১২. লোককামগুণৱগ্গো

১-২. পঠমমাৰপাসসুত্তাদিৱণ্ণনা

১১৪-১১৫. লোককামগুণৱগ্গস্স পঠমে আৱাসগতোতি ৱসনট্ঠানং গতো. মাৰস্স ৱসং গতোতি তিৱিধস্সাপি মাৰস্স ৱসং গতো. পটিমুক্ক’স্স মাৰপাসোতি অস্স গীৱায মাৰপাসো পটিমুক্কো পৱেসিতো. দুতিযং উত্তানমেৱ.

৩. লোকন্তগমনসুত্তৱণ্ণনা

১১৬. ততিযে লোকস্সাতি চক্কৱাড়লোকস্স. লোকস্স অন্তন্তি সঙ্খাৰলোকস্স অন্তং. ৱিহাৰং পাৱিসীতি ‘‘মযি ৱিহাৰং পৱিট্ঠে ইমে ভিক্খূ, ইমং উদ্দেসং আনন্দং পুচ্ছিস্সন্তি, সো চ তেসং মম সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সংসন্দিত্ৱা কথেস্সতি. ততো নং থোমেস্সামি, মম থোমনং সুত্ৱা ভিক্খূ আনন্দং উপসঙ্কমিতব্বং, ৱচনঞ্চস্স সোতব্বং সদ্ধাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, তং নেসং ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি চিন্তেত্ৱা সংখিত্তেন ভাসিতস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱাৱ নিসিন্নাসনে অন্তৰহিতো গন্ধকুটিযং পাতুৰহোসি. তেন ৱুত্তং ‘‘উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসী’’তি.

সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতোতি সত্থাৰা চ পসত্থো. ৱিঞ্ঞূনন্তি ইদম্পি কৰণত্থে সামিৱচনং, পণ্ডিতেহি সব্ৰহ্মচাৰীহি চ সম্ভাৱিতোতি অত্থো. পহোতীতি সক্কোতি. অতিক্কম্মেৱ মূলং অতিক্কম্মেৱ খন্ধন্তি সাৰো নাম মূলে ৱা খন্ধে ৱা ভৱেয্য, তম্পি অতিক্কমিত্ৱাতি অত্থো. এৱংসম্পদমিদন্তি এৱংসম্পত্তিকং, ঈদিসন্তি অত্থো. অতিসিত্ৱাতি অতিক্কমিত্ৱা. জানং জানাতীতি জানিতব্বমেৱ জানাতি. পস্সং পস্সতীতি পস্সিতব্বমেৱ পস্সতি. যথা ৱা একচ্চো ৱিপৰীতং গণ্হন্তো জানন্তোপি ন জানাতি, পস্সন্তোপি ন পস্সতি, ন এৱং ভগৱা. ভগৱা পন জানন্তো জানাতি, পস্সন্তো পস্সতিযেৱ. স্ৱাযং দস্সনপৰিণাযকট্ঠেন চক্খুভূতো. ৱিদিতকৰণট্ঠেন ঞাণভূতো. অৱিপৰীতসভাৱট্ঠেন পৰিযত্তিধম্মপৱত্তনতো ৱা হদযেন চিন্তেত্ৱা ৱাচায নিচ্ছাৰিতধম্মমযোতি ধম্মভূতো. সেট্ঠট্ঠেন ব্ৰহ্মভূতো. অথ ৱা চক্খু ৱিয ভূতোতি চক্খুভূতো. এৱমেতেসু পদেসু অত্থো ৱেদিতব্বো. স্ৱাযং ধম্মস্স ৱত্তনতো ৱত্তা. পৱত্তনতো পৱত্তা. অত্থং নীহৰিত্ৱা নীহৰিত্ৱা দস্সনসমত্থতায অত্থস্স নিন্নেতা. অমতাধিগমায পটিপত্তিং দেসেতীতি অমতস্স দাতা.

অগৰুং কৰিত্ৱাতি পুনপ্পুনং যাচাপেন্তোপি হি গৰুং কৰোতি নাম. অত্তনো সেক্খপটিসম্ভিদাঞাণে ঠত্ৱা সিনেৰুপাদতো ৱালিকং উদ্ধৰমানো ৱিয দুব্বিঞ্ঞেয্যং কত্ৱা কথেন্তোপি গৰুং কৰোতিযেৱ নাম. এৱং অকত্ৱা অম্হে পুনপ্পুনং অযাচাপেত্ৱা সুৱিঞ্ঞেয্যম্পি নো কত্ৱা কথেহীতি ৱুত্তং হোতি.

যং খো ৱোতি যং খো তুম্হাকং. চক্খুনা খো, আৱুসো, লোকস্মিং লোকসঞ্ঞী হোতি লোকমানীতি চক্খুঞ্হি লোকে অপ্পহীনদিট্ঠি পুথুজ্জনো সত্তলোকৱসেন লোকোতি সঞ্জানাতি চেৱ মঞ্ঞতি চ, তথা চক্কৱাড়লোকৱসেন. ন হি অঞ্ঞত্ৰ চক্খাদীহি দ্ৱাদসাযতনেহি তস্স সা সঞ্ঞা ৱা মানো ৱা উপ্পজ্জতি. তেন ৱুত্তং, ‘‘চক্খুনা খো, আৱুসো, লোকস্মিং লোকসঞ্ঞী হোতি লোকমানী’’তি. ইমস্স চ লোকস্স গমনেন অন্তো নাম ঞাতুং ৱা দট্ঠুং ৱা পত্তুং ৱা ন সক্কা. লুজ্জনট্ঠেন পন তস্সেৱ চক্খাদিভেদস্স লোকস্স নিব্বানসঙ্খাতং অন্তং অপ্পত্ৱা ৱট্টদুক্খস্স অন্তকিৰিযা নাম নত্থীতি ৱেদিতব্বা.

এৱং পঞ্হং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ইদানি ‘‘সাৱকেন পঞ্হো কথিতোতি মা নিক্কঙ্খা অহুৱত্থ, অযং ভগৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণতুলং গহেত্ৱা নিসিন্নো. ইচ্ছমানা তমেৱ উপসঙ্কমিত্ৱা নিক্কঙ্খা হোথা’’তি উয্যোজেন্তো আকঙ্খমানা পনাতিআদিমাহ.

ইমেহি আকাৰেহীতি ইমেহি কাৰণেহি চক্কৱাড়লোকস্স অন্তাভাৱকাৰণেহি চেৱ সঙ্খাৰলোকস্স অন্তাপত্তিকাৰণেহি চ. ইমেহি পদেহীতি ইমেহি অক্খৰসম্পিণ্ডনেহি. ব্যঞ্জনেহীতি পাটিযেক্কঅক্খৰেহি.

পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. চতূহি কাৰণেহি পণ্ডিতো ধাতুকুসলো আযতনকুসলো পচ্চযাকাৰকুসলো কাৰণাকাৰণকুসলোতি. মহাপঞ্ঞোতি মহন্তে অত্থে মহন্তে ধম্মে মহন্তা নিৰুত্তিযো মহন্তানি পটিভানানি পটিগ্গণ্হনসমত্থতায মহাপঞ্ঞায সমন্নাগতো. যথা তং আনন্দেনাতি যথা আনন্দেন ব্যাকতং, তং সন্ধায ৱুত্তং. যথা আনন্দেন তং ব্যাকতং, অহম্পি তং এৱমেৱ ব্যাকৰেয্যন্তি অত্থো.

৪. কামগুণসুত্তৱণ্ণনা

১১৭. চতুত্থে যে মেতি যে মম. চেতসো সম্ফুট্ঠপুব্বাতি চিত্তেন অনুভূতপুব্বা. তত্ৰ মে চিত্তং বহুলং গচ্ছমানং গচ্ছেয্যাতি তেসু পাসাদত্তযতিৱিধনাটকাদিভেদসম্পত্তিৱসেন অনুভূতপুব্বেসু পঞ্চসু কামগুণেসু বহূসু ৱাৰেসু উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জেয্যাতি দীপেতি. পচ্চুপ্পন্নেসু ৱাতি ইধ পধানচৰিযকালে ছব্বস্সানি সুপুপ্ফিতৱনসণ্ডজাতানং দিজগণাদীনং ৱসেন দিট্ঠসুতাদিভেদং মনোৰমাৰম্মণং কামগুণং কত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘এৱৰূপেসু পচ্চুপ্পন্নেসু ৱা বহুলং উপ্পজ্জেয্যা’’তি দস্সেতি. অপ্পং ৱা অনাগতেসূতি অনাগতে ‘‘মেত্তেয্যো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতি, সঙ্খো নাম ৰাজা, কেতুমতী নাম ৰাজধানী’’তিআদিৱসেন (দী. নি. ৩.১০৬) পৰিত্তকমেৱ অনাগতেসু কামগুণেসু উপ্পজ্জেয্যাতি দস্সেতি. তত্ৰ মে অত্তৰূপেনাতি তত্ৰ মযা অত্তনো হিতকামজাতিকেন. অপ্পমাদোতি সাতচ্চকিৰিযা পঞ্চসু কামগুণেসু চিত্তস্স অৱোস্সগ্গো. সতীতি আৰম্মণপৰিগ্গহিতসতি. আৰক্খোতি অযং অপ্পমাদো চ সতি চ চেতসো আৰক্খো কৰণীযো, এৱং মে অহোসীতি দস্সেতি, আৰক্খত্থায ইমে দ্ৱে ধম্মা কাতব্বাতি ৱুত্তং হোতি.

তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বেতি যস্মা চেতসো আৰক্খত্থায অপ্পমাদো চ সতি চ কাতব্বা, যস্মা তস্মিং আযতনে ৱিদিতে অপ্পমাদেন ৱা সতিযা ৱা কাতব্বং নত্থি, তস্মা সে আযতনে ৱেদিতব্বে, তং কাৰণং জানিতব্বন্তি অত্থো. সড়াযতননিৰোধন্তি সড়াযতননিৰোধো ৱুচ্চতি নিব্বানং, তং সন্ধায ভাসিতন্তি অত্থো. নিব্বানস্মিঞ্হি চক্খুআদীনি চেৱ নিৰুজ্ঝন্তি ৰূপসঞ্ঞাদযো চ নিৰুজ্ঝন্তীতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

৫-৬. সক্কপঞ্হসুত্তাদিৱণ্ণনা

১১৮-১১৯. পঞ্চমে দিট্ঠেৱ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে. পৰিনিব্বাযন্তীতি কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বাযন্তি. তন্নিস্সিতং ৱিঞ্ঞাণং হোতীতি তণ্হানিস্সিতং কম্মৱিঞ্ঞাণং হোতি. তদুপাদানন্তি তংগহণং, তণ্হাগহণেন সহগতং ৱিঞ্ঞাণং হোতীতি অত্থো. ছট্ঠং উত্তানমেৱ.

৭. সাৰিপুত্তসদ্ধিৱিহাৰিকসুত্তৱণ্ণনা

১২০. সত্তমে সন্তানেস্সতীতি ঘটেস্সতি, যোগৱিচ্ছেদমস্স পাপুণিতুং ন দস্সতি.

৮. ৰাহুলোৱাদসুত্তৱণ্ণনা

১২১. অট্ঠমে ৱিমুত্তিপৰিপাচনিযাতি ৱিমুত্তিং পৰিপাচেন্তীতি ৱিমুত্তিপৰিপাচনিযা. ধম্মাতি পন্নৰস ধম্মা, তে সদ্ধিন্দ্ৰিযাদীনং ৱিসুদ্ধিকৰণৱসেন ৱেদিতব্বা. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘অস্সদ্ধে পুগ্গলে পৰিৱজ্জযতো, সদ্ধে পুগ্গলে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো, পসাদনীযে সুত্তন্তে পচ্চৱেক্খতো, ইমেহি তীহাকাৰেহি সদ্ধিন্দ্ৰিযং ৱিসুজ্ঝতি. কুসীতে পুগ্গলে পৰিৱজ্জযতো, আৰদ্ধৱীৰিযে পুগ্গলে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো, সম্মপ্পধানে পচ্চৱেক্খতো, ইমেহি তীহাকাৰেহি ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং ৱিসুজ্ঝতি. মুট্ঠস্সতী পুগ্গলে পৰিৱজ্জযতো, উপট্ঠিতস্সতী পুগ্গলে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো, সতিপট্ঠানে পচ্চৱেক্খতো, ইমেহি তীহাকাৰেহি সতিন্দ্ৰিযং ৱিসুজ্ঝতি. অসমাহিতে পুগ্গলে পৰিৱজ্জযতো, সমাহিতে পুগ্গলে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো, ঝানৱিমোক্খে পচ্চৱেক্খতো, ইমেহি তীহাকাৰেহি সমাধিন্দ্ৰিযং ৱিসুজ্ঝতি. দুপ্পঞ্ঞে পুগ্গলে পৰিৱজ্জযতো, পঞ্ঞৱন্তে পুগ্গলে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো, গম্ভীৰঞাণচৰিযং পচ্চৱেক্খতো, ইমেহি তীহাকাৰেহি পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং ৱিসুজ্ঝতি. ইতি ইমে পঞ্চ পুগ্গলে পৰিৱজ্জযতো, পঞ্চ পুগ্গলে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো, পঞ্চ সুত্তন্তে পচ্চৱেক্খতো, ইমেহি পন্নৰসহি আকাৰেহি ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি ৱিসুজ্ঝন্তী’’তি (পটি. ম. ১.১৮৪).

অপৰেপি পন্নৰস ধম্মা ৱিমুত্তিপৰিপাচনিযা – সদ্ধাপঞ্চমানি ইন্দ্ৰিযানি, অনিচ্চসঞ্ঞা, অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞা, দুক্খে অনত্তসঞ্ঞা, পহানসঞ্ঞা, ৱিৰাগসঞ্ঞাতি ইমা পঞ্চ নিব্বেধভাগিযা সঞ্ঞা, মেঘিযত্থেৰস্স কথিতা কল্যাণমিত্ততাদযো পঞ্চ ধম্মাতি (উদা. ৩১). কায পন ৱেলায ভগৱতো এতদহোসীতি? পচ্চূসসমযে লোকং ৱোলোকেন্তস্স.

অনেকানি দেৱতাসহস্সানীতি আযস্মতা ৰাহুলেন পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো পাদমূলে পালিতনাগৰাজকালে পত্থনং পট্ঠপেন্তেন সদ্ধিং পত্থনং পট্ঠপিতদেৱতাসু পন কাচি ভূমট্ঠকা দেৱতা, কাচি অন্তলিক্খট্ঠকা, কাচি চাতুমহাৰাজিকা, কাচি দেৱলোকে, কাচি ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তা. ইমস্মিং পন দিৱসে সব্বাপি তা একট্ঠানে অন্ধৱনস্মিংযেৱ সন্নিপতিতা, তা সন্ধাযাহ – ‘‘অনেকানি দেৱতাসহস্সানী’’তি. ধম্মচক্খুন্তি ইমস্মিং সুত্তে চত্তাৰো চ মগ্গা চত্তাৰি চ ফলানি ধম্মচক্খুন্তি ৱেদিতব্বানি. তত্থ হি কাচি দেৱতা সোতাপন্না অহেসুং, কাচি সকদাগামী, অনাগামী, খীণাসৱা. তাসঞ্চ পন দেৱতানং এত্তকাতি গণনৱসেন পৰিচ্ছেদো নত্থি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ.

৯-১০. সংযোজনিযধম্মসুত্তাদিৱণ্ণনা

১২২-১২৩. নৱমদসমানি ইট্ঠাৰম্মণৱসেন কথিযমানে বুজ্ঝনকানং ৱসেন ৱুত্তানীতি.

লোককামগুণৱগ্গো দ্ৱাদসমো.