৩. হালিদ্দিকানিসুত্তৱণ্ণনা
৩. ততিযে অৱন্তীসূতি অৱন্তিদক্খিণাপথসঙ্খাতে অৱন্তিৰট্ঠে. কুৰৰঘৰেতি এৱংনামকে নগৰে. পপাতেতি একতো পপাতে. তস্স কিৰ পব্বতস্স একং পস্সং ছিন্দিত্ৱা পাতিতং ৱিয অহোসি. ‘‘পৱত্তে’’তিপি পাঠো, নানাতিত্থিযানং লদ্ধিপৱত্তট্ঠানেতি অত্থো. ইতি থেৰো তস্মিং ৰট্ঠে তং নগৰং নিস্সায তস্মিং পব্বতে ৱিহৰতি. হালিদ্দিকানীতি এৱংনামকো. অট্ঠকৱগ্গিযে মাগণ্ডিযপঞ্হেতি অট্ঠকৱগ্গিকম্হি মাগণ্ডিযপঞ্হো নাম অত্থি, তস্মিং পঞ্হে. ৰূপধাতূতি ৰূপক্খন্ধো অধিপ্পেতো. ৰূপধাতুৰাগৱিনিবদ্ধন্তি ৰূপধাতুম্হি ৰাগেন ৱিনিবদ্ধং. ৱিঞ্ঞাণন্তি কম্মৱিঞ্ঞাণং. ওকসাৰীতি গেহসাৰী আলযসাৰী.
কস্মা পনেত্থ ‘‘ৱিঞ্ঞাণধাতু খো, গহপতী’’তি ন ৱুত্তন্তি? সম্মোহৱিঘাতত্থং. ‘‘ওকো’’তি হি অত্থতো পচ্চযো ৱুচ্চতি, পুৰেজাতঞ্চ কম্মৱিঞ্ঞাণং পচ্ছাজাতস্স কম্মৱিঞ্ঞাণস্সপি ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্সপি ৱিপাকৱিঞ্ঞাণঞ্চ ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্সপি কম্মৱিঞ্ঞাণস্সপি পচ্চযো হোতি, তস্মা ‘‘কতৰং নু খো ইধ ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি? সম্মোহো ভৱেয্য, তস্স ৱিঘাতত্থং তং অগহেত্ৱা অসম্ভিন্নাৱ দেসনা কতা. অপিচ আৰম্মণৱসেন চতস্সো অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো ৱুত্তাতি তা দস্সেতুম্পি ইধ ৱিঞ্ঞাণং ন গহিতং.
উপযুপাদানাতি তণ্হূপযদিট্ঠূপযৱসেন দ্ৱে উপযা, কামুপাদানাদীনি চত্তাৰি উপাদানানি চ. চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৱেসানুসযাতি অকুসলচিত্তস্স অধিট্ঠানভূতা চেৱ অভিনিৱেসভূতা চ অনুসযভূতা চ. তথাগতস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স. সব্বেসম্পি হি খীণাসৱানং এতে পহীনাৱ, সত্থু পন খীণাসৱভাৱো লোকে অতিপাকটোতি উপৰিমকোটিযা এৱং ৱুত্তং. ৱিঞ্ঞাণধাতুযাতি ইধ ৱিঞ্ঞাণং কস্মা গহিতং? কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং. কিলেসা হি ন কেৱলং চতূসুযেৱ খন্ধেসু পহীনা পহীযন্তি, পঞ্চসুপি পহীযন্তিযেৱাতি কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং গহিতং. এৱং খো, গহপতি, অনোকসাৰী হোতীতি এৱং কম্মৱিঞ্ঞাণেন ওকং অসৰন্তেন অনোকসাৰী নাম হোতি.
ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধাতি ৰূপমেৱ কিলেসানং পচ্চযট্ঠেন নিমিত্তং, আৰম্মণকিৰিযসঙ্খাতনিৱাসনট্ঠানট্ঠেন নিকেতন্তি ৰূপনিমিত্তনিকেতং. ৱিসাৰো চ ৱিনিবন্ধো চ ৱিসাৰৱিনিবন্ধা. উভযেনপি হি কিলেসানং পত্থটভাৱো চ ৱিনিবন্ধনভাৱো চ ৱুত্তো, ৰূপনিমিত্তনিকেতে ৱিসাৰৱিনিবন্ধাতি ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা, তস্মা ৰূপনিমিত্তনিকেতম্হি উপ্পন্নেন কিলেসৱিসাৰেন চেৱ কিলেসবন্ধনেন চাতি অত্থো. নিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতীতি আৰম্মণকৰণৱসেন নিৱাসনট্ঠানং সাৰীতি ৱুচ্চতি. পহীনাতি তে ৰূপনিমিত্তনিকেতকিলেসৱিসাৰৱিনিবন্ধা পহীনা.
কস্মা পনেত্থ পঞ্চক্খন্ধা ‘‘ওকা’’তি ৱুত্তা, ছ আৰম্মণানি ‘‘নিকেত’’ন্তি? ছন্দৰাগস্স বলৱদুব্বলতায. সমানেপি হি এতেসং আলযট্ঠেন ৱিসযভাৱে ওকোতি নিচ্চনিৱাসনট্ঠানগেহমেৱ ৱুচ্চতি, নিকেতন্তি ‘‘অজ্জ অসুকট্ঠানে কীড়িস্সামা’’তি কতসঙ্কেতট্ঠানং নিৱাসট্ঠানং উয্যানাদি. তত্থ যথা পুত্তদাৰধনধঞ্ঞপুণ্ণগেহে ছন্দৰাগো বলৱা হোতি, এৱং অজ্ঝত্তিকেসু খন্ধেসু. যথা পন উয্যানট্ঠানাদীসু ততো দুব্বলতৰো হোতি, এৱং বাহিৰেসু ছসু আৰম্মণেসূতি ছন্দৰাগস্স বলৱদুব্বলতায এৱং দেসনা কতাতি ৱেদিতব্বো.
সুখিতেসু সুখিতোতি উপট্ঠাকেসু ধনধঞ্ঞলাভাদিৱসেন সুখিতেসু ‘‘ইদানাহং মনাপং ভোজনং লভিস্সামী’’তি গেহসিতসুখেন সুখিতো হোতি, তেহি পত্তসম্পত্তিং অনুভৱমানো ৱিয চৰতি. দুক্খিতেসু দুক্খিতোতি তেসং কেনচিদেৱ কাৰণেন দুক্খে উপ্পন্নে সযং দ্ৱিগুণেন দুক্খেন দুক্খিতো হোতি. কিচ্চকৰণীযেসূতি কিচ্চসঙ্খাতেসু কৰণীযেসু. তেসু যোগং আপজ্জতীতি উপযোগং সযং তেসং কিচ্চানং কত্তব্বতং আপজ্জতি. কামেসূতি ৱত্থুকামেসু. এৱং খো, গহপতি, কামেহি অৰিত্তো হোতীতি এৱং কিলেসকামেহি অৰিত্তো হোতি অন্তো কামানং ভাৱেন অতুচ্ছো. সুক্কপক্খো তেসং অভাৱেন ৰিত্তো তুচ্ছোতি ৱেদিতব্বো.
পুৰক্খৰানোতি ৱট্টং পুৰতো কুৰুমানো. এৱংৰূপো সিযন্তিআদীসু দীঘৰস্সকাড়োদাতাদীসু ৰূপেসু ‘‘এৱংৰূপো নাম ভৱেয্য’’ন্তি পত্থেতি. সুখাদীসু ৱেদনাসু এৱংৱেদনো নাম; নীলসঞ্ঞাদীসু সঞ্ঞাসু এৱং সঞ্ঞো নাম; পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদীসু সঙ্খাৰেসু এৱংসঙ্খাৰো নাম; চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীসু ৱিঞ্ঞাণেসু ‘‘এৱং ৱিঞ্ঞাণো নাম ভৱেয্য’’ন্তি পত্থেতি.
অপুৰক্খৰানোতি ৱট্টং পুৰতো অকুৰুমানো. সহিতং মে, অসহিতং তেতি তুয্হং ৱচনং অসহিতং অসিলিট্ঠং, ময্হং সহিতং সিলিট্ঠং মধুৰপানসদিসং. অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তন্তি যং তুয্হং দীঘেন কালেন পৰিচিতং সুপ্পগুণং, তং মম ৱাদং আগম্ম সব্বং খণেন ৱিপৰাৱত্তং নিৱত্তং. আৰোপিতো তে ৱাদোতি তুয্হং দোসো মযা আৰোপিতো. চৰ ৱাদপ্পমোক্খাযাতি তং তং আচৰিযং উপসঙ্কমিত্ৱা উত্তৰি পৰিযেসন্তো ইমস্স ৱাদস্স মোক্খায চৰ আহিণ্ডাহি. নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসীতি অথ সযমেৱ পহোসি, ইধেৱ নিব্বেঠেহীতি. ততিযং.