১. নকুলপিতুৱগ্গো

১. নকুলপিতুসুত্তৱণ্ণনা

১. খন্ধিযৱগ্গস্স পঠমে ভগ্গেসূতি এৱংনামকে জনপদে. সুসুমাৰগিৰেতি সুসুমাৰগিৰনগৰে. তস্মিং কিৰ মাপিযমানে সুসুমাৰো সদ্দমকাসি, তেনস্স ‘‘সুসুমাৰগিৰ’’ন্ত্ৱেৱ নামং অকংসু. ভেসকড়াৱনেতি ভেসকড়ায নাম যক্খিনিযা অধিৱুত্থত্তা এৱংলদ্ধনামে ৱনে. তদেৱ মিগগণস্স অভযত্থায দিন্নত্তা মিগদাযোতি ৱুচ্চতি. ভগৱা তস্মিং জনপদে তং নগৰং নিস্সায তস্মিং ৱনসণ্ডে ৱিহৰতি. নকুলপিতাতি নকুলস্স নাম দাৰকস্স পিতা.

জিণ্ণোতি জৰাজিণ্ণো. ৱুড্ঢোতি ৱযোৱুড্ঢো. মহল্লকোতি জাতিমহল্লকো. অদ্ধগতোতি তিযদ্ধগতো. ৱযোঅনুপ্পত্তোতি তেসু তীসু অদ্ধেসু পচ্ছিমৱযং অনুপ্পত্তো. আতুৰকাযোতি গিলানকাযো. ইদঞ্হি সৰীৰং সুৱণ্ণৱণ্ণম্পি নিচ্চপগ্ঘৰণট্ঠেন আতুৰংযেৱ নাম. ৱিসেসেন পনস্স জৰাতুৰতা ব্যাধাতুৰতা মৰণাতুৰতাতি তিস্সো আতুৰতা হোন্তি. তাসু কিঞ্চাপি এসো মহল্লকত্তা জৰাতুৰোৱ, অভিণ্হৰোগতায পনস্স ব্যাধাতুৰতা ইধ অধিপ্পেতা. অভিক্খণাতঙ্কোতি অভিণ্হৰোগো নিৰন্তৰৰোগো. অনিচ্চদস্সাৱীতি তায আতুৰতায ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে আগন্তুং অসক্কোন্তো কদাচিদেৱ দট্ঠুং লভামি, ন সব্বকালন্তি অত্থো. মনোভাৱনীযানন্তি মনৱড্ঢকানং. যেসু হি দিট্ঠেসু কুসলৱসেন চিত্তং ৱড্ঢতি, তে সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো মহাথেৰা মনোভাৱনীযা নাম. অনুসাসতূতি পুনপ্পুনং সাসতু. পুৰিমঞ্হি ৱচনং ওৱাদো নাম, অপৰাপৰং অনুসাসনী নাম. ওতিণ্ণে ৱা ৱত্থুস্মিং ৱচনং ওৱাদো নাম, অনোতিণ্ণে তন্তিৱসেন ৱা পৱেণিৱসেন ৱা ৱুত্তং অনুসাসনী নাম. অপিচ ওৱাদোতি ৱা অনুসাসনীতি ৱা অত্থতো একমেৱ, ব্যঞ্জনমত্তমেৱ নানং.

আতুৰো হাযন্তি আতুৰো হি অযং, সুৱণ্ণৱণ্ণো পিযঙ্গুসামোপি সমানো নিচ্চপগ্ঘৰণট্ঠেন আতুৰোযেৱ. অণ্ডভূতোতি অণ্ডং ৱিয ভূতো দুব্বলো. যথা কুক্কুটণ্ডং ৱা মযূৰণ্ডং ৱা গেণ্ডুকং ৱিয গহেত্ৱা খিপন্তেন ৱা পহৰন্তেন ৱা ন সক্কা কীড়িতুং, তাৱদেৱ ভিজ্জতি, এৱমযম্পি কাযো কণ্টকেপি খাণুকেপি পক্খলিতস্স ভিজ্জতীতি অণ্ডং ৱিয ভূতোতি অণ্ডভূতো. পৰিযোনদ্ধোতি সুখুমেন ছৱিমত্তেন পৰিযোনদ্ধো. অণ্ডঞ্হি সাৰতচেন পৰিযোনদ্ধং, তেন ডংসমকসাদযো নিলীযিত্ৱাপি ছৱিং ছিন্দিত্ৱা যূসং পগ্ঘৰাপেতুং ন সক্কোন্তি. ইমস্মিং পন ছৱিং ছিন্দিত্ৱা যং ইচ্ছন্তি, তং কৰোন্তি. এৱং সুখুমায ছৱিযা পৰিযোনদ্ধো. কিমঞ্ঞত্ৰ বাল্যাতি বালভাৱতো অঞ্ঞং কিমত্থি? বালোযেৱ অযন্তি অত্থো. তস্মাতি যস্মা অযং কাযো এৱৰূপো, তস্মা.

তেনুপসঙ্কমীতি ৰঞ্ঞো চক্কৱত্তিস্স উপট্ঠানং গন্ত্ৱা অনন্তৰং পৰিণাযকৰতনস্স উপট্ঠানং গচ্ছন্তো ৰাজপুৰিসো ৱিয, সদ্ধম্মচক্কৱত্তিস্স ভগৱতো উপট্ঠানং গন্ত্ৱা, অনন্তৰং ধম্মসেনাপতিস্স অপচিতিং কাতুকামো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো, তেনুপসঙ্কমি. ৱিপ্পসন্নানীতি সুট্ঠু পসন্নানি. ইন্দ্ৰিযানীতি মনচ্ছট্ঠানি ইন্দ্ৰিযানি. পৰিসুদ্ধোতি নিদ্দোসো. পৰিযোদাতোতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. নিৰুপক্কিলেসতাযেৱ হি এস পৰিযোদাতোতি ৱুত্তো, ন সেতভাৱেন. এতস্স চ পৰিযোদাততং দিস্ৱাৱ ইন্দ্ৰিযানং ৱিপ্পসন্নতং অঞ্ঞাসি. নযগ্গাহপঞ্ঞা কিৰেসা থেৰস্স.

কথঞ্হি নো সিযাতি কেন কাৰণেন ন লদ্ধা ভৱিস্সতি? লদ্ধাযেৱাতি অত্থো. ইমিনা কিং দীপেতি? সত্থুৱিস্সাসিকভাৱং. অযং কিৰ সত্থু দিট্ঠকালতো পট্ঠায পিতিপেমং, উপাসিকা চস্স মাতিপেমং পটিলভতি. উভোপি ‘‘মম পুত্তো’’তি সত্থাৰং ৱদন্তি. ভৱন্তৰগতো হি নেসং সিনেহো. সা কিৰ উপাসিকা পঞ্চ জাতিসতানি তথাগতস্স মাতাৱ, সো চ, গহপতি, পিতাৱ অহোসি. পুন পঞ্চ জাতিসতানি উপাসিকা মহামাতা, উপাসকো মহাপিতা, তথা চূড়ামাতা চূড়পিতাতি. এৱং সত্থা দিযড্ঢঅত্তভাৱসহস্সং তেসংযেৱ হত্থে ৱড্ঢিতো. তেনেৱ তে যং নেৱ পুত্তস্স, ন পিতু সন্তিকে কথেতুং সক্কা, তং সত্থু সন্তিকে নিসিন্না কথেন্তি. ইমিনাযেৱ চ কাৰণেন ভগৱা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং উপাসকানং ৱিস্সাসিকানং যদিদং নকুলপিতা গহপতি, যদিদং নকুলমাতা গহপতানী’’তি (অ. নি. ১.২৫৭) তে এতদগ্গে ঠপেসি. ইতি সো ইমং ৱিস্সাসিকভাৱং পকাসেন্তো কথঞ্হি নো সিযাতি আহ. অমতেন অভিসিত্তোতি নস্সিধ অঞ্ঞং কিঞ্চি ঝানং ৱা ৱিপস্সনা ৱা মগ্গো ৱা ফলং ৱা ‘‘অমতাভিসেকো’’তি দট্ঠব্বো, মধুৰধম্মদেসনাযেৱ পন ‘‘অমতাভিসেকো’’তি ৱেদিতব্বো. দূৰতোপীতি তিৰোৰট্ঠাপি তিৰোজনপদাপি.

অস্সুতৱা পুথুজ্জনোতি ইদং ৱুত্তত্থমেৱ. অৰিযানং অদস্সাৱীতিআদীসু অৰিযাতি আৰকত্তা কিলেসেহি, অনযে ন ইৰিযনতো, অযে ইৰিযনতো, সদেৱকেন চ লোকেন অৰণীযতো বুদ্ধা চ পচ্চেকবুদ্ধা চ বুদ্ধসাৱকা চ ৱুচ্চন্তি. বুদ্ধা এৱ ৱা ইধ অৰিযা. যথাহ – ‘‘সদেৱকে, ভিক্খৱে, লোকে…পে… তথাগতো অৰিযো’’তি ৱুচ্চতীতি (সং. নি. ৫.১০৯৮). সপ্পুৰিসানন্তি এত্থ পন পচ্চেকবুদ্ধা তথাগতসাৱকা চ সপ্পুৰিসাতি ৱেদিতব্বা. তে হি লোকুত্তৰগুণযোগেন সোভনা পুৰিসাতি সপ্পুৰিসা. সব্বেৱ ৱা এতে দ্ৱেধাপি ৱুত্তা. বুদ্ধাপি হি অৰিযা চ সপ্পুৰিসা চ, পচ্চেকবুদ্ধা বুদ্ধসাৱকাপি. যথাহ –

‘‘যো ৱে কতঞ্ঞূ কতৱেদি ধীৰো,

কল্যাণমিত্তো দড়্হভত্তি চ হোতি;

দুখিতস্স সক্কচ্চ কৰোতি কিচ্চং,

তথাৱিধং সপ্পুৰিসং ৱদন্তী’’তি. (জা. ২.১৭.৭৮);

‘‘কল্যাণমিত্তো দড়্হভত্তি চ হোতী’’তি এত্তাৱতা হি বুদ্ধসাৱকো ৱুত্তো, কতঞ্ঞুতাদীহি পচ্চেকবুদ্ধবুদ্ধাতি. ইদানি যো তেসং অৰিযানং অদস্সনসীলো, ন চ দস্সনে সাধুকাৰী, সো ‘‘অৰিযানং অদস্সাৱী’’তি ৱেদিতব্বো. সো চ চক্খুনা অদস্সাৱী, ঞাণেন অদস্সাৱীতি দুৱিধো. তেসু ঞাণেন অদস্সাৱী ইধ অধিপ্পেতো. মংসচক্খুনা হি দিব্বচক্খুনা ৱা অৰিযা দিট্ঠাপি অদিট্ঠাৱ হোন্তি তেসং চক্খূনং ৱণ্ণমত্তগ্গহণতো ন অৰিযভাৱগোচৰতো. সোণসিঙ্গালাদযোপি চক্খুনা অৰিযে পস্সন্তি, ন চেতে অৰিযানং দস্সাৱিনো নাম.

তত্ৰিদং ৱত্থু – চিত্তলপব্বতৱাসিনো কিৰ খীণাসৱত্থেৰস্স উপট্ঠাকো ৱুড্ঢপব্বজিতো একদিৱসং থেৰেন সদ্ধিং পিণ্ডায চৰিত্ৱা, থেৰস্স পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা, পিট্ঠিতো আগচ্ছন্তো থেৰং পুচ্ছি – ‘‘অৰিযা নাম, ভন্তে, কীদিসা’’তি? থেৰো আহ – ‘‘ইধেকচ্চো মহল্লকো অৰিযানং পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা ৱত্তপটিৱত্তং কত্ৱা সহচৰন্তোপি নেৱ অৰিযে জানাতি, এৱং দুজ্জানাৱুসো, অৰিযা’’তি. এৱং ৱুত্তেপি সো নেৱ অঞ্ঞাসি. তস্মা ন চক্খুনা দস্সনং দস্সনং, ঞাণেন দস্সনমেৱ দস্সনং. যথাহ – ‘‘কিং তে, ৱক্কলি, ইমিনা পূতিকাযেন দিট্ঠেন? যো খো, ৱক্কলি, ধম্মং পস্সতি, সো মং পস্সতি. যো মং পস্সতি, সো ধম্মং পস্সতী’’তি (সং. নি. ৩.৮৭). তস্মা চক্খুনা পস্সন্তোপি ঞাণেন অৰিযেহি দিট্ঠং অনিচ্চাদিলক্খণং অপস্সন্তো, অৰিযাধিগতঞ্চ ধম্মং অনধিগচ্ছন্তো অৰিযকৰধম্মানং অৰিযভাৱস্স চ অদিট্ঠত্তা ‘‘অৰিযানং অদস্সাৱী’’তি ৱেদিতব্বো.

অৰিযধম্মস্স অকোৱিদোতি, সতিপট্ঠানাদিভেদে অৰিযধম্মে অকুসলো. অৰিযধম্মে অৱিনীতোতি এত্থ পন –

‘‘দুৱিধো ৱিনযো নাম, একমেকেত্থ পঞ্চধা;

অভাৱতো তস্স অযং, অৱিনীতোতি ৱুচ্চতি’’.

অযঞ্হি সংৱৰৱিনযো পহানৱিনযোতি দুৱিধো ৱিনযো. এত্থ চ দুৱিধেপি ৱিনযে একমেকো ৱিনযো পঞ্চধা ভিজ্জতি. সংৱৰৱিনযোপি হি সীলসংৱৰো সতিসংৱৰো ঞাণসংৱৰো খন্তিসংৱৰো ৱীৰিযসংৱৰোতি পঞ্চৱিধো. পহানৱিনযোপি তদঙ্গপ্পহানং, ৱিক্খম্ভনপ্পহানং সমুচ্ছেদপ্পহানং পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং নিস্সৰণপ্পহানন্তি পঞ্চৱিধো.

তত্থ ‘‘ইমিনা পাতিমোক্খসংৱৰেন উপেতো হোতি সমুপেতো’’তি (ৱিভ. ৫১১) অযং সীলসংৱৰো. ‘‘ৰক্খতি চক্খুন্দ্ৰিযং, চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতী’’তি অযং (দী. নি. ১.২১৩; ম. নি. ১.২৯৫; সং. নি. ৪.২৩৯; অ. নি. ৩.১৬) সতিসংৱৰো.

‘‘যানি সোতানি লোকস্মিং, (অজিতাতি ভগৱা)

সতি তেসং নিৱাৰণং;

সোতানং সংৱৰং ব্ৰূমি,

পঞ্ঞাযেতে পিধীযৰে’’তি. (সু. নি. ১০৪১; চূড়নি. অজিতমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস.৪) –

অযং ঞাণসংৱৰো. ‘‘খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্সা’’তি (ম. নি. ১.২৪; অ. নি. ৪.১১৪; ৬.৫৮) অযং খন্তিসংৱৰো. ‘‘উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতী’’তি (ম. নি. ১.২৬; অ. নি. ৪.১১৪; ৬.৫৮) অযং ৱীৰিযসংৱৰো. সব্বোপি চাযং সংৱৰো যথাসকং সংৱৰিতব্বানং ৱিনেতব্বানঞ্চ কাযদুচ্চৰিতাদীনং সংৱৰণতো ‘‘সংৱৰো’’ ৱিনযনতো ‘‘ৱিনযো’’তি ৱুচ্চতি. এৱং তাৱ সংৱৰৱিনযো পঞ্চধা ভিজ্জতীতি ৱেদিতব্বো.

তথা যং নামৰূপপৰিচ্ছেদাদীসু ৱিপস্সনাঞাণেসু পটিপক্খভাৱতো দীপালোকেনেৱ তমস্স, তেন তেন ৱিপস্সনাঞাণেন তস্স তস্স অনত্থস্স পহানং. সেয্যথিদং – নামৰূপৱৱত্থানেন সক্কাযদিট্ঠিযা, পচ্চযপৰিগ্গহেন অহেতুৱিসমহেতুদিট্ঠীনং, তস্সেৱ অপৰভাগেন কঙ্খাৱিতৰণেন কথংকথীভাৱস্স, কলাপসম্মসনেন ‘‘অহং মমা’’তি গাহস্স, মগ্গামগ্গৱৱত্থানেন অমগ্গে মগ্গসঞ্ঞায, উদযদস্সনেন উচ্ছেদদিট্ঠিযা, ৱযদস্সনেন সস্সতদিট্ঠিযা, ভযদস্সনেন সভযে অভযসঞ্ঞায, আদীনৱদস্সনেন অস্সাদসঞ্ঞায, নিব্বিদানুপস্সনায অভিৰতিসঞ্ঞায, মুচ্চিতুকম্যতাঞাণেন অমুচ্চিতুকামতায. উপেক্খাঞাণেন অনুপেক্খায, অনুলোমেন ধম্মট্ঠিতিযং নিব্বানে চ পটিলোমভাৱস্স, গোত্ৰভুনা সঙ্খাৰনিমিত্তগাহস্স পহানং, এতং তদঙ্গপ্পহানং নাম.

যং পন উপচাৰপ্পনাভেদেন সমাধিনা পৱত্তিভাৱনিৱাৰণতো ঘটপ্পহাৰেনেৱ উদকপিট্ঠে সেৱালস্স, তেসং তেসং নীৱৰণাদিধম্মানং পহানং, এতং ৱিক্খম্ভনপ্পহানং নাম. যং চতুন্নং অৰিযমগ্গানং ভাৱিতত্তা তংতংমগ্গৱতো অত্তনো সন্তানে ‘‘দিট্ঠিগতানং পহানাযা’’তিআদিনা নযেন (ধ. স. ২৭৭; ৱিভ. ৬২৮) ৱুত্তস্স সমুদযপক্খিকস্স কিলেসগণস্স অচ্চন্তং অপ্পৱত্তিভাৱেন পহানং, ইদং সমুচ্ছেদপ্পহানং নাম. যং পন ফলক্খণে পটিপ্পস্সদ্ধত্তং কিলেসানং, এতং পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং নাম.

যং সব্বসঙ্খতনিস্সটত্তা পহীনসব্বসঙ্খতং নিব্বানং, এতং নিস্সৰণপ্পহানং নাম. সব্বম্পি চেতং পহানং যস্মা চাগট্ঠেন পহানং, ৱিনযট্ঠেন ৱিনযো, তস্মা ‘‘পহানৱিনযো’’তি ৱুচ্চতি. তংতংপহানৱতো ৱা তস্স তস্স ৱিনযস্স সম্ভৱতোপেতং ‘‘পহানৱিনযো’’তি ৱুচ্চতি. এৱং পহানৱিনযোপি পঞ্চধা ভিজ্জতীতি ৱেদিতব্বো.

এৱমযং সঙ্খেপতো দুৱিধো, ভেদতো চ দসৱিধো ৱিনযো ভিন্নসংৱৰত্তা পহাতব্বস্স চ অপ্পহীনত্তা যস্মা এতস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স নত্থি, তস্মা অভাৱতো তস্স অযং ‘‘অৱিনীতো’’তি ৱুচ্চতীতি. এস নযো সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতোতি এত্থাপি. নিন্নানাকৰণঞ্হি এতং অত্থতো. যথাহ –

‘‘যেৱ তে অৰিযা, তেৱ তে সপ্পুৰিসা. যেৱ তে সপ্পুৰিসা, তেৱ তে অৰিযা. যো এৱ সো অৰিযানং ধম্মো, সো এৱ সো সপ্পুৰিসানং ধম্মো. যো এৱ সো সপ্পুৰিসানং ধম্মো, সো এৱ সো অৰিযানং ধম্মো. যেৱ তে অৰিযৱিনযা, তেৱ তে সপ্পুৰিসৱিনযা. যেৱ তে সপ্পুৰিসৱিনযা, তেৱ তে অৰিযৱিনযা. অৰিযেতি ৱা সপ্পুৰিসেতি ৱা, অৰিযধম্মেতি ৱা সপ্পুৰিসধম্মেতি ৱা, অৰিযৱিনযেতি ৱা সপ্পুৰিসৱিনযেতি ৱা এসেসে একে একট্ঠে সমে সমভাগে তজ্জাতে তঞ্ঞেৱা’’তি.

ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতীতি ইধেকচ্চো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ‘‘যং ৰূপং, সো অহং, যো অহং, তং ৰূপ’’ন্তি ৰূপঞ্চ অত্তঞ্চ অদ্ৱযং সমনুপস্সতি. সেয্যথাপি নাম তেলপ্পদীপস্স ঝাযতো যা অচ্চি, সো ৱণ্ণো. যো ৱণ্ণো, সা অচ্চীতি অচ্চিঞ্চ ৱণ্ণঞ্চ অদ্ৱযং সমনুপস্সতি, এৱমেৱ ইধেকচ্চো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… অদ্ৱযং সমনুপস্সতীতি এৱং ৰূপং ‘‘অত্তা’’তি দিট্ঠিপস্সনায পস্সতি. ৰূপৱন্তং ৱা অত্তানন্তি অৰূপং ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৱা ছাযাৱন্তং ৰুক্খং ৱিয তং ৰূপৱন্তং সমনুপস্সতি. অত্তনি ৱা ৰূপন্তি অৰূপমেৱ ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৱা পুপ্ফস্মিং গন্ধং ৱিয অত্তনি ৰূপং সমনুপস্সতি. ৰূপস্মিং ৱা অত্তানন্তি অৰূপমেৱ ‘‘অত্তা’’তি গহেত্ৱা কৰণ্ডকে মণিং ৱিয তং অত্তানং ৰূপস্মিং সমনুপস্সতি. পৰিযুট্ঠট্ঠাযীতি পৰিযুট্ঠানাকাৰেন অভিভৱনাকাৰেন ঠিতো, ‘‘অহং ৰূপং, মম ৰূপ’’ন্তি এৱং তণ্হাদিট্ঠীহি গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা গণ্হনকো নাম হোতীতি অত্থো. তস্স তং ৰূপন্তি তস্স তং এৱং গহিতং ৰূপং. ৱেদনাদীসুপি এসেৱ নযো.

তত্থ ‘‘ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি সুদ্ধৰূপমেৱ অত্তাতি কথিতং. ‘‘ৰূপৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা ৰূপং, ৰূপস্মিং ৱা অত্তানং, ৱেদনং অত্ততো…পে… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি ইমেসু সত্তসু ঠানেসু অৰূপং অত্তাতি কথিতং. ‘‘ৱেদনাৱন্তং ৱা অত্তানং, অত্তনি ৱা ৱেদনং, ৱেদনায ৱা অত্তান’’ন্তি এৱং চতূসু খন্ধেসু তিণ্ণং তিণ্ণং ৱসেন দ্ৱাদসসু ঠানেসু ৰূপাৰূপমিস্সকো অত্তা কথিতো. তত্থ ‘‘ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৱেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি ইমেসু পঞ্চসু ঠানেসু উচ্ছেদদিট্ঠি কথিতা, অৱসেসেসু সস্সতদিট্ঠীতি এৱমেত্থ পন্নৰস ভৱদিট্ঠিযো পঞ্চ ৱিভৱদিট্ঠিযো হোন্তি, তা সব্বাপি মগ্গাৱৰণা, ন সগ্গাৱৰণা, পঠমমগ্গৱজ্ঝাতি ৱেদিতব্বা.

এৱং খো, গহপতি, আতুৰকাযো চেৱ হোতি আতুৰচিত্তো চাতি কাযো নাম বুদ্ধানম্পি আতুৰোযেৱ. চিত্তং পন ৰাগদোসমোহানুগতং আতুৰং নাম, তং ইধ দস্সিতং. নো চ আতুৰচিত্তোতি ইধ নিক্কিলেসতায চিত্তস্স অনাতুৰভাৱো দস্সিতো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে লোকিযমহাজনো আতুৰকাযো চেৱ আতুৰচিত্তো চাতি দস্সিতো, খীণাসৱা আতুৰকাযা অনাতুৰচিত্তা, সত্ত সেখা নেৱ আতুৰচিত্তা, ন অনাতুৰচিত্তাতি ৱেদিতব্বা. ভজমানা পন অনাতুৰচিত্ততংযেৱ ভজন্তীতি. পঠমং.

২. দেৱদহসুত্তৱণ্ণনা

২. দুতিযে দেৱদহন্তি দেৱা ৱুচ্চন্তি ৰাজানো, তেসং মঙ্গলদহো, সযংজাতো ৱা সো দহোতি, তস্মা ‘‘দেৱদহো’’তি ৱুত্তো. তস্স অৱিদূৰে নিগমো দেৱদহন্ত্ৱেৱ নপুংসকলিঙ্গৱসেন সঙ্খং গতো. পচ্ছাভূমগমিকাতি পচ্ছাভূমং অপৰদিসাযং নিৱিট্ঠং জনপদং গন্তুকামা. নিৱাসন্তি তেমাসং ৱস্সাৱাসং. অপলোকিতোতি আপুচ্ছিতো. অপলোকেথাতি আপুচ্ছথ. কস্মা থেৰং আপুচ্ছাপেতি? তে সভাৰে কাতুকামতায. যো হি একৱিহাৰে ৱসন্তোপি সন্তিকং ন গচ্ছতি পক্কমন্তো অনাপুচ্ছা পক্কমতি, অযং নিব্ভাৰো নাম. যো একৱিহাৰে ৱসন্তোপি আগন্ত্ৱা পস্সতি, পক্কমন্তো আপুচ্ছতি, অযং সভাৰো নাম. ইমেপি ভিক্খূ ভগৱা ‘‘এৱমিমে সীলাদীহি ৱড্ঢিস্সন্তী’’তি সভাৰে কাতুকামো আপুচ্ছাপেতি.

পণ্ডিতোতি ধাতুকোসল্লাদিনা চতুব্বিধেন পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো. অনুগ্গাহকোতি আমিসানুগ্গহেন চ ধম্মানুগ্গহেন চাতি দ্ৱীহিপি অনুগ্গহেহি অনুগ্গাহকো. থেৰো কিৰ অঞ্ঞে ভিক্খূ ৱিয পাতোৱ পিণ্ডায অগন্ত্ৱা সব্বভিক্খূসু গতেসু সকলং সঙ্ঘাৰামং অনুৱিচৰন্তো অসম্মট্ঠট্ঠানং সম্মজ্জতি, অছড্ডিতং কচৱৰং ছড্ডেতি, সঙ্ঘাৰামে দুন্নিক্খিত্তানি মঞ্চপীঠদাৰুভণ্ডমত্তিকাভণ্ডানি পটিসামেতি. কিং কাৰণা? ‘‘মা অঞ্ঞতিত্থিযা ৱিহাৰং পৱিট্ঠা দিস্ৱা পৰিভৱং অকংসূ’’তি. ততো গিলানসালং গন্ত্ৱা গিলানে অস্সাসেত্ৱা ‘‘কেনত্থো’’তি পুচ্ছিত্ৱা যেন অত্থো হোতি, তদত্থং তেসং দহৰসামণেৰে আদায ভিক্খাচাৰৱত্তেন ৱা সভাগট্ঠানে ৱা ভেসজ্জং পৰিযেসিত্ৱা তেসং দত্ৱা, ‘‘গিলানুপট্ঠানং নাম বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধেহি ৱণ্ণিতং, গচ্ছথ সপ্পুৰিসা অপ্পমত্তা হোথা’’তি তে পেসেত্ৱা সযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা উপট্ঠাককুলে ৱা ভত্তকিচ্চং কত্ৱা ৱিহাৰং গচ্ছতি. ইদং তাৱস্স নিবদ্ধৱাসট্ঠানে আচিণ্ণং.

ভগৱতি পন চাৰিকং চৰমানে ‘‘অহং অগ্গসাৱকো’’তি উপাহনং আৰুয্হ ছত্তং গহেত্ৱা পুৰতো পুৰতো ন গচ্ছতি. যে পন তত্থ মহল্লকা ৱা আবাধিকা ৱা অতিদহৰা ৱা, তেসং ৰুজ্জনট্ঠানানি তেলেন মক্খাপেত্ৱা পত্তচীৱৰং অত্তনো দহৰসামণেৰেহি গাহাপেত্ৱা তংদিৱসং ৱা দুতিযদিৱসং ৱা তে গণ্হিত্ৱাৱ গচ্ছতি. একদিৱসঞ্হি তঞ্ঞেৱ আযস্মন্তং অতিৱিকালে সম্পত্তত্তা সেনাসনং অলভিত্ৱা, চীৱৰকুটিযং নিসিন্নং দিস্ৱা, সত্থা পুনদিৱসে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা, হত্থিৱানৰতিত্তিৰৱত্থুং কথেত্ৱা, ‘‘যথাৱুড্ঢং সেনাসনং দাতব্ব’’ন্তি সিক্খাপদং পঞ্ঞাপেসি. এৱং তাৱেস আমিসানুগ্গহেন অনুগ্গণ্হাতি. ওৱদন্তো পনেস সতৱাৰম্পি সহস্সৱাৰম্পি তাৱ ওৱদতি, যাৱ সো পুগ্গলো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাতি, অথ নং ৱিস্সজ্জেত্ৱা অঞ্ঞং ওৱদতি. ইমিনা নযেন ওৱদতো চস্স ওৱাদে ঠত্ৱা অৰহত্তং পত্তা গণনপথং অতিক্কন্তা. এৱং ধম্মানুগ্গহেন অনুগ্গণ্হাতি.

পচ্চস্সোসুন্তি তে ভিক্খূ ‘‘অম্হাকং নেৱ উপজ্ঝাযো, ন আচৰিযো ন সন্দিট্ঠসম্ভত্তো. কিং তস্স সন্তিকে কৰিস্সামা’’তি? তুণ্হীভাৱং অনাপজ্জিত্ৱা ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি সত্থু ৱচনং সম্পটিচ্ছিংসু. এড়গলাগুম্বেতি গচ্ছমণ্ডপকে. সো কিৰ এড়গলাগুম্বো ধুৱসলিলট্ঠানে জাতো. অথেত্থ চতূহি পাদেহি মণ্ডপং কত্ৱা তস্স উপৰি তং গুম্বং আৰোপেসুং, সো তং মণ্ডপং ছাদেসি. অথস্স হেট্ঠা ইট্ঠকাহি পৰিচিনিত্ৱা ৱালিকং ওকিৰিত্ৱা আসনং পঞ্ঞাপযিংসু. সীতলং দিৱাট্ঠানং উদকৱাতো ৱাযতি. থেৰো তস্মিং নিসীদি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘এড়গলাগুম্বে’’তি.

নানাৱেৰজ্জগতন্তি একস্স ৰঞ্ঞো ৰজ্জতো নানাৱিধং ৰজ্জগতং. ৱিৰজ্জন্তি অঞ্ঞং ৰজ্জং. যথা হি সদেসতো অঞ্ঞো ৱিদেসো, এৱং নিৱুত্থৰজ্জতো অঞ্ঞং ৰজ্জং ৱিৰজ্জং নাম, তং ৱেৰজ্জন্তি ৱুত্তং. খত্তিযপণ্ডিতাতি বিম্বিসাৰকোসলৰাজাদযো পণ্ডিতৰাজানো. ব্ৰাহ্মণপণ্ডিতাতি চঙ্কীতাৰুক্খাদযো পণ্ডিতব্ৰাহ্মণা. গহপতিপণ্ডিতাতি চিত্তসুদত্তাদযো পণ্ডিতগহপতযো. সমণপণ্ডিতাতি সভিযপিলোতিকাদযো পণ্ডিতপৰিব্বাজকা. ৱীমংসকাতি অত্থগৱেসিনো. কিংৱাদীতি কিং অত্তনো দস্সনং ৱদতি, কিং লদ্ধিকোতি অত্থো. কিমক্খাযীতি কিং সাৱকানং ওৱাদানুসাসনিং আচিক্খতি? ধম্মস্স চানুধম্মন্তি ভগৱতা ৱুত্তব্যাকৰণস্স অনুব্যাকৰণং. সহধম্মিকোতি সকাৰণো. ৱাদানুৱাদোতি ভগৱতা ৱুত্তৱাদস্স অনুৱাদো. ‘‘ৱাদানুপাতো’’তিপি পাঠো, সত্থু ৱাদস্স অনুপাতো অনুপতনং, অনুগমনন্তি অত্থো. ইমিনাপি ৱাদং অনুগতো ৱাদোযেৱ দীপিতো হোতি.

অৱিগতৰাগস্সাতিআদীসু তণ্হাৱসেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. তণ্হা হি ৰজ্জনতো ৰাগো, ছন্দিযনতো ছন্দো, পিযাযনট্ঠেন পেমং, পিৱিতুকামট্ঠেন পিপাসা, অনুদহনট্ঠেন পৰিড়াহোতি ৱুচ্চতি. অকুসলে চাৱুসো, ধম্মেতিআদি কস্মা আৰদ্ধং? পঞ্চসু খন্ধেসু অৱীতৰাগস্স আদীনৱং, ৱীতৰাগস্স চ আনিসংসং দস্সেতুং. তত্ৰ অৱিঘাতোতি নিদ্দুক্খো. অনুপাযাসোতি নিৰুপতাপো. অপৰিড়াহোতি নিদ্দাহো. এৱং সব্বত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. দুতিযং.

৩. হালিদ্দিকানিসুত্তৱণ্ণনা

৩. ততিযে অৱন্তীসূতি অৱন্তিদক্খিণাপথসঙ্খাতে অৱন্তিৰট্ঠে. কুৰৰঘৰেতি এৱংনামকে নগৰে. পপাতেতি একতো পপাতে. তস্স কিৰ পব্বতস্স একং পস্সং ছিন্দিত্ৱা পাতিতং ৱিয অহোসি. ‘‘পৱত্তে’’তিপি পাঠো, নানাতিত্থিযানং লদ্ধিপৱত্তট্ঠানেতি অত্থো. ইতি থেৰো তস্মিং ৰট্ঠে তং নগৰং নিস্সায তস্মিং পব্বতে ৱিহৰতি. হালিদ্দিকানীতি এৱংনামকো. অট্ঠকৱগ্গিযে মাগণ্ডিযপঞ্হেতি অট্ঠকৱগ্গিকম্হি মাগণ্ডিযপঞ্হো নাম অত্থি, তস্মিং পঞ্হে. ৰূপধাতূতি ৰূপক্খন্ধো অধিপ্পেতো. ৰূপধাতুৰাগৱিনিবদ্ধন্তি ৰূপধাতুম্হি ৰাগেন ৱিনিবদ্ধং. ৱিঞ্ঞাণন্তি কম্মৱিঞ্ঞাণং. ওকসাৰীতি গেহসাৰী আলযসাৰী.

কস্মা পনেত্থ ‘‘ৱিঞ্ঞাণধাতু খো, গহপতী’’তি ন ৱুত্তন্তি? সম্মোহৱিঘাতত্থং. ‘‘ওকো’’তি হি অত্থতো পচ্চযো ৱুচ্চতি, পুৰেজাতঞ্চ কম্মৱিঞ্ঞাণং পচ্ছাজাতস্স কম্মৱিঞ্ঞাণস্সপি ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্সপি ৱিপাকৱিঞ্ঞাণঞ্চ ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্সপি কম্মৱিঞ্ঞাণস্সপি পচ্চযো হোতি, তস্মা ‘‘কতৰং নু খো ইধ ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি? সম্মোহো ভৱেয্য, তস্স ৱিঘাতত্থং তং অগহেত্ৱা অসম্ভিন্নাৱ দেসনা কতা. অপিচ আৰম্মণৱসেন চতস্সো অভিসঙ্খাৰৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো ৱুত্তাতি তা দস্সেতুম্পি ইধ ৱিঞ্ঞাণং ন গহিতং.

উপযুপাদানাতি তণ্হূপযদিট্ঠূপযৱসেন দ্ৱে উপযা, কামুপাদানাদীনি চত্তাৰি উপাদানানি চ. চেতসো অধিট্ঠানাভিনিৱেসানুসযাতি অকুসলচিত্তস্স অধিট্ঠানভূতা চেৱ অভিনিৱেসভূতা চ অনুসযভূতা চ. তথাগতস্সাতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স. সব্বেসম্পি হি খীণাসৱানং এতে পহীনাৱ, সত্থু পন খীণাসৱভাৱো লোকে অতিপাকটোতি উপৰিমকোটিযা এৱং ৱুত্তং. ৱিঞ্ঞাণধাতুযাতি ইধ ৱিঞ্ঞাণং কস্মা গহিতং? কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং. কিলেসা হি ন কেৱলং চতূসুযেৱ খন্ধেসু পহীনা পহীযন্তি, পঞ্চসুপি পহীযন্তিযেৱাতি কিলেসপ্পহানদস্সনত্থং গহিতং. এৱং খো, গহপতি, অনোকসাৰী হোতীতি এৱং কম্মৱিঞ্ঞাণেন ওকং অসৰন্তেন অনোকসাৰী নাম হোতি.

ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধাতি ৰূপমেৱ কিলেসানং পচ্চযট্ঠেন নিমিত্তং, আৰম্মণকিৰিযসঙ্খাতনিৱাসনট্ঠানট্ঠেন নিকেতন্তি ৰূপনিমিত্তনিকেতং. ৱিসাৰো চ ৱিনিবন্ধো চ ৱিসাৰৱিনিবন্ধা. উভযেনপি হি কিলেসানং পত্থটভাৱো চ ৱিনিবন্ধনভাৱো চ ৱুত্তো, ৰূপনিমিত্তনিকেতে ৱিসাৰৱিনিবন্ধাতি ৰূপনিমিত্তনিকেতৱিসাৰৱিনিবন্ধা, তস্মা ৰূপনিমিত্তনিকেতম্হি উপ্পন্নেন কিলেসৱিসাৰেন চেৱ কিলেসবন্ধনেন চাতি অত্থো. নিকেতসাৰীতি ৱুচ্চতীতি আৰম্মণকৰণৱসেন নিৱাসনট্ঠানং সাৰীতি ৱুচ্চতি. পহীনাতি তে ৰূপনিমিত্তনিকেতকিলেসৱিসাৰৱিনিবন্ধা পহীনা.

কস্মা পনেত্থ পঞ্চক্খন্ধা ‘‘ওকা’’তি ৱুত্তা, ছ আৰম্মণানি ‘‘নিকেত’’ন্তি? ছন্দৰাগস্স বলৱদুব্বলতায. সমানেপি হি এতেসং আলযট্ঠেন ৱিসযভাৱে ওকোতি নিচ্চনিৱাসনট্ঠানগেহমেৱ ৱুচ্চতি, নিকেতন্তি ‘‘অজ্জ অসুকট্ঠানে কীড়িস্সামা’’তি কতসঙ্কেতট্ঠানং নিৱাসট্ঠানং উয্যানাদি. তত্থ যথা পুত্তদাৰধনধঞ্ঞপুণ্ণগেহে ছন্দৰাগো বলৱা হোতি, এৱং অজ্ঝত্তিকেসু খন্ধেসু. যথা পন উয্যানট্ঠানাদীসু ততো দুব্বলতৰো হোতি, এৱং বাহিৰেসু ছসু আৰম্মণেসূতি ছন্দৰাগস্স বলৱদুব্বলতায এৱং দেসনা কতাতি ৱেদিতব্বো.

সুখিতেসু সুখিতোতি উপট্ঠাকেসু ধনধঞ্ঞলাভাদিৱসেন সুখিতেসু ‘‘ইদানাহং মনাপং ভোজনং লভিস্সামী’’তি গেহসিতসুখেন সুখিতো হোতি, তেহি পত্তসম্পত্তিং অনুভৱমানো ৱিয চৰতি. দুক্খিতেসু দুক্খিতোতি তেসং কেনচিদেৱ কাৰণেন দুক্খে উপ্পন্নে সযং দ্ৱিগুণেন দুক্খেন দুক্খিতো হোতি. কিচ্চকৰণীযেসূতি কিচ্চসঙ্খাতেসু কৰণীযেসু. তেসু যোগং আপজ্জতীতি উপযোগং সযং তেসং কিচ্চানং কত্তব্বতং আপজ্জতি. কামেসূতি ৱত্থুকামেসু. এৱং খো, গহপতি, কামেহি অৰিত্তো হোতীতি এৱং কিলেসকামেহি অৰিত্তো হোতি অন্তো কামানং ভাৱেন অতুচ্ছো. সুক্কপক্খো তেসং অভাৱেন ৰিত্তো তুচ্ছোতি ৱেদিতব্বো.

পুৰক্খৰানোতি ৱট্টং পুৰতো কুৰুমানো. এৱংৰূপো সিযন্তিআদীসু দীঘৰস্সকাড়োদাতাদীসু ৰূপেসু ‘‘এৱংৰূপো নাম ভৱেয্য’’ন্তি পত্থেতি. সুখাদীসু ৱেদনাসু এৱংৱেদনো নাম; নীলসঞ্ঞাদীসু সঞ্ঞাসু এৱং সঞ্ঞো নাম; পুঞ্ঞাভিসঙ্খাৰাদীসু সঙ্খাৰেসু এৱংসঙ্খাৰো নাম; চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীসু ৱিঞ্ঞাণেসু ‘‘এৱং ৱিঞ্ঞাণো নাম ভৱেয্য’’ন্তি পত্থেতি.

অপুৰক্খৰানোতি ৱট্টং পুৰতো অকুৰুমানো. সহিতং মে, অসহিতং তেতি তুয্হং ৱচনং অসহিতং অসিলিট্ঠং, ময্হং সহিতং সিলিট্ঠং মধুৰপানসদিসং. অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তন্তি যং তুয্হং দীঘেন কালেন পৰিচিতং সুপ্পগুণং, তং মম ৱাদং আগম্ম সব্বং খণেন ৱিপৰাৱত্তং নিৱত্তং. আৰোপিতো তে ৱাদোতি তুয্হং দোসো মযা আৰোপিতো. চৰ ৱাদপ্পমোক্খাযাতি তং তং আচৰিযং উপসঙ্কমিত্ৱা উত্তৰি পৰিযেসন্তো ইমস্স ৱাদস্স মোক্খায চৰ আহিণ্ডাহি. নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসীতি অথ সযমেৱ পহোসি, ইধেৱ নিব্বেঠেহীতি. ততিযং.

৪. দুতিযহালিদ্দিকানিসুত্তৱণ্ণনা

৪. চতুত্থে সক্কপঞ্হেতি চূড়সক্কপঞ্হে, মহাসক্কপঞ্হেপেতং ৱুত্তমেৱ. তণ্হাসঙ্খযৱিমুত্তাতি তণ্হাসঙ্খযে নিব্বানে তদাৰম্মণায ফলৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তা. অচ্চন্তনিট্ঠাতি অন্তং অতিক্কন্তনিট্ঠা সততনিট্ঠা. সেসপদেসুপি এসেৱ নযো. চতুত্থং.

৫. সমাধিসুত্তৱণ্ণনা

৫. পঞ্চমে সমাধিন্তি ইদং ভগৱা তে ভিক্খূ চিত্তেকগ্গতায পৰিহাযন্তে দিস্ৱা, ‘‘চিত্তেকগ্গতং লভন্তানং ইমেসং কম্মট্ঠানং ফাতিং গমিস্সতী’’তি ঞত্ৱা আহ. অভিনন্দতীতি পত্থেতি. অভিৱদতীতি তায অভিনন্দনায ‘‘অহো পিযং ইট্ঠং কন্তং মনাপ’’ন্তি ৱদতি. ৱাচং অভিনন্দন্তোপি চ তং আৰম্মণং নিস্সায এৱং লোভং উপ্পাদেন্তো অভিৱদতিযেৱ নাম. অজ্ঝোসায তিট্ঠতীতি গিলিত্ৱা পৰিনিট্ঠপেত্ৱা গণ্হাতি. যা ৰূপে নন্দীতি যা সা ৰূপে বলৱপত্থনাসঙ্খাতা নন্দী. তদুপাদানন্তি তং গহণট্ঠেন উপাদানং. নাভিনন্দতীতি ন পত্থেতি. নাভিৱদতীতি পত্থনাৱসেন ন ‘‘ইট্ঠং কন্ত’’ন্তি ৱদতি. ৱিপস্সনাচিত্তেন চেতসা ‘‘অনিচ্চং দুক্খ’’ন্তি ৱচীভেদং কৰোন্তোপি নাভিৱদতিযেৱ. পঞ্চমং.

৬. পটিসল্লাণসুত্তৱণ্ণনা

৬. ছট্ঠে পটিসল্লাণেতি ইদং ভগৱা তে ভিক্খূ কাযৱিৱেকেন পৰিহাযন্তে দিস্ৱা ‘‘কাযৱিৱেকং লভন্তানং ইমেসং কম্মট্ঠানং ফাতিং গমিস্সতী’’তি ঞত্ৱা আহ. ছট্ঠং.

৭. উপাদাপৰিতস্সনাসুত্তৱণ্ণনা

৭. সত্তমে উপাদাপৰিতস্সনন্তি গহণেন উপ্পন্নং পৰিতস্সনং. অনুপাদাঅপৰিতস্সনন্তি অগ্গহণেন অপৰিতস্সনং. ৰূপৱিপৰিণামানুপৰিৱত্তিৱিঞ্ঞাণং হোতীতি ‘‘মম ৰূপং ৱিপৰিণত’’ন্তি ৱা ‘‘অহু ৱত মেতং, দানি ৱত মে নত্থী’’তি ৱা আদিনা নযেন কম্মৱিঞ্ঞাণং ৰূপস্স ভেদানুপৰিৱত্তি হোতি. ৱিপৰিণামানুপৰিৱত্তিজাতি ৱিপৰিণামস্স অনুপৰিৱত্তিতো ৱিপৰিণামাৰম্মণচিত্ততো জাতা. পৰিতস্সনা ধম্মসমুপ্পাদাতি তণ্হাপৰিতস্সনা চ অকুসলধম্মসমুপ্পাদা চ. চিত্তন্তি কুসলচিত্তং. পৰিযাদায তিট্ঠন্তীতি পৰিযাদিযিত্ৱা তিট্ঠন্তি. উত্তাসৱাতি সউত্তাসো. ৱিঘাতৱাতি সৱিঘাতো সদুক্খো. অপেক্খৱাতি সালযো. উপাদায চ পৰিতস্সতীতি গণ্হিত্ৱা পৰিতস্সকো নাম হোতি. ন ৰূপৱিপৰিণামানুপৰিৱত্তীতি খীণাসৱস্স কম্মৱিঞ্ঞাণমেৱ নত্থি, তস্মা ৰূপভেদানুপৰিৱত্তি ন হোতীতি ৱত্তুং ৱট্টতি. সত্তমং.

৮. দুতিযউপাদাপৰিতস্সনাসুত্তৱণ্ণনা

৮. অট্ঠমে তণ্হামানদিট্ঠিৱসেন দেসনা কতা. ইতি পটিপাটিযা চতূসু সুত্তেসু ৱট্টৱিৱট্টমেৱ কথিতং. অট্ঠমং.

৯. কালত্তযঅনিচ্চসুত্তৱণ্ণনা

৯. নৱমে কো পন ৱাদো পচ্চুপ্পন্নস্সাতি পচ্চুপ্পন্নম্হি কথাৱ কা, অনিচ্চমেৱ তং. তে কিৰ ভিক্খূ অতীতানাগতং অনিচ্চন্তি সল্লক্খেত্ৱা পচ্চুপ্পন্নে কিলমিংসু, অথ নেসং ইতো অতীতানাগতেপি ‘‘পচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চ’’ন্তি ৱুচ্চমানে বুজ্ঝিস্সন্তীতি অজ্ঝাসযং ৱিদিত্ৱা সত্থা পুগ্গলজ্ঝাসযেন ইমং দেসনং দেসেসি. নৱমং.

১০-১১. কালত্তযদুক্খসুত্তাদিৱণ্ণনা

১০-১১. দসমেকাদসমানি দুক্খং অনত্তাতি পদেহি ৱিসেসেত্ৱা তথাৰূপেনেৱ পুগ্গলজ্ঝাসযেন কথিতানীতি. দসমেকাদসমানি.

নকুলপিতুৱগ্গো পঠমো.