৩. উদানসুত্তৱণ্ণনা
৫৫. ততিযে উদানং উদানেসীতি বলৱসোমনস্সসমুট্ঠানং উদানং উদাহৰি. কিং নিস্সায পনেস ভগৱতো উপ্পন্নোতি. সাসনস্স নিয্যানিকভাৱং. কথং? এৱং কিৰস্স অহোসি, ‘‘তযোমে উপনিস্সযা – দানূপনিস্সযো সীলূপনিস্সযো ভাৱনূপনিস্সযো চা’’তি. তেসু দানসীলূপনিস্সযা দুব্বলা, ভাৱনূপনিস্সযো বলৱা. দানসীলূপনিস্সযা হি তযো মগ্গে চ ফলানি চ পাপেন্তি, ভাৱনূপনিস্সযো অৰহত্তং পাপেতি. ইতি দুব্বলূপনিস্সযে পতিট্ঠিতো ভিক্খু ঘটেন্তো ৱাযমন্তো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি বন্ধনানি ছেত্ৱা তীণি মগ্গফলানি নিব্বত্তেতি, ‘‘অহো সাসনং নিয্যানিক’’ন্তি আৱজ্জেন্তস্স অযং উদপাদি.
তত্থ ‘‘দুব্বলূপনিস্সযে ঠত্ৱা ঘটমানো তীণি মগ্গফলানি পাপুণাতী’’তি ইমস্সত্থস্সাৱিভাৱনত্থং মিলকত্থেৰস্স ৱত্থু ৱেদিতব্বং – সো কিৰ গিহিকালে পাণাতিপাতকম্মেন জীৱিকং কপ্পেন্তো অৰঞ্ঞে পাসসতঞ্চেৱ অদূহলসতঞ্চ যোজেসি. অথেকদিৱসং অঙ্গাৰপক্কমংসং খাদিত্ৱা পাসট্ঠানেসু ৱিচৰন্তো পিপাসাভিভূতো একস্স অৰঞ্ঞৱাসিত্থেৰস্স ৱিহাৰং গন্ত্ৱা থেৰস্স চঙ্কমন্তস্স অৱিদূৰে ঠিতং পানীযঘটং ৱিৱৰি, হত্থতেমনমত্তম্পি উদকং নাদ্দস. সো কুজ্ঝিত্ৱা আহ – ‘‘ভিক্খু, ভিক্খু তুম্হে গহপতিকেহি দিন্নং ভুঞ্জিত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা সুপথ, পানীযঘটে অঞ্জলিমত্তম্পি উদকং ন ঠপেথ, ন যুত্তমেত’’ন্তি. থেৰো ‘‘মযা পানীযঘটো পূৰেত্ৱা ঠপিতো, কিং নু খো এত’’ন্তি? গন্ত্ৱা ওলোকেন্তো পৰিপুণ্ণঘটং দিস্ৱা পানীযসঙ্খং পূৰেত্ৱা অদাসি. সো দ্ৱত্তিসঙ্খপূৰং পিৱিত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘এৱং পূৰিতঘটো নাম মম কম্মং আগম্ম তত্তকপালো ৱিয জাতো. কিং নু খো অনাগতে অত্তভাৱে ভৱিস্সতী’’তি? সংৱিগ্গচিত্তো ধনুং ছড্ডেত্ৱা, ‘‘পব্বাজেথ মং, ভন্তে’’তি আহ. থেৰো তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খিত্ৱা তং পব্বাজেসি.
তস্স সমণধম্মং কৰোন্তস্স বহূনং মিগসূকৰানং মাৰিতট্ঠানং পাসঅদূহলানঞ্চ যোজিতট্ঠানং উপট্ঠাতি. তং অনুস্সৰতো সৰীৰে দাহো উপ্পজ্জতি, কূটগোণো ৱিয কম্মট্ঠানম্পি ৱীথিং ন পটিপজ্জতি. সো ‘‘কিং কৰিস্সামি ভিক্খুভাৱেনা’’তি? অনভিৰতিযা পীড়িতো থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ন সক্কোমি, ভন্তে, সমণধম্মং কাতু’’ন্তি. অথ নং থেৰো ‘‘হত্থকম্মং কৰোহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা উদুম্বৰাদযো অল্লৰুক্খে ছিন্দিত্ৱা মহন্তং ৰাসিং কত্ৱা, ‘‘ইদানি কিং কৰোমী’’তি পুচ্ছি? ঝাপেহি নন্তি. সো চতূসু দিসাসু অগ্গিং দত্ৱা ঝাপেতুং অসক্কোন্তো, ‘‘ভন্তে, ন সক্কোমী’’তি আহ. থেৰো ‘‘তেন হি অপেহী’’তি পথৱিং দ্ৱিধা কত্ৱা অৱীচিতো খজ্জোপনকমত্তং অগ্গিং নীহৰিত্ৱা তত্থ পক্খিপি. সো তাৱ মহন্তং ৰাসিং সুক্খপণ্ণং ৱিয খণেন ঝাপেসি. অথস্স থেৰো অৱীচিং দস্সেত্ৱা, ‘‘সচে ৱিব্ভমিস্সসি, এত্থ পচ্চিস্সসী’’তি সংৱেগং জনেসি. সো অৱীচিদস্সনতো পট্ঠায পৱেধমানো ‘‘নিয্যানিকং, ভন্তে, বুদ্ধসাসন’’ন্তি পুচ্ছি, আমাৱুসোতি. ভন্তে, বুদ্ধসাসনস্স নিয্যানিকত্তে সতি মিলকো অত্তমোক্খং কৰিস্সতি, মা চিন্তযিত্থাতি. ততো পট্ঠায সমণধম্মং কৰোতি ঘটেতি, তস্স ৱত্তপটিৱত্তং পূৰেতি, নিদ্দায বাধযমানায তিন্তং পলালং সীসে ঠপেত্ৱা পাদে সোণ্ডিযং ওতাৰেত্ৱা নিসীদতি. সো একদিৱসং পানীযং পৰিস্সাৱেত্ৱা ঘটং ঊৰুম্হি ঠপেত্ৱা উদকমণিকানং পচ্ছেদং আগমযমানো অট্ঠাসি. অথ খো থেৰো সামণেৰস্স ইমং উদ্দেসং দেতি –
‘‘উট্ঠানৱতো সতীমতো,
সুচিকম্মস্স নিসম্মকাৰিনো;
সঞ্ঞতস্স ধম্মজীৱিনো,
অপ্পমত্তস্স যসোভিৱড্ঢতী’’তি. (ধ. প. ২৪);
সো চতুপ্পদিকম্পি তং গাথং অত্তনিযেৱ উপনেসি – ‘‘উট্ঠানৱতা নাম মাদিসেন ভৱিতব্বং. সতিমতাপি মাদিসেনেৱ…পে… অপ্পমত্তেনপি মাদিসেনেৱ ভৱিতব্ব’’ন্তি. এৱং তং গাথং অত্তনি উপনেত্ৱা তস্মিংযেৱ পদৱাৰে ঠিতো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দিত্ৱা অনাগামিফলে পতিট্ঠায হট্ঠতুট্ঠো –
‘‘অল্লং পলালপুঞ্জাহং, সীসেনাদায চঙ্কমিং;
পত্তোস্মি ততিযং ঠানং, এত্থ মে নত্থি সংসযো’’তি. –
ইমং উদানগাথং আহ. এৱং দুব্বলূপনিস্সযে ঠিতো ঘটেন্তো ৱাযমন্তো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দিত্ৱা তীণি মগ্গফলানি নিব্বত্তেতি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতীতি এৱং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্য ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি.
তত্থ নো চস্সং, নো চ মে সিযাতি সচে অহং ন ভৱেয্যং, মম পৰিক্খাৰোপি ন ভৱেয্য. সচে ৱা পন মে অতীতে কম্মাভিসঙ্খাৰো নাভৱিস্স, ইদং মে এতৰহি খন্ধপঞ্চকং ন ভৱেয্য. নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতীতি ইদানি পন তথা পৰক্কমিস্সামি, যথা মে আযতিং খন্ধাভিনিব্বত্তকো কম্মসঙ্খাৰো ন ভৱিস্সতি, তস্মিং অসতি আযতিং পটিসন্ধি নাম ন মে ভৱিস্সতি. এৱং অধিমুচ্চমানোতি এৱং অধিমুচ্চন্তো ভিক্খু দুব্বলূপনিস্সযে ঠিতো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দেয্য. এৱং ৱুত্তেতি এৱং সাসনস্স নিয্যানিকভাৱং আৱজ্জেন্তেন ভগৱতা ইমস্মিং উদানে ৱুত্তে. ৰূপং ৱিভৱিস্সতীতি ৰূপং ভিজ্জিস্সতি. ৰূপস্স ৱিভৱাতি ৱিভৱদস্সনেন সহৱিপস্সনেন. সহৱিপস্সনকা হি চত্তাৰো মগ্গা ৰূপাদীনং ৱিভৱদস্সনং নাম. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. এৱং অধিমুচ্চমানো, ভন্তে, ভিক্খু ছিন্দেয্যাতি, ভন্তে, এৱং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্যেৱ পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি. কস্মা ন ছিন্দিস্সতীতি?
ইদানি উপৰি মগ্গফলং পুচ্ছন্তো কথং পন, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ অনন্তৰাতি দ্ৱে অনন্তৰানি আসন্নানন্তৰঞ্চ দূৰানন্তৰঞ্চ. ৱিপস্সনা মগ্গস্স আসন্নানন্তৰং নাম, ফলস্স দূৰানন্তৰং নাম. তং সন্ধায ‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ৱিপস্সনানন্তৰা ‘আসৱানং খযো’তি সঙ্খং গতং অৰহত্তফলং হোতী’’তি পুচ্ছতি. অতসিতাযেতি অতসিতব্বে অভাযিতব্বে ঠানম্হি. তাসং আপজ্জতীতি ভযং আপজ্জতি. তাসো হেসোতি যা এসা ‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা’’তি এৱং পৱত্তা দুব্বলৱিপস্সনা, সা যস্মা অত্তসিনেহং পৰিযাদাতুং ন সক্কোতি, তস্মা অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স তাসো নাম হোতি. সো হি ‘‘ইদানাহং উচ্ছিজ্জিস্সামি, ন দানি কিঞ্চি ভৱিস্সামী’’তি অত্তানং পপাতে পতন্তং ৱিয পস্সতি অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো ৱিয. লোহপাসাদস্স কিৰ হেট্ঠা তিপিটকচূড়নাগত্থেৰো তিলক্খণাহতং ধম্মং পৰিৱত্তেতি. অথ অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স একমন্তে ঠত্ৱা ধম্মং সুণন্তস্স সঙ্খাৰা সুঞ্ঞতো উপট্ঠহিংসু. সো পপাতে পতন্তো ৱিয হুত্ৱা ৱিৱটদ্ৱাৰেন ততো পলাযিত্ৱা গেহং পৱিসিত্ৱা, পুত্তং উৰে সযাপেত্ৱা, ‘‘তাত, সক্যসমযং আৱজ্জেন্তো মনম্হি নট্ঠো’’তি আহ. ন হেসো ভিক্খু তাসোতি এসা এৱং পৱত্তা বলৱৱিপস্সনা সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স ন তাসো নাম হোতি. ন হি তস্স এৱং হোতি ‘‘অহং উচ্ছিজ্জিস্সামী’’তি ৱা ‘‘ৱিনস্সিস্সামী’’তি ৱাতি. এৱং পন হোতি ‘‘সঙ্খাৰাৱ উপ্পজ্জন্তি, সঙ্খাৰাৱ নিৰুজ্ঝন্তী’’তি. ততিযং.