৯. পালিলেয্যসুত্তৱণ্ণনা
৮১. নৱমে চাৰিকং পক্কামীতি কোসম্বিকানং ভিক্খূনং কলহকালে সত্থা একদিৱসং দীঘীতিস্স কোসলৰঞ্ঞো ৱত্থুং আহৰিত্ৱা ‘‘ন হি ৱেৰেন ৱেৰানি, সম্মন্তীধ কুদাচন’’ন্তিআদীহি (ধ. প. ৫) গাথাহি ওৱদতি. তংদিৱসং তেসং কলহং কৰোন্তানংযেৱ ৰত্তি ৱিভাতা. দুতিযদিৱসেপি ভগৱা তমেৱ ৱত্থুং কথেসি. তংদিৱসম্পি তেসং কলহং কৰোন্তানংযেৱ ৰত্তি ৱিভাতা. ততিযদিৱসেপি ভগৱা তমেৱ ৱত্থুং কথেসি. অথ নং অঞ্ঞতৰো ভিক্খু এৱমাহ – ‘‘অপ্পোস্সুক্কো, ভন্তে, ভগৱা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং অনুযুত্তো ৱিহৰতু, মযমেতেন ভণ্ডনেন কলহেন ৱিগ্গহেন ৱিৱাদেন পঞ্ঞাযিস্সামা’’তি. সত্থা ‘‘পৰিযাদিণ্ণৰূপচিত্তা খো ইমে মোঘপুৰিসা, ন ইমে সক্কা সঞ্ঞাপেতু’’ন্তি চিন্তেত্ৱা – ‘‘কিং ময্হং ইমেহি, একচাৰৱাসং ৱসিস্সামী’’তি? সো পাতোৱ সৰীৰপটিজগ্গনং কত্ৱা কোসম্বিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা কঞ্চিপি অনামন্তেত্ৱা একোৱ অদুতিযো চাৰিকং পক্কামি.
যস্মিং, আৱুসো, সমযেতি ইদং থেৰো যস্মাস্স অজ্জ ভগৱা একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং পক্কমিস্সতি, অজ্জ দ্ৱীহি, অজ্জ সতেন, অজ্জ সহস্সেন, অজ্জ এককোৱাতি সব্বো ভগৱতো চাৰো ৱিদিতো পাকটো পচ্চক্খো, তস্মা আহ.
অনুপুব্বেনাতি গামনিগমপটিপাটিযা পিণ্ডায চৰমানো একচাৰৱাসং তাৱ ৱসমানং ভিক্খুং পস্সিতুকামো হুত্ৱা বালকলোণকাৰগামং অগমাসি. তত্থ ভগুত্থেৰস্স সকলপচ্ছাভত্তঞ্চেৱ তিযামৰত্তিঞ্চ একচাৰৱাসে আনিসংসং কথেত্ৱা পুনদিৱসে তেন পচ্ছাসমণেন পিণ্ডায চৰিত্ৱা তং তত্থেৱ নিৱত্তেত্ৱা ‘‘সমগ্গৱাসং ৱসমানে তযো কুলপুত্তে পস্সিস্সামী’’তি পাচীনৱংসমিগদাযং অগমাসি. তেসম্পি সকলপচ্ছাভত্তঞ্চেৱ তিযামৰত্তিঞ্চ একচাৰৱাসে আনিসংসং কথেত্ৱা তে তত্থেৱ নিৱত্তেত্ৱা এককোৱ পালিলেয্য নগৰাভিমুখো পক্কমিত্ৱা অনুপুব্বেন পালিলেয্যনগৰং সম্পত্তো. তেন ৱুত্তং – ‘‘অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন পালিলেয্যকং, তদৱসৰী’’তি.
ভদ্দসালমূলেতি পালিলেয্যৱাসিনো ভগৱতো দানং দত্ৱা পালিলেয্যতো অৱিদূৰে ৰক্খিতৱনসণ্ডো নাম অত্থি, তত্থ ভগৱতো পণ্ণসালং কত্ৱা ‘‘এত্থ ৱসথা’’তি পটিঞ্ঞং কাৰেত্ৱা ৱাসযিংসু. ভদ্দসালো পন তত্থেকো মনাপো লদ্ধকো সালৰুক্খো. ভগৱা তং নগৰং উপনিস্সায তস্মিং ৱনসণ্ডে পণ্ণসালসমীপে তস্মিং ৰুক্খমূলে ৱিহৰতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ভদ্দসালমূলে’’তি.
এৱং ৱিহৰন্তে পনেত্থ তথাগতে অঞ্ঞতৰো হত্থিনাগো হত্থিনীহি হত্থিপোতকাদীহি গোচৰভূমিতিত্থোগাহনাদীসু উব্বাড়্হো যূথে উক্কণ্ঠিতো ‘‘কিং মে ইমেহি হত্থীহী’’তি? যূথং পহায মনুস্সপথং গচ্ছন্তো পালিলেয্যকৱনসণ্ডে ভগৱন্তং দিস্ৱা ঘটসহস্সেন নিব্বাপিতসন্তাপো ৱিয নিব্বুতো হুত্ৱা সত্থু সন্তিকে অট্ঠাসি. সো ততো পট্ঠায সত্থু ৱত্তপটিৱত্তং কৰোন্তো মুখধোৱনং দেতি, ন্হানোদকং আহৰতি, দন্তকট্ঠং দেতি, পৰিৱেণং সম্মজ্জতি, অৰঞ্ঞতো মধুৰানি ফলাফলানি আহৰিত্ৱা সত্থুনো দেতি. সত্থা পৰিভোগং কৰোতি.
একদিৱসং সত্থা ৰত্তিভাগসমনন্তৰে চঙ্কমিত্ৱা পাসাণফলকে নিসীদি. হত্থীপি অৱিদূৰে ঠানে অট্ঠাসি. সত্থা পচ্ছতো ওলোকেত্ৱা ন কিঞ্চি অদ্দস, এৱং পুৰতো চ উভযপস্সেসু চ. অথস্স ‘‘সুখং ৱতাহং অঞ্ঞত্ৰ তেহি ভণ্ডনকাৰকেহি ৱসামী’’তি চিত্তং উপ্পজ্জি. হত্থিনোপি ‘‘মযা নামিতসাখং অঞ্ঞে খাদন্তা নত্থী’’তিআদীনি চিন্তেত্ৱা – ‘‘সুখং ৱত এককোৱ ৱসামি, সত্থু ৱত্তং কাতুং লভামী’’তি চিত্তং উপ্পজ্জি. সত্থা অত্তনো চিত্তং ওলোকেত্ৱা – ‘‘মম তাৱ ঈদিসং চিত্তং, কীদিসং নু খো হত্থিস্সা’’তি তস্সাপি তাদিসমেৱ দিস্ৱা ‘‘সমেতি নো চিত্ত’’ন্তি ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘এতং নাগস্স নাগেন, ঈসাদন্তস্স হত্থিনো;
সমেতি চিত্তং চিত্তেন, যদেকো ৰমতী ৱনে’’তি. (মহাৱ. ৪৬৭);
অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূতি অথ এৱং তথাগতে তত্থ ৱিহৰন্তে পঞ্চসতা দিসাসু ৱস্সংৱুত্থা ভিক্খূ. যেনাযস্মা আনন্দোতি ‘‘সত্থা কিৰ ভিক্খুসঙ্ঘং পণামেত্ৱা অৰঞ্ঞং পৱিট্ঠো’’তি অত্তনো ধম্মতায সত্থু সন্তিকং গন্তুং অসক্কোন্তা যেনাযস্মা আনন্দো, তেনুপসঙ্কমিংসু.
অনন্তৰা আসৱানং খযোতি মগ্গানন্তৰং অৰহত্তফলং. ৱিচযসোতি ৱিচযেন, তেসং তেসং ধম্মানং সভাৱৱিচিননসমত্থেন ঞাণেন পৰিচ্ছিন্দিত্ৱাতি অত্থো. ধম্মোতি সাসনধম্মো. চত্তাৰো সতিপট্ঠানাতিআদি যে যে কোট্ঠাসে পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ধম্মো দেসিতো, তেসং পকাসনত্থায ৱুত্তং. সমনুপস্সনাতি দিট্ঠিসমনুপস্সনা. সঙ্খাৰো সোতি দিট্ঠিসঙ্খাৰো সো. ততোজো সো সঙ্খাৰোতি ততো তণ্হাতো সো সঙ্খাৰো জাতো. তণ্হাসম্পযুত্তেসু চিত্তেসুপি চতূসু চিত্তেসু এস জাযতি. সাপি তণ্হাতি সা দিট্ঠিসঙ্খাৰস্স পচ্চযভূতা তণ্হা. সাপি ৱেদনাতি সা তণ্হায পচ্চযভূতা ৱেদনা. সোপি ফস্সোতি সো ৱেদনায পচ্চযো অৱিজ্জাসম্ফস্সো. সাপি অৱিজ্জাতি সা ফস্সসম্পযুত্তা অৱিজ্জা.
নো চস্সং, নো চ মে সিযাতি সচে অহং ন ভৱেয্যং, মম পৰিক্খাৰোপি ন ভৱেয্য. নাভৱিস্সং, ন মে ভৱিস্সতীতি সচে পন আযতিম্পি অহং ন ভৱিস্সামি, এৱং মম পৰিক্খাৰোপি ন ভৱিস্সতি. এত্তকে ঠানে ভগৱা তেন ভিক্খুনা গহিতগহিতদিট্ঠিং ৱিস্সজ্জাপেন্তো আগতো পুগ্গলজ্ঝাসযেনপি দেসনাৱিলাসেনপি. ততোজো সো সঙ্খাৰোতি তণ্হাসম্পযুত্তচিত্তে ৱিচিকিচ্ছাৱ নত্থি, কথং ৱিচিকিচ্ছাসঙ্খাৰো তণ্হাতো জাযতীতি? অপ্পহীনত্তা. যস্স হি তণ্হায অপ্পহীনায সো উপ্পজ্জতি, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. দিট্ঠিযাপি এসেৱ নযো লব্ভতিযেৱ চতূসু হি চিত্তুপ্পাদেসু সম্পযুত্তদিট্ঠি নাম নত্থি. যস্মা পন তণ্হায অপ্পহীনত্তা সা উপ্পজ্জতি, তস্মা তং সন্ধায তত্ৰাপি অযমত্থো যুজ্জতি. ইতি ইমস্মিং সুত্তে তেৱীসতিযা ঠানেসু অৰহত্তং পাপেত্ৱা ৱিপস্সনা কথিতা. নৱমং.