১৪. দেৱদহৱগ্গো
১. দেৱদহসুত্তৱণ্ণনা
১৩৪. দেৱদহৱগ্গস্স পঠমে দেৱদহন্তি নপুংসকলিঙ্গেন লদ্ধনামো নিগমো. মনোৰমাতি মনং ৰমযন্তা, মনাপাতি অত্থো. অমনোৰমাতি অমনাপা.
২. খণসুত্তৱণ্ণনা
১৩৫. দুতিযে ছফস্সাযতনিকা নামাতি ৱিসুং ছফস্সাযতনিকা নাম নিৰযা নত্থি. সব্বেসুপি হি একতিংসমহানিৰযেসু ছদ্ৱাৰফস্সাযতনপঞ্ঞত্তি হোতিযেৱ. ইদং পন অৱীচিমহানিৰযং সন্ধায ৱুত্তং. সগ্গাতি ইধাপি তাৱতিংসপুৰমেৱ অধিপ্পেতং. কামাৱচৰদেৱলোকে পন একস্মিম্পি ছফস্সাযতনপঞ্ঞত্তিযা অভাৱো নাম নত্থি. ইমিনা কিং দীপেতি? নিৰযে একন্তদুক্খসমপ্পিতভাৱেন, দেৱলোকে চ একন্তসুখসমপ্পিতত্তা একন্তখিড্ডাৰতিৱসেন উপ্পন্নপমাদেন মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱসিতুং ন সক্কা. মনুস্সলোকো পন ৱোকিণ্ণসুখদুক্খো, ইধেৱ অপাযোপি সগ্গোপি পঞ্ঞাযতি. অযং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স কম্মভূমি নাম, সা তুম্হেহি লদ্ধা. তস্মা যে ৱো ইমে মানুস্সকা খন্ধা লদ্ধা, তে ৱো লাভা. যঞ্চ ৱো ইদং মনুস্সত্তং লদ্ধং, পটিলদ্ধো ৱো ব্ৰহ্মচৰিযৱাসস্স খণো সমযোতি. ৱুত্তম্পি হেতং পোৰাণেহি –
‘‘অযং কম্মভূমি ইধ মগ্গভাৱনা,
ঠানানি সংৱেজনিযা বহূ ইধ;
সংৱেগসংৱেজনিযেসু ৱত্থুসু,
সংৱেগজাতোৱ পযুঞ্চ যোনিসো’’তি.
৩. পঠমৰূপাৰামসুত্তৱণ্ণনা
১৩৬. ততিযে ৰূপসম্মুদিতাতি ৰূপে সম্মুদিতা পমোদিতা. দুক্খাতি দুক্খিতা. সুখোতি নিব্বানসুখেন সুখিতো. কেৱলাতি সকলা. যাৱতত্থীতি ৱুচ্চতীতি যত্তকা অত্থীতি ৱুচ্চতি. এতে ৱোতি এত্থ ৱো-কাৰো নিপাতমত্তং. পচ্চনীকমিদং হোতি, সব্বলোকেন পস্সতন্তি যং ইদং পস্সন্তানং পণ্ডিতানং দস্সনং, তং সব্বলোকেন পচ্চনীকং হোতি ৱিৰুদ্ধং. লোকো হি পঞ্চক্খন্ধে নিচ্চা সুখা অত্তা সুভাতি মঞ্ঞতি, পণ্ডিতা অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা অসুভাতি. সুখতো আহূতি সুখন্তি কথেন্তি. সুখতো ৱিদূতি সুখন্তি জানন্তি. সব্বমেতং নিব্বানমেৱ সন্ধায ৱুত্তং.
সম্মূড়্হেত্থাতি এত্থ নিব্বানে সম্মূড়্হা. অৱিদ্দসূতি বালা. সব্বেপি হি ছন্নৱুতিপাসণ্ডিনো ‘‘নিব্বানং পাপুণিস্সামা’’তি সঞ্ঞিনো হোন্তি, তে পন ‘‘নিব্বানং নাম ইদ’’ন্তিপি ন জানন্তি. নিৱুতানন্তি কিলেসনীৱৰণেন নিৱুতানং পৰিযোনদ্ধানং. অন্ধকাৰো অপস্সতন্তি অপস্সন্তানং অন্ধকাৰো হোতি. কিং তং এৱং হোতি? নিব্বানং ৱা নিব্বানদস্সনং ৱা অপস্সন্তানঞ্হি বালানং নিব্বানম্পি নিব্বানদস্সনম্পি কাড়মেঘঅৱচ্ছাদিতং ৱিয চন্দমণ্ডলং কটাহেন পটিকুজ্জিতপত্তো ৱিয চ নিচ্চকালং তমো চেৱ অন্ধকাৰো চ সম্পজ্জতি.
সতঞ্চ ৱিৱটং হোতি, আলোকো পস্সতামিৱাতি সতঞ্চ সপ্পুৰিসানং পঞ্ঞাদস্সনেন পস্সন্তানং নিব্বানং আলোকো ৱিয ৱিৱটং হোতি. সন্তিকে ন ৱিজানন্তি, মগা ধম্মস্স অকোৱিদাতি যং অত্তনো সৰীৰে কেসে ৱা লোমাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰকোট্ঠাসং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা অনন্তৰমেৱ অধিগন্তব্বতো অত্তনো ৱা খন্ধানং নিৰোধমগ্গতো সন্তিকে নিব্বানং. তং এৱং সন্তিকে সমানম্পি মগ্গভূতা জনা মগ্গামগ্গধম্মস্স চতুসচ্চধম্মস্স ৱা অকোৱিদা ন জানন্তি.
মাৰধেয্যানুপন্নেহীতি তেভূমকৱট্টং মাৰস্স নিৱাসট্ঠানং অনুপন্নেহি. কো নু অঞ্ঞত্ৰ অৰিযেভীতি ঠপেত্ৱা অৰিযে কো নু অঞ্ঞো নিব্বানপদং জানিতুং অৰহতি. সম্মদঞ্ঞায পৰিনিব্বন্তীতি অৰহত্তপঞ্ঞায সম্মা জানিত্ৱা অনন্তৰমেৱ অনাসৱা হুত্ৱা কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বন্তি. অথ ৱা সম্মদঞ্ঞায অনাসৱা হুত্ৱা অন্তে খন্ধপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযন্তি.
৪-১২. দুতিযৰূপাৰামসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩৭-১৪৫. চতুত্থং সুদ্ধিকং কত্ৱা দেসিযমানে বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযেন ৱুত্তং. পঞ্চমাদীনি তথা তথা বুজ্ঝন্তানং অজ্ঝাসযেন ৱুত্তানি. অত্থো পন তেসং পাকটোযেৱাতি.
দেৱদহৱগ্গো চুদ্দসমো.