৮. ৱিভঙ্গসুত্তৱণ্ণনা

৮. অট্ঠমে কতমা চ ভিক্খৱে সম্মাদিট্ঠীতি একেন পৰিযাযেন অট্ঠঙ্গিকমগ্গং ৱিভজিত্ৱা পুন অপৰেন পৰিযাযেন ৱিভজিতুকামো ইদং দেসনং আৰভি. তত্থ দুক্খে ঞাণন্তি সৱনসম্মসনপটিৱেধপচ্চৱেক্খণৱসেন চতূহাকাৰেহি উপ্পন্নং ঞাণং. সমুদযেপি এসেৱ নযো. সেসেসু পন দ্ৱীসু সম্মসনস্স অভাৱা তিৱিধমেৱ ৱট্টতি. এৱমেতং ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদিনা চতুসচ্চকম্মট্ঠানং দস্সিতং.

তত্থ পুৰিমানি দ্ৱে সচ্চানি ৱট্টং, পচ্ছিমানি ৱিৱট্টং. তেসু ভিক্খুনো ৱট্টে কম্মট্ঠানাভিনিৱেসো হোতি, ৱিৱট্টে নত্থি অভিনিৱেসো. পুৰিমানি হি দ্ৱে সচ্চানি ‘‘পঞ্চক্খন্ধা দুক্খং, তণ্হা সমুদযো’’তি এৱং সঙ্খেপেন চ, ‘‘কতমে পঞ্চক্খন্ধা ৰূপক্খন্ধো’’তিআদিনা নযেন ৱিত্থাৰেন চ আচৰিযসন্তিকে উগ্গণ্হিত্ৱা ৱাচায পুনপ্পুনং পৰিৱত্তেন্তো যোগাৱচৰো কম্মং কৰোতি. ইতৰেসু পন দ্ৱীসু সচ্চেসু – ‘‘নিৰোধসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপং, মগ্গসচ্চং ইট্ঠং কন্তং মনাপ’’ন্তি এৱং সৱনেনেৱ কম্মং কৰোতি. সো এৱং কৰোন্তো চত্তাৰি সচ্চানি একপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি, একাভিসমযেন অভিসমেতি. দুক্খং পৰিঞ্ঞাপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি, সমুদযং পহানপটিৱেধেন, নিৰোধং সচ্ছিকিৰিযপটিৱেধেন, মগ্গং ভাৱনাপটিৱেধেন পটিৱিজ্ঝতি. দুক্খং পৰিঞ্ঞাভিসমযেন…পে… মগ্গং ভাৱনাভিসমযেন অভিসমেতি.

এৱমস্স পুব্বভাগে দ্ৱীসু সচ্চেসু উগ্গহপৰিপুচ্ছাসৱনধাৰণসম্মসনপটিৱেধো হোতি, দ্ৱীসু সৱনপটিৱেধোযেৱ. অপৰভাগে তীসু কিচ্চতো পটিৱেধো হোতি, নিৰোধে আৰম্মণপটিৱেধো. পচ্চৱেক্খণা পন পত্তসচ্চস্স হোতি. ইমস্স ভিক্খুনো পুব্বে পৰিগ্গহতো – ‘‘দুক্খং পৰিজানামি, সমুদযং পজহামি, নিৰোধং সচ্ছিকৰোমি, মগ্গং ভাৱেমী’’তি আভোগসমন্নাহাৰমনসিকাৰপচ্চৱেক্খণা নত্থি, পৰিগ্গহতো পট্ঠায হোতি. অপৰভাগে পন দুক্খং পৰিঞ্ঞাতমেৱ হোতি…পে… মগ্গো ভাৱিতোৱ হোতি.

তত্থ দ্ৱে সচ্চানি দুদ্দসত্তা গম্ভীৰানি, দ্ৱে গম্ভীৰত্তা দুদ্দসানি. দুক্খসচ্চঞ্হি উপ্পত্তিতো পাকটং, খাণুকণ্টকপহাৰাদীসু ‘‘অহো দুক্খ’’ন্তি ৱত্তব্বতম্পি আপজ্জতি. সমুদযম্পি খাদিতুকামতাভুঞ্জিতুকামতাদিৱসেন উপ্পত্তিতো পাকটং. লক্খণপটিৱেধতো পন উভযম্পি গম্ভীৰং. ইতি তানি দুদ্দসত্তা গম্ভীৰানি. ইতৰেসং দ্ৱিন্নং দস্সনত্থায পযোগো ভৱগ্গগ্গহণত্থং হত্থপসাৰণং ৱিয অৱীচিফুসনত্থং পাদপসাৰণং ৱিয সতধা ভিন্নস্স ৱালস্স কোটিযা কোটিং পটিপাদনং ৱিয চ হোতি. ইতি তানি গম্ভীৰত্তা দুদ্দসানি. এৱং দুদ্দসত্তা গম্ভীৰেসু গম্ভীৰত্তা চ দুদ্দসেসু চতূসু সচ্চেসু উগ্গহাদিৱসেন ইদং ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. পটিৱেধক্খণে পন একমেৱ তং ঞাণং হোতি.

নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদীসু কামপচ্চনীকট্ঠেন কামতো নিস্সটভাৱেন ৱা, কামং সম্মসন্তস্স উপ্পন্নোতি ৱা, কামপদঘাতং কামৱূপসমং কৰোন্তো উপ্পন্নোতি ৱা, কামৱিৱিত্তন্তে উপ্পন্নোতি ৱা নেক্খম্মসঙ্কপ্পো. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. সব্বেপি চ তে নেক্খম্মসঙ্কপ্পাদযো কামব্যাপাদৱিহিংসাৱিৰমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু তীসু ঠানেসু উপ্পন্নস্স অকুসলসঙ্কপ্পস্স পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৱসেন মগ্গঙ্গং পূৰযমানো একোৱ কুসলসঙ্কপ্পো উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাসঙ্কপ্পো নাম.

মুসাৱাদা ৱেৰমণীআদযোপি মুসাৱাদাদীহি ৱিৰমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু চতূসু ঠানেসু উপ্পন্নায অকুসলদুস্সীল্যচেতনায পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৱসেন মগ্গঙ্গং পূৰযমানা একাৱ কুসলৱেৰমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাৱাচা নাম.

পাণাতিপাতা ৱেৰমণী আদযোপি পাণাতিপাতাদীহি ৱিৰমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু তীসু ঠানেসু উপ্পন্নায অকুসলদুস্সীল্যচেতনায অকিৰিযতো পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৱসেন মগ্গঙ্গং পূৰযমানা একাৱ কুসলৱেৰমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাকম্মন্তো নাম.

মিচ্ছাআজীৱন্তি খাদনীযভোজনীযাদীনং অত্থায পৱত্তিতং কাযৱচীদুচ্চৰিতং. পহাযাতি ৱজ্জেত্ৱা. সম্মাআজীৱেনাতি বুদ্ধপসত্থেন আজীৱেন. জীৱিকং কপ্পেতীতি জীৱিতৱুত্তিং পৱত্তেতি. সম্মাজীৱোপি কুহনাদীহি ৱিৰমণসঞ্ঞানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা. মগ্গক্খণে পন ইমেসুযেৱ সত্তসু ঠানেসু উপ্পন্নায মিচ্ছাজীৱদুস্সীল্যচেতনায পদচ্ছেদতো অনুপ্পত্তিসাধনৱসেন মগ্গঙ্গং পূৰযমানা একাৱ কুসলৱেৰমণী উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাআজীৱো নাম.

অনুপ্পন্নানন্তি একস্মিং ভৱে তথাৰূপে ৱা আৰম্মণে অত্তনো ন উপ্পন্নানং, পৰস্স পন উপ্পজ্জমানে দিস্ৱা – ‘‘অহো ৱত মে এৱৰূপা পাপকা ধম্মা ন উপ্পজ্জেয্যু’’ন্তি এৱং অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায. ছন্দন্তি তেসং অকুসলানং অনুপ্পাদকপটিপত্তিসাধকং ৱীৰিযচ্ছন্দং জনেতি. ৱাযমতীতি ৱাযামং কৰোতি. ৱীৰিযং আৰভতীতি ৱীৰিযং পৱত্তেতি. চিত্তং পগ্গণ্হাতীতি ৱীৰিযেন চিত্তং পগ্গহিতং কৰোতি. পদহতীতি ‘‘কামং তচো চ ন্হাৰু চ অট্ঠি চ অৱসিস্সতূ’’তি (ম. নি. ২.১৮৪) পধানং পৱত্তেতি. উপ্পন্নানন্তি সমুদাচাৰৱসেন অত্তনো উপ্পন্নপুব্বানং. ইদানি তাদিসে ন উপ্পাদেস্সামীতি তেসং পহানায ছন্দং জনেতি.

অনুপ্পন্নানং কুসলানন্তি অপটিলদ্ধানং পঠমজ্ঝানাদীনং. উপ্পন্নানন্তি তেসংযেৱ পটিলদ্ধানং. ঠিতিযাতি পুনপ্পুনং উপ্পত্তিপবন্ধৱসেন ঠিতত্থং. অসম্মোসাযাতি অৱিনাসত্থং. ভিয্যোভাৱাযাতি উপৰিভাৱায. ৱেপুল্লাযাতি ৱিপুলভাৱায. পাৰিপূৰিযাতি ভাৱনায পৰিপূৰণত্থং. অযম্পি সম্মাৱাযামো অনুপ্পন্নানং অকুসলানং অনুপ্পাদনাদিচিত্তনানত্তা পুব্বভাগে নানা. মগ্গক্খণে পন ইমেসুযেৱ চতূসু ঠানেসু কিচ্চসাধনৱসেন মগ্গঙ্গং পূৰযমানং একমেৱ কুসলৱীৰিযং উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাৱাযামো নাম.

সম্মাসতিপি কাযাদিপৰিগ্গাহকচিত্তানং নানত্তা পুব্বভাগে নানা, মগ্গক্খণে পন ইমেসু চতূসু ঠানেসু কিচ্চসাধনৱসেন মগ্গঙ্গং পূৰযমানা একা সতি উপ্পজ্জতি. অযং সম্মাসতি নাম.

ঝানাদীনি পুব্বভাগেপি মগ্গক্খণেপি নানা, পুব্বভাগে সমাপত্তিৱসেন নানা, মগ্গক্খণে নানামগ্গৱসেন. একস্স হি পঠমমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো হোতি, দুতিযমগ্গাদযোপি পঠমজ্ঝানিকা ৱা দুতিযাদীসু অঞ্ঞতৰজ্ঝানিকা ৱা. একস্স পঠমমগ্গো দুতিযাদীনং অঞ্ঞতৰজ্ঝানিকো হোতি, দুতিযাদযোপি দুতিযাদীনং অঞ্ঞতৰজ্ঝানিকা ৱা পঠমজ্ঝানিকা ৱা. এৱং চত্তাৰোপি মগ্গা ঝানৱসেন সদিসা ৱা অসদিসা ৱা একচ্চসদিসা ৱা হোন্তি.

অযং পনস্স ৱিসেসো পাদকজ্ঝাননিযমেন হোতি. পাদকজ্ঝাননিযমেন হি পঠমজ্ঝানলাভিনো পঠমজ্ঝানা ৱুট্ঠায ৱিপস্সন্তস্স উপ্পন্নমগ্গো পঠমজ্ঝানিকো হোতি, মগ্গঙ্গবোজ্ঝঙ্গানি পনেত্থ পৰিপুণ্ণানেৱ হোন্তি. দুতিযজ্ঝানতো ৱুট্ঠায ৱিপস্সন্তস্স উপ্পন্নো দুতিযজ্ঝানিকো হোতি, মগ্গঙ্গানি পনেত্থ সত্ত হোন্তি. ততিযজ্ঝানতো ৱুট্ঠায ৱিপস্সন্তস্স উপ্পন্নো ততিযজ্ঝানিকো, মগ্গঙ্গানি পনেত্থ সত্ত, বোজ্ঝঙ্গানি ছ হোন্তি. এস নযো চতুত্থজ্ঝানতো পট্ঠায যাৱ নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনা.

আৰুপ্পে চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানং উপ্পজ্জতি, তঞ্চ লোকুত্তৰং, নো লোকিযন্তি ৱুত্তং. এত্থ কথন্তি? এত্থাপি পঠমজ্ঝানাদীসু যতো ৱুট্ঠায সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভিত্ৱা অৰূপসমাপত্তিং ভাৱেত্ৱা সো আৰুপ্পে উপ্পন্নো, তংঝানিকাৱস্স তত্থ তযো মগ্গা উপ্পজ্জন্তি. এৱং পাদকজ্ঝানমেৱ নিযমেতি. কেচি পন থেৰা – ‘‘ৱিপস্সনায আৰম্মণভূতা খন্ধা নিযমেন্তী’’তি ৱদন্তি. কেচি ‘‘পুগ্গলজ্ঝাসযো নিযমেতী’’তি ৱদন্তি. কেচি ‘‘ৱুট্ঠানগামিনীৱিপস্সনা নিযমেতী’’তি ৱদন্তি. তেসং ৱাদৱিনিচ্ছযো ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুট্ঠানগামিনীৱিপস্সনাধিকাৰে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সম্মাসমাধীতি অযং পুব্বভাগে লোকিযো, অপৰভাগে লোকুত্তৰো সম্মাসমাধীতি ৱুচ্চতি.