৫. চঙ্কমসুত্তৱণ্ণনা

৯৯. পঞ্চমে পস্সথ নোতি পস্সথ নু. সব্বে খো এতেতি সাৰিপুত্তত্থেৰো ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং মহাপঞ্ঞানং যদিদং সাৰিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৮৯) মহাপঞ্ঞেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘খন্ধন্তৰং ধাত্ৱন্তৰং আযতনন্তৰং সতিপট্ঠানবোধিপক্খিযধম্মন্তৰং তিলক্খণাহতং গম্ভীৰং পঞ্হং পুচ্ছিস্সামা’’তি মহাপঞ্ঞাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং পথৱিং পত্থৰেন্তো ৱিয সিনেৰুপাদতো ৱালিকং উদ্ধৰন্তো ৱিয চক্কৱাড়পব্বতং ভিন্দন্তো ৱিয সিনেৰুং উক্খিপন্তো ৱিয আকাসং ৱিত্থাৰেন্তো ৱিয চন্দিমসূৰিযে উট্ঠাপেন্তো ৱিয চ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ মহাপঞ্ঞা’’তি.

মহামোগ্গল্লানোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ইদ্ধিমন্তানং যদিদং মহামোগ্গল্লানো’’তি ইদ্ধিমন্তেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘পৰিকম্মং আনিসংসং অধিট্ঠানং ৱিকুব্বনং পুচ্ছিস্সামা’’তি ইদ্ধিমন্তোৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং ৱুত্তনযেনেৱ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ মহিদ্ধিকা’’তি.

মহাকস্সপোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধুতৱাদানং যদিদং মহাকস্সপো’’তি ধুতৱাদেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘ধুতঙ্গপৰিহাৰং আনিসংসং সমোধানং অধিট্ঠানং ভেদং পুচ্ছিস্সামা’’তি ধুতৱাদাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং তথেৱ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং ব্যাকৰোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধুতৱাদা’’তি.

অনুৰুদ্ধত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং দিব্বচক্খুকানং যদিদং অনুৰুদ্ধো’’তি (অ. নি. ১.১৯২) দিব্বচক্খুকেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘দিব্বচক্খুস্স পৰিকম্মং আনিসংসং উপক্কিলেসং পুচ্ছিস্সামা’’তি দিব্বচক্খুকাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং তথেৱ পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ দিব্বচক্খুকা’’তি.

পুণ্ণত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধম্মকথিকানং যদিদং পুণ্ণো মন্তাণিপুত্তো’’তি (অ. নি. ১.১৯৬) ধম্মকথিকেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘ধম্মকথায সঙ্খেপৱিত্থাৰগম্ভীৰুত্তানৱিচিত্ৰকথাদীসু তং তং আকাৰং পুচ্ছিস্সামা’’তি ধম্মকথিকাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং ‘‘আৱুসো, ধম্মকথিকেন নাম আদিতো পৰিসং ৱণ্ণেতুং ৱট্টতি, মজ্ঝে সুঞ্ঞতং পকাসেতুং, অন্তে চতুসচ্চৱসেন কূটং গণ্হিতু’’ন্তি এৱং তং তং ধম্মকথানযং আচিক্খতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধম্মকথিকা’’তি.

উপালিত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ৱিনযধৰানং যদিদং উপালী’’তি (অ. নি. ১.২২৮) ৱিনযধৰেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘গৰুকলহুকং সতেকিচ্ছঅতেকিচ্ছং আপত্তানাপত্তিং পুচ্ছিস্সামা’’তি ৱিনযধৰাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং পুচ্ছিতপুচ্ছিতং তথেৱ কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ৱিনযধৰা’’তি.

আনন্দত্থেৰোপি ভগৱতা ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং বহুস্সুতানং যদিদং আনন্দো’’তি (অ. নি. ১.২২৩) বহুস্সুতেসু এতদগ্গে ঠপিতো. ইতি নং ‘‘দসৱিধং ব্যঞ্জনবুদ্ধিং অট্ঠুপ্পত্তিং অনুসন্ধিং পুব্বাপৰং পুচ্ছিস্সামা’’তি বহুস্সুতাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং ‘‘ইদং এৱং ৱত্তব্বং, ইদং এৱং গহেতব্ব’’ন্তি সব্বং কথেতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুস্সুতা’’তি.

দেৱদত্তো পন পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো, তেন নং ‘‘কুলসঙ্গণ্হনপৰিহাৰং নানপ্পকাৰকং কোহঞ্ঞতং পুচ্ছিস্সামা’’তি পাপিচ্ছাৱ পৰিৱাৰেন্তি. সোপি তেসং তং তং নিযামং আচিক্খতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বে খো এতে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পাপিচ্ছা’’তি.

কস্মা পনেতে অৱিদূৰে চঙ্কমিংসূতি. ‘‘দেৱদত্তো সত্থৰি পদুট্ঠচিত্তো অনত্থম্পি কাতুং উপক্কমেয্যা’’তি আৰক্খগ্গহণত্থং. অথ দেৱদত্তো কস্মা চঙ্কমীতি? ‘‘অকাৰকো অযং, যদি কাৰকো ভৱেয্য, ন ইধ আগচ্ছেয্যা’’তি অত্তনো কতদোসপটিচ্ছাদনত্থং. কিং পন দেৱদত্তো ভগৱতো অনত্থং কাতুং সমত্থো, ভগৱতো ৱা আৰক্খকিচ্চং অত্থীতি? নত্থি. তেন ৱুত্তং ‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৱকাসো, যং তথাগতো পৰূপক্কমেন পৰিনিব্বাযেয্যা’’তি (চূড়ৱ. ৩৪১). ভিক্খূ পন সত্থৰি গাৰৱেন আগতা. তেনেৱ ভগৱা এৱং ৱত্ৱা ‘‘ৱিস্সজ্জেহি, আনন্দ, ভিক্খুসঙ্ঘ’’ন্তি ৱিস্সজ্জাপেসি. পঞ্চমং.