১০. তিৰচ্ছানকথাসুত্তৱণ্ণনা
১০৮০. দসমে অনেকৱিহিতন্তি অনেকৱিধং. তিৰচ্ছানকথন্তি অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিৰচ্ছানভূতং কথং. ৰাজকথন্তিআদীসু ৰাজানং আৰব্ভ ‘‘মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৱং মহানুভাৱো’’তিআদিনা নযেন পৱত্তকথা ৰাজকথা. এস নযো চোৰকথাদীসু. তেসু ‘‘অসুকো ৰাজা অভিৰূপো দস্সনীযো’’তিআদিনা নযেন গেহসিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা হোতি. ‘‘সোপি নাম এৱং মহানুভাৱো খযং গতো’’তি এৱং পৱত্তা পন কম্মট্ঠানভাৱে তিট্ঠতি. চোৰেসুপি ‘‘মূলদেৱো এৱং মহানুভাৱো মেঘমালো এৱং মহানুভাৱো’’তি তেসং কম্মং পটিচ্চ ‘‘অহো সূৰা’’তি গেহসিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা. যুদ্ধেপি ভাৰতযুদ্ধাদীসু ‘‘অসুকেন অসুকো এৱং মাৰিতো এৱং ৱিদ্ধো’’তি কামস্সাদৱসেনেৱ কথা তিৰচ্ছানকথা, ‘‘তেপি নাম খযং গতা’’তি এৱং পৱত্তা পন সব্বত্থ কম্মট্ঠানমেৱ হোতি. অপিচ অন্নাদীসু ‘‘এৱং ৱণ্ণৱন্তং গন্ধৱন্তং ৰসৱন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হ পিৱিম্হ পৰিভুঞ্জিম্হা’’তি কামস্সাদৱসেন কথেতুং ন ৱট্টতি. সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘পুব্বে এৱং ৱণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৱত্থং সযনং মালং গন্ধং ৱিলেপনং সীলৱন্তানং অদম্হ, চেতিযে পূজং অকৰিম্হা’’তি কথেতুং ৱট্টতি.
ঞাতিকথাদীসুপি ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূৰা সমত্থা’’তি ৱা, ‘‘পুব্বে মযং এৱং ৱিচিত্ৰেহি যানেহি ৱিচৰিম্হা’’তি ৱা অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি. সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৱা, ‘‘পুব্বে মযং এৱৰূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৱা কথেতব্বা. গামকথাদীসুপি সুনিৱিট্ঠদুন্নিৱিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৱসেন ৱা ‘‘অসুকগামৱাসিনো সূৰা সমত্থা’’তি ৱা এৱং অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি ৱা, ‘‘খযং গতা’’তি ৱা ৱত্তুং ৱট্টতি. নিগমনগৰজনপদকথাসুপি এসেৱ নযো.
ইত্থিকথাপি ৱণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না খযং গতা’’তি এৱমেৱ ৱট্টতি. সূৰকথাপি ‘‘নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূৰো অহোসী’’তি অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধো পসন্নো অহোসি, খযং গতো’’তি এৱমেৱ ৱট্টতি. সুৰাকথাতিপি পাঠো. সাপি চেসা সুৰাকথা ‘‘এৱৰূপা নাম সুৰা পীতা ৰতিজননী হোতী’’তি অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, আদীনৱৱসেন পন ‘‘উম্মত্তকসংৱত্তনিকা’’তিআদিনা নযেন ৱট্টতি. ৱিসিখাকথাপি ‘‘অসুকৱিসিখা সুনিৱিট্ঠা দুন্নিৱিট্ঠা’’তি ৱা, ‘‘অসুকৱিসিখায ৱাসিনো সূৰা সমত্থা’’তি ৱা অস্সাদৱসেনেৱ ৱত্তুং ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না খযং গতা’’তি এচ্চেৱং ৱট্টতি. কুম্ভট্ঠানকথাতি উদকতিত্থকথা ৱুচ্চতি, কুম্ভদাসিকথা ৱা. সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তিআদিনা নযেনেৱ ৱট্টতি.
পুব্বপেতকথাতি অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৱত্তমানঞাতিকথাসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো. নানত্তকথাতি পুৰিমপচ্ছিমকথাহি ৱিমুত্তা অৱসেসা নানাসভাৱা নিৰত্থককথা. লোকক্খাযিকাতি ‘‘অযং লোকো কেন নিম্মিতো, অসুকেন নাম নিম্মিতো, কাকো সেতো অট্ঠীনং সেতত্তা, বলাকা ৰত্তা লোহিতস্স ৰত্তত্তা’’তি এৱমাদিকা লোকাযতৱিতণ্ডসল্লাপকথা. সমুদ্দক্খাযিকা নাম ‘‘কস্মা সমুদ্দো সাগৰো, সাগৰদেৱেন খনিতত্তা সাগৰো, খতো মেতি হত্থমুদ্দায নিৱেদিতত্তা সমুদ্দো’’তি এৱমাদিকা নিৰত্থকসমুদ্দক্খাযিককথা. ইতি ভৱো ইতি অভৱোতি যং ৱা তং ৱা নিৰত্থককাৰণং ৱত্ৱা পৱত্তিতকথা ইতিভৱাভৱকথা. এত্থ চ ভৱোতি সস্সতং, অভৱোতি উচ্ছেদং. ভৱোতি ৱুদ্ধি, অভৱোতি হানি. ভৱোতি কামসুখং, অভৱোতি অত্তকিলমথো. ইতি ইমায ছব্বিধায ইতিভৱাভৱকথায সদ্ধিং বাত্তিংস তিৰচ্ছানকথা নাম হোন্তি. সেসং সব্বত্থ উত্তানত্থমেৱাতি.
পঠমো ৱগ্গো.