১০. পুপ্ফৱগ্গো
১. নদীসুত্তৱণ্ণনা
৯৩. পুপ্ফৱগ্গস্স পঠমে পব্বতেয্যাতি পব্বতে পৱত্তা. ওহাৰিনীতি সোতে পতিতপতিতানি তিণপণ্ণকট্ঠাদীনি হেট্ঠাহাৰিনী. দূৰঙ্গমাতি নিক্খন্তট্ঠানতো পট্ঠায চতুপঞ্চযোজনসতগামিনী. সীঘসোতাতি চণ্ডসোতা. কাসাতিআদীনি সব্বানি তিণজাতানি. ৰুক্খাতি এৰণ্ডাদযো দুব্বলৰুক্খা. তে নং অজ্ঝোলম্বেয্যুন্তি তে তীৰে জাতাপি ওনমিত্ৱা অগ্গেহি উদকং ফুসন্তেহি অধিওলম্বেয্যুং, উপৰি লম্বেয্যুন্তি অত্থো. পলুজ্জেয্যুন্তি সমূলমত্তিকায সদ্ধিং সীসে পতেয্যুং. সো তেহি অজ্ঝোত্থটো ৱালুকমত্তিকোদকেহি মুখং পৱিসন্তেহি মহাৱিনাসং পাপুণেয্য.
এৱমেৱ খোতি এত্থ সোতে পতিতপুৰিসো ৱিয ৱট্টসন্নিস্সিতো বালপুথুজ্জনো দট্ঠব্বো, উভতোতীৰে কাসাদযো ৱিয দুব্বলপঞ্চক্খন্ধা, ‘‘ইমে গহিতাপি মং তাৰেতুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি তস্স পুৰিসস্স অজানিত্ৱা গহণং ৱিয ইমে খন্ধা ‘‘ন ময্হং সহাযা’’তি বালপুথুজ্জনস্স অজানিত্ৱা চতূহি গাহেহি গহণং, গহিতগহিতানং পলুজ্জনত্তা পুৰিসস্স ব্যসনপ্পত্তি ৱিয চতূহি গাহেহি গহিতানং খন্ধানং ৱিপৰিণামে বালপুথুজ্জনস্স সোকাদিব্যসনপ্পত্তি ৱেদিতব্বা. পঠমং.
২. পুপ্ফসুত্তৱণ্ণনা
৯৪. দুতিযে ৱিৱদতীতি ‘‘অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা অসুভ’’ন্তি যথাসভাৱেন ৱদন্তেন সদ্ধিং ‘‘নিচ্চং সুখং অত্তা সুভ’’ন্তি ৱদন্তো ৱিৱদতি. লোকধম্মোতি খন্ধপঞ্চকং. তঞ্হি লুজ্জনসভাৱত্তা লোকধম্মোতি ৱুচ্চতি. কিন্তি কৰোমীতি কথং কৰোমি? ময্হঞ্হি পটিপত্তিকথনমেৱ ভাৰো, পটিপত্তিপূৰণং পন কুলপুত্তানং ভাৰোতি দস্সেতি. ইমস্মিং সুত্তে তযো লোকা কথিতা. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, লোকেনা’’তি এত্থ হি সত্তলোকো কথিতো, ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, লোকে লোকধম্মো’’তি এত্থ সঙ্খাৰলোকো, ‘‘তথাগতো লোকে জাতো লোকে সংৱড্ঢো’’তি এত্থ ওকাসলোকো কথিতো. দুতিযং.
৩. ফেণপিণ্ডূপমসুত্তৱণ্ণনা
৯৫. ততিযে গঙ্গায নদিযা তীৰেতি অযুজ্ঝপুৰৱাসিনো অপৰিমাণভিক্খুপৰিৱাৰং চাৰিকং চৰমানং তথাগতং অত্তনো নগৰং সম্পত্তং দিস্ৱা একস্মিং গঙ্গায নিৱত্তনট্ঠানে মহাৱনসণ্ডমণ্ডিতপ্পদেসে সত্থু ৱিহাৰং কত্ৱা অদংসু. ভগৱা তত্থ ৱিহৰতি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘গঙ্গায নদিযা তীৰে’’তি. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসীতি তস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তো ভগৱা সাযন্হসমযং গন্ধকুটিতো নিক্খমিত্ৱা গঙ্গাতীৰে পঞ্ঞত্তৱৰবুদ্ধাসনে নিসিন্নো গঙ্গায নদিযা আগচ্ছন্তং মহন্তং ফেণপিণ্ডং দিস্ৱা, ‘‘মম সাসনে পঞ্চক্খন্ধনিস্সিতং একং ধম্মং কথেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা পৰিৱাৰেত্ৱা নিসিন্নে ভিক্খূ আমন্তেসি.
মহন্তং ফেণপিণ্ডন্তি উট্ঠানুট্ঠানে বদৰপক্কপ্পমাণতো পট্ঠায অনুসোতাগমনেন অনুপুব্বেন পৱড্ঢিত্ৱা পব্বতকূটমত্তং জাতং, যত্থ উদকসপ্পাদযো অনেকপাণযো নিৱসন্তি, এৱৰূপং মহন্তং ফেণপিণ্ডং. আৱহেয্যাতি আহৰেয্য. সো পনাযং ফেণপিণ্ডো উট্ঠিতট্ঠানেপি ভিজ্জতি, থোকং গন্ত্ৱাপি, একদ্ৱিযোজনাদিৱসেন দূৰং গন্ত্ৱাপি, অন্তৰা পন অভিজ্জন্তোপি মহাসমুদ্দং পত্ৱা অৱস্সমেৱ ভিজ্জতি. নিজ্ঝাযেয্যাতি ওলোকেয্য. যোনিসো উপপৰিক্খেয্যাতি কাৰণেন উপপৰিক্খেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, ফেণপিণ্ডে সাৰোতি, ভিক্খৱে, ফেণপিণ্ডম্হি সাৰো নাম কিং ভৱেয্য? ৱিলীযিত্ৱা ৱিদ্ধংসেয্যেৱ.
এৱমেৱ খোতি যথা ফেণপিণ্ডো নিস্সাৰো, এৱং ৰূপম্পি নিচ্চসাৰধুৱসাৰঅত্তসাৰৱিৰহেন নিস্সাৰমেৱ. যথা চ সো ‘‘ইমিনা পত্তং ৱা থালকং ৱা কৰিস্সামী’’তি গহেতুং ন সক্কা, গহিতোপি তমত্থং ন সাধেতি, ভিজ্জতি এৱ, এৱং ৰূপম্পি নিচ্চন্তি ৱা ধুৱন্তি ৱা অহন্তি ৱা মমন্তি ৱা গহেতুং ন সক্কা, গহিতম্পি ন তথা তিট্ঠতি, অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা অসুভঞ্ঞেৱ হোতীতি এৱং ফেণপিণ্ডসদিসমেৱ হোতি. যথা ৱা পন ফেণপিণ্ডো ছিদ্দাৱছিদ্দো অনেকসন্ধিঘটিতো বহূনং উদকসপ্পাদীনং পাণানং আৱাসো, এৱং ৰূপম্পি ছিদ্দাৱছিদ্দং অনেকসন্ধিঘটিতং, কুলৱসেনেৱেত্থ অসীতি কিমিকুলানি ৱসন্তি, তদেৱ তেসং সূতিঘৰম্পি ৱচ্চকুটিপি গিলানসালাপি সুসানম্পি, ন তে অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৱা গব্ভৱুট্ঠানাদীনি কৰোন্তি, এৱম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং.
যথা চ ফেণপিণ্ডো আদিতো বদৰপক্কমত্তো হুত্ৱা অনুপুব্বেন পব্বতকূটমত্তোপি হোতি, এৱং ৰূপম্পি আদিতো কললমত্তং হুত্ৱা অনুপুব্বেন ব্যামমত্তম্পি গোমহিংসহত্থিআদীনং ৱসেন পব্বতকূটাদিমত্তং হোতি মচ্ছকচ্ছপাদীনং ৱসেন অনেকযোজনসতপমাণম্পি, এৱম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং. যথা চ ফেণপিণ্ডো উট্ঠিতমত্তোপি ভিজ্জতি, থোকং গন্ত্ৱাপি, দূৰং গন্ত্ৱাপি, সমুদ্দং পত্ৱা পন অৱস্সমেৱ ভিজ্জতি, এৱমেৱং ৰূপম্পি কললভাৱেপি ভিজ্জতি অব্বুদাদিভাৱেপি, অন্তৰা পন অভিজ্জমানম্পি ৱস্সসতাযুকানং ৱস্সসতং পত্ৱা অৱস্সমেৱ ভিজ্জতি, মৰণমুখে চুণ্ণৱিচুণ্ণং হোতি, এৱম্পি ফেণপিণ্ডসদিসং.
কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, ৱেদনায সাৰোতিআদীসু ৱেদনাদীনং পুব্বুড়াদীহি এৱং সদিসতা ৱেদিতব্বা. যথা হি পুব্বুড়ো অসাৰো এৱং ৱেদনাপি. যথা চ সো অবলো অগয্হূপগো, ন সক্কা তং গহেত্ৱা ফলকং ৱা আসনং ৱা কাতুং, গহিতোপি ভিজ্জতেৱ, এৱং ৱেদনাপি অবলা অগয্হূপগা, ন সক্কা নিচ্চাতি ৱা ধুৱাতি ৱা গহেতুং, গহিতাপি ন তথা তিট্ঠতি, এৱং অগয্হূপগতাযপি ৱেদনা পুব্বুড়সদিসা. যথা পন তস্মিং তস্মিং উদকবিন্দুম্হি পুব্বুড়ো উপ্পজ্জতি চেৱ ভিজ্জতি চ, ন চিৰট্ঠিতিকো হোতি, এৱং ৱেদনাপি উপ্পজ্জতি চেৱ ভিজ্জতি চ, ন চিৰট্ঠিতিকা হোতি. একচ্ছৰক্খণে কোটিসতসহস্সসঙ্খা উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝতি. যথা চ পুব্বুড়ো উদকতলং, উদকবিন্দুং, উদকজল্লং, সঙ্কড্ঢিত্ৱা পুটং কত্ৱা গহণৱাতঞ্চাতি চত্তাৰি কাৰণানি পটিচ্চ উপ্পজ্জতি, এৱং ৱেদনাপি ৱত্থুং আৰম্মণং কিলেসজল্লং ফস্সসঙ্ঘট্টনঞ্চাতি চত্তাৰি কাৰণানি পটিচ্চ উপ্পজ্জতি. এৱম্পি ৱেদনা পুব্বুড়সদিসা.
সঞ্ঞাপি অসাৰকট্ঠেন মৰীচিসদিসা. তথা অগয্হূপগট্ঠেন. ন হি সক্কা তং গহেত্ৱা পিৱিতুং ৱা ন্হাযিতুং ৱা ভাজনং ৱা পূৰেতুং. অপিচ যথা মৰীচি ৱিপ্ফন্দতি, সঞ্জাতূমিৱেগা ৱিয খাযতি, এৱং নীলসঞ্ঞাদিভেদা সঞ্ঞাপি নীলাদিঅনুভৱনত্থায ফন্দতি ৱিপ্ফন্দতি. যথা চ মৰীচি মহাজনং ৱিপ্পলম্ভেতি ‘‘পুণ্ণৱাপি ৱিয পুণ্ণনদী ৱিয দিস্সতী’’তি ৱদাপেতি, এৱং সঞ্ঞাপি ৱিপ্পলম্ভেতি, ‘‘ইদং নীলকং সুভং সুখং নিচ্চ’’ন্তি ৱদাপেতি. পীতকাদীসুপি এসেৱ নযো. এৱং সঞ্ঞা ৱিপ্পলম্ভনেনাপি মৰীচিসদিসা.
অকুক্কুকজাতন্তি অন্তো অসঞ্জাতঘনদণ্ডকং. সঙ্খাৰাপি অসাৰকট্ঠেন কদলিক্খন্ধসদিসা, তথা অগয্হূপগট্ঠেন. যথেৱ হি কদলিক্খন্ধতো কিঞ্চি গহেত্ৱা ন সক্কা গোপানসিআদীনং অত্থায উপনেতুং, উপনীতম্পি ন তথা হোতি, এৱং সঙ্খাৰাপি ন সক্কা নিচ্চাদিৱসেন গহেতুং, গহিতাপি ন তথা হোন্তি. যথা চ কদলিক্খন্ধো বহুপত্তৱট্টিসমোধানো হোতি, এৱং সঙ্খাৰক্খন্ধো বহুধম্মসমোধানো. যথা চ কদলিক্খন্ধো নানালক্খণো. অঞ্ঞোযেৱ হি বাহিৰায পত্তৱট্টিযা ৱণ্ণো, অঞ্ঞো ততো অব্ভন্তৰঅব্ভন্তৰানং, এৱমেৱ সঙ্খাৰক্খন্ধেপি অঞ্ঞদেৱ ফস্সস্স লক্খণং, অঞ্ঞা চেতনাদীনং, সমোধানেত্ৱা পন সঙ্খাৰক্খন্ধোৱ ৱুচ্চতীতি এৱম্পি সঙ্খাৰক্খন্ধো কদলিক্খন্ধসদিসো.
চক্খুমা পুৰিসোতি মংসচক্খুনা চেৱ পঞ্ঞাচক্খুনা চাতি দ্ৱীহি চক্খূহি চক্খুমা. মংসচক্খুম্পি হিস্স পৰিসুদ্ধং ৱট্টতি অপগতপটলপিড়কং, পঞ্ঞাচক্খুম্পি অসাৰভাৱদস্সনসমত্থং. ৱিঞ্ঞাণম্পি অসাৰকট্ঠেন মাযাসদিসং, তথা অগয্হূপগট্ঠেন. যথা চ মাযা ইত্তৰা লহুপচ্চুপট্ঠানা, এৱং ৱিঞ্ঞাণং. তঞ্হি ততোপি ইত্তৰতৰঞ্চেৱ লহুপচ্চুপট্ঠানতৰঞ্চ. তেনেৱ হি চিত্তেন পুৰিসো আগতো ৱিয গতো ৱিয ঠিতো ৱিয নিসিন্নো ৱিয হোতি. অঞ্ঞদেৱ চ আগমনকালে চিত্তং, অঞ্ঞং গমনকালাদীসু. এৱম্পি ৱিঞ্ঞাণং মাযাসদিসং. মাযা চ মহাজনং ৱঞ্চেতি, যংকিঞ্চিদেৱ ‘‘ইদং সুৱণ্ণং ৰজতং মুত্তা’’তি গাহাপেতি, ৱিঞ্ঞাণম্পি মহাজনং ৱঞ্চেতি. তেনেৱ হি চিত্তেন আগচ্ছন্তং ৱিয গচ্ছন্তং ৱিয ঠিতং ৱিয নিসিন্নং ৱিয কত্ৱা গাহাপেতি. অঞ্ঞদেৱ চ আগমনে চিত্তং, অঞ্ঞং গমনাদীসু. এৱম্পি ৱিঞ্ঞাণং মাযাসদিসং.
ভূৰিপঞ্ঞেনাতি সণ্হপঞ্ঞেন চেৱ ৱিপুলৱিত্থতপঞ্ঞেন চ. আযূতি জীৱিতিন্দ্ৰিযং. উস্মাতি কম্মজতেজোধাতু. পৰভত্তন্তি নানাৱিধানং কিমিগণাদীনং ভত্তং হুত্ৱা. এতাদিসাযং সন্তানোতি এতাদিসী অযং পৱেণী মতকস্স যাৱ সুসানা ঘট্টীযতীতি. মাযাযং বাললাপিনীতি য্ৱাযং ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো নাম, অযং বালমহাজনলপাপনিকমাযা নাম. ৱধকোতি দ্ৱীহি কাৰণেহি অযং খন্ধসঙ্খাতো ৱধকো অঞ্ঞমঞ্ঞঘাতনেনপি, খন্ধেসু সতি ৱধো পঞ্ঞাযতীতিপি. একা হি পথৱীধাতু ভিজ্জমানা সেসধাতুযো গহেত্ৱাৱ ভিজ্জতি, তথা আপোধাতুআদযো. ৰূপক্খন্ধো চ ভিজ্জমানো অৰূপক্খন্ধে গহেত্ৱাৱ ভিজ্জতি, তথা অৰূপক্খন্ধেসু ৱেদনাদযো সঞ্ঞাদিকে. চত্তাৰোপি চেতে ৱত্থুৰূপন্তি এৱং অঞ্ঞমঞ্ঞৱধনেনেত্থ ৱধকতা ৱেদিতব্বা. খন্ধেসু পন সতি ৱধবন্ধনচ্ছেদাদীনি সম্ভৱন্তি, এৱং এতেসু সতি ৱধভাৱতোপি ৱধকতা ৱেদিতব্বা. সব্বসংযোগন্তি সব্বং দসৱিধম্পি সংযোজনং. অচ্চুতং পদন্তি নিব্বানং. ততিযং.
৪-৬. গোমযপিণ্ডসুত্তাদিৱণ্ণনা
৯৬-৯৮. চতুত্থে সস্সতিসমন্তি সিনেৰুমহাপথৱীচন্দিমসূৰিযাদীহি সস্সতীহি সমং. পৰিত্তং গোমযপিণ্ডন্তি অপ্পমত্তকং মধুকপুপ্ফপ্পমাণং গোমযখণ্ডং. কুতো পনানেনেতং লদ্ধন্তি. পৰিভণ্ডকৰণত্থায আভততো গহিতন্তি একে. অত্থস্স পন ৱিঞ্ঞাপনত্থং ইদ্ধিযা অভিসঙ্খৰিত্ৱা হত্থাৰুড়্হং কতন্তি ৱেদিতব্বন্তি. অত্তভাৱপটিলাভোতি পটিলদ্ধঅত্তভাৱো. ন যিদং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযেথাতি অযং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱাসো নাম ন পঞ্ঞাযেয্য. মগ্গো হি তেভূমকসঙ্খাৰে ৱিৱট্টেন্তো উপ্পজ্জতি. যদি চ এত্তকো অত্তভাৱো নিচ্চো ভৱেয্য, মগ্গো উপ্পজ্জিত্ৱাপি সঙ্খাৰৱট্টং ৱিৱট্টেতুং ন সক্কুণেয্যাতি ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো ন পঞ্ঞাযেথ.
ইদানি সচে কোচি সঙ্খাৰো নিচ্চো ভৱেয্য, মযা মহাসুদস্সনৰাজকালে অনুভূতা সম্পত্তি নিচ্চা ভৱেয্য, সাপি চ অনিচ্চাতি তং দস্সেতুং ভূতপুব্বাহং ভিক্খু ৰাজা অহোসিন্তিআদিমাহ. তত্থ কুসাৱতীৰাজধানিপ্পমুখানীতি কুসাৱতীৰাজধানী তেসং নগৰানং পমুখা, সব্বসেট্ঠাতি অত্থো. সাৰমযানীতি ৰত্তচন্দনসাৰমযানি. উপধানং পন সব্বেসং সুত্তমযমেৱ. গোণকত্থতানীতি চতুৰঙ্গুলাধিকলোমেন কাড়কোজৱেন অত্থতানি, যং মহাপিট্ঠিযকোজৱোতি ৱদন্তি. পটকত্থতানীতি উভতোলোমেন উণ্ণামযেন সেতকম্বলেন অত্থতানি. পটলিকত্থতানীতি ঘনপুপ্ফেন উণ্ণামযঅত্থৰণেন অত্থতানি. কদলিমিগপৱৰপচ্চত্থৰণানীতি কদলিমিগচম্মমযেন উত্তমপচ্চত্থৰণেন অত্থতানি. তং কিৰ পচ্চত্থৰণং সেতৱত্থস্স উপৰি কদলিমিগচম্মং অত্থৰিত্ৱা সিব্বেত্ৱা কৰোন্তি. সউত্তৰচ্ছদানীতি সহ উত্তৰচ্ছদেন, উপৰি বদ্ধেন ৰত্তৱিতানেন সদ্ধিন্তি অত্থো. উভতোলোহিতকূপধানীতি সীসূপধানঞ্চ পাদূপধানঞ্চাতি পল্লঙ্কানং উভতোলোহিতকূপধানানি. ৱেজযন্তৰথপ্পমুখানীতি এত্থ ৱেজযন্তো নাম তস্স ৰঞ্ঞো ৰথো, যস্স চক্কানং ইন্দনীলমণিমযা নাভি, সত্তৰতনমযা অৰা, পৱাড়মযা নেমি, ৰজতমযো অক্খো, ইন্দনীলমণিমযং উপক্খৰং, ৰজতমযং কুব্বৰং. সো তেসং ৰথানং পমুখো অগ্গো. দুকূলসন্দানানীতি দুকূলসন্থৰানি. কংসূপধাৰণানীতি ৰজতমযদোহভাজনানি. ৱত্থকোটিসহস্সানীতি যথাৰুচিতং পৰিভুঞ্জিস্সতীতি ন্হত্ৱা ঠিতকালে উপনীতৱত্থানেৱ সন্ধাযেতং ৱুত্তং. ভত্তাভিহাৰোতি অভিহৰিতব্বভত্তং.
যমহং তেন সমযেন অজ্ঝাৱসামীতি যত্থ ৱসামি, তং একঞ্ঞেৱ নগৰং হোতি, অৱসেসেসু পুত্তধীতাদযো চেৱ দাসমনুস্সা চ ৱসিংসু. পাসাদকূটাগাৰাদীসুপি এসেৱ নযো. পল্লঙ্কাদীসু একংযেৱ সযং পৰিভুঞ্জতি, সেসা পুত্তাদীনং পৰিভোগা হোন্তি. ইত্থীসু একাৱ পচ্চুপট্ঠাতি, সেসা পৰিৱাৰমত্তা হোন্তি. ৱেলামিকাতি খত্তিযস্স ৱা ব্ৰাহ্মণিযা, ব্ৰাহ্মণস্স ৱা খত্তিযানিযা কুচ্ছিস্মিং জাতা. পৰিদহামীতি একংযেৱ দুস্সযুগং নিৱাসেমি, সেসানি পৰিৱাৰেত্ৱা ৱিচৰন্তানং অসীতিসহস্সাধিকানং সোড়সন্নং পুৰিসসতসহস্সানং হোন্তীতি দস্সেতি. ভুঞ্জামীতি পৰমপ্পমাণেন নাড়িকোদনমত্তং ভুঞ্জামি, সেসং পৰিৱাৰেত্ৱা ৱিচৰন্তানং চত্তালীসসহস্সাধিকানং অট্ঠন্নং পুৰিসসতসহস্সানং হোতীতি দস্সেতি. একথালিপাকো হি দসন্নং জনানং পহোতি.
ইতি ইমং মহাসুদস্সনকালে সম্পত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি তস্সা অনিচ্চতং দস্সেন্তো ইতি খো ভিক্খূতিআদিমাহ. তত্থ ৱিপৰিণতাতি পকতিজহনেন নিব্বুতপদীপো ৱিয অপণ্ণত্তিকভাৱং গতা. এৱং অনিচ্চা খো ভিক্খু সঙ্খাৰাতি এৱং হুত্ৱাঅভাৱট্ঠেন অনিচ্চা. এত্তাৱতা ভগৱা যথা নাম পুৰিসো সতহত্থুব্বেধে চম্পকৰুক্খে নিস্সেণিং বন্ধিত্ৱা অভিৰুহিত্ৱা চম্পকপুপ্ফং আদায নিস্সেণিং মুঞ্চন্তো ওতৰেয্য, এৱমেৱং নিস্সেণিং বন্ধন্তো ৱিয অনেকৱস্সকোটিসতসহস্সুব্বেধং মহাসুদস্সনসম্পত্তিং আৰুয্হ সম্পত্তিমত্থকে ঠিতং অনিচ্চলক্খণং আদায নিস্সেণিং মুঞ্চন্তো ৱিয ওতিণ্ণো. এৱং অদ্ধুৱাতি এৱং উদকপুব্বুড়াদযো ৱিয ধুৱভাৱৰহিতা. এৱং অনস্সাসিকাতি এৱং সুপিনকে পীতপানীযং ৱিয অনুলিত্তচন্দনং ৱিয চ অস্সাসৱিৰহিতা. ইতি ইমস্মিং সুত্তে অনিচ্চলক্খণং কথিতং. পঞ্চমে সব্বং ৱুত্তনযমেৱ. ছট্ঠং তথা বুজ্ঝনকস্স অজ্ঝাসযেন ৱুত্তং. চতুত্থাদীনি.
৭. গদ্দুলবদ্ধসুত্তৱণ্ণনা
৯৯. সত্তমে যং মহাসমুদ্দোতি যস্মিং সমযে পঞ্চমে সূৰিযে উট্ঠিতে মহাসমুদ্দো উস্সুস্সতি. দুক্খস্স অন্তকিৰিযন্তি চত্তাৰি সচ্চানি অপ্পটিৱিজ্ঝিত্ৱা অৱিজ্জায নিৱুতানংযেৱ সতং ৱট্টদুক্খস্স অন্তকিৰিযং পৰিচ্ছেদং ন ৱদামি. সা গদ্দুলবদ্ধোতি গদ্দুলেন বদ্ধসুনখো. খীলেতি পথৱিযং আকোটিতে মহাখীলে. থম্ভেতি নিখণিত্ৱা ঠপিতে থম্ভে. এৱমেৱ খোতি এত্থ সুনখো ৱিয ৱট্টনিস্সিতো বালো, গদ্দুলো ৱিয দিট্ঠি, থম্ভো ৱিয সক্কাযো, গদ্দুলৰজ্জুযা থম্ভে উপনিবদ্ধসুনখস্স থম্ভানুপৰিৱত্তনং ৱিয দিট্ঠিতণ্হায সক্কাযে বদ্ধস্স পুথুজ্জনস্স সক্কাযানুপৰিৱত্তনং ৱেদিতব্বং. সত্তমং.
৮. দুতিযগদ্দুলবদ্ধসুত্তৱণ্ণনা
১০০. অট্ঠমে তস্মাতি যস্মা দিট্ঠিগদ্দুলনিস্সিতায তণ্হাৰজ্জুযা সক্কাযথম্ভে উপনিবদ্ধো ৱট্টনিস্সিতো বালপুথুজ্জনো সব্বিৰিযাপথেসু খন্ধপঞ্চকং নিস্সাযেৱ পৱত্ততি, যস্মা ৱা দীঘৰত্তমিদং চিত্তং সংকিলিট্ঠং ৰাগেন দোসেন মোহেন, তস্মা. চিত্তসংকিলেসাতি সুন্হাতাপি হি সত্তা চিত্তসংকিলেসেনেৱ সংকিলিস্সন্তি, মলগ্গহিতসৰীৰাপি চিত্তস্স ৱোদানত্তা ৱিসুজ্ঝন্তি. তেনাহু পোৰাণা –
‘‘ৰূপম্হি সংকিলিট্ঠম্হি, সংকিলিস্সন্তি মাণৱা;
ৰূপে সুদ্ধে ৱিসুজ্ঝন্তি, অনক্খাতং মহেসিনা.
‘‘চিত্তম্হি সংকিলিট্ঠম্হি, সংকিলিস্সন্তি মাণৱা;
চিত্তে সুদ্ধে ৱিসুজ্ঝন্তি, ইতি ৱুত্তং মহেসিনা’’তি.
চৰণং নাম চিত্তন্তি ৱিচৰণচিত্তং. সঙ্খা নাম ব্ৰাহ্মণপাসণ্ডিকা হোন্তি, তে পটকোট্ঠকং কত্ৱা তত্থ নানপ্পকাৰা সুগতিদুগ্গতিৱসেন সম্পত্তিৱিপত্তিযো লেখাপেত্ৱা, ‘‘ইমং কম্মং কত্ৱা ইদং পটিলভতি, ইদং কত্ৱা ইদ’’ন্তি দস্সেন্তা তং চিত্তং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তি. চিত্তেনেৱ চিত্তিতন্তি চিত্তকাৰেন চিন্তেত্ৱা কতত্তা চিত্তেন চিন্তিতং নাম. চিত্তঞ্ঞেৱ চিত্ততৰন্তি তস্স চিত্তস্স উপাযপৰিযেসনচিত্তং ততোপি চিত্ততৰং. তিৰচ্ছানগতা পাণা চিত্তেনেৱ চিত্তিতাতি কম্মচিত্তেনেৱ চিত্তিতা. তং পন কম্মচিত্তং ইমে ৱট্টকতিত্তিৰাদযো ‘‘এৱং চিত্তা ভৱিস্সামা’’তি আযূহন্তা নাম নত্থি. কম্মং পন যোনিং উপনেতি, যোনিমূলকো তেসং চিত্তভাৱো. যোনিউপগতা হি সত্তা তংতংযোনিকেহি সদিসচিত্তাৱ হোন্তি. ইতি যোনিসিদ্ধো চিত্তভাৱো, কম্মসিদ্ধা যোনীতি ৱেদিতব্বা.
অপিচ চিত্তং নামেতং সহজাতং সহজাতধম্মচিত্ততায ভূমিচিত্ততায ৱত্থুচিত্ততায দ্ৱাৰচিত্ততায আৰম্মণচিত্ততায কম্মনানত্তমূলকানং লিঙ্গনানত্তসঞ্ঞানানত্তৱোহাৰনানত্তাদীনং অনেকৱিধানং চিত্তানং নিপ্ফাদনতাযপি তিৰচ্ছানগতচিত্ততো চিত্ততৰমেৱ ৱেদিতব্বং.
ৰজকোতি ৱত্থেসু ৰঙ্গেন ৰূপসমুট্ঠাপনকো. সো পন অছেকো অমনাপং ৰূপং কৰোতি, ছেকো মনাপং দস্সনীযং, এৱমেৱ পুথুজ্জনো অকুসলচিত্তেন ৱা ঞাণৱিপ্পযুত্তকুসলেন ৱা চক্খুসম্পদাদিৱিৰহিতং ৱিৰূপং সমুট্ঠাপেতি, ঞাণসম্পযুত্তকুসলেন চক্খুসম্পদাদিসম্পন্নং অভিৰূপং. অট্ঠমং.
৯. ৱাসিজটসুত্তৱণ্ণনা
১০১. নৱমে সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কুক্কুটিযা অণ্ডানীতি ইমা কণ্হপক্খসুক্কপক্খৱসেন দ্ৱে উপমা ৱুত্তা. তাসু কণ্হপক্খউপমা অত্থস্স অসাধিকা, ইতৰা সাধিকাতি. সুক্কপক্খউপমায এৱং অত্থো ৱেদিতব্বো – সেয্যথাতি ওপম্মত্থে নিপাতো, অপীতি সম্ভাৱনত্থে. উভযেনাপি সেয্যথা নাম, ভিক্খৱেতি দস্সেতি. কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱাতি এত্থ পন কিঞ্চাপি কুক্কুটিযা ৱুত্তপ্পকাৰতো ঊনাধিকানিপি অণ্ডানি হোন্তি, ৱচনসিলিট্ঠতায পন এৱং ৱুত্তং. এৱঞ্হি লোকে সিলিট্ঠৱচনং হোতি. তানস্সূতি তানি অস্সু, তানি ভৱেয্যুন্তি অত্থো. কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানীতি তায চ জনেত্তিযা কুক্কুটিযা পক্খে পসাৰেত্ৱা তেসং উপৰি সযন্তিযা সম্মা অধিসযিতানি. সম্মা পৰিসেদিতানীতি কালেন কালং উতুং গণ্হাপেন্তিযা সুট্ঠু সমন্ততো সেদিতানি উস্মীকতানি. সম্মা পৰিভাৱিতানীতি কালেন কালং সুট্ঠু সমন্ততো ভাৱিতানি, কুক্কুটগন্ধং গাহাপিতানীতি অত্থো. কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযাতি তস্সা কুক্কুটিযা ইমিনা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন অপ্পমাদং কত্ৱা কিঞ্চাপি ন এৱং ইচ্ছা উপজ্জেয্য. অথ খো ভব্বাৱ তেতি অথ খো তে কুক্কুটপোতকা ৱুত্তনযেন সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং ভব্বাৱ. তে হি যস্মা তায কুক্কুটিযা এৱং তীহাকাৰেহি তানি অণ্ডানি পৰিপালিযমানানি ন পূতীনি হোন্তি, যো নেসং অল্লসিনেহো, সোপি পৰিযাদানং গচ্ছতি, কপালং তনুকং হোতি, পাদনখসিখা চ মুখতুণ্ডকঞ্চ খৰং হোতি, সযম্পি পৰিণামং গচ্ছন্তি, কপালস্স তনুত্তা বহি আলোকো অন্তো পঞ্ঞাযতি, তস্মা ‘‘চিৰং ৱত মযং সঙ্কুটিতহত্থপাদা সম্বাধে সযিম্হা, অযঞ্চ বহি আলোকো দিস্সতি, এত্থ দানি নো সুখৱিহাৰো ভৱিস্সতী’’তি নিক্খমিতুকামা হুত্ৱা কপালং পাদেন পহৰন্তি, গীৱং পসাৰেন্তি, ততো তং কপালং দ্ৱেধা ভিজ্জতি. অথ তে পক্খে ৱিধুনন্তা তংখণানুৰূপং ৱিৰৱন্তা নিক্খমন্তিযেৱ, নিক্খমিত্ৱা চ গামক্খেত্তং উপসোভযমানা ৱিচৰন্তি.
এৱমেৱ খোতি ইদং ওপম্মসম্পটিপাদনং. তং এৱং অত্থেন সংসন্দিত্ৱা ৱেদিতব্বং – তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু তিৱিধকিৰিযাকৰণং ৱিয হি ইমস্স ভিক্খুনো ভাৱানুযোগং অনুযুত্তকালো, কুক্কুটিযা তিৱিধকিৰিযাসম্পাদনেন অণ্ডানং অপূতিভাৱো ৱিয ভাৱনানুযোগমনুযুত্তস্স ভিক্খুনো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ৱিপস্সনাঞাণস্স অপৰিহানি, তস্সা তিৱিধকিৰিযাকৰণেন অল্লসিনেহপৰিযাদানং ৱিয তস্স ভিক্খুনো তিৱিধানুপস্সনাসম্পাদনেন ভৱত্তযানুগতনিকন্তিসিনেহপৰিযাদানং, অণ্ডকপালানং তনুভাৱো ৱিয তস্স ভিক্খুনো অৱিজ্জণ্ডকোসস্স তনুভাৱো, কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখমুখতুণ্ডকানং থদ্ধখৰভাৱো ৱিয ভিক্খুনো ৱিপস্সনাঞাণস্স তিক্খখৰৱিপ্পসন্ন সূৰভাৱো, কুক্কুটপোতকানং পৰিণামকালো ৱিয ভিক্খুনো ৱিপস্সনাঞাণস্স পৰিণামকালো ৱড্ঢিতকালো গব্ভগ্গহণকালো, কুক্কুটপোতকানং পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা পক্খে পপ্ফোটেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিদাকালো ৱিয তস্স ভিক্খুনো ৱিপস্সনাঞাণগব্ভং গণ্হাপেত্ৱা ৱিচৰন্তস্স তজ্জাতিকং উতুসপ্পাযং ৱা ভোজনসপ্পাযং ৱা পুগ্গলসপ্পাযং ৱা ধম্মস্সৱনসপ্পাযং ৱা লভিত্ৱা একাসনে নিসিন্নস্সেৱ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেন্তস্স অনুপুব্বাধিগতেন অৰহত্তমগ্গেন অৱিজ্জণ্ডকোসং পদালেত্ৱা অভিঞ্ঞাপক্খে পপ্ফোটেত্ৱা সোত্থিনা অৰহত্তপত্তকালো ৱেদিতব্বো. যথা পন কুক্কুটপোতকানং পৰিণতভাৱং ঞত্ৱা মাতাপি অণ্ডকোসং ভিন্দতি, এৱং তথাৰূপস্স ভিক্খুনো ঞাণপৰিপাকং ঞত্ৱা সত্থাপি –
‘‘উচ্ছিন্দ সিনেহমত্তনো, কুমুদং সাৰদিকংৱ পাণিনা;
সন্তিমগ্গমেৱ ব্ৰূহয, নিব্বানং সুগতেন দেসিত’’ন্তি. (ধ. প. ২৮৫) –
আদিনা নযেন ওভাসং ফৰিত্ৱা গাথায অৱিজ্জণ্ডকোসং পহৰতি. সো গাথাপৰিযোসানে অৱিজ্জণ্ডকোসং ভিন্দিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণাতি. ততো পট্ঠায যথা তে কুক্কুটপোতকা গামক্খেত্তং উপসোভযমানা তত্থ ৱিচৰন্তি, এৱং অযম্পি মহাখীণাসৱো নিব্বানাৰম্মণং ফলসমাপত্তিং অপ্পেত্ৱা সঙ্ঘাৰামং উপসোভযমানো ৱিচৰতি.
পলগণ্ডস্সাতি ৱড্ঢকিস্স. সো হি ওলম্বকসঙ্খাতং পলং ধাৰেত্ৱা দাৰূনং গণ্ডং হৰতীতি পলগণ্ডোতি ৱুচ্চতি. ৱাসিজটেতি ৱাসিদণ্ডকস্স গহণট্ঠানে. এত্তকং ৱত মে অজ্জ আসৱানং খীণন্তি পব্বজিতস্স হি পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসেন পৰিপুচ্ছায যোনিসো মনসিকাৰেন ৱত্তপটিপত্তিযা চ নিচ্চকালং আসৱা খীযন্তি. এৱং খীযমানানং পন তেসং ‘‘এত্তকং অজ্জ খীণং, এত্তকং হিয্যো’’তি এৱমস্স ঞাণং ন হোতীতি অত্থো. ইমায উপমায ৱিপস্সনাযানিসংসো দীপিতো. হেমন্তিকেনাতি হেমন্তসমযেন. পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি থিৰভাৱেন পৰিহাযন্তি.
এৱমেৱ খোতি এত্থ মহাসমুদ্দো ৱিয সাসনং দট্ঠব্বং, নাৱা ৱিয যোগাৱচৰো, নাৱায মহাসমুদ্দে পৰিযাদানং ৱিয ইমস্স ভিক্খুনো ঊনপঞ্চৱস্সকালে আচৰিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকে ৱিচৰণং, নাৱায মহাসমুদ্দোদকেন খজ্জমানানং বন্ধনানং তনুভাৱো ৱিয ভিক্খুনো পব্বজ্জাসঙ্খেপেন উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীহি চেৱ সংযোজনানং তনুভাৱো, নাৱায থলে উক্খিত্তকালো ৱিয ভিক্খুনো নিস্সযমুচ্চকস্স কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে ৱসনকালো, দিৱা ৱাতাতপেন সংসুস্সনং ৱিয ৱিপস্সনাঞাণেন তণ্হাস্নেহসংসুস্সনং, ৰত্তিং হিমোদকেন তেমনং ৱিয কম্মট্ঠানং নিস্সায উপ্পন্নেন পীতিপামোজ্জেন চিত্ততেমনং, ৰত্তিন্দিৱং ৱাতাতপেন চেৱ হিমোদকেন চ পৰিসুক্খপৰিতিন্তানং বন্ধনানং দুব্বলভাৱো ৱিয একদিৱসং উতুসপ্পাযাদীনি লদ্ধা ৱিপস্সনাঞাণপীতিপামোজ্জেহি সংযোজনানং ভিয্যোসোমত্তায দুব্বলভাৱো, পাৱুস্সকমেঘো ৱিয অৰহত্তমগ্গঞাণং, মেঘৱুট্ঠিউদকেন নাৱায বন্ধে পূতিভাৱো ৱিয আৰদ্ধৱিপস্সকস্স ৰূপসত্তকাদিৱসেন ৱিপস্সনং ৱড্ঢেন্তস্স ওক্খাযমানে পক্খাযমানে কম্মট্ঠানে একদিৱসং উতুসপ্পাযাদীনি লদ্ধা একপল্লঙ্কেন নিসিন্নস্স অৰহত্তফলাধিগমো, পূতিবন্ধনাৱায কঞ্চি কালং ঠানং ৱিয খীণসংযোজনস্স অৰহতো মহাজনং অনুগ্গণ্হন্তস্স যাৱতাযুকং ঠানং, পূতিবন্ধনাৱায অনুপুব্বেন ভিজ্জিত্ৱা অপণ্ণত্তিকভাৱূপগমো ৱিয খীণাসৱস্স উপাদিণ্ণক্খন্ধভেদেন অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বুতস্স অপণ্ণত্তিকভাৱূপগমোতি ইমায উপমায সংযোজনানং দুব্বলতা দীপিতা. নৱমং.
১০. অনিচ্চসঞ্ঞাসুত্তৱণ্ণনা
১০২. দসমে অনিচ্চসঞ্ঞাতি অনিচ্চং অনিচ্চন্তি ভাৱেন্তস্স উপ্পন্নসঞ্ঞা. পৰিযাদিযতীতি খেপযতি. সব্বং অস্মিমানন্তি নৱৱিধং অস্মিমানং. মূলসন্তানকানীতি সন্তানেত্ৱা ঠিতমূলানি. মহানঙ্গলং ৱিয হি অনিচ্চসঞ্ঞা, খুদ্দানুখুদ্দকানি মূলসন্তানকানি ৱিয কিলেসা, যথা কস্সকো কসন্তো নঙ্গলেন তানি পদালেতি, এৱং যোগী অনিচ্চসঞ্ঞং ভাৱেন্তো অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণেন কিলেসে পদালেতীতি ইদমেত্থ ওপম্মসংসন্দনং.
ওধুনাতীতি হেট্ঠা ধুনাতি. নিদ্ধুনাতীতি পপ্ফোটেতি. নিচ্ছোটেতীতি পপ্ফোটেত্ৱা ছড্ডেতি. ইধাপি পব্বজানি ৱিয কিলেসা, লাযনং নিচ্ছোটনং ৱিয অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণন্তি ইমিনা অত্থেন উপমা সংসন্দেতব্বা.
ৱণ্টচ্ছিন্নাযাতি তিণ্হেন খুৰপ্পেন ৱণ্টচ্ছিন্নায. তদন্ৱযানি ভৱন্তীতি তং অম্বপিণ্ডিং অনুগচ্ছন্তি, তস্সা পতমানায অম্বানি ভূমিযং পতন্তি. ইধাপি অম্বপিণ্ডি ৱিয কিলেসা, তিণ্হখুৰপ্পো ৱিয অনিচ্চসঞ্ঞা, যথা খুৰপ্পেন ছিন্নায অম্বপিণ্ডিযা সব্বানি অম্বানি ভূমিযং পতন্তি, এৱং অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণেন কিলেসানং মূলভূতায অৱিজ্জায ছিন্নায সব্বকিলেসা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তীতি, ইদং ওপম্মসংসন্দনং.
কূটঙ্গমাতি কূটং গচ্ছন্তি. কূটনিন্নাতি কূটং পৱিসনভাৱেন কূটে নিন্না. কূটসমোসৰণাতি কূটে সমোসৰিত্ৱা ঠিতা. ইধাপি কূটং ৱিয অনিচ্চসঞ্ঞা, গোপানসিযো ৱিয চতুভূমককুসলধম্মা, যথা সব্বগোপানসীনং কূটং অগ্গং, এৱং কুসলধম্মানং অনিচ্চসঞ্ঞা অগ্গা. ননু চ অনিচ্চসঞ্ঞা লোকিযা, সা লোকিযকুসলানং তাৱ অগ্গং হোতু, লোকুত্তৰানং কথং অগ্গন্তি? তেসম্পি পটিলাভকৰণত্থেন অগ্গন্তি ৱেদিতব্বা. ইমিনা উপাযেন সব্বাসু উপমাসু ওপম্মসংসন্দনং ৱেদিতব্বং. পুৰিমাহি পনেত্থ তীহি অনিচ্চসঞ্ঞায কিচ্চং, পচ্ছিমাহি বলন্তি. দসমং.
পুপ্ফৱগ্গো দসমো.
মজ্ঝিমপণ্ণাসকো সমত্তো.