৯. থেৰৱগ্গো

১. আনন্দসুত্তৱণ্ণনা

৮৩. থেৰৱগ্গস্স পঠমে মন্তাণিপুত্তোতি, মন্তাণিযা নাম ব্ৰাহ্মণিযা পুত্তো. উপাদাযাতি আগম্ম আৰব্ভ সন্ধায পটিচ্চ. অস্মীতি হোতীতি অস্মীতি এৱং পৱত্তং তণ্হামানদিট্ঠিপপঞ্চত্তযং হোতি. দহৰোতি তৰুণো. যুৱাতি যোব্বনেন সমন্নাগতো. মণ্ডনকজাতিকোতি মণ্ডনকসভাৱো মণ্ডনকসীলো. মুখনিমিত্তন্তি মুখপটিবিম্বং. তঞ্হি পৰিসুদ্ধং আদাসমণ্ডলং পটিচ্চ পঞ্ঞাযতি. কিং পন তং ওলোকযতো সকমুখং পঞ্ঞাযতি, পৰমুখন্তি? যদি সকং ভৱেয্য, পৰম্মুখং হুত্ৱা পঞ্ঞাযেয্য, অথ পৰস্স ভৱেয্য, ৱণ্ণাদীহি অসদিসং হুত্ৱা পঞ্ঞাযেয্য. তস্মা ন তং অত্তনো, ন পৰস্স, আদাসং পন নিস্সায নিভাসৰূপং নাম তং পঞ্ঞাযতীতি ৱদন্তি. অথ যং উদকে পঞ্ঞাযতি, তং কেন কাৰণেনাতি? মহাভূতানং ৱিসুদ্ধতায. ধম্মো মে অভিসমিতোতি মযা ঞাণেন চতুসচ্চধম্মো অভিসমাগতো, সোতাপন্নোস্মি জাতোতি কথেসি. পঠমং.

২. তিস্সসুত্তৱণ্ণনা

৮৪. দুতিযে মধুৰকজাতো ৱিযাতি সঞ্জাতগৰুভাৱো ৱিয অকম্মঞ্ঞো. দিসাপি মেতি অযং পুৰত্থিমা অযং দক্খিণাতি এৱং দিসাপি ময্হং ন পক্খাযন্তি, ন পাকটা হোন্তীতি ৱদতি. ধম্মাপি মং ন পটিভন্তীতি পৰিযত্তিধম্মাপি ময্হং ন উপট্ঠহন্তি, উগ্গহিতং সজ্ঝাযিতং ন দিস্সতীতি ৱদতি. ৱিচিকিচ্ছাতি নো মহাৱিচিকিচ্ছা. ন হি তস্স ‘‘সাসনং নিয্যানিকং নু খো, ন নু খো’’তি ৱিমতি উপ্পজ্জতি. এৱং পনস্স হোতি ‘‘সক্খিস্সামি নু খো সমণধম্মং কাতুং, উদাহু পত্তচীৱৰধাৰণমত্তমেৱ কৰিস্সামী’’তি.

কামানমেতং অধিৱচনন্তি যথা হি নিন্নং পল্ললং ওলোকেন্তস্স দস্সনৰামণেয্যকমত্তং অত্থি, যো পনেত্থ ওতৰতি, তং চণ্ডমীনাকুলতায আকড্ঢিত্ৱা অনযব্যসনং পাপেতি, এৱমেৱং পঞ্চসু কামগুণেসু চক্খুদ্ৱাৰাদীনং আৰম্মণে ৰামণেয্যকমত্তং অত্থি, যো পনেত্থ গেধং আপজ্জতি, তং আকড্ঢিত্ৱা নিৰযাদীসু এৱ পক্খিপন্তি. অপ্পস্সাদা হি কামা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যোতি ইমং অত্থৱসং পটিচ্চ ‘‘কামানমেতং অধিৱচন’’ন্তি ৱুত্তং. অহমনুগ্গহেনাতি অহং ধম্মামিসানুগ্গহেহি অনুগ্গণ্হামি. অভিনন্দীতি সম্পটিচ্ছি. ন কেৱলঞ্চ অভিনন্দি, ইমং পন সত্থু সন্তিকা অস্সাসং লভিত্ৱা ঘটেন্তো ৱাযমন্তো কতিপাহেন অৰহত্তে পতিট্ঠাসি. দুতিযং.

৩. যমকসুত্তৱণ্ণনা

৮৫. ততিযে দিট্ঠিগতন্তি সচে হিস্স এৱং ভৱেয্য ‘‘সঙ্খাৰা উপ্পজ্জন্তি চেৱ নিৰুজ্ঝন্তি চ, সঙ্খাৰপ্পৱত্তমেৱ অপ্পৱত্তং হোতী’’তি, দিট্ঠিগতং নাম ন ভৱেয্য, সাসনাৱচৰিকং ঞাণং ভৱেয্য. যস্মা পনস্স ‘‘সত্তো উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতী’’তি অহোসি, তস্মা দিট্ঠিগতং নাম জাতং. থামসা পৰামাসাতি দিট্ঠিথামেন চেৱ দিট্ঠিপৰামাসেন চ.

যেনাযস্মা সাৰিপুত্তোতি যথা নাম পচ্চন্তে কুপিতে তং ৱূপসমেতুং অসক্কোন্তা ৰাজপুৰিসা সেনাপতিস্স ৱা ৰঞ্ঞো ৱা সন্তিকং গচ্ছন্তি, এৱং দিট্ঠিগতৱসেন তস্মিং থেৰে কুপিতে তং ৱূপসমেতুং অসক্কোন্তা তে ভিক্খূ যেন ধম্মৰাজস্স ধম্মসেনাপতি আযস্মা সাৰিপুত্তো, তেনুপসঙ্কমিংসু. এৱংব্যাখোতি তেসং ভিক্খূনং সন্তিকে ৱিয থেৰস্স সম্মুখা পগ্গয্হ ৱত্তুং অসক্কোন্তো ওলম্বন্তেন হদযেন ‘‘এৱংব্যাখো’’তি আহ. তং কিং মঞ্ঞসি, আৱুসোতি? ইদং থেৰো তস্স ৱচনং সুত্ৱা, ‘‘নাযং অত্তনো লদ্ধিযং দোসং পস্সতি, ধম্মদেসনায অস্স তং পাকটং কৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা তিপৰিৱট্টং দেসনং দেসেতুং আৰভি.

তং কিং মঞ্ঞসি, আৱুসো যমক, ৰূপং তথাগতোতি ইদং কস্মা আৰদ্ধং? অনুযোগৱত্তং দাপনত্থং. তিপৰিৱট্টদেসনাৱসানস্মিঞ্হি থেৰো সোতাপন্নো জাতো. অথ নং অনুযোগৱত্তং দাপেতুং ‘‘তং কিং মঞ্ঞসী’’তিআদিমাহ? তথাগতোতি সত্তো. ৰূপং ৱেদনা সঞ্ঞা সঙ্খাৰা ৱিঞ্ঞাণন্তি ইমে পঞ্চক্খন্ধে সম্পিণ্ডেত্ৱা ‘‘তথাগতো’’তি সমনুপস্সসীতি পুচ্ছতি. এত্থ চ তে, আৱুসোতি ইদং থেৰস্স অনুযোগে ভুম্মং. ইদং ৱুত্তং হোতি – এত্থ চ তে এত্তকে ঠানে দিট্ঠেৱ ধম্মে সচ্চতো থিৰতো সত্তে অনুপলব্ভিযমানেতি. সচে তং, আৱুসোতি ইদমেতং অঞ্ঞং ব্যাকৰাপেতুকামো পুচ্ছতি. যং দুক্খং তং নিৰুদ্ধন্তি যং দুক্খং, তদেৱ নিৰুদ্ধং, অঞ্ঞো সত্তো নিৰুজ্ঝনকো নাম নত্থি, এৱং ব্যাকৰেয্যন্তি অত্থো.

এতস্সেৱ অত্থস্সাতি এতস্স পঠমমগ্গস্স. ভিয্যোসোমত্তায ঞাণাযাতি অতিৰেকপ্পমাণস্স ঞাণস্স অত্থায, সহৱিপস্সনকানং উপৰি চ তিণ্ণং মগ্গানং আৱিভাৱত্থাযাতি অত্থো. আৰক্খসম্পন্নোতি অন্তোআৰক্খেন চেৱ বহিআৰক্খেন চ সমন্নাগতো. অযোগক্খেমকামোতি চতূহি যোগেহি খেমভাৱং অনিচ্ছন্তো. পসয্হাতি পসয্হিত্ৱা অভিভৱিত্ৱা. অনুপখজ্জাতি অনুপৱিসিত্ৱা.

পুব্বুট্ঠাযীতিআদীসু দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱা আসনতো পঠমতৰং ৱুট্ঠাতীতি পুব্বুট্ঠাযী. তস্স আসনং দত্ৱা তস্মিং নিসিন্নে পচ্ছা নিপততি নিসীদতীতি, পচ্ছানিপাতী. পাতোৱ ৱুট্ঠায ‘‘এত্তকা কসিতুং গচ্ছথ, এত্তকা ৱপিতু’’ন্তি ৱা সব্বপঠমং ৱুট্ঠাতীতি পুব্বুট্ঠাযী. সাযং সব্বেসু অত্তনো অত্তনো ৱসনট্ঠানং গতেসু গেহস্স সমন্ততো আৰক্খং সংৱিধায দ্ৱাৰানি থকেত্ৱা সব্বপচ্ছা নিপজ্জনতোপি পচ্ছানিপাতী. ‘‘কিং কৰোমি, অয্যপুত্ত? কিং কৰোমি অয্যপুত্তা’’তি? মুখং ওলোকেন্তো কিংকাৰং পটিসাৱেতীতি কিংকাৰপটিস্সাৱী. মনাপং চৰতীতি মনাপচাৰী. পিযং ৱদতীতি পিযৱাদী. মিত্ততোপি নং সদ্দহেয্যাতি মিত্তো মে অযন্তি সদ্দহেয্য. ৱিস্সাসং আপজ্জেয্যাতি একতো পানভোজনাদিং কৰোন্তো ৱিস্সাসিকো ভৱেয্য. সংৱিস্সত্থোতি সুট্ঠু ৱিস্সত্থো.

এৱমেৱ খোতি এত্থ ইদং ওপম্মসংসন্দনং – বালগহপতিপুত্তো ৱিয হি ৱট্টসন্নিস্সিতকালে অস্সুতৱা পুথুজ্জনো, ৱধকপচ্চামিত্তো ৱিয অবলদুব্বলা পঞ্চক্খন্ধা, ৱধকপচ্চামিত্তস্স ‘‘বালগহপতিপুত্তং উপট্ঠহিস্সামী’’তি উপগতকালো ৱিয পটিসন্ধিক্খণে উপগতা পঞ্চক্খন্ধা, তস্স হি ‘‘ন মে অযং সহাযো, ৱধকপচ্চত্থিকো অয’’ন্তি অজাননকালো ৱিয ৱট্টনিস্সিতপুথুজ্জনস্স পঞ্চক্খন্ধে ‘‘ন ইমে ময্হ’’ন্তি অগহেত্ৱা ‘‘মম ৰূপং, মম ৱেদনা, মম সঞ্ঞা, মম সঙ্খাৰা, মম ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি গহিতকালো, ৱধকপচ্চত্থিকস্স ‘‘মিত্তো মে অয’’ন্তি গহেত্ৱা সক্কাৰকৰণকালো ৱিয ‘‘মম ইমে’’তি গহেত্ৱা পঞ্চন্নং খন্ধানং ন্হাপনভোজনাদীহি সক্কাৰকৰণকালো, ‘‘অতিৱিস্সত্থো মে অয’’ন্তি ঞত্ৱা সক্কাৰং কৰোন্তস্সেৱ অসিনা সীসচ্ছিন্দনং ৱিয ৱিস্সত্থস্স বালপুথুজ্জনস্স তিখিণেহি ভিজ্জমানেহি খন্ধেহি জীৱিতপৰিযাদানং ৱেদিতব্বং.

উপেতীতি উপগচ্ছতি. উপাদিযতীতি গণ্হাতি. অধিট্ঠাতীতি অধিতিট্ঠতি. অত্তা মেতি অযং মে অত্তাতি. সুতৱা চ খো, আৱুসো, অৰিযসাৱকোতি যথা পন পণ্ডিতো গহপতিপুত্তো এৱং উপগতং পচ্চত্থিকং ‘‘পচ্চত্থিকো মে অয’’ন্তি ঞত্ৱা অপ্পমত্তো তানি তানি কম্মানি কাৰেত্ৱা অনত্থং পৰিহৰতি, অত্থং পাপুণাতি, এৱং সুতৱা অৰিযসাৱকোপি ‘‘ন ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিনা নযেন পঞ্চক্খন্ধে অহন্তি ৱা মমন্তি ৱা অগহেত্ৱা, ‘‘পচ্চত্থিকা মে এতে’’তি ঞত্ৱা ৰূপসত্তকঅৰূপসত্তকাদিৱসেন ৱিপস্সনায যোজেত্ৱাৱ ততোনিদানং দুক্খং পৰিৱজ্জেত্ৱা অগ্গফলং অৰহত্তং পাপুণাতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. ততিযং.

৪. অনুৰাধসুত্তৱণ্ণনা

৮৬. চতুত্থে অৰঞ্ঞকুটিকাযন্তি তস্সেৱ ৱিহাৰস্স পচ্চন্তে পণ্ণসালাযং. তং তথাগতোতি তুম্হাকং সত্থা তথাগতো তং সত্তং তথাগতং. অঞ্ঞত্ৰ ইমেহীতি তস্স কিৰ এৱং অহোসি ‘‘ইমে সাসনস্স পটিপক্খা পটিৱিলোমা, যথা ইমে ভণন্তি, ন এৱং সত্থা পঞ্ঞাপেস্সতি, অঞ্ঞথা পঞ্ঞাপেস্সতী’’তি. তস্মা এৱমাহ. এৱং ৱুত্তে তে অঞ্ঞতিত্থিযাতি এৱং থেৰেন অত্তনো চ পৰেসঞ্চ সমযং অজানিত্ৱা ৱুত্তে একদেসেন সাসনসমযং জানন্তা থেৰস্স ৱাদে দোসং দাতুকামা তে অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা আযস্মন্তং অনুৰাধং এতদৱোচুং.

তং কিং মঞ্ঞসি অনুৰাধাতি সত্থা তস্স কথং সুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অযং ভিক্খু অত্তনো লদ্ধিযং দোসং ন জানাতি, কাৰকো পনেস যুত্তযোগো, ধম্মদেসনায এৱ নং জানাপেস্সামী’’তি তিপৰিৱট্টং দেসনং দেসেতুকামো ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, অনুৰাধা’’তিআদিমাহ. অথস্স তায দেসনায অৰহত্তপ্পত্তস্স অনুযোগৱত্তং আৰোপেন্তো তং কিং মঞ্ঞসি, অনুৰাধ? ৰূপং তথাগতোতিআদিমাহ. দুক্খঞ্চেৱ পঞ্ঞপেমি, দুক্খস্স চ নিৰোধন্তি ৱট্টদুক্খঞ্চেৱ ৱট্টদুক্খস্স চ নিৰোধং নিব্বানং পঞ্ঞপেমি. দুক্খন্তি ৱা ৱচনেন দুক্খসচ্চং গহিতং. তস্মিং গহিতে সমুদযসচ্চং গহিতমেৱ হোতি, তস্স মূলত্তা. নিৰোধন্তি ৱচনেন নিৰোধসচ্চং গহিতং. তস্মিং গহিতে মগ্গসচ্চং গহিতমেৱ হোতি তস্স উপাযত্তা. ইতি পুব্বে চাহং, অনুৰাধ, এতৰহি চ চতুসচ্চমেৱ পঞ্ঞপেমীতি দস্সেতি. এৱং ইমস্মিং সুত্তে ৱট্টৱিৱট্টমেৱ কথিতং. চতুত্থং.

৫. ৱক্কলিসুত্তৱণ্ণনা

৮৭. পঞ্চমে কুম্ভকাৰনিৱেসনেতি কুম্ভকাৰসালাযং. থেৰো কিৰ ৱুত্থৱস্সো পৱাৰেত্ৱা ভগৱন্তং দস্সনায আগচ্ছতি. তস্স নগৰমজ্ঝে মহাআবাধো উপ্পজ্জি, পাদা ন ৱহন্তি. অথ নং মঞ্চকসিৱিকায কুম্ভকাৰসালং আহৰিংসু. সা চ সালা তেসং কম্মসালা, ন নিৱেসনসালা. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘কুম্ভকাৰনিৱেসনে ৱিহৰতী’’তি. বাড়্হগিলানোতি অধিমত্তগিলানো. সমধোসীতি সমন্ততো অধোসি, চলনাকাৰেন অপচিতিং দস্সেসি. ৱত্তং কিৰেতং বাড়্হগিলানেনপি বুড্ঢতৰং দিস্ৱা উট্ঠানাকাৰেন অপচিতি দস্সেতব্বা. তেন পন ‘‘মা চলি মা চলী’’তি ৱত্তব্বো. সন্তিমানি আসনানীতি বুদ্ধকালস্মিঞ্হি একস্সপি ভিক্খুনো ৱসনট্ঠানে ‘‘সচে সত্থা আগচ্ছিস্সতি, ইধ নিসীদিস্সতী’’তি আসনং পঞ্ঞত্তমেৱ হোতি অন্তমসো ফলকমত্তম্পি পণ্ণসন্থাৰমত্তম্পি. খমনীযং যাপনীযন্তি কচ্চি দুক্খং খমিতুং ইৰিযাপথং ৱা যাপেতুং সক্কাতি পুচ্ছতি. পটিক্কমন্তীতি নিৱত্তন্তি. অভিক্কমন্তীতি অধিগচ্ছন্তি. পটিক্কমোসানন্তি পটিক্কমো এতাসং. সীলতো ন উপৱদতীতি সীলং আৰব্ভ সীলভাৱেন ন উপৱদতি. চিৰপটিকাহন্তি চিৰপটিকো অহং, চিৰতো পট্ঠায অহন্তি অত্থো. পূতিকাযেনাতি অত্তনো সুৱণ্ণৱণ্ণম্পি কাযং ভগৱা ধুৱপগ্ঘৰণট্ঠেন এৱমাহ. যো খো, ৱক্কলি, ধম্মন্তি ইধ ভগৱা ‘‘ধম্মকাযো খো, মহাৰাজ, তথাগতো’’তি ৱুত্তং ধম্মকাযতং দস্সেতি. নৱৱিধো হি লোকুত্তৰধম্মো তথাগতস্স কাযো নাম.

ইদানি থেৰস্স তিপৰিৱট্টধম্মদেসনং আৰভন্তো তং কিং মঞ্ঞসীতিআদিমাহ. কাড়সিলাতি কাড়সিলাৱিহাৰো. ৱিমোক্খাযাতি মগ্গৱিমোক্খত্থায. সুৱিমুত্তো ৱিমুচ্চিস্সতীতি অৰহত্তফলৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তো হুত্ৱা ৱিমুচ্চিস্সতি. তা কিৰ দেৱতা ‘‘যেন নীহাৰেন ইমিনা ৱিপস্সনা আৰদ্ধা, অনন্তৰাযেন অৰহত্তং পাপুণিস্সতী’’তি ঞত্ৱা এৱমাহংসু. অপাপকন্তি অলামকং. সত্থং আহৰেসীতি থেৰো কিৰ অধিমানিকো অহোসি. সো সমাধিৱিপস্সনাহি ৱিক্খম্ভিতানং কিলেসানং সমুদাচাৰং অপস্সন্তো ‘‘খীণাসৱোম্হী’’তি সঞ্ঞী হুত্ৱা ‘‘কিং মে ইমিনা দুক্খেন জীৱিতেন? সত্থং আহৰিত্ৱা মৰিস্সামী’’তি তিখিণেন সত্থেন কণ্ঠনাড়ং ছিন্দি. অথস্স দুক্খা ৱেদনা উপ্পজ্জি. সো তস্মিং খণে অত্তনো পুথুজ্জনভাৱং ঞত্ৱা অৱিস্সট্ঠকম্মট্ঠানত্তা সীঘং মূলকম্মট্ঠানং আদায সম্মসন্তো অৰহত্তং পাপুণিত্ৱাৱ কালমকাসি. পচ্চৱেক্খণা পনস্স চ কথং অহোসীতি? খীণাসৱস্স একূনৱীসতি পচ্চৱেক্খণা ন সব্বাৱ অৱস্সং লদ্ধব্বা, তিখিণেনাপি পন অসিনা সীসে ছিজ্জন্তে একং দ্ৱে ঞাণানি অৱস্সং উপ্পজ্জন্তি.

ৱিৱত্তক্খন্ধন্তি পৰিৱত্তক্খন্ধং. সেমানন্তি সযমানং. থেৰো কিৰ উত্তানকো নিপন্নো সত্থং আহৰি. তস্স সৰীৰং যথাঠিতমেৱ অহোসি. সীসং পন দক্খিণপস্সেন পৰিৱত্তিত্ৱা অট্ঠাসি. অৰিযসাৱকা হি যেভুয্যেন দক্খিণপস্সেনেৱ কালং কৰোন্তি. তেনস্স সৰীৰং যথাঠিতংযেৱ অহোসি. সীসং পন দক্খিণপস্সেন পৰিৱত্তিত্ৱা ঠিতং. তং সন্ধায ৱিৱত্তক্খন্ধো নাম জাতোতিপি ৱদন্তি. ধূমাযিতত্তন্তি ধূমাযনভাৱং. তিমিৰাযিতত্তন্তি তিমিৰাযনভাৱং. ধূমৱলাহকং ৱিয তিমিৰৱলাহকং ৱিয চাতি অত্থো. পঞ্চমং.

৬. অস্সজিসুত্তৱণ্ণনা

৮৮. ছট্ঠে কস্সপকাৰামেতি কস্সপসেট্ঠিনা কাৰিতে আৰামে. কাযসঙ্খাৰেতি অস্সাসপস্সাসে. সো হি তে চতুত্থজ্ঝানেন পস্সম্ভিত্ৱা পস্সম্ভিত্ৱা ৱিহাসি. এৱং হোতীতি ইদানি তং সমাধিং অপ্পটিলভন্তস্স এৱং হোতি. নো চস্সাহং পৰিহাযামীতি কচ্চি নু খো অহং সাসনতো ন পৰিহাযামি? তস্স কিৰ আবাধদোসেন অপ্পিতপ্পিতা সমাপত্তি পৰিহাযি, তস্মা এৱং চিন্তেসি. সমাধিসাৰকা সমাধিসামঞ্ঞাতি সমাধিংযেৱ সাৰঞ্চ সামঞ্ঞঞ্চ মঞ্ঞন্তি. ময্হং পন সাসনে ন এতং সাৰং, ৱিপস্সনামগ্গফলানি সাৰং. সো ত্ৱং সমাধিতো পৰিহাযন্তো কস্মা চিন্তেসি ‘‘সাসনতো পৰিহাযামী’’তি. এৱং থেৰং অস্সাসেত্ৱা ইদানিস্স তিপৰিৱট্টং ধম্মদেসনং আৰভন্তো তং কিং মঞ্ঞসীতিআদিমাহ. অথস্স তিপৰিৱট্টদেসনাৱসানে অৰহত্তং পত্তস্স সততৱিহাৰং দস্সেন্তো সো সুখং চে ৱেদনং ৱেদযতীতিআদিমাহ. তত্থ অনভিনন্দিতাতি পজানাতীতি সুখৱেদনায তাৱ অভিনন্দনা হোতু, দুক্খৱেদনায কথং হোতীতি? দুক্খং পত্ৱা সুখং পত্থেতি, যদগ্গেন সুখং পত্থেতি, তদগ্গেন দুক্খং পত্থেতিযেৱ. সুখৱিপৰিণামেন হি দুক্খং আগতমেৱ হোতীতি এৱং দুক্খে অভিনন্দনা ৱেদিতব্বা. সেসং পুব্বে ৱুত্তনযমেৱাতি. ছট্ঠং.

৭. খেমকসুত্তৱণ্ণনা

৮৯. সত্তমে অত্তনিযন্তি অত্তনো পৰিক্খাৰজাতং. অস্মীতি অধিগতন্তি অস্মীতি এৱং পৱত্তা তণ্হামানা অধিগতা. সন্ধাৱনিকাযাতি পুনপ্পুনং গমনাগমনেন. উপসঙ্কমীতি বদৰিকাৰামতো গাৱুতমত্তং ঘোসিতাৰামং অগমাসি. দাসকত্থেৰো পন চতুক্খত্তুং গমনাগমনেন তংদিৱসং দ্ৱিযোজনং অদ্ধানং আহিণ্ডি. কস্মা পন তং থেৰা পহিণিংসু? ৱিস্সুতস্স ধম্মকথিকস্স সন্তিকা ধম্মং সুণিস্সামাতি. সযং কস্মা ন গতাতি? থেৰস্স ৱসনট্ঠানং অৰঞ্ঞং সম্বাধং, তত্থ সট্ঠিমত্তানং থেৰানং ঠাতুং ৱা নিসীদিতুং ৱা ওকাসো নত্থীতি ন গতা. ‘‘ইধাগন্ত্ৱা অম্হাকং ধম্মং কথেতূ’’তিপি কস্মা পন ন পহিণিংসূতি? থেৰস্স আবাধিকত্তা. অথ কস্মা পুনপ্পুনং পহিণিংসূতি? সযমেৱ ঞত্ৱা অম্হাকং কথেতুং আগমিস্সতীতি. থেৰোপি তেসং অজ্ঝাসযং ঞত্ৱাৱ অগমাসীতি.

ন খ্ৱাহং, আৱুসো, ৰূপন্তি যো হি ৰূপমেৱ অস্মীতি ৱদতি, তেন ইতৰে চত্তাৰো খন্ধা পচ্চক্খাতা হোন্তি. যো অঞ্ঞত্ৰ ৰূপা ৱদতি, তেন ৰূপং পচ্চক্খাতং হোতি. ৱেদনাদীসুপি এসেৱ নযো. থেৰস্স পন সমূহতো পঞ্চসুপি খন্ধেসু অস্মীতি অধিগতো, তস্মা এৱমাহ. হোতেৱাতি হোতিযেৱ. অনুসহগতোতি সুখুমো. ঊসেতি ছাৰিকাখাৰে. খাৰেতি ঊসখাৰে. সম্মদ্দিত্ৱাতি তেমেত্ৱা খাদেত্ৱা.

এৱমেৱ খোতি এত্থ ইদং ওপম্মসংসন্দনং – কিলিট্ঠৱত্থং ৱিয হি পুথুজ্জনস্স চিত্তাচাৰো, তযো খাৰা ৱিয তিস্সো অনুপস্সনা, তীহি খাৰেহি ধোতৱত্থং ৱিয দেসনায মদ্দিত্ৱা ঠিতো অনাগামিনো চিত্তাচাৰো, অনুসহগতো ঊসাদিগন্ধো ৱিয অৰহত্তমগ্গৱজ্ঝা কিলেসা, গন্ধকৰণ্ডকো ৱিয অৰহত্তমগ্গঞাণং গন্ধকৰণ্ডকং আগম্ম অনুসহগতানং ঊসগন্ধাদীনং সমুগ্ঘাতো ৱিয অৰহত্তমগ্গেন সব্বকিলেসক্খযো, গন্ধপৰিভাৱিতৱত্থং নিৱাসেত্ৱা ছণদিৱসে অন্তৰৱীথিযং সুগন্ধগন্ধিনো ৱিচৰণং ৱিয খীণাসৱস্স সীলগন্ধাদীহি দস দিসা উপৱাযন্তস্স যথাকামচাৰো.

আচিক্খিতুন্তি কথেতুং. দেসেতুন্তি পকাসেতুং. পঞ্ঞাপেতুন্তি জানাপেতুং. পট্ঠপেতুন্তি পতিট্ঠাপেতুং. ৱিৱৰিতুন্তি ৱিৱটং কাতুং. ৱিভজিতুন্তি সুৱিভত্তং কাতুং. উত্তানীকাতুন্তি উত্তানকং কাতুং. সট্ঠিমত্তানং থেৰানন্তি তে কিৰ থেৰেন কথিতকথিতট্ঠানে ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা উপৰূপৰি সম্মসন্তা দেসনাপৰিযোসানে অৰহত্তং পাপুণিংসু. থেৰোপি অঞ্ঞেন নীহাৰেন অকথেত্ৱা ৱিপস্সনাসহগতচিত্তেনেৱ কথেসি. তস্মা সোপি অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সট্ঠিমত্তানং থেৰানং ভিক্খূনং অনুপাদায আসৱেহি চিত্তানি ৱিমুচ্চিংসু আযস্মতো খেমকস্স চা’’তি. সত্তমং.

৮. ছন্নসুত্তৱণ্ণনা

৯০. অট্ঠমে আযস্মা ছন্নোতি তথাগতেন সদ্ধিং একদিৱসে জাতো মহাভিনিক্খমনদিৱসে সদ্ধিং নিক্খমিত্ৱা পুন অপৰভাগে সত্থু সন্তিকে পব্বজিত্ৱা ‘‘অম্হাকং বুদ্ধো অম্হাকং ধম্মো’’তি এৱং মক্খী চেৱ পড়াসী চ হুত্ৱা সব্ৰহ্মচাৰীনং ফৰুসৱাচায সঙ্ঘট্টনং কৰোন্তো থেৰো. অৱাপুৰণং আদাযাতি কুঞ্চিকং গহেত্ৱা. ৱিহাৰেন ৱিহাৰং উপসঙ্কমিত্ৱাতি একং ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ততো অঞ্ঞং, ততো অঞ্ঞন্তি এৱং তেন তেন ৱিহাৰেন তং তং ৱিহাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা. এতদৱোচ ওৱদন্তু মন্তি কস্মা এৱং মহন্তেন উস্সাহেন তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা এতং অৱোচাতি? উপ্পন্নসংৱেগতায. তস্স হি পৰিনিব্বুতে সত্থৰি ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি পেসিতো আযস্মা আনন্দো কোসম্বিং গন্ত্ৱা ব্ৰহ্মদণ্ডং অদাসি. সো দিন্নে ব্ৰহ্মদণ্ডে সঞ্জাতপৰিড়াহো ৱিসঞ্ঞীভূতো পতিত্ৱা পুন সঞ্ঞং লভিত্ৱা ৱুট্ঠায একস্স ভিক্খুনো সন্তিকং গতো, সো তেন সদ্ধিং কিঞ্চি ন কথেসি. অঞ্ঞস্স সন্তিকং অগমাসি, সোপি ন কথেসীতি এৱং সকলৱিহাৰং ৱিচৰিত্ৱা নিব্বিন্নো পত্তচীৱৰং আদায বাৰাণসিং গন্ত্ৱা উপ্পন্নসংৱেগো তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা এৱং অৱোচ.

সব্বে সঙ্খাৰা অনিচ্চাতি সব্বে তেভূমকসঙ্খাৰা অনিচ্চা. সব্বে ধম্মা অনত্তাতি সব্বে চতুভূমকধম্মা অনত্তা. ইতি সব্বেপি তে ভিক্খূ থেৰং ওৱদন্তা অনিচ্চলক্খণং অনত্তলক্খণন্তি দ্ৱেৱ লক্খণানি কথেত্ৱা দুক্খলক্খণং ন কথযিংসু. কস্মা? এৱং কিৰ নেসং অহোসি – ‘‘অযং ভিক্খু ৱাদী দুক্খলক্খণে পঞ্ঞাপিযমানে ৰূপং দুক্খং…পে… ৱিঞ্ঞাণং দুক্খং, মগ্গো দুক্খো, ফলং দুক্খন্তি ‘তুম্হে দুক্খপ্পত্তা ভিক্খূ নামা’তি গহণং গণ্হেয্য, যথা গহণং গহেতুং ন সক্কোতি, এৱং নিদ্দোসমেৱস্স কত্ৱা কথেস্সামা’’তি দ্ৱেৱ লক্খণানি কথযিংসু.

পৰিতস্সনা উপাদানং উপ্পজ্জতীতি পৰিতস্সনা চ উপাদানঞ্চ উপ্পজ্জতি. পচ্চুদাৱত্ততি মানসং, অথ কো চৰহি মে অত্তাতি যদি ৰূপাদীসু একোপি অনত্তা, অথ কো নাম মে অত্তাতি এৱং পটিনিৱত্ততি ‘‘ময্হং মানস’’ন্তি. অযং কিৰ থেৰো পচ্চযে অপৰিগ্গহেত্ৱা ৱিপস্সনং পট্ঠপেসি, সাস্স দুব্বলৱিপস্সনা অত্তগাহং পৰিযাদাতুং অসক্কুণন্তী সঙ্খাৰেসু সুঞ্ঞতো উপট্ঠহন্তেসু ‘‘উচ্ছিজ্জিস্সামি ৱিনস্সিস্সামী’’তি উচ্ছেদদিট্ঠিযা চেৱ পৰিতস্সনায চ পচ্চযো অহোসি. সো চ অত্তানং পাপতে পপতন্তং ৱিয দিস্ৱা, ‘‘পৰিতস্সনা উপাদানং উপ্পজ্জতি, পচ্চুদাৱত্ততি মানসং, অথ কো চৰহি মে অত্তা’’তি আহ. ন খো পনেৱং ধম্মং পস্সতো হোতীতি চতুসচ্চধম্মং পস্সন্তস্স এৱং ন হোতি. তাৱতিকা ৱিস্সট্ঠীতি তত্তকো ৱিস্সাসো. সম্মুখা মেতন্তি থেৰো তস্স ৱচনং সুত্ৱা, ‘‘কীদিসা নু খো ইমস্স ধম্মদেসনা সপ্পাযা’’তি? চিন্তেন্তো তেপিটকং বুদ্ধৱচনং ৱিচিনিত্ৱা কচ্চানসুত্তং (সং. নি. ২.১৫) অদ্দস ‘‘ইদং আদিতোৱ দিট্ঠিৱিনিৱেঠনং কত্ৱা মজ্ঝে বুদ্ধবলং দীপেত্ৱা সণ্হসুখুমপচ্চযাকাৰং পকাসযমানং গতং, ইদমস্স দেসেস্সামী’’তি দস্সেন্তো ‘‘সম্মুখা মেত’’ন্তিআদিমাহ. অট্ঠমং.

৯-১০. ৰাহুলসুত্তাদিৱণ্ণনা

৯১-৯২. নৱমদসমানি ৰাহুলসংযুত্তে (সং. নি. ২.১৮৮) ৱুত্তত্থানেৱ. কেৱলং হেতানি অযং থেৰৱগ্গোতি কত্ৱা ইধাগতানীতি. নৱমদসমানি.

থেৰৱগ্গো নৱমো.