আচিক্খামী’’তি ৱা ‘‘আৰোচেমী’’তি ৱা ‘‘মম একং আপত্তিং আপন্নভাৱং জানাহী’’তি ৱা ৱদতু, ‘‘একং গৰুকাপত্তিং আৱিকৰোমী’’তিআদিনা ৱা নযেন ৱদতু, সব্বেহিপি আকাৰেহি অপ্পটিচ্ছন্নাৱ হোতীতি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. সচে পন লহুকাপত্তিং আৱিকৰোমীতিআদিনা নযেন ৱদতি, পটিচ্ছন্না হোতি, ৱত্থুং আৰোচেতি, আপত্তিং আৰোচেতি, উভযং আৰোচেতি, তিৱিধেনাপি আৰোচিতাৱ হোতি. ইতি ইমানি দস কাৰণানি উপলক্খেত্ৱা পটিচ্ছন্নপৰিৱাসং দেন্তেন পঠমমেৱ পটিচ্ছন্নভাৱো জানিতব্বো.
ততো পটিচ্ছন্নদিৱসে চ আপত্তিযো চ সল্লক্খেত্ৱা সচে একাহপটিচ্ছন্না হোতি – ‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্ন’’ন্তি এৱং যাচাপেত্ৱা ইধ ৱুত্তনযেনেৱ কম্মৱাচং ৱত্ৱা পৰিৱাসো দাতব্বো. অথ দ্ৱীহতীহাদিপটিচ্ছন্না হোতি, দ্ৱীহপটিচ্ছন্নং তীহপটিচ্ছন্নং চতূহপটিচ্ছন্নং পঞ্চাহপটিচ্ছন্নং ছাহপটিচ্ছন্নং সত্তাহপটিচ্ছন্নং অট্ঠাহপটিচ্ছন্নং নৱাহপটিচ্ছন্নং দসাহপটিচ্ছন্নং একাদসাহপটিচ্ছন্নং দ্ৱাদসাহপঅচ্ছন্নং তেৰসাহপটিচ্ছন্নং চুদ্দসাহপটিচ্ছন্নন্তি এৱং যাৱ চুদ্দস দিৱসানি দিৱসৱসেন যোজনা কাতব্বা. পঞ্চদস দিৱসানি পটিচ্ছন্নায পক্খপটিচ্ছন্নন্তি ৱত্ৱা যোজনা কাতব্বা. ততো যাৱ একূনতিংসতিমো দিৱসো, তাৱ অতিৰেকপক্খপটিচ্ছন্নন্তি.
ততো মাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকমাসপটিচ্ছন্নং দ্ৱেমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকদ্ৱেমাসপটিচ্ছন্নং তেমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকতেমাসপটিচ্ছন্নং চতুমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকচতুমাসপটিচ্ছন্নং পঞ্চমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকপঞ্চমাসপটিচ্ছন্নং ছমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকছমাসপটিচ্ছন্নং সত্তমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকসত্তমাসপটিচ্ছন্নং অট্ঠমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকঅট্ঠমাসপটিচ্ছন্নং নৱমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকনৱমাসপটিচ্ছন্নং দসমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকদসমাসপটিচ্ছন্নং একাদসমাসপটিচ্ছন্নং অতিৰেকএকাদসমাসপটিচ্ছন্নন্তি এৱং যোজনা কাতব্বা. সংৱচ্ছৰে পৰিপুণ্ণে একসংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি. ততো পৰং অতিৰেকএকসংৱচ্ছৰ… দ্ৱেসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকদ্ৱেসংৱচ্ছৰ… তিসংৱচ্ছৰ… অতিৰকেতিসংৱচ্ছৰ… চতুসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকচতুসংৱচ্ছৰ… পঞ্চসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকপঞ্চসংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি এৱং যাৱ সট্ঠিসংৱচ্ছৰ… অতিৰেকসট্ঠিসংৱচ্ছৰপটিচ্ছন্নন্তি ৱা ততো ৱা ভিয্যোপি ৱত্ৱা যোজনা কাতব্বা.
সচে পন দ্ৱে তিস্সো ততুত্তৰি ৱা আপত্তিযো হোন্তি, যথা ইধ একং আপত্তিন্তি ৱুত্তং; এৱং দ্ৱে আপত্তিযো তিস্সো আপত্তিযোতি ৱত্তব্বং. ততো পৰং পন সতং ৱা হোতু সহস্সং ৱা, সম্বহুলাতি ৱত্তুং ৱট্টতি. নানাৱত্থুকাসুপি ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং – একং সুক্কৱিস্সট্ঠিং, একং কাযসংসগ্গং, একং দুট্ঠুল্লৱাচং, একং অত্তকামং, একং সঞ্চৰিত্তং, একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং গণনৱসেন ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৱত্থুকাযো একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং ৱত্থুকিত্তনৱসেন ৱা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং নামমত্তৱসেন ৱা যোজনা কাতব্বা.
তত্থ নামং দুৱিধং – সজাতিসাধাৰণঞ্চ সব্বসাধাৰণঞ্চ. তত্থ সঙ্ঘাদিসেসোতি সজাতিসাধাৰণং, আপত্তীতি সব্বসাধাৰণং; তস্মা ‘‘সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপটিচ্ছন্নাযো’’তি এৱং সব্বসাধাৰণনামৱসেনপি ৱত্তুং ৱট্টতি. ইদঞ্হি সব্বম্পি পৰিৱাসাদিকং ৱিনযকম্মং ৱত্থুৱসেন গোত্তৱসেন নামৱসেন আপত্তিৱসেন চ কাতুং ৱট্টতিযেৱ.
তত্থ ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠী’’তি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ. ‘‘কাযসংসগ্গো’’তি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ, তত্থ ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠিং কাযসংসগ্গ’’ন্তিআদিনা ৱচনেনাপি ‘‘নানাৱত্থুকাযো’’তি ৱচনেনাপি ৱত্থু চেৱ গোত্তঞ্চ গহিতং হোতি. ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তি ৱচনেনাপি ‘‘আপত্তিযো’’তি ৱচনেনাপি নামঞ্চেৱ আপত্তি চ গহিতা হোতি. ইধ পন একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং ‘‘সুক্কৱিস্সট্ঠি’’ন্তি নামম্পি ৱত্থুগোত্তানিপি গহিতানেৱ. যথা চ ইধ ‘‘অযং উদাযি ভিক্খূ’’তি ৱুত্তং; এৱং যো যো আপন্নো হোতি, তস্স তস্স নামং গহেত্ৱা ‘‘অযং ইত্থন্নামো ভিক্খূ’’তি কম্মৱাচা কাতব্বা.
কম্মৱাচাপৰিযোসানে চ তেন ভিক্খুনা মাড়কসীমাযমেৱ ‘‘পৰিৱাসং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং সমাদাতব্বং. সমাদিযিত্ৱা তত্থেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেতব্বং, আৰোচেন্তেন চ এৱং আৰোচেতব্বং –
‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং অদাসি, সোহং পৰিৱসামি – ‘ৱেদযামহং, ভন্তে, ৱেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি.
ইমঞ্চ পনত্থং গহেত্ৱা যায কাযচি ভাসায আৰোচেতুং ৱট্টতিযেৱ. আৰোচেত্ৱা সচে নিক্খিপিতুকামো, ৱুত্তনযেনেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে নিক্খিপিতব্বং. মাড়কতো ভিক্খূসু নিক্খন্তেসু একস্সাপি সন্তিকে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. মাড়কতো নিক্খমিত্ৱা সতিং পটিলভন্তেন সহগচ্ছন্তস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বং. সচে সোপি পক্কন্তো, অঞ্ঞস্স যস্স মাড়কে নাৰোচিতং, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. আৰোচেন্তেন চ অৱসানে ‘‘ৱেদযতীতি মং আযস্মা ধাৰেতূ’’তি ৱত্তব্বং. দ্ৱিন্নং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তা ধাৰেন্তূ’’তি, তিণ্ণং আৰোচেন্তেন ‘‘আযস্মন্তো ধাৰেন্তূ’’তি ৱত্তব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি.
সচে অপ্পভিক্খুকো ৱিহাৰো হোতি, সভাগা ভিক্খূ ৱসন্তি, ৱত্তং অনিক্খিপিত্ৱা ৱিহাৰেযেৱ ৰত্তিপৰিগ্গহো কাতব্বো. অথ ন সক্কা সোধেতুং, ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং নিক্খিপিত্ৱা পচ্চূসসমযে একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং মানত্তৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেনেৱ উপচাৰসীমং অতিক্কমিত্ৱা মহামগ্গা ওক্কম্ম পটিচ্ছন্নে ঠানে নিসীদিত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ ৱুত্তনযেনেৱ ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা তস্স ভিক্খুনো পৰিৱাসো আৰোচেতব্বো. আৰোচেন্তেন সচে নৱকতৰো হোতি, ‘‘আৱুসো’’তি ৱত্তব্বং. সচে ৱুড্ঢতৰো, ‘‘ভন্তে’’তি ৱত্তব্বং. সচে অঞ্ঞো কোচি ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন তং ঠানং আগচ্ছতি, সচে এস তং পস্সতি, সদ্দং ৱাস্স সুণাতি, আৰোচেতব্বং; অনাৰোচেন্তস্স ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদো চ. অথ দ্ৱাদসহত্থং উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা অজানন্তস্সেৱ গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদোযেৱ হোতি, ৱত্তভেদো পন নত্থি.
উগ্গতে অৰুণে ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে সো ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন পক্কন্তো হোতি, যং অঞ্ঞং সব্বপঠমং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. সচে পন কঞ্চি ন পস্সতি, ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অত্তনা সদ্ধিং গতভিক্খুস্স সন্তিকে নিক্খিপিতব্বন্তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পন ‘‘যং পঠমং পস্সতি, তস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং, অযং নিক্খিত্তৱত্তস্স পৰিহাৰো’’তি আহ.
এৱং যত্তকানি দিৱসানি আপত্তি পটিচ্ছন্না হোতি, তত্তকানি ততো অধিকতৰানি ৱা কুক্কুচ্চৱিনোদনত্থায পৰিৱসিত্ৱা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা মানত্তং যাচিতব্বং. অযঞ্হি ৱত্তে সমাদিন্নে এৱ মানত্তাৰহো হোতি নিক্খিত্তৱত্তেন পৰিৱুত্থত্তা. অনিক্খিত্তৱত্তস্স পন পুন সমাদানকিচ্চং নত্থি, সো হি পটিচ্ছন্নদিৱসাতিক্কমেনেৱ মানত্তাৰহো হোতি, তস্মা তস্স মানত্তং দাতব্বমেৱ. ইদং পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম. তং দেন্তেন সচে একাপত্তি হোতি, পাড়িযং ৱুত্তনযেনেৱ দাতব্বং. অথ দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা ‘‘সোহং পৰিৱুত্থপৰিৱাসো সঙ্ঘং দ্ৱিন্নং আপত্তীনং তিস্সন্নং আপত্তীনং একাহপটিচ্ছন্নানং ছাৰত্তং মানত্তং যাচামী’’তি পৰিৱাসে ৱুত্তনযেনেৱ আপত্তিযো চ দিৱসে চ সল্লক্খেত্ৱা যোজনা কাতব্বা.
অপ্পটিচ্ছন্নাপত্তিং পটিচ্ছন্নাপত্তিযা সমোধানেত্ৱাপি দাতুং ৱট্টতি. কথং? পটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং ৱসিত্ৱা –
‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং একাহপটিচ্ছন্নং, সোহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং অদাসি, সোহং পৰিৱুত্থপৰিৱাসো. অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং অপ্পটিচ্ছন্নং. সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তাসং আপত্তীনং সঞ্চেতনিকানং সুক্কৱিস্সট্ঠীনং পটিচ্ছন্নায চ অপ্পটিচ্ছন্নায চ ছাৰত্তং মানত্তং যাচামী’’তি.
অথস্স তদনুৰূপং কম্মৱাচং কত্ৱা মানত্তং দাতব্বং. সচে পটিচ্ছন্না দ্ৱে, অপ্পটিচ্ছন্না একা ‘‘পটিচ্ছন্নানঞ্চ অপ্পটিচ্ছন্নায চা’’তি ৱত্তব্বং. অথ পটিচ্ছন্না একা, অপ্পটিচ্ছন্না দ্ৱে, ‘‘পটিচ্ছন্নায চ অপ্পটিচ্ছন্নানঞ্চা’’তি ৱত্তব্বং. সচে পটিচ্ছন্নাপি দ্ৱে, অপ্পটিচ্ছন্নাপি দ্ৱে, ‘‘পটিচ্ছন্নানঞ্চ অপ্পটিচ্ছন্নানঞ্চা’’তি ৱত্তব্বং. সব্বত্থ অনুৰূপং কম্মৱাচং কত্ৱা মানত্তং দাতব্বং. চিণ্ণমানত্তস্স চ তদনুৰূপমেৱ কম্মৱাচং কত্ৱা অব্ভানং কাতব্বং. ইধ পন একাপত্তিৱসেন ৱুত্তং. ইতি যং পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসাৱসানে মানত্তং দিয্যতি, ইদং পটিচ্ছন্নমানত্তং নাম. এৱমেত্থ একেনেৱ যোজনামুখেন পটিচ্ছন্নপৰিৱাসো চ পটিচ্ছন্নমানত্তঞ্চ ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. পক্খমানত্তং সমোধানমানত্তঞ্চ অৱসেসপৰিৱাসকথাৱসানে কথযিস্সাম.
সুদ্ধন্তপৰিৱাসো সমোধানপৰিৱাসোতি হি দ্ৱে পৰিৱাসা অৱসেসা. তত্থ ‘‘সুদ্ধন্তপৰিৱাসো’’ নাম পৰতো অধম্মিকমানত্তচাৰাৱসানে ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপন্নো হোতি, আপত্তিপৰিযন্তং ন জানাতি, ৰত্তিপৰিযন্তং ন জানাতী’’তি ইমস্মিং ৱত্থুস্মিং অনুঞ্ঞাতপৰিৱাসো. সো দুৱিধো – চূড়সুদ্ধন্তো, মহাসুদ্ধন্তোতি. দুৱিধোপি চেস ৰত্তিপৰিচ্ছেদং সকলং ৱা একচ্চং ৱা অজানন্তস্স চ অস্সৰন্তস্স চ তত্থ ৱেমতিকস্স চ দাতব্বো. আপত্তিপৰিযন্তং পন এত্তকা অহং আপত্তিযো আপন্নোতি জানাতু ৱা মা ৱা, অকাৰণমেতং.
তত্থ যো উপসম্পদতো পট্ঠায অনুলোমক্কমেন ৱা আৰোচিতদিৱসতো পট্ঠায পটিলোমক্কমেন ৱা ‘‘অসুকঞ্চ অসুকঞ্চ দিৱসং ৱা পক্খং ৱা মাসং ৱা সংৱচ্ছৰং ৱা তৱ সুদ্ধভাৱং জানাসী’’তি পুচ্ছিযমানো ‘‘আম, ভন্তে, জানামি, এত্তকং নাম কালং অহং সুদ্ধো’’তি ৱদতি, তস্স দিন্নো সুদ্ধন্তপৰিৱাসো ‘‘চূড়সুদ্ধন্তো’’তি ৱুচ্চতি.
তং গহেত্ৱা পৰিৱসন্তেন যত্তকং কালং অত্তনো সুদ্ধিং জানাতি, তত্তকং অপনেত্ৱা অৱসেসং মাসং ৱা দ্ৱেমাসং ৱা পৰিৱসিতব্বং. সচে মাসমত্তং অসুদ্ধোম্হীতি সল্লক্খেত্ৱা অগ্গহেসি পৰিৱসন্তো চ পুন অঞ্ঞং মাসং সৰতি, তম্পি মাসং পৰিৱসিতব্বমেৱ. পুন পৰিৱাসদানকিচ্চং নত্থি. অথ দ্ৱেমাসং অসুদ্ধোম্হীতি সল্লক্খেত্ৱা অগ্গহেসি, পৰিৱসন্তো চ মাসমত্তমেৱাহং অসুদ্ধোম্হীতি সন্নিট্ঠানং কৰোতি, মাসমেৱ পৰিৱসিতব্বং. পুন পৰিৱাসদানকিচ্চং নত্থি. অযঞ্হি সুদ্ধন্তপৰিৱাসো নাম উদ্ধম্পি আৰোহতি, হেট্ঠাপি ওৰোহতি, ইদমস্স লক্খণং. অঞ্ঞস্মিং পন আপত্তিৱুট্ঠানে ইদং লক্খণং – যো অপ্পটিচ্ছন্নং আপত্তিং পটিচ্ছন্নাতি ৱিনযকম্মং কৰোতি, তস্স আপত্তি ৱুট্ঠাতি. যো পটিচ্ছন্নং অপ্পটিচ্ছন্নাতি ৱিনযকম্মং কৰোতি, তস্স ন ৱুট্ঠাতি. অচিৰপটিচ্ছন্নং চিৰপটিচ্ছন্নাতি কৰোন্তস্সাপি ৱুট্ঠাতি. চিৰপটিচ্ছন্নং অচিৰপটিচ্ছন্নাতি কৰোন্তস্স ন ৱুট্ঠাতি. একং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা সম্বহুলাতি কৰোন্তস্সাপি ৱুট্ঠাতি, একং ৱিনা সম্বহুলানং অভাৱতো. সম্বহুলা পন আপজ্জিত্ৱা একং আপজ্জিন্তি কৰোন্তস্স ন ৱুট্ঠাতি.
যো পন যথাৱুত্তেন অনুলোমপটিলোমনযেন পুচ্ছিযমানোপি ৰত্তিপৰিযন্তং ন জানাতি নেৱ সৰতি ৱেমতিকো ৱা হোতি, তস্স দিন্নো সুদ্ধন্তপৰিৱাসো ‘‘মহাসুদ্ধন্তো’’তি ৱুচ্চতি. তং গহেত্ৱা গহিতদিৱসতো পট্ঠায যাৱ উপসম্পদদিৱসো, তাৱ ৰত্তিযো গণেত্ৱা পৰিৱসিতব্বং. অযং উদ্ধং নাৰোহতি, হেট্ঠা পন ওৰোহতি. তস্মা সচে পৰিৱসন্তো ৰত্তিপৰিচ্ছেদে সন্নিট্ঠানং কৰোতি, মাসো ৱা সংৱচ্ছৰো ৱা ময্হং আপন্নস্সাতি মাসং ৱা সংৱচ্ছৰং ৱা পৰিৱসিতব্বং. পৰিৱাসযাচনদানলক্খণং পনেত্থ পৰতো পাড়িযং আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. কম্মৱাচাপৰিযোসানে ৱত্তসমাদানমানত্তঅব্ভানানি ৱুত্তনযানেৱ. অযং সুদ্ধন্তপৰিৱাসো নাম.
‘‘সমোধানপৰিৱাসো’’ নাম তিৱিধো হোতি – ওধানসমোধানো, অগ্ঘসমোধানো, মিস্সকসমোধানোতি. তত্থ ‘‘ওধানসমোধানো’’ নাম – অন্তৰাপত্তিং আপজ্জিত্ৱা পটিচ্ছাদেন্তস্স পৰিৱুত্থদিৱসে ওধুনিত্ৱা মক্খেত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা মূলদিৱসপৰিচ্ছেদে পচ্ছা আপন্নং আপত্তিং সমোদহিত্ৱা দাতব্বপৰিৱাসো ৱুচ্চতি. সো পৰতো ‘‘তেন হি ভিক্খৱে সঙ্ঘো উদাযিং ভিক্খুং অন্তৰা একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায মূলায পটিকস্সিত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা সমোধানপৰিৱাসং দেতূ’’তি ইতো পট্ঠায ৱিত্থাৰতো পাড়িযংযেৱ আগতো.
অযং পনেত্থ ৱিনিচ্ছযো – যো পটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসং গহেত্ৱা পৰিৱসন্তো ৱা মানত্তাৰহো ৱা মানত্তং চৰন্তো ৱা অব্ভানাৰহো ৱা অঞ্ঞং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা সমা ৱা ঊনতৰা ৱা ৰত্তিযো পটিচ্ছাদেতি, তস্স মূলাযপটিকস্সনেন তে পৰিৱুত্থদিৱসে চ মানত্তচিণ্ণদিৱসে চ সব্বে ওধুনিত্ৱা অদিৱসে কত্ৱা পচ্ছা আপন্নাপত্তিং মূলাপত্তিযং সমোধায পৰিৱাসো দাতব্বো. তেন সচে মূলাপত্তি পক্খপটিচ্ছন্না, অন্তৰাপত্তি ঊনকপক্খপটিচ্ছন্না, পুন পক্খমেৱ পৰিৱাসো পৰিৱসিতব্বো. অথাপি অন্তৰাপত্তি পক্খপটিচ্ছন্নাৱ পক্খমেৱ পৰিৱসিতব্বং. এতেনুপাযেন যাৱ সট্ঠিৱস্সপটিচ্ছন্না মূলাপত্তি, তাৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. সট্ঠিৱস্সানি পৰিৱসিত্ৱা মানত্তাৰহো হুত্ৱাপি হি একদিৱসং অন্তৰাপত্তিং পটিচ্ছাদেত্ৱা পুনপি সট্ঠিৱস্সানি পৰিৱাসাৰহো হোতি.
সচে পন অন্তৰাপত্তি মূলাপত্তিতো অতিৰেকপটিচ্ছন্না হোতি, তত্থ ‘‘কিং কাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তে মহাসুমত্থেৰো আহ – ‘‘অতেকিচ্ছো অযং পুগ্গলো, অতেকিচ্ছো নাম আৱিকাৰাপেত্ৱা ৱিস্সজ্জেতব্বো’’তি. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ – ‘‘কস্মা অতেকিচ্ছো নাম, ননু অযং সমুচ্চযক্খন্ধকো নাম বুদ্ধানং ঠিতকালসদিসো, আপত্তি নাম পটিচ্ছন্না ৱা হোতু অপ্পটিচ্ছন্না ৱা সমকঊনতৰঅতিৰেকপটিচ্ছন্না ৱা ৱিনযধৰস্স কম্মৱাচং যোজেতুং সমত্থভাৱোযেৱেত্থ পমাণং, তস্মা যা অতিৰেকপটিচ্ছন্না হোতি, তং মূলাপত্তিং কত্ৱা তত্থ ইতৰং সমোধায পৰিৱাসো দাতব্বো’’তি. অযং ‘‘ওধানসমোধানো’’ নাম.
‘‘অগ্ঘসমোধানো’’ নাম সম্বহুলাসু আপত্তীসু যা একা ৱা দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা সম্বহুলা ৱা আপত্তিযো সব্বচিৰপটিচ্ছন্নাযো, তাসং অগ্ঘেন সমোধায তাসং ৰত্তিপৰিচ্ছেদৱসেন অৱসেসানং ঊনতৰপটিচ্ছন্নানং আপত্তীনং পৰিৱাসো দিয্যতি. অযং ৱুচ্চতি অগ্ঘসমোধানো. সোপি পৰতো ‘‘তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপন্নো হোতি, একা আপত্তি একাহপটিচ্ছন্না একা আপত্তি দ্ৱীহপটিচ্ছন্না’’তিআদিনা নযেন পাড়িযং আগতোযেৱ.
যস্স পন সতং আপত্তিযো দসাহপটিচ্ছন্না, অপৰম্পি সতং আপত্তিযো দসাহপটিচ্ছন্নাতি এৱং দসক্খত্তুং কত্ৱা আপত্তিসহস্সং দিৱসসতপটিচ্ছন্নং হোতি, তেন কিং কাতব্বন্তি? সব্বং সমোদহিত্ৱা দস দিৱসে পৰিৱসিতব্বং. এৱং একেনেৱ দসাহেন দিৱসসতম্পি পৰিৱসিতমেৱ হোতি. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘দসসতং ৰত্তিসতং, আপত্তিযো ছাদযিত্ৱান;
দস ৰত্তিযো ৱসিত্ৱান, মুচ্চেয্য পাৰিৱাসিকো’’তি. (পৰি. ৪৭৭);
অযং অগ্ঘসমোধানো নাম.
‘‘মিস্সকসমোধানো’’ নাম – যো নানাৱত্থুকা আপত্তিযো একতো কত্ৱা দিয্যতি. তত্ৰাযং নযো –
‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একং সুক্কৱিস্সট্ঠিং, একং কাযসংসগ্গং, একং দুট্ঠুল্লৱাচং, একং অত্তকামং, একং সঞ্চৰিত্তং, একং কুটিকাৰং, একং ৱিহাৰকাৰং, একং দুট্ঠদোসং, একং অঞ্ঞভাগিযং, একং সঙ্ঘভেদং, একং ভেদানুৱত্তকং, একং দুব্বচং, একং কুলদূসকং, সোহং, ভন্তে, সঙ্ঘং তাসং আপত্তীনং সমোধানপৰিৱাসং যাচামী’’তি –
তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৱা তদনুৰূপায কম্মৱাচায পৰিৱাসো দাতব্বো.
এত্থ চ সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৱত্থুকাযোতিপি সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিন্তিপি এৱং পুব্বে ৱুত্তনযেন ৱত্থুৱসেনপি গোত্তৱসেনপি নামৱসেনপি আপত্তিৱসেনপি যোজেত্ৱা কম্মৱাচং কাতুং ৱট্টতিযেৱাতি অযং মিস্সকসমোধানো. সব্বপৰিৱাসকম্মৱাচাৱসানে পন নিক্খিত্তানিক্খিত্তৱত্তাদিকথা পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বাতি.
পৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.
ইদানি যং ৱুত্তং ‘‘পক্খমানত্তঞ্চ সমোধানমানত্তঞ্চ অৱসেসপৰিৱাসকথাৱসানে কথযিস্সামা’’তি, তস্সোকাসো সম্পত্তো, তস্মা ৱুচ্চতি – ‘‘পক্খমানত্ত’’ন্তি ভিক্খুনিযা দাতব্বমানত্তং. তং পন পটিচ্ছন্নাযপি অপ্পটিচ্ছন্নাযপি আপত্তিযা অড্ঢমাসমেৱ দাতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্ব’’ন্তি (চূড়ৱ. ৪০৩). তং পন ভিক্খুনীহি অত্তনো সীমং সোধেত্ৱা ৱিহাৰসীমায ৱা ৱিহাৰসীমং সোধেতুং অসক্কোন্তীহি খণ্ডসীমায ৱা সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন চতুৱগ্গগণং সন্নিপাতাপেত্ৱা দাতব্বং. সচে একা আপত্তি হোতি একিস্সা ৱসেন, সচে দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা সম্বহুলা ৱা একৱত্থুকা ৱা নানাৱত্থুকা ৱা তাসং তাসং ৱসেন ৱত্থুগোত্তনামআপত্তীসু যং যং ইচ্ছতি তং তং আদায যোজনা কাতব্বা.
তত্ৰিদং একাপত্তিৱসেন মুখমত্তদস্সনং, তায আপন্নায ভিক্খুনিযা ভিক্খুনিসঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খুনীনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘অহং, অয্যে, একং আপত্তিং আপজ্জিং গামন্তৰং, সাহং, অয্যে, একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং যাচামী’’তি.
এৱং তিক্খত্তুং যাচাপেত্ৱা ব্যত্তায ভিক্খুনিযা পটিবলায সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামা ভিক্খুনী একং আপত্তিং আপজ্জি গামন্তৰং, সা সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং যাচতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং দদেয্য, এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো, অযং…পে… দুতিযম্পি… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি. সুণাতু মে অয্যে সঙ্ঘো…পে… দেতি… দিন্নং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামায ভিক্খুনিযা একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী; এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
কম্মৱাচাপৰিযোসানে ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা ভিক্খুমানত্তকথায ৱুত্তনযেনেৱ সঙ্ঘস্স আৰোচেত্ৱা নিক্খিত্তৱত্তং ৱসিতুকামায তত্থেৱ সঙ্ঘমজ্ঝে ৱা পক্কন্তাসু ভিক্খুনীসু একভিক্খুনিযা ৱা দুতিযিকায ৱা সন্তিকে ৱুত্তনযেনেৱ নিক্খিপিতব্বং. অঞ্ঞিস্সা পন আগন্তুকায সন্তিকে আৰোচেত্ৱা নিক্খিপিতব্বং. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি. পুন সমাদিযিত্ৱা অৰুণং উট্ঠাপেন্তিযা পন ভিক্খুনীনংযেৱ সন্তিকে ৱসিতুং ন লভতি. ‘‘উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্ব’’ন্তি হি ৱুত্তং. তস্মা অস্সা আচৰিযুপজ্ঝাযাহি ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সঙ্গাহকপক্খে ঠিতো একো মহাথেৰো ৱা ধম্মকথিকো ৱা ভিক্খু ৱত্তব্বো – ‘‘একিস্সা ভিক্খুনিযা ৱিনযকম্মং কত্তব্বমত্থি, তত্ৰ নো অয্যা, চত্তাৰো ভিক্খূ পেসেথা’’তি. সঙ্গহং অকাতুং ন লব্ভতি, পেসেস্সামীতি ৱত্তব্বং. চতূহি পকতত্তভিক্খুনীহি মানত্তচাৰিনিং ভিক্খুনিং গহেত্ৱা অন্তোঅৰুণেযেৱ নিক্খমিত্ৱা গামূপচাৰতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা মগ্গা ওক্কম্ম গুম্বৱতিআদীহি পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিতব্বং. ৱিহাৰূপচাৰতোপি দ্ৱে লেড্ডুপাতা অতিক্কমিতব্বা চতূহি পকতত্তভিক্খূহিপি তত্থ গন্তব্বং. গন্ত্ৱা পন ভিক্খুনীহি সদ্ধিং ন একট্ঠানে নিসীদিতব্বং, পটিক্কমিত্ৱা অৱিদূৰট্ঠানে নিসীদিতব্বং. কুৰুন্দিমহাপচ্চৰীসু পন ‘‘ভিক্খুনীহিপি ব্যত্তং একং ৱা দ্ৱে ৱা উপাসিকাযো ভিক্খূহিপি একং ৱা দ্ৱে ৱা উপাসকে অত্তৰক্খণত্থায গহেত্ৱা গন্তব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. কুৰুন্দিযংযেৱ চ ভিক্খুনুপস্সযস্স চ ৱিহাৰস্স চ উপচাৰং মুঞ্চিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, গামস্সাতি ন ৱুত্তং.
এৱং নিসিন্নেসু পন ভিক্খূসু চ ভিক্খুনীসু চ তায ভিক্খুনিযা ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৱত্তং সমাদিযামী’’তি ৱত্তং সমাদিযিত্ৱা ভিক্খুনীসঙ্ঘস্স তাৱ এৱং আৰোচেতব্বং –
‘‘অহং, অয্যে, একং আপত্তিং আপজ্জিং গামন্তৰং, সাহং সঙ্ঘং একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো একিস্সা আপত্তিযা গামন্তৰায পক্খমানত্তং অদাসি, সাহং পক্খমানত্তং চৰামি, ‘ৱেদযামহং, অয্যে, ৱেদযতী’তি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি.
ততো ভিক্খুসঙ্ঘস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা এৱং আৰোচেতব্বং – ‘‘অহং, অয্যা, একং আপত্তিং আপজ্জিং …পে… ৱেদযামহং, অয্যা, ৱেদযতীতি মং সঙ্ঘো ধাৰেতূ’’তি. ইধাপি যায কাযচি ভাসায আৰোচেতুং ৱট্টতি.
আৰোচেত্ৱা চ ভিক্খুনিসঙ্ঘস্সেৱ সন্তিকে নিসীদিতব্বং, আৰোচিতকালতো পট্ঠায ভিক্খূনং গন্তুং ৱট্টতি. সচে সাসঙ্কং হোতি, ভিক্খুনিযো তত্থেৱ ঠানং পচ্চাসীসন্তি, ঠাতব্বং. সচে অঞ্ঞো ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা তং ঠানং এতি, পস্সন্তিযা আৰোচেতব্বং. নো চে আৰোচেতি, ৰত্তিচ্ছেদো চেৱ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচে অজানন্তিযা এৱ উপচাৰং ওক্কমিত্ৱা গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদোৱ হোতি, ন ৱত্তভেদদুক্কটং. সচে ভিক্খুনিযো উপজ্ঝাযাদীনং ৱত্তকৰণত্থং পগেৱ গন্তুকামা হোন্তি, ৰত্তিৱিপ্পৱাসগণওহীযনগামন্তৰাপত্তিৰক্খণত্থং একং ভিক্খুনিং ঠপেত্ৱা গন্তব্বং. তায অৰুণে উট্ঠিতে তস্সা সন্তিকে ৱত্তং নিক্খিপিতব্বং. এতেনুপাযেন অখণ্ডা পঞ্চদস ৰত্তিযো মানত্তং চৰিতব্বং.
অনিক্খিত্তৱত্তায পন পাৰিৱাসিকক্খন্ধকে ৱুত্তনযেনেৱ সম্মা ৱত্তিতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – ‘‘আগন্তুকস্স আৰোচেতব্ব’’ন্তি এত্থ যত্তকা পুৰেভত্তং ৱা পচ্ছাভত্তং ৱা তং গামং ভিক্খূ ৱা ভিক্খুনিযো ৱা আগচ্ছন্তি, সব্বেসং আৰোচেতব্বং. অনাৰোচেন্তিযা ৰত্তিচ্ছেদো চ ৱত্তভেদদুক্কটঞ্চ. সচেপি ৰত্তিং কোচি ভিক্খু তং গামূপচাৰং ওক্কমিত্ৱা গচ্ছতি, ৰত্তিচ্ছেদো হোতিযেৱ, অজাননপচ্চযা পন ৱত্তভেদতো মুচ্চতি. কুৰুন্দিআদীসু পন অনিক্খিত্তৱত্তভিক্খূনং ৱুত্তনযেনেৱ কথেতব্বন্তি ৱুত্তং. তং পাৰিৱাসিকৱত্তাদীনং উপচাৰসীমায পৰিচ্ছিন্নত্তা যুত্ততৰং দিস্সতি. উপোসথে আৰোচেতব্বং, পৱাৰণায আৰোচেতব্বং, চতুন্নং ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ দেৱসিকং আৰোচেতব্বং. সচে ভিক্খূনং তস্মিং গামে ভিক্খাচাৰো সম্পজ্জতি, তত্থেৱ গন্তব্বং. নো চে সম্পজ্জতি, অঞ্ঞত্ৰ চৰিত্ৱাপি তত্ৰ আগন্ত্ৱা অত্তানং দস্সেত্ৱা গন্তব্বং. বহিগামে ৱা সঙ্কেতট্ঠানং কাতব্বং – ‘‘অসুকস্মিং নাম ঠানে অম্হে পস্সিস্সসী’’তি. তায সঙ্কেতট্ঠানং গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. সঙ্কেতট্ঠানে অদিস্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা আৰোচেতব্বং. ৱিহাৰে সব্বভিক্খূনং আৰোচেতব্বং. সচে সব্বেসং সক্কা ন হোতি আৰোচেতুং, বহিউপচাৰসীমায ঠত্ৱা ভিক্খুনিযো পেসেতব্বা. তাহি আনীতানং চতুন্নং ভিক্খূনং আৰোচেতব্বং. সচে ৱিহাৰো দূৰো হোতি সাসঙ্কো, উপাসকে চ উপাসিকাযো চ গহেত্ৱা গন্তব্বং. সচে পন অযং একা ৱসতি, ৰত্তিৱিপ্পৱাসং আপজ্জতি, তস্মাস্সা একা পকতত্তা ভিক্খুনী সম্মন্নিত্ৱা দাতব্বা একচ্ছন্নে ৱসনত্থায.
এৱং অখণ্ডং মানত্তং চৰিত্ৱা ৱীসতিগণে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ৱুত্তনযেনেৱ অব্ভানং কাতব্বং. সচে মানত্তং চৰমানা অন্তৰাপত্তিং আপজ্জতি, মূলায পটিকস্সিত্ৱা তস্সা আপত্তিযা মানত্তং দাতব্বন্তি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. ইদং ‘‘পক্খমানত্তং’’ নাম.
‘‘সমোধানমানত্তং’’ পন তিৱিধং হোতি – ওধানসমোধানং, অগ্ঘসমোধানং, মিস্সকসমোধানন্তি. তত্থ যদেতং পৰতো উদাযিত্থেৰস্স পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা পৰিৱাসং পৰিৱসন্তস্স পৰিৱাসে চ মানত্তাৰহট্ঠানে চ অন্তৰাপত্তিং আপজ্জিত্ৱা মূলাযপটিকস্সিতস্স ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো তিস্সন্নং আপত্তীনং ছাৰত্তং মানত্তং দেতূ’’তি মানত্তং অনুঞ্ঞাতং, ইদং ‘‘ওধানসমোধানং’’ নাম. ইদঞ্হি পুনপ্পুনং মূলাযপটিকস্সনেন পৰিৱুত্থদিৱসে ওধুনিত্ৱা পুৰিমাপত্তীহি সদ্ধিং সমোধায দিন্নং, তস্মা ওধানসমোধানন্তি ৱুচ্চতি. কুৰুন্দিযং পন ‘‘সমোধানপৰিৱাসং ৱুত্থস্স দাতব্বং মানত্তং সমোধানমানত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. তম্পি তেন পৰিযাযেন যুজ্জতি.
অগ্ঘসমোধানং পন মিস্সকসমোধানঞ্চ অগ্ঘসমোধানমিস্সকসমোধানপৰিৱাসাৱসানে দাতব্বমানত্তমেৱ ৱুচ্চতি, তং পৰিৱাসকম্মৱাচানুসাৰেন যোজেত্ৱা দাতব্বং. এত্তাৱতা যং ৱুত্তং ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো উদাযিস্স ভিক্খুনো একিস্সা আপত্তিযা সঞ্চেতনিকায সুক্কৱিস্সট্ঠিযা একাহপটিচ্ছন্নায একাহপৰিৱাসং দেতূতিআদিনা নযেন পাড়িযং অনেকেহি আকাৰেহি পৰিৱাসো চ মানত্তঞ্চ ৱুত্তং, তস্স যস্মা আগতাগতঠানে ৱিনিচ্ছযো ৱুচ্চমানো পাড়ি ৱিয অতিৱিত্থাৰং আপজ্জতি, ন চ সক্কা হোতি সুখেন পৰিগ্গহেতুং, তস্মা নং সমোধানেত্ৱা ইধেৱ দস্সেস্সামা’’তি, তদিদং অত্থতো সম্পাদিতং হোতি.
পটিচ্ছন্নপৰিৱাসকথা
১০২. ইদানি যা তাৱ অযং পটিচ্ছন্নায একিস্সা আপত্তিযা ৱসেন পাড়ি ৱুত্তা, সা উত্তানত্থাৱ.
১০৮. ততো পৰং দ্ৱীহতীহচতূহপঞ্চাহপটিচ্ছন্নানং ৱসেন পাড়িং ৱত্ৱা পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায পৰিৱাসতো পট্ঠায অন্তৰাপত্তি দস্সিতা. যস্মা পন তং আপত্তিং আপন্নো মূলাযপটিকস্সনাৰহো নাম হোতি, তস্মাস্স তত্থ মূলাযপটিকস্সনং অনুঞ্ঞাতং. সচে পন নিক্খিত্তৱত্তো আপজ্জতি, মূলাযপটিকস্সনাৰহো ন হোতি. কস্মা? যস্মা ন সো পৰিৱসন্তো আপন্নো, পকতত্তট্ঠানে ঠিতো আপন্নো, তস্মা তস্সা আপত্তিযা ৱিসুং মানত্তং চৰিতব্বং. সচে পটিচ্ছন্না হোতি পৰিৱাসোপি ৱসিতব্বো. যঞ্চেতং মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং, তস্মিম্পি কতে পৰিৱুত্থদিৱসা মক্খিতা হোন্তি. ইতি পৰিৱাসে অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা পুন মানত্তাৰহস্স অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং, তস্মিম্পি কতে পৰিৱুত্থদিৱসা মক্খিতাৱ হোন্তি. ততো পৰিৱুত্থপৰিৱাসস্স তাসং তিস্সন্নম্পি আপত্তীনং সমোধানমানত্তং দস্সিতং. ততো মানত্তচাৰিকস্স অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং. তস্মিং পন পটিকস্সনে কতে মানত্তচিণ্ণদিৱসাপি পৰিৱুত্থদিৱসাপি মক্খিতাৱ হোন্তি. ততো অব্ভানাৰহস্স অন্তৰাপত্তিং দস্সেত্ৱা মূলাযপটিকস্সনং ৱুত্তং. তস্মিম্পি কতে সব্বে তে মক্খিতাৱ হোন্তি. ততো পৰং সব্বা অন্তৰাপত্তিযো যোজেত্ৱা অব্ভানকম্মং দস্সিতং. এৱং পটিচ্ছন্নৱাৰে একাহপটিচ্ছন্নাদিৱসেন পঞ্চ, অন্তৰাপত্তিৱসেন চতস্সোতি নৱ কম্মৱাচা দস্সিতা হোন্তি.
পটিচ্ছন্নপৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.
সমোধানপৰিৱাসকথা
১২৫. ততো পৰং পক্খপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা অন্তোপৰিৱাসতো পট্ঠায পঞ্চাহপটিচ্ছন্নায অন্তৰাপত্তিযা ৱসেন সমোধানপৰিৱাসো চ, সমোধানমানত্তঞ্চ দস্সিতং. এত্থ চ মানত্তচাৰিকমানত্তাৰহকালেপি আপন্নায আপত্তিযা মূলাযপটিকস্সনে কতে মানত্তচিণ্ণদিৱসাপি পৰিৱাসপৰিৱুত্থদিৱসাপি সব্বে মক্খিতাৱ হোন্তি. কস্মা? যস্মা পটিচ্ছন্না অন্তৰাপত্তি. তেনেৱ ৱুত্তং – ‘‘মূলায পটিকস্সিত্ৱা পুৰিমায আপত্তিযা সমোধানপৰিৱাসং দত্ৱা ছাৰত্তং মানত্তং দেতূ’’তি. ততো পৰং সব্বা অন্তৰাপত্তিযো যোজেত্ৱা অব্ভানকম্মং দস্সেত্ৱা সুক্কৱিস্সট্ঠিৱত্থু নিট্ঠাপিতং.
সমোধানপৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.
সুক্কৱিস্সট্ঠিকথা চ নিট্ঠিতা.
অগ্ঘসমোধানপৰিৱাসকথা
১৩৪. ততো একাপত্তিমূলকঞ্চ আপত্তিৱড্ঢনকঞ্চাতি দ্ৱে নযে দস্সেত্ৱা অগ্ঘসমোধানপৰিৱাসো দস্সিতো.
ততো সঞ্চিচ্চ অনাৰোচিতাপত্তিৱত্থুং দস্সেত্ৱা সঞ্চিচ্চ অজাননঅস্সৰণৱেমতিকভাৱেহি অনাৰোচিতায আপত্তিযা পচ্ছা লজ্জিধম্মে ৱা ঞাণসৰণনিব্বেমতিকভাৱেসু ৱা উপ্পন্নেসু যং কাতব্বং, তং দস্সেতুং ‘‘ইধ পন ভিক্খৱে’’তিআদিনা নযেন পাড়ি ঠপিতা. ততো অজাননঅস্সৰণৱেমতিকপটিচ্ছন্নানং অপ্পটিচ্ছন্নভাৱং দস্সেতুং তথেৱ পাড়ি ঠপিতা.
অগ্ঘসমোধানপৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.
দ্ৱেমাসপৰিৱাসকথা
১৩৮. ততো দ্ৱিন্নং আপত্তীনং দ্ৱেমাসপটিচ্ছন্নানং একমাসপৰিৱাসযাচনৱত্থুং দস্সেত্ৱা অসঞ্চিচ্চ অজাননঅস্সৰণৱেমতিকভাৱেহি অনাৰোচিতে ইতৰস্মিং মাসে পচ্ছা লজ্জিধম্মাদীসু উপ্পন্নেসু যং কাতব্বং, তং দস্সেতুং অজাননঅস্সৰণৱেমতিকপটিচ্ছন্নস্স চ আপন্নভাৱং দস্সেতুং পুৰিমনযেনেৱ পাড়ি ঠপিতা.
দ্ৱেমাসপৰিৱাসকথা নিট্ঠিতা.
সুদ্ধন্তপৰিৱাসাদিকথা
১৫৬. ততো ‘‘আপত্তিপৰিযন্তং ন জানাতি, ৰত্তিপৰিযন্তং ন জানাতী’’তিআদিনা নযেন সুদ্ধন্তপৰিৱাসো দস্সিতো.
১৬০. ততো পৰং পাৰিৱাসিকং আদিং কত্ৱা ৱিব্ভমিত্ৱা পুনউপসম্পন্নাদীসু পটিপত্তিদস্সনত্থং পাড়ি ঠপিতা.
১৬৫. তত্থ ‘‘অন্তৰা সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জতি পৰিমাণা অপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তিআদীসু আপত্তিপৰিচ্ছেদৱসেন পৰিমাণাযো চেৱ অপ্পটিচ্ছন্নাযো চাতি অত্থো.
১৬৬. পচ্ছিমস্মিং আপত্তিক্খন্ধেতি একোৱ সো আপত্তিক্খন্ধো, পচ্ছা ছাদিতত্তা পন ‘‘পচ্ছিমস্মিং আপত্তিক্খন্ধে’’তি ৱুত্তং. পুৰিমস্মিন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো.
১৮০. ৱৱত্থিতা সম্ভিন্নাতি সভাগৱিসভাগানমেৱেতং পৰিযাযৱচনং.
সুদ্ধন্তপৰিৱাসাদিকথা নিট্ঠিতা.
দ্ৱেভিক্খুৱাৰএকাদসকাদিকথা
১৮১. ততো পৰং যো পটিচ্ছাদেতি, তস্মিং পটিপত্তিদস্সনত্থং ‘‘দ্ৱে ভিক্খূ’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ মিস্সকন্তি থুল্লচ্চযাদীহি মিস্সকং. সুদ্ধকন্তি সঙ্ঘাদিসেসং ৱিনা লহুকাপত্তিক্খন্ধমেৱ.
১৮৪. ততো পৰং অৱিসুদ্ধৱিসুদ্ধভাৱদস্সনত্থং ‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ব্যঞ্জনতো ৱা অধিপ্পাযতো ৱা অনুত্তানং নাম কিঞ্চি নত্থি, তস্মা তঞ্চ ইতো পুব্বে অৱুত্তঞ্চ সব্বং পাড়িঅনুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি.
দ্ৱেভিক্খুৱাৰএকাদসকাদিকথা নিট্ঠিতা.
সমুচ্চযক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.