৬. উপযৱগ্গো
১. উপযসুত্তৱণ্ণনা
৫৩. উপযৱগ্গস্স পঠমে উপযোতি তণ্হামানদিট্ঠিৱসেন পঞ্চক্খন্ধে উপগতো. ৱিঞ্ঞাণন্তি কম্মৱিঞ্ঞাণং. আপজ্জেয্যাতি কম্মং জৱাপেত্ৱা পটিসন্ধিআকড্ঢনসমত্থতায ৱুদ্ধিআদীনি আপজ্জেয্য. ৱিঞ্ঞাণুপযন্তি পদস্স অগ্গহণে কাৰণং ৱুত্তমেৱ. ৱোচ্ছিজ্জতাৰম্মণন্তি পটিসন্ধিআকড্ঢনসমত্থতায অভাৱেন আৰম্মণং ৱোচ্ছিজ্জতি. পতিট্ঠা ৱিঞ্ঞাণস্সাতি কম্মৱিঞ্ঞাণস্স পতিট্ঠা ন হোতি. তদপ্পতিট্ঠিতন্তি তং অপ্পতিট্ঠিতং. অনভিসঙ্খচ্চ ৱিমুত্তন্তি পটিসন্ধিং অনভিসঙ্খৰিত্ৱা ৱিমুত্তং. পঠমং.
২. বীজসুত্তৱণ্ণনা
৫৪. দুতিযে বীজজাতানীতি বীজানি. মূলবীজন্তি ৱচং ৱচত্তং হলিদ্দং সিঙ্গিৱেৰন্তি এৱমাদি. খন্ধবীজন্তি অস্সত্থো নিগ্ৰোধোতি এৱমাদি. ফলুবীজন্তি উচ্ছু ৱেড়ু নড়োতি এৱমাদি. অগ্গবীজন্তি অজ্জুকং ফণিজ্জকন্তি এৱমাদি. বীজবীজন্তি সালিৱীহিআদি পুব্বণ্ণঞ্চেৱ মুগ্গমাসাদি অপৰণ্ণঞ্চ. অখণ্ডানীতি অভিন্নানি. ভিন্নকালতো পট্ঠায বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. অপূতিকানীতি উদকতেমনেন অপূতিকানি. পূতিবীজঞ্হি বীজত্থায ন উপকপ্পতি. অৱাতাতপহতানীতি ৱাতেন চ আতপেন চ ন হতানি, নিৰোজতং ন পাপিতানি. নিৰোজঞ্হি কসটং বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. সাৰাদানীতি গহিতসাৰানি পতিট্ঠিতসাৰানি. নিস্সাৰঞ্হি বীজং বীজত্থায ন উপকপ্পতি. সুখসযিতানীতি চত্তাৰো মাসে কোট্ঠে পক্খিত্তনিযামেনেৱ সুখং সযিতানি. পথৱীতি হেট্ঠা পতিট্ঠানপথৱী. আপোতি উপৰিস্নেহনআপো. চতস্সো ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযোতি কম্মৱিঞ্ঞাণস্স আৰম্মণভূতা ৰূপাদযো চত্তাৰো খন্ধা. তে হি আৰম্মণৱসেন পতিট্ঠাভূতত্তা পথৱীধাতুসদিসা. নন্দিৰাগো সিনেহনট্ঠেন আপোধাতুসদিসো. ৱিঞ্ঞাণং সাহাৰন্তি সপ্পচ্চযং কম্মৱিঞ্ঞাণং. তঞ্হি বীজং ৱিয পথৱিযং আৰম্মণপথৱিযং ৱিৰুহতি. দুতিযং.
৩. উদানসুত্তৱণ্ণনা
৫৫. ততিযে উদানং উদানেসীতি বলৱসোমনস্সসমুট্ঠানং উদানং উদাহৰি. কিং নিস্সায পনেস ভগৱতো উপ্পন্নোতি. সাসনস্স নিয্যানিকভাৱং. কথং? এৱং কিৰস্স অহোসি, ‘‘তযোমে উপনিস্সযা – দানূপনিস্সযো সীলূপনিস্সযো ভাৱনূপনিস্সযো চা’’তি. তেসু দানসীলূপনিস্সযা দুব্বলা, ভাৱনূপনিস্সযো বলৱা. দানসীলূপনিস্সযা হি তযো মগ্গে চ ফলানি চ পাপেন্তি, ভাৱনূপনিস্সযো অৰহত্তং পাপেতি. ইতি দুব্বলূপনিস্সযে পতিট্ঠিতো ভিক্খু ঘটেন্তো ৱাযমন্তো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি বন্ধনানি ছেত্ৱা তীণি মগ্গফলানি নিব্বত্তেতি, ‘‘অহো সাসনং নিয্যানিক’’ন্তি আৱজ্জেন্তস্স অযং উদপাদি.
তত্থ ‘‘দুব্বলূপনিস্সযে ঠত্ৱা ঘটমানো তীণি মগ্গফলানি পাপুণাতী’’তি ইমস্সত্থস্সাৱিভাৱনত্থং মিলকত্থেৰস্স ৱত্থু ৱেদিতব্বং – সো কিৰ গিহিকালে পাণাতিপাতকম্মেন জীৱিকং কপ্পেন্তো অৰঞ্ঞে পাসসতঞ্চেৱ অদূহলসতঞ্চ যোজেসি. অথেকদিৱসং অঙ্গাৰপক্কমংসং খাদিত্ৱা পাসট্ঠানেসু ৱিচৰন্তো পিপাসাভিভূতো একস্স অৰঞ্ঞৱাসিত্থেৰস্স ৱিহাৰং গন্ত্ৱা থেৰস্স চঙ্কমন্তস্স অৱিদূৰে ঠিতং পানীযঘটং ৱিৱৰি, হত্থতেমনমত্তম্পি উদকং নাদ্দস. সো কুজ্ঝিত্ৱা আহ – ‘‘ভিক্খু, ভিক্খু তুম্হে গহপতিকেহি দিন্নং ভুঞ্জিত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা সুপথ, পানীযঘটে অঞ্জলিমত্তম্পি উদকং ন ঠপেথ, ন যুত্তমেত’’ন্তি. থেৰো ‘‘মযা পানীযঘটো পূৰেত্ৱা ঠপিতো, কিং নু খো এত’’ন্তি? গন্ত্ৱা ওলোকেন্তো পৰিপুণ্ণঘটং দিস্ৱা পানীযসঙ্খং পূৰেত্ৱা অদাসি. সো দ্ৱত্তিসঙ্খপূৰং পিৱিত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘এৱং পূৰিতঘটো নাম মম কম্মং আগম্ম তত্তকপালো ৱিয জাতো. কিং নু খো অনাগতে অত্তভাৱে ভৱিস্সতী’’তি? সংৱিগ্গচিত্তো ধনুং ছড্ডেত্ৱা, ‘‘পব্বাজেথ মং, ভন্তে’’তি আহ. থেৰো তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খিত্ৱা তং পব্বাজেসি.
তস্স সমণধম্মং কৰোন্তস্স বহূনং মিগসূকৰানং মাৰিতট্ঠানং পাসঅদূহলানঞ্চ যোজিতট্ঠানং উপট্ঠাতি. তং অনুস্সৰতো সৰীৰে দাহো উপ্পজ্জতি, কূটগোণো ৱিয কম্মট্ঠানম্পি ৱীথিং ন পটিপজ্জতি. সো ‘‘কিং কৰিস্সামি ভিক্খুভাৱেনা’’তি? অনভিৰতিযা পীড়িতো থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘ন সক্কোমি, ভন্তে, সমণধম্মং কাতু’’ন্তি. অথ নং থেৰো ‘‘হত্থকম্মং কৰোহী’’তি আহ. সো ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা উদুম্বৰাদযো অল্লৰুক্খে ছিন্দিত্ৱা মহন্তং ৰাসিং কত্ৱা, ‘‘ইদানি কিং কৰোমী’’তি পুচ্ছি? ঝাপেহি নন্তি. সো চতূসু দিসাসু অগ্গিং দত্ৱা ঝাপেতুং অসক্কোন্তো, ‘‘ভন্তে, ন সক্কোমী’’তি আহ. থেৰো ‘‘তেন হি অপেহী’’তি পথৱিং দ্ৱিধা কত্ৱা অৱীচিতো খজ্জোপনকমত্তং অগ্গিং নীহৰিত্ৱা তত্থ পক্খিপি. সো তাৱ মহন্তং ৰাসিং সুক্খপণ্ণং ৱিয খণেন ঝাপেসি. অথস্স থেৰো অৱীচিং দস্সেত্ৱা, ‘‘সচে ৱিব্ভমিস্সসি, এত্থ পচ্চিস্সসী’’তি সংৱেগং জনেসি. সো অৱীচিদস্সনতো পট্ঠায পৱেধমানো ‘‘নিয্যানিকং, ভন্তে, বুদ্ধসাসন’’ন্তি পুচ্ছি, আমাৱুসোতি. ভন্তে, বুদ্ধসাসনস্স নিয্যানিকত্তে সতি মিলকো অত্তমোক্খং কৰিস্সতি, মা চিন্তযিত্থাতি. ততো পট্ঠায সমণধম্মং কৰোতি ঘটেতি, তস্স ৱত্তপটিৱত্তং পূৰেতি, নিদ্দায বাধযমানায তিন্তং পলালং সীসে ঠপেত্ৱা পাদে সোণ্ডিযং ওতাৰেত্ৱা নিসীদতি. সো একদিৱসং পানীযং পৰিস্সাৱেত্ৱা ঘটং ঊৰুম্হি ঠপেত্ৱা উদকমণিকানং পচ্ছেদং আগমযমানো অট্ঠাসি. অথ খো থেৰো সামণেৰস্স ইমং উদ্দেসং দেতি –
‘‘উট্ঠানৱতো সতীমতো,
সুচিকম্মস্স নিসম্মকাৰিনো;
সঞ্ঞতস্স ধম্মজীৱিনো,
অপ্পমত্তস্স যসোভিৱড্ঢতী’’তি. (ধ. প. ২৪);
সো চতুপ্পদিকম্পি তং গাথং অত্তনিযেৱ উপনেসি – ‘‘উট্ঠানৱতা নাম মাদিসেন ভৱিতব্বং. সতিমতাপি মাদিসেনেৱ…পে… অপ্পমত্তেনপি মাদিসেনেৱ ভৱিতব্ব’’ন্তি. এৱং তং গাথং অত্তনি উপনেত্ৱা তস্মিংযেৱ পদৱাৰে ঠিতো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দিত্ৱা অনাগামিফলে পতিট্ঠায হট্ঠতুট্ঠো –
‘‘অল্লং পলালপুঞ্জাহং, সীসেনাদায চঙ্কমিং;
পত্তোস্মি ততিযং ঠানং, এত্থ মে নত্থি সংসযো’’তি. –
ইমং উদানগাথং আহ. এৱং দুব্বলূপনিস্সযে ঠিতো ঘটেন্তো ৱাযমন্তো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দিত্ৱা তীণি মগ্গফলানি নিব্বত্তেতি. তেনাহ ভগৱা – ‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতীতি এৱং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্য ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি.
তত্থ নো চস্সং, নো চ মে সিযাতি সচে অহং ন ভৱেয্যং, মম পৰিক্খাৰোপি ন ভৱেয্য. সচে ৱা পন মে অতীতে কম্মাভিসঙ্খাৰো নাভৱিস্স, ইদং মে এতৰহি খন্ধপঞ্চকং ন ভৱেয্য. নাভৱিস্স, ন মে ভৱিস্সতীতি ইদানি পন তথা পৰক্কমিস্সামি, যথা মে আযতিং খন্ধাভিনিব্বত্তকো কম্মসঙ্খাৰো ন ভৱিস্সতি, তস্মিং অসতি আযতিং পটিসন্ধি নাম ন মে ভৱিস্সতি. এৱং অধিমুচ্চমানোতি এৱং অধিমুচ্চন্তো ভিক্খু দুব্বলূপনিস্সযে ঠিতো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি ছিন্দেয্য. এৱং ৱুত্তেতি এৱং সাসনস্স নিয্যানিকভাৱং আৱজ্জেন্তেন ভগৱতা ইমস্মিং উদানে ৱুত্তে. ৰূপং ৱিভৱিস্সতীতি ৰূপং ভিজ্জিস্সতি. ৰূপস্স ৱিভৱাতি ৱিভৱদস্সনেন সহৱিপস্সনেন. সহৱিপস্সনকা হি চত্তাৰো মগ্গা ৰূপাদীনং ৱিভৱদস্সনং নাম. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. এৱং অধিমুচ্চমানো, ভন্তে, ভিক্খু ছিন্দেয্যাতি, ভন্তে, এৱং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্যেৱ পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি. কস্মা ন ছিন্দিস্সতীতি?
ইদানি উপৰি মগ্গফলং পুচ্ছন্তো কথং পন, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ অনন্তৰাতি দ্ৱে অনন্তৰানি আসন্নানন্তৰঞ্চ দূৰানন্তৰঞ্চ. ৱিপস্সনা মগ্গস্স আসন্নানন্তৰং নাম, ফলস্স দূৰানন্তৰং নাম. তং সন্ধায ‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ৱিপস্সনানন্তৰা ‘আসৱানং খযো’তি সঙ্খং গতং অৰহত্তফলং হোতী’’তি পুচ্ছতি. অতসিতাযেতি অতসিতব্বে অভাযিতব্বে ঠানম্হি. তাসং আপজ্জতীতি ভযং আপজ্জতি. তাসো হেসোতি যা এসা ‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা’’তি এৱং পৱত্তা দুব্বলৱিপস্সনা, সা যস্মা অত্তসিনেহং পৰিযাদাতুং ন সক্কোতি, তস্মা অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স তাসো নাম হোতি. সো হি ‘‘ইদানাহং উচ্ছিজ্জিস্সামি, ন দানি কিঞ্চি ভৱিস্সামী’’তি অত্তানং পপাতে পতন্তং ৱিয পস্সতি অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো ৱিয. লোহপাসাদস্স কিৰ হেট্ঠা তিপিটকচূড়নাগত্থেৰো তিলক্খণাহতং ধম্মং পৰিৱত্তেতি. অথ অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স একমন্তে ঠত্ৱা ধম্মং সুণন্তস্স সঙ্খাৰা সুঞ্ঞতো উপট্ঠহিংসু. সো পপাতে পতন্তো ৱিয হুত্ৱা ৱিৱটদ্ৱাৰেন ততো পলাযিত্ৱা গেহং পৱিসিত্ৱা, পুত্তং উৰে সযাপেত্ৱা, ‘‘তাত, সক্যসমযং আৱজ্জেন্তো মনম্হি নট্ঠো’’তি আহ. ন হেসো ভিক্খু তাসোতি এসা এৱং পৱত্তা বলৱৱিপস্সনা সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স ন তাসো নাম হোতি. ন হি তস্স এৱং হোতি ‘‘অহং উচ্ছিজ্জিস্সামী’’তি ৱা ‘‘ৱিনস্সিস্সামী’’তি ৱাতি. এৱং পন হোতি ‘‘সঙ্খাৰাৱ উপ্পজ্জন্তি, সঙ্খাৰাৱ নিৰুজ্ঝন্তী’’তি. ততিযং.
৪. উপাদানপৰিপৱত্তসুত্তৱণ্ণনা
৫৬. চতুত্থে চতুপৰিৱট্টন্তি একেকস্মিং খন্ধে চতুন্নং পৰিৱট্টনৱসেন. ৰূপং অব্ভঞ্ঞাসিন্তি ৰূপং দুক্খসচ্চন্তি অভিঞ্ঞাসিং. এৱং সব্বপদেসু চতুসচ্চৱসেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. আহাৰসমুদযাতি এত্থ সচ্ছন্দৰাগো কবড়ীকাৰাহাৰো আহাৰো নাম. পটিপন্নাতি সীলতো পট্ঠায যাৱ অৰহত্তমগ্গা পটিপন্না হোন্তি. গাধন্তীতি পতিট্ঠহন্তি. এত্তাৱতা সেক্খভূমিং কথেত্ৱা ইদানি অসেক্খভূমিং কথেন্তো যে চ খো কেচি, ভিক্খৱেতিআদিমাহ. সুৱিমুত্তাতি অৰহত্তফলৱিমুত্তিযা সুট্ঠু ৱিমুত্তা. কেৱলিনোতি সকলিনো কতসব্বকিচ্চা. ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনাযাতি যেন তে অৱসিট্ঠেন ৱট্টেন পঞ্ঞাপেয্যুং, তং নেসং ৱট্টং নত্থি পঞ্ঞাপনায. অথ ৱা ৱট্টন্তি কাৰণং, পঞ্ঞাপনায কাৰণং নত্থীতি. এত্তাৱতা অসেক্খভূমিৱাৰো কথিতো. চতুত্থং.
৫. সত্তট্ঠানসুত্তৱণ্ণনা
৫৭. পঞ্চমে সত্তট্ঠানকুসলোতি সত্তসু ওকাসেসু ছেকো. ৱুসিতৱাতি ৱুসিতৱাসো. উত্তমপুৰিসোতি সেট্ঠপুৰিসো. সেসমেত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইদং পন সুত্তং উস্সদনন্দিযঞ্চেৱ পলোভনীযঞ্চাতি ৱেদিতব্বং. যথা হি ৰাজা ৱিজিতসঙ্গামো সঙ্গামে ৱিজযিনো যোধে উচ্চট্ঠানে ঠপেত্ৱা তেসং সক্কাৰং কৰোতি. কিং কাৰণা? এতেসং সক্কাৰং দিস্ৱা সেসাপি সূৰা ভৱিতুং মঞ্ঞিস্সন্তীতি, এৱমেৱ ভগৱা অপ্পমেয্যং কালং পাৰমিযো পূৰেত্ৱা মহাবোধিমণ্ডে কিলেসমাৰৱিজযং কত্ৱা সব্বঞ্ঞুতং পত্তো সাৱত্থিযং জেতৱনমহাৱিহাৰে নিসীদিত্ৱা ইমং সুত্তং দেসেন্তো খীণাসৱে উক্খিপিত্ৱা থোমেসি ৱণ্ণেসি. কিং কাৰণা? এৱং অৱসেসা সেক্খপুগ্গলা অৰহত্তফলং পত্তব্বং মঞ্ঞিস্সন্তীতি. এৱমেতং সুত্তং খীণাসৱানং উক্খিপিত্ৱা পসংসিতত্তা উস্সদনন্দিযং, সেক্খানং পলোভিতত্তা পলোভনীযন্তি ৱেদিতব্বং.
এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্তট্ঠানকুসলো হোতীতি এত্তাৱতা চেত্থ মগ্গফলপচ্চৱেক্খণৱসেন দেসনং নিট্ঠপেত্ৱাপি পুন কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু তিৱিধূপপৰিক্খী হোতীতি ইদং ‘‘খীণাসৱো যস্মিং আৰম্মণে সততৱিহাৰেন ৱিহৰতি, তং সত্তো ৱা পুগ্গলো ৱা ন হোতি, ধাতুআদিমত্তমেৱ পন হোতী’’তি এৱং খীণাসৱস্স সততৱিহাৰঞ্চ, ‘‘ইমেসু ধম্মেসু কম্মং কত্ৱা অযং আগতো’’তি আগমনীযপটিপদঞ্চ দস্সেতুং ৱুত্তং. তত্থ ধাতুসো উপপৰিক্খতীতি ধাতুসভাৱেন পস্সতি ওলোকেতি. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. পঞ্চমং.
৬. সম্মাসম্বুদ্ধসুত্তৱণ্ণনা
৫৮. ছট্ঠে কো অধিপ্পযাসোতি কো অধিকপযোগো. অনুপ্পন্নস্সাতি ইমঞ্হি মগ্গং কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধো উপ্পাদেসি, অন্তৰা অঞ্ঞো সত্থা উপ্পাদেতুং নাসক্খি, ইতি ভগৱা অনুপ্পন্নস্স মগ্গস্স উপ্পাদেতা নাম. নগৰোপমস্মিঞ্হি অৱড়ঞ্জনট্ঠানেসু পুৰাণমগ্গো জাতো, ইধ অৱত্তমানট্ঠেন অনুপ্পন্নমগ্গো নাম. অসঞ্জাতস্সাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. অনক্খাতস্সাতি অকথিতস্স. মগ্গং জানাতীতি মগ্গঞ্ঞূ. মগ্গং ৱিদিতং পাকটং অকাসীতি মগ্গৱিদূ. মগ্গে চ অমগ্গে চ কোৱিদোতি মগ্গকোৱিদো. মগ্গানুগাতি মগ্গং অনুগচ্ছন্তা. পচ্ছা সমন্নাগতাতি অহং পঠমং গতো, সাৱকা পচ্ছা সমন্নাগতা. ছট্ঠং.
৭. অনত্তলক্খণসুত্তৱণ্ণনা
৫৯. সত্তমে পঞ্চৱগ্গিযেতি অঞ্ঞাসি কোণ্ডঞ্ঞত্থেৰাদিকে পঞ্চ জনে পুৰাণুপট্ঠাকে. আমন্তেসীতি আসাড়্হিপুণ্ণমদিৱসে ধম্মচক্কপ্পৱত্তনতো পট্ঠায অনুক্কমেন সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতে ‘‘ইদানি নেসং আসৱক্খযায ধম্মং দেসেস্সামী’’তি পঞ্চমিযং পক্খস্স আমন্তেসি. এতদৱোচাতি এতং ‘‘ৰূপং, ভিক্খৱে, অনত্তা’’তিআদিনযপ্পৱত্তং অনত্তলক্খণসুত্তং অৱোচ. তত্থ অনত্তাতি পুব্বে ৱুত্তেহি চতূহি কাৰণেহি অনত্তা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱেতি ইদং কস্মা আৰদ্ধং? এত্তকেন ঠানেন অনত্তলক্খণমেৱ কথিতং, ন অনিচ্চদুক্খলক্খণানি, ইদানি তানি দস্সেত্ৱা সমোধানেত্ৱা তীণিপি লক্খণানি দস্সেতুং ইদমাৰদ্ধন্তি ৱেদিতব্বং. তস্মাতি যস্মা ইমে পঞ্চক্খন্ধা অনিচ্চা দুক্খা অনত্তা, তস্মা. যংকিঞ্চি ৰূপন্তিআদীসু ৱিত্থাৰকথা ৱিসুদ্ধিমগ্গে পঞ্ঞাভাৱনাধিকাৰে খন্ধনিদ্দেসে ৱুত্তাৱ. সেসং সব্বত্থ ৱুত্তানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইমস্মিং পন সুত্তে অনত্তলক্খণমেৱ কথিতন্তি. সত্তমং.
৮. মহালিসুত্তৱণ্ণনা
৬০. অট্ঠমে একন্তদুক্খন্তিআদীনি ধাতুসংযুত্তে ৱুত্তনযানেৱ. অট্ঠমং.
৯. আদিত্তসুত্তৱণ্ণনা
৬১. নৱমে আদিত্তন্তি একাদসহি অগ্গীহি আদিত্তং পজ্জলিতং. ইতি দ্ৱীসুপি ইমেসু সুত্তেসু দুক্খলক্খণমেৱ কথিতং. নৱমং.
১০. নিৰুত্তিপথসুত্তৱণ্ণনা
৬২. দসমে নিৰুত্তিযোৱ নিৰুত্তিপথা, অথ ৱা নিৰুত্তিযো চ তা নিৰুত্তিৱসেন ৱিঞ্ঞাতব্বানং অত্থানং পথত্তা পথা চাতি নিৰুত্তিপথা. সেসপদদ্ৱযেপি এসেৱ নযো. তীণিপি চেতানি অঞ্ঞমঞ্ঞৱেৱচনানেৱাতি ৱেদিতব্বানি. অসংকিণ্ণাতি অৱিজহিতা, ‘‘কো ইমেহি অত্থো’’তি ৱত্ৱা অছড্ডিতা. অসংকিণ্ণপুব্বাতি অতীতেপি ন জহিতপুব্বা. ন সংকীযন্তীতি এতৰহিপি ‘‘কিমেতেহী’’তি ন ছড্ডীযন্তি. ন সংকীযিস্সন্তীতি অনাগতেপি ন ছড্ডীযিস্সন্তি. অপ্পটিকুট্ঠাতি অপ্পটিবাহিতা. অতীতন্তি অত্তনো সভাৱং ভঙ্গমেৱ ৱা অতিক্কন্তং. নিৰুদ্ধন্তি দেসন্তৰং অসঙ্কমিত্ৱা তত্থেৱ নিৰুদ্ধং ৱূপসন্তং. ৱিপৰিণতন্তি ৱিপৰিণামং গতং নট্ঠং. অজাতন্তি অনুপ্পন্নং. অপাতুভূতন্তি অপাকটীভূতং.
উক্কলাতি উক্কলজনপদৱাসিনো. ৱস্সভঞ্ঞাতি ৱস্সো চ ভঞ্ঞো চ. দ্ৱেপি হি তে মূলদিট্ঠিগতিকা. অহেতুকৱাদাতিআদীসু ‘‘নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো’’তি গহিতত্তা অহেতুকৱাদা. ‘‘কৰোতো ন কৰীযতি পাপ’’ন্তি গহিতত্তা অকিৰিযৱাদা. ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিগহণতো নত্থিকৱাদা. তত্থ ইমে দ্ৱে জনা, তিস্সো দিট্ঠিযো, কিং একেকস্স দিযড্ঢা হোতীতি? ন তথা, যথা পন একো ভিক্খু পটিপাটিযা চত্তাৰিপি ঝানানি নিব্বত্তেতি, এৱমেত্থ একেকো তিস্সোপি দিট্ঠিযো নিব্বত্তেসীতি ৱেদিতব্বো. ‘‘নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো’’তি পুনপ্পুনং আৱজ্জেন্তস্স আহৰন্তস্স অভিনন্দন্তস্স অস্সাদেন্তস্স মগ্গদস্সনং ৱিয হোতি. সো মিচ্ছত্তনিযামং ওক্কমতি, সো একন্তকাড়কোতি ৱুচ্চতি. যথা পন অহেতুকদিট্ঠিযং, এৱং ‘‘কৰোতো ন কৰীযতি পাপং, নত্থি দিন্ন’’ন্তি ইমেসুপি ঠানেসু মিচ্ছত্তনিযামং ওক্কমতি.
ন গৰহিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং অমঞ্ঞিংসূতি এত্থ ‘‘যদেতং অতীতং নাম, নযিদং অতীতং, ইদমস্স অনাগতং ৱা পচ্চুপ্পন্নং ৱা’’তি ৱদন্তো গৰহতি নাম. তত্থ দোসং দস্সেত্ৱা ‘‘কিং ইমিনা গৰহিতেনা’’তি? ৱদন্তো পটিক্কোসতি নাম. ইমে পন নিৰুত্তিপথে তেপি অচ্চন্তকাড়কা দিট্ঠিগতিকা ন গৰহিতব্বে ন পটিক্কোসিতব্বে মঞ্ঞিংসু. অতীতং পন অতীতমেৱ, অনাগতং অনাগতমেৱ, পচ্চুপ্পন্নং পচ্চুপ্পন্নমেৱ কথযিংসু. নিন্দাঘট্টনব্যাৰোসউপাৰম্ভভযাতি ৱিঞ্ঞূনং সন্তিকা নিন্দাভযেন চ ঘট্টনভযেন চ দোসাৰোপনভযেন চ উপাৰম্ভভযেন চ. ইতি ইমস্মিং সুত্তে চতুভূমিকখন্ধানং পণ্ণত্তি কথিতাতি. দসমং.
উপযৱগ্গো ছট্ঠো.